Periko Solabarriari omenaldia egin zioten larunbatean, bere heriotzaren hirugarren urteurrenean, Barakaldoko Rontegi zubian. Hain zuzen ere, bertan osatu dute berriro bere horma-irudia, udazkenean pairatutako erasoaren ondoren.
Periko Solabarria erreferente bat da. Ez zen inoiz borrokatik jubilatu, inoiz ez zen baztertuen aldeko borrokatik jubilatu, eta horrek eraman du egon den lekuetan hain maitatua izatera. Larunbatean egin zioten omenaldia horren isla izan zen.
Hauxe da Euskal Herriko Emakumeon Mundu Martxak igorritako oharra:
Beste behin ere emakume bat eraila izan da eta Euskal Herrian agertu da bere gorpua. Izan ere, Sophia Losche 28 urteko emakumea eta migratzaileen aldeko aktibista alemaniarra zenaren gorpua aurkitu zuten atzo ekainaren 21ean Asparrenako gasolindegi baten ondoan. Politika munduko aktibista zen, unibertsitateko partidu sozialdemokratako presidentea izan zen bi urtez eta 2016tik dagoen errefusiatuen krisian Borders Kitchen izeneko gobernuz kanpoko erakunde batean bolunatrio moduan lanean egon zen Lesbosen. Eta berri hau Manada kasuko epaituak kalera aterako direla jakin dugun egun beran gertatu da.
Beste behien ere emakumeok kalean libre eta aske izateko ditugun oztopoak agerian geratu dira. Baita juztizia patriarkala dela, erasotzaileak kalean daude epaia egon arren hau irmoa ez dela argudiatuz, naiz eta badauden bitartekoak hau gerta ez dadin.
Nazkatuta gaude erasotuak eta erailak izateaz! Indarkeria sexitari aurre egiteko lehen mailako arazo politikotzat hartua izan dadin eskatzen dugu. Egungo jarrera konplizeak alboratu eta bizi garen jendarte antolaketa sexistari aurre egiteko benetako neurriak behingoz har daitezela exijitzen dugu.
Honekin batera autodefentsa feministarako deia egiten dugu, gure bizitzak direlako jokoan daudenak eta bizitzaren aldeko apustu erradikala egiten dugulako. Feministok erantzuteko prest gaude! Martxan jarraituko dugu, elkarrekin borrokan denak aske izan arte!
LAB sindikatuak batzar-elkarretaratzea egin du gaur Iruñean, Nafarroako Gobernuaren egoitza nagusiaren parean, Administrazioko burutzak eskuratzeko prozesuetan langile publiko guztiek aukera berdinak izan dezaten exijitzeko.
Administrazioko burutzak eskuratzeko merezimendu-lehiaketa hasiera-hasieratik ustelduta egon da, LABen ustez. Eta porrotaren erakusle nabarmena da burutzak betetzeko deialdiak langileen artean izan duen oihartzun eskasa. Izan ere, gaur egun burutza duten pertsonek memoriak egiteko eta lehiaketa irabazteko tenorean abantaila handia daukatenez, deituriko burutza gehienetan pertsona bakarra aurkeztu egin da lehiaketara: gaur egungo burua.
Hasiera batetik Administrazioko egitura berrantolatzen eta arrazionalizatzen hasi behar zen, zentzugabeko burutzak kendu ahal izateko. Burutza askori inposatutako baldintzei dagokienez, erran behar dugu justifikatu gabe daudela, arbitrario eta klasista direla eta langile gehienak aurkeztu ahal izatea oztopatzen dutela. Eta gainera ezin da ahaztu, bai UPNren garaian, bai gaur egungo gobernuarekin, burutza gehienak “digitalki” izendatuak izan direla.
"Sindikalgintza inoiz baino beharrezkoagoa da; ez edozein sindikalgintza, ordea. LAB garai honi aurre egiteko prest eta prestatua dagoen sindikatua da", nabarmendu du Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak.
LABek bere erronken berri eman du gaur, hauteskunde sindikalen epealdi trinkoari begira. Sindikatuko idazkari nagusi Garbiñe Aranburuk, Antolakuntza arduradun Izaskun Garciak eta Eraketa arduradun Dabid Lizarraldek hartu dute parte agerraldian, eta LAB langileen egoerari irtenbideak emateko proiektu sindikal hoberena dela berretsi dute.
Hain zuzen ere, kontrabotere sindikalgintza, sindikalgintza soziopolitikoa eta eredu sindikal berritua direla gure ardatzak azpimarratu dugu.
Garbiñe Aranbururen hitzetan, "sistemak negoziazio kolektiboaren muga eta elkarrizketa sozialeko mahai antzuetan nahi gaitu. Kontzertazio sindikalgintzaren porrota begi bistakoa da. Borroka da bidea, borrokaren bidez akordio duinak lortu ditugu. LAB bere sorreratik bere eredu sindikala kontraboterean oinarritu duen sindikatu bakarra da. Sortu eta hazi eredu sindikal koherente berberaren baitan egin dugu".
Mobilizazio soziala eta borrokak non, LAB han. "Mobilizazio soziala bizirik dago eta LABek garrantzia izan du borroka horietan guztietan, pentsionisten plataformekin, mugimendu feministarekin, Gure Esku Dago dinamikarekin edota Altsasuko auzipetuen aldeko mugimenduarekin eskuz esku aritu izan da. Lantokietan ere, ordezkaritza dugun lekuetan parte hartu dugu", azaldu du.
Sindikalgintza soziopolitikoari dagokionez, eraldaketa sozialaren alde borrokatzen dugu eta eraldaketa sozialerako behar beharrezkoa den aldaketa politikoaren alde borrokatzen dugu: "Gaur egungo instituzioen politika publikoak aldatzeko borrokatzen dugu eta burujabetzaren alde borrokatzen dugu, eraldaketa sozial erabatekorik ez dagoelako erabakitzeko eskubiderik gabe".
Eskaintza sindikal sendoa dugula esan du Garbiñe Aranburuk, eta eredu sindikala berritu dugula gogoratu du, helburu hauekin:
-Langileon lan eta bizi baldintza duinen aldeko borroka, sortzen den aberastasuna birbanatzeko borroka eraginkortu, patronalaren eta instituzioen aurrean gure eragin gaitasuna handituz.
-Lan guztiak aitortzeko borroka egiten dugu. Zaintza lanak ezin dute ikusezinak izaten jarