2026-04-25
Blog Page 402

Osakidetzaren egoera larria salatzeko, manifestazioak deitu ditugu urtarrilaren 23an Bilbo, Donostia eta Gasteizen

Lehen mailako arretak kolapso egoeran jarraitzen du, pandemiaren aurreko egitura gabeziak direla eta. COVID protokoloetan egindako azken aldaketek egoera horren ondorio dira. Honen aurrean, urtarrilaren 23an kalera ateratzeko deia egin diegu Osakidetzako langile eta herritarrei LAB, SATSE, ELA, CCOO eta UGT sindikatuok, lehen mailako arretaren egoera larria eta ospitaletako arretaren gainkarga salatzeko eta egoera horri aurre egiteko berehalako neurriak eskatzeko. Horretarako, manifestazioak egingo dira 12:00etan Bilbon, Donostian eta Gasteizen.

Gogora dezagun abenduaren 22an kontzentrazioak egin zirela Osakidetzako oinarrizko osasun zentroetako egoera jasanezina salatzeko. Hala ere, egoerak okerrera egin du. Plantillen eskasia hain da nabarmena, ezen Osakidetzak, besteak beste, autotest COVID neurriak ezarri dituen, hau da, paziente bakoitzak bere lagina jaso dezala, horiek jasotzeko langile nahikorik ez dagoen heinean.

Zoritxarrez, egoera hori ez da pandemiaren ondorio. Gaur egungo osasun krisiak are gehiago larriagotu du pandemiaren aurreko egoera estruktural bat. 2019an, lehen arretako langileek hiru greba egun egin zituzten orduan bizi zen egoeraren larritasuna salatzeko. Gaur egun, bi urte geroago, okerrera egin du egoerak.

Kolektiboaren lan baldintzak eta herritarrei eskaintzen zaien arreta kalitatea areago prekarizatzeaz gain, pandemia aitzakia bihurtu da Osakidetzak murrizketak aplikatu eta pazienteak osasun publikora iristea zailtzeko. Horrekin guztiarekin batera, plangintzarik eza, errefortzurik eza eta inbertsiorik eza eta pandemiaren kudeaketak eragindako lan kargaren igoera esponentziala direla eta, lehen arreta soken kontra jarri du. Lehen arreta eraisteko programatutako estrategiak aurrera jarraitzen du, eta Osakidetzak COVID 19a erabiltzen jarraitzen du egiturazko defizita estaltzeko.

Horrela bakarrik ulertzen da, lehen olatutik ia bi urtera, seigarren olatuari baliabiderik, antolakuntzarik eta plangintzarik gabe aurre egitea; duela bi hilabete eskas Osakidetzak 4.000 profesional alde batera uztea erabaki izana; duela egun batzuk egoiliarrei doan lan egitea eskatzen ari izatea; plantillaren behin-behinekotasun-tasa % 60koa izatea; txertaketa- eta miaketa-ekipoak desegin izana; bajak, oporrak eta bestelako absentziak ez ordezkatzea; kutsatzeak gora doazenean, lehenarretako zentroen ordutegiak murriztea erabaki izana; eta abar luze bat.

Egoera kezkagarria izan arren, Eusko Jaurlaritzak ez du urratsik egin aipatutako arazo larriak konpontzeko. 2022rako arrekontuak osasun arloko inbertsio bat aurreikusten du, 2021ean benetan gastatutakoa baino 16 milioi euro gutxiago gastatzea ekarriko duena.

Premiazkoa da Osakidetzaren aurrekontua handitzea EBko batez bestekora iritsi arte (BPGren %7), horren % 25 lehen arretara bideratuz; plantillak berehala indartzea eta giza baliabide nahikoz hornitzea kategoria guztietan, milaka plaza sortuz aldi baterako milaka langile finkatzeko, gehiegizko aldi baterako kontratazioarekin amaitzeko eta lan-kargak arrazionalizatzeko; gainera, premiazkoa da lehen egunetik absentzia guztiak ordezkatzea; azken batean, osasun publikoa eta, bereziki, lehen arreta lehenestera eta indartzera bideratutako estrategia bat, hamarkada bat baino gehiago daramatzan desegite programatuarekin alderatuta.

Egoera hori salatzeko eta benetako eta berehalako irtenbideak eskatzeko, LAB, SATSE, ELA, CCOO eta UGT sindikatuok urtarrilaren 23an, igandez, eguerdiko 12:00etan manifestazioak deitu ditugu EAEko hiriburuetan, honako lekuetatik hasita:

  • Bilbo: Jesusen Bihotzetik.
  • Gasteiz: Andre Maria Zuriaren plazatik.
  • Donostia: Bulebarretik.

Mobilizazioa inoiz baino beharrezkoagoa da. Horregatik, Osakidetzako langileez gain, sindikatuek dei egiten diete herritarrei, bai eta mugimendu sozial eta kolektiboei ere. Osasun publikoa bizi aseguru kolektiboa dugu eta, zalantzarik gabe, defendatu behar dugu. Horregatik, egoera aldatzeko pausorik ematen ez bada, mobilizazioak areagotu egingo ditugu.

Koska bat estuago: Osasun Departamentuak bertan behera utzi ditu Osasunbideko langileen oporrak

Osasunbideak bertan behera utzi ditu langileen oporrak, Covid kasuek gora egin dutelako, bai herritarren artean, bai langileen artean. Neurri hori justifikatzen dute esanez ez dagoela langile nahikorik arreta ziurtatzeko eta Covid-ekeragindako bajak betetzeko. Erabakiak lanbide-kategoria guztiei eragiten die, eta, bereziki, pandemian gehien zigortutako zerbitzuei. LAB sindikatuak plantilla mobilizatzeko deia egin du.

Horixe da Osasunbideko profesionalen kontrako azkeneko neurria, are gehiago tenkatzen dituena osasun sistema publikoaren eremu guztietan jasaten ari garen lanbaldintza kaskarrak.

LAB sindikatutik berriz salatu nahi dugu Osasun Departamentuaren aurreikuspen falta; izan ere, aurreko olatuek pixka bat behera egin bezain pronto, langileak murrizteari ekin zion, eta, hori gutxi balitz bezala, erabaki zuen erizaintzako oposizio-lehiaketa argitaratzea eta prozesua ez atzeratzea. Erabaki horiek profesional faltaren arazoa larriagotu besterik ez dute egin.

Agerikoa da erabaki desegokiak hartzen dituztela etengabe, eta aurreikuspen falta izugarria dagoela olatu guztietan gertatzen ari diren disfuntzioei aurre egitekomoduko egiturazko neurriak hartzeko. Langileek eta gizarteak ez dute merezi gure agintarien kudeaketa faltaren eta aurreikuspen politiko faltaren errudunak izatea. Konponbideak bilatzeko gai ez badira, alde batera baztertu daitezela eta utz diezaietela lekua hobeki prestaturik dauden beste profesional batzuei.

Orain, badirudi urtarrileko beherapenak iritsi direla Osasunbidera. Atsedenik hartu gabe lan egitea nahi dute, eta horren truke zer eskaintzen digute? Opor egunak hurrengo hiru hilabeteetan hartu ahal izatea (betiere, bitartean kontratua bukatzen ez bazaizu). Eta beherapen garaian gaudenez, opor egun horiek hartzerik ez baduzu, gutxienekoa ordainduko dizute.

Ohiz kanpoko neurriez hitz egiten dute, baina ez dute ordezte-tasa kendu nahi, ongi jakin arren hori dela Osasunbidean dagoen behin-behinekotasun lotsagarriaren eragile nagusia. Ez digute kasurik egiten eskatzen dugunean ezinbestekoa dela enplegua egonkortzeko lan eskaintza publiko egoki bat egitea. Nahiago dute miseria banatzen segitu. Lan baldintza duinak ezartzeari uko egiten diote, eta langileei azken izerdi-tanta ere xurgatzeada haien proposamen bakarra.

LAB sindikatuak aurrekontu-neurriak eta plantilla egoki dimentsionatzeko neurriak exijitzen ditu. Premiazko neurri gisa, langileei oporretatik kentzen zaizkien egunak aparteko ordu gisa itzultzea eskatzen dugu, hau da, ordu bat eta hiru laurden ematea lan egindako ordu bakoitzeko;eta jaiegunetan lan eginez gero, bi ordu lan egindako ordu bakoitzeko. Ezin dugu inola ere onartu egoera honetan gure eskubideak oraindik gehiago murriztu nahi izatea.

Onartezina da Nafarroako Osasun Zerbitzuak langileei erakusten diengutxiespen jarrera. Pribatizazioen alde egitea salatzen dugu, bai eta LAB sindikatutik pandemian zehar aurkeztu ditugun proposamenak entzun eta baloratu ez izanaere.

Gure eskubideak aldarrikatzeko uzten diguten bide bakarra mobilizazioa da, hainbat gai garrantzitsu mahai gainean jar daitezen behingoz: osasunarlora bideratzen den aurrekontua, larritasun eta arrisku bereziko lanpostuak berrikustea, UPNren gobernuaren garaian ezabatu zen arrisku-osagarria berreskuratzea eta gure lan-baldintzak duintzera bideratutakobeste neurri batzuk.

LABen iritziz, premiazkoa da langileek behar den bezala erantzutea, eta horregatik aldarrikapen horiek guztiak kalean eta negoziazio-eremu egokietan defendatzera aterako gara.

Indarrak batzearen alde egiten dugu, Nafarroako metalgintzako hitzarmenak sektoreko langileon aldarrikapen eta beharrak kontuan har ditzan

Gaur, urtarrilaren 4an, metalaren hitzarmen kolektibo autonomikoa berritzeko lehen bilera ofiziala egin da Nafarroako Lan Auzitegiaren lokaletan. Horrela, Nafarroako industria siderometalurgikoaren hitzarmen kolektiborako negoziazio mahaia eratu da.

Patronalaren aldetik, Nafarroako Metaleko Enpresaburuen Elkartea (ANEM), Nafarroako Metaleko Enpresa Txiki eta Ertainen Elkartea eta, langileen aldetik, sektorean ordezkaritza handiena duten lau sindikatuak bildu gara. Bilera egiteko arrazoia sektoreko hitzarmen autonomikoa berritzeko negoziazioen hasiera izan da. Prozesu osorako negoziazio-mahaia izango dena eratu da, eta sindikatu bakoitzaren ordezkaritza-ehunekoak ezarri dira.

LABen gure indar guztiak bildu nahi ditugu, behingoz, hitzarmen hau patronalaren beharren neurrira egindakoa izan ez dadin, azken batean, langileen hitzarmena izan dadin, langileen aldarrikapen eta beharrak kontuan hartuz.

Enplegu prekarioa ari da sortzen, eta Madrilgo lan erreformak ez die erantzuten testuinguruaren beharrei

Enplegua errekuperatzen ari da, horixe da gaurko prentsan titular gehienetan irakurtzen ari garena. Izan ere, Hego Euskal Herrian azaroan baino 2.610 langabetu gutxiago zeuden abendu bukaeran, eta gainera, gazteak eta emakumeak dira enplegua lortu duten gehienak, zerbitzuen sektorean batik bat.

Titular horrek ordea irakurketa desberdinak dauzka. Oraindik 146.871 pertsona baitaude enplegu bat topatu nahian eta ezinean, eta horietatik bi herenek ez du inolako prestaziorik jasotzen. Epe luzeko langabezia izugarri handitu da azken hilabeteetan, prekaritatea nagusi da sortzen den enpleguan, eskarmentu nahikoa dugu gazteen eta emakumeen enplegua sortzen denean kalitate eskasekoa izaten dela esateko. Soldata arrakalak errealitate gordina izaten jarraitzen du, eta egin diren kontratuetatik %91 behin-behinekoa zen.

Krisitik atera garen diskurtsoa nagusitzen hasteko arriskuan gaude, eta errealitate honen aurrean memoria pixka bat egitea tokatzen zaigu. Izan ere, 2008ko krisitik hainbat lan erreformekin atera ginen, krisia “gainditzea” ez zen langileriaren onerako izan, kalterako baizik.

Estatu Espainolean ezarri zituzten 2010 eta 2012ko lan erreformek oso modu sakonean aldatu zituzten Hego Euskal Herriko lan harremanak. Erreforma haiek hain izan ziren sakonak, non hamarkada baten ondoren biztanleriaren lan eta bizi baldintzak nabarmen okertu baitzituzten. Hego Euskal Herrian pobrezia areagotu egin da, desberdintasun sozialak handitu, kapitalaren eta lanaren errenten arteko desproportzioa hazi, soldata arrakalak areagotu dira… Luze jo genezake lan erreformen ondorio kaltegarriak zerrendatzen jarraituko bagenu. Nolanahi ere, zera azpimarratu nahi genuke: erreforma haiek langileriaren aurkako eraso zuzena izan zirela, patronalari eta kapitalari eginiko opari handi bat, eta ondorioak oso kaltegarriak izan direla Hego Euskal Herriko gehiengo handienarentzat.

Eta testuinguru honetan adostu dute Madrilen lan erreforma berria, ez da Euskal Herriko langileriak behar duen erreforma. Hego Euskal Herriko langileriari bere bizi eta lan baldintzetan hain modu zuzenean eragiten dion erreforma adostu dute, bertako eragileen inolako parte hartzerik gabe. Urrun geratu da lan erreformaren indargabetzea, urrun egungo egoerak eskatzen duen lan erreforma.

LABen sakoneko aldaketak behar direla uste dugu, eta ziur gaude aldaketa horiek ez direla Madriletik etorriko. Bada garaia bertako bide orriari eusteko, eta bide horretan, bertako langileriaren hoberako izango den lan kode baten aldeko apustua egiten dugu, egun, herri eta klase bezala ditugun erronkei erantzungo dion lan kode baten aldekoa.

Eta aipatu helburuekin mobilizatuko gara urtarrilaren 27an. Lan erreforma arbuiatu, patronalari ez aplikatzeko exijitu eta enplegu duinaren defentsan mobilizatuko gara.

Helegitea irabazita, mobilizazio ziklo berriaren mesedetan jarriko dugu gure Borroka Kutxa #LortuDugu

2018ko otsailean Bizkaiko Aldundiak erresistentzia edo borroka kutxaren inguruko errekerimendua bidali zien sindikatu desberdinei eta ildo bera jarraitu zuten beste Aldundiek ere. Bere garaian salatu genuen bezala, sindikatuok dagozkigun zergak ez ordaintzearen itzala zabaltzeko asmoa zegoen errekerimendu horren atzean. LABek jarritako helegiteari esker, Aldundiak oker zeudela ebatzi dute epaitegiek: Borroka Kutxako ordainketak tarteko LAB Sindikatuak ez du erretentziorik gauzatu beharko. Epaia irabazi ondoren, hamar urte bete dituen Borroka Kutxa borroka ziklo berriaren mesedetan jarriko du LABek. Gaiaren inguruan agerraldia egin dute Igor Arroyo Idazkari Nagusi ondokoak eta Aihize Muniozguren Idazkari Juridikoak.

Ainhize Muniozguren LABeko Idazkari Juridikoak azaldu duen bezala, Aldundien eskaera ikuspegi teknikotik harrigarria izan zen, izan ere, araudian ez baitzen eman inongo aldaketarik mota honetako diru-sarreren zergapetzeari dagokionez. Hau dela eta, errekerimenduaren atzean atzean erabaki politiko bat zegoenaren susmoa hartu zuen hasieratik LABek.

LABek Aldundiaren errekerimenduaren aurka egin zuen, bi argudiotan oinarritua: batetik, Borroka Kutxatik jasotako laguntza ezin zela lan-etekintzat hartua izan; bigarrenik, lan-etekin gisa hartuko balitz ere, ezin zitzaiola, lan harremanetan egiten den bezala, %2ko gutxieneko erretentzioa aplikatu, Sindikatuaren eta bere afiliatuen arteko harremana ez baita lan harreman bat baizik eta harreman sindikala.

Arabako Aldundiak ez zuen espedienterik ireki eta prozedura bertan behera geratu zen. Bizkaikoak espedientea ireki bai baina ondoren LABen alegazioak aintzat hartu zituen. Gipuzkoakoak, aldiz, ez zituen alegazioak aintzat hartu eta LABek epaitegira jo zuen. Bada, EAEko Auzitegi Nagusiko Kontentziosoko Salak onartu egin du gure demanda eta ebatzi du Aldundiek LAB sindikatuari ezarri nahi zioten legedia ez dela aplikagarria, oinarrian dagoen harremana sindikala delako.

Igor Arroyo LABeko Idazkari Nagusi ondokoak Borroka Kutxaren garrantzia azpimarratu du: “2011an sortu genuenetik, kasik 3.000 langileri eman die babesa,  greban ari ziren langileei laguntza emanez zein ekintza sindikalaren ondorioz jasotako isun eta bestelako zigor ekonomikoei aurre eginez. Hilabete hauetan zehar aldarrikatzen ari garen bezala, Euskal Herrian borroka ziklo berri bat martxan jartzera goaz eta horretarako tresnak beharrezkoak dira, besteak beste, Borroka Kutxa”.

Hauxe da LABen Borroka Kutxak eskaintzen duen kobertura:

    • Isun eta fidantzak. 10.000 euro bitartean.

    • Prozesu penaletako aholkularitza eta kostak.

    • Enpresak ezarritako zigorrak.

    • Kaleratze ideologikoak. Arrazoi ideologikoengatik kaleratutako langileak Borroka Kutxaren laguntza izango du epaiketa arte, greban jasoko lukeen baldintza berberetan.

    • Grebak. Hirugarren egunetik aurrera, eguneko 30 euro jasoko dira (900 euro hilero), hala lanaldi osoan nola lanaldi partzial inposatuan. Soldata netoa eta Kutxaren hileko baturak ezin izango du ohiko soldata gainditu, ez eta 1.500 euroko kopurua.

LABen Borroka Kutxak dituen ezaugarri berezituak azpimarratu ditu Arroyok. Lehenik eta behin, grebei dagokionez, gehien behar duten horiek babestera bideratuta dago LABen Borroka Kutxa: prekaritatea pairatzen duten sektoreak, horietako asko feminizatuak. Honela, lanaldi partzialean ari diren langileekiko diskriminazio positiboa egiten du (lanaldi osokoen kopuru bera jasotzen dute greba eguneko). Eta gehieneko kobertura maila ezarrita dauka (dagokion hilabetean jasotako soldata eta Kutxaren ekarpenak ezin izango dute 1.500 euro gainditu). Era berean, sindikalizatuta ez dauden sektoreei ere Borroka Kutxa erabiltzeko aukera ematen die LABek (afiliatu eta sei hilabeteko afiliazio antzinatasuna atzera eraginkortasunez ordaintzen duen langile orok du jasoko du laguntza).

Bigarrenik, grebetarako ez ezik, ekintza sindikalaren ondorioz jasotako isun eta bestelako zigor ekonomikoei aurre egiteko ere erabiltzen da Borroka Kutxa, 10.000 euro bitarteko kobertura bermatuz; horri esker, Mozal Legea eta bestelako neurri errepresiboek ez dute sindikatuaren ekintza sindikala baldintzatzen. Era berean, kaleratze ideologikoen kasuan ere aktibatu daiteke.

Honela, sindikalgintza eta bere lorpenak indargabetzeko Patronalaren taktika ezberdinei (hala nola grebetan langileak ekonomikoki itotzea, isun eta zigorrak ezartzea edota kaleratze ideologikoak egitea) aurre egiteko babes eraginkorra eskaintzen du Borroka Kutxak. LABentzat Borroka Kutxa ez da helburu bat bere baitan, baizik eta borroka tresna bat. Derogatu ez diren lan erreformek Patronalari emandako botereari aurre egiteko, greba eraginkorren eta ekintza ausarten beharra berresten du LABek.

Etxebizitza eskubidea bermatzeko neurriak hartzea eskatzen diegu instituzio publikoei

Atzo Bilbon emakume* etxegabe bat hil zen. Pobrezia eta prekaritatera kondenatzen gaituen sistema honek erail zuen, sistema kapitalistak etxebizitza duin baterako eskubidea sistematikoki ukatzen duelako. Etxebizitza eskubidea bermatzeko neurriak hartzea galdegiten diegu instituzio publikoei.

Etxebizitza negoziorako eta espekulaziorako eremua bilakatu da, Euskal Herrian gero eta pertsona gehiago etxebizitzarik gabe aurkitzen diren artean (bereziki hiriguneetan). Ez dago politika publiko erreal eta eraginkorrik etxebizitza eskubidea bermatzeko norabidean; kontrara pobrezia eta etxebizitzarik ez izatea kriminalizatu eta jazarri egiten dira, arazoaren jatorriari begiratu ordez honen ondorioak ezkutatu asmoz. Adibide argiena dugu hainbat udalek harturiko jarrera, tartean Bilbo edo Gasteizkoak, etxegabeko pertsonek lo egiteko baliatzen dituzten espazio publikoak hesituz.

Etxebizitzarena egiturazko arazo bat da, eta etxebizitzarik gabeko pertsonen egoera honen aurpegi gordinena. Etxebizitza bat izatea oinarrizkoa da bizitza bizigarri baterako, eta beste hainbat oinarrizko eskubide baldintzatzen ditu: osasuna, intimitatea, segurtasuna, errolda, parte hartze politiko eta soziala…

Horregatik eskatzen dugu:

    • Etxebizitza eskubide subjektibo erreala izan dadin politika publikoak garatu daitezela.

    • Etxebizitza parke publikoa indartu eta etxebizitza hutsen gaineko gestio eta kontrol publikoa eskuratzea, etxebizitza alternatibak eskaini ahal izateko.

    • Alternatibarik gabeko etxe-kaleratzeak debekatu eta etxebizitza eskubidea bermatuta ez dagoen bitartean erabilerarik gabeko etxebizitzen okupazioa despenalizatzea.

    • Etxerik gabeko pertsonen eskubide sozialak bermatzeko neurriak hartzea, diskriminazioa, bazterketa eta jazarpena ekidinez.

Gainera, sistema kapitalistak pobretzea eta prekaritatea bizitzaren eremu guztietara hedatzen ditu. Arazoa errokoa da eta beraz, erroko aldaketa da beharrezkoa. LABen borroka ziklo berri bat abiatzeko apustuan berresten gara, langileon lan eta bizi baldintzak eraldatzeko.

Beharrezkoa da kalitatezko osasungintza publikoaren aldeko borroka indartzea

Osakidetzak 10 urte baino gehiago daramatza EAEko herritarrekiko duen erantzukizuna saihesten. Une honetan, osasungintza publikoa kudeatzeko erabiltzen dituen politika pribatizatzaile eta oldarkorrak azaleratzen ari dira: arretarik eza, osasun zerbitzuek gainezka egitea, lan-esplotazioa, zerbitzuen itxiera eta abar luze bat. Horrek egoera dramatikoa sortzen du lantokietan, eta asistentzia-kalitatea minimo historikoetara murriztu du.

LAB sindikatuak urte asko daramatza Osakidetzari exijitzen 3.000 langileren behinbehinekotasun iraunkor eta iruzurrezkoarekin amai dezala, prekaritateari aurre egiten dioten neurriak hartu eta lanpostu horiek egonkortu ditzala, modu honetan biztanleria kalitatezko asistentzia-ratio onargarriekin zaindu ahal izateko. Urteak daramatzagu Osakidetzari ratioen lege bat eskatzen, paziente bakoitzari bere gaitzaren arabera dagokion arreta bermatu ahal izateko; urteak daramatzagu Osakidetzari eskatzen langile kopurua handitzeko, pandemia baino lehen jadanik gehiegizkoak ziren lan-kargei aurre egiteko.

Osasun-arretaren kalitateak behera egin du azken 10 urteetan, Osakidetzaren borondate faltaren eta utzikeriaren ondorioz. Gaur egun ospitaleak eta osasun-zentroak kolapsaturik daude eta Osakidetzako arduradunek ezartzen dituzten zentzugabeko protokoloek ezin dute egoera gordina izkutatu: herritarrak osasun arretarik gabe daude.

EAJ eta bere gobernuko kidea, PSOE, pandemiaren ondorioz gainezka eginda daudenak eurak direla ikusarazten saiatzen ari dira, osasun publikoaren ahultzearen erantzule ez balira bezala. Benetako pandemia, EAEn jende gehien hiltzen ari den pandemia, bi alderdi horiek eta beren politika pribatizatzaileek ordezkatzen dutena da. Hamar urte baino gehiago errepikatzen daramagun esaldia, “murrizketek hil egiten dute”, modu dramatikoan gauzatzen ari da hilabete hauetan.

Behar bezala dimentsionatutako osasungintza, bizitzen ari garen bezalako egoerei aurre egiteko prestatutako osasun publikoa, posible zen, da eta izango da. Baina ez da bateragarria Jaurlaritzaren politika antisozialekin, abiadura handiko trenak eraikitzea lehenesten dutena, ez da bateragarria lehen mailako arreta deuseztera bideratutako politikekin, ez da bateragarria gure osasuna merkantilizatzen duten enpresa pribatuei mesede egiten dieten politikekin.

Kalitatezko osasungintza publikoaren alde konplexurik gabe borroka egin behar da kalean, negoziazio-guneetan, parlamentuetan, erabaki-eremu guztietan. Herritarrei mobilizatzeko dei egiten diegu: beren osasunaren alde, gure osasunaren alde, osasun publikoaren alde eta EAJren eta PSOEren politika antisozialen aurka.

Urtarrilaren 13an greba egingo dugu, lan baldintza duinak lortzeko Nafarroako adinekoen arretarako lehen hitzarmenean

LAB, ELA, UGT eta CCOO sindikatuon oharra:

Adinekoei arreta emateko sektorean, egoitzetan, eguneko zentroetan eta etxez etxeko laguntza-zerbitzuetan lan egiten dugun 4.000 pertsona baino gehiago datorren urtarrilaren 13ko greba-egunera deituta gaude.

Greba urtarrilaren 13ko 7:00etan hasiko da, goizeko txandan, eta urtarrilaren 14ko 7:00etan amaituko da, gaueko txandaren ostean.

Negoziazioa hasi zenetik, duela 7 hilabete, patronalari eta Nafarroako Gobernuari mahai gainean jarri genizkien gure sektorean lan-baldintza duinak bermatzeko aldarrikapenak. Bilera guzti-guztietan jakinarazi diegu orain ere premiazkoa dela egiten dugun lana aitortzea, batez ere pandemian, izan ere, garai honetan gure osasuna birusaren mende jartzera behartu gaituzte eta eskubideak kentzen saiatu dira  (oporrak, baimenak, atsedenaldiak). Bizi dugun egoera prekarioa gorabehera, patronalak (ANEA eta LARES) ez du mahai gainean hobekuntza esanguratsurik jarri; hori nahikoa ez-eta, gure baldintzak okertu egin ditu, langileekiko eta ematen dugun zerbitzuarekiko errespeturik erakutsi gabe. Hori guztia Nafarroako Gobernuko ordezkarien begirada konplizearen aurrean gertatu da, ordezkari horiek ez baitira gai patronal horiek interpelatzeko, baldintza eta zerbitzu duinak berma ditzaten.

Nafar guztiok merezi dugu hirugarren adinekoen arretarako eredu publiko, duin, unibertsal eta doakoa eta, horretara iristeko, ezinbestekoa da Nafarroako hirugarren adinekoen arretarako lehen hitzarmena lortzea.

Patronalak eta Nafarroako Gobernuak ez digute beste aukerarik uzten lan-baldintza duinak lortzeko; horregatik, urtarrilaren 13an sektoreko pertsona guztiok grebarekin bat egin behar dugu eta egun horretan Nafarroako zonalde ezerdinetan egingo diren mobilizazioetan parte hartu behar dugu.

Gure etorkizunagatik, gure familiengatik eta nafar guztiengatik, 13an kalean ikusiko dugu elkar.

“Eta gu, noren kargu?”

Eusko Jaurlaritzan eta Nafarroako Parlamentuan eskaera bana erregistratu dugu, Covid-19aren ondorioz beharrezkoak diren zaintza baimenei bide eman diezaieten eskatzeko, adin txikikoak eta menpekotasuna duten pertsonak zaindu ahal izateko konfinamenduan. Eskaera egitea ez ezik, elkarretaratzea ere egin dugu aipatutako erakundeen egoitzen aurrean, “Gu noren kargu” lelopean.

LABeko Ekintza Sozialeko eta Negoziazio Kolektiboko idazkari Xabier Ugartemendiak adierazpenak egin ditu Bilbon; Igor Arroyo idazkari nagusi ondokoak, Iruñean.

Ia bi urte egingo ditugu COVID-19ak eragin digun pandemiarekin. Jakin badakigu askotariko egoera konplexuak eragin dituela, osasungintzari, egoera sozioekonomikoari, enpleguari zein zaintza esparruei atxikiak esaterako. Bilbon eta Iruñean egindako elkarretaratzeekin eta erregistroekin, zaintzaren arloan ematen ari diren egoeren aurrean erakundeek neurriak har ditzatela eskatu dugu. Hau da, zaintza erdigunean jarri eta berau bermatua izan dadin neurriak har ditzatela, ezinbestean eta urgentziaz. Izan ere, LAB sindikatuaren iritziz, agintariei dagokie erabaki eta neurriok hartzea, ez baita beste alde batera begiratzeko unea. 

Urte eta erdi geroago, egoera berean

LABek 2020ko udan, hortaz, pandemiaren lehen fasean, proposatu zuen jada zaintza arazoak zituztenentzat baimen bereziak sortzea. Eskaera hori Hego Euskal Herriko patronalei zein Gobernuei zuzendu genien modu espresuan, idatziz. Urte eta erdi geroago, ordea, orduan ginen puntu berean gaude tamalez. Kezka handiz heltzen diogu gai honi eta baita sindikatu bezala dagokigun arduratik ere. Orain urte eta erdi horrela egin genuen, eta oraingoan ere horrela dihardugu. 

Eskola-jarduera berreskuratu da, baina ezin esan dezakegu “egoera normala” bizi dugunik. Jakin badakigu COVID-19 birusak gure herri eta etxeetako gazte eta haurrak gogor jo dituela azken hilabeteetan. Horrek, ondorio garbia izan du: haur eta gazte asko eta asko gutxienez 10 egunez etxeratuak izan dira (ehunka izan dira azken hilabete gutxian itxi diren gelak eta milaka etxean egoteko beharrean gertatu diren gazte eta haurrak). “Baina, nor egin da, gehienetan, bakarrik utzi ezin diren haur horien kargu?”, galdetu dugu Jaurlaritza eta Nafarroako Parlamentuaren aurrean.

Galdera horrek erantzunik ez duela izan nabarmendu dugu. Hain zuzen ere, haur eta gazteen etxeratzea erabakitzen duten administrazioak berak ez du erantzunik eman pertsona horien zaintza bermatzeko.

Auzi edo arazo erabat indibidual bilakatu da, hau da, zure haurren bat konfinatu badute, zuk jakingo duzu zer egiten duzun, zein aukera dituzun. Eta aukera horiek Euskal Herriko herritar gehienontzat oso mugatuak dira: inguruko zaintza-sareetako kideren batekin utzi, maiz aiton-amonak, horiek kutsatzeko arriskuarekin; edota gurasoek hartu zaintza bere gain. Bigarren kasu horretan, ordea, ez dago berme-juridikorik; izan ere, egun aplikagarri dugun markoak ez du aurreikusten zaintzarako baimenik. 

Sektore publiko zein pribaturako

Ezohiko egoerek ezohiko neurriak eskatzen dituzte. Hortaz, ezinbestean eta urgentziaz neurri horiek ahalbidetuko dituzten markoak sortu behar dira. Hain zuzen, horretan Gasteizko eta Iruñeko gobernuek badute marko horiek bultzatzeko eginbeharra, ondoren, COVID-19ak eragindako zaintza baimenei bide emango diena. 

Finean, zaintza beharrak dituzten pertsonen konfinamendua tarteko, kutsatuak izan direlako zein kontaktu izan diren kasuetarako, horien ardura hartuko duten pertsonentzat zaintzarako baimenak eratzea exijitzen dugu, sektore publiko zein pribaturako. Horretarako beharrezkoak diren erabaki eta neurriak hartzea eskatu dugu, hori ahalbidetuko duen mahaia eratzea gobernuari dagokion lidergoarekin. 

Horrekin batera, LABen ustez, baimen horiek erantzunkidetasun neurriekin batera arautuak izan behar dira; zeren eta jakin badakigu hori horrela izango ez bada emakumeak hartuko dutela zaintza ardura beregain. Batu behar dugu ere, telelana edo lan ez presentziala ezin direla kontziliazio neurri gisa ulertu, horretarako joera garbia izan den arren azken urteotan; izan ere, horrek enpleguko lanak eta zaintza lanak aldi berean gauzatzea dakar eta ez dira bateragarriak, biak lanak baitira eta dagokien aitortza, denbora zein dedikazioa eskatzen dute. 

Ondorioz, Bilbon eta Iruñean erregistratutako idazkien, berriro ere eskatu diegu agintariei egun bizi dugun egoera aintzat hartu, herritarron arazoak erdigunean jarri eta dagokien arduraz joka dezaten. Kasu honetan, zaintza baimenak sortzeko beharrezkoak diren baliabideak errazteko eskatu dugu zehazki.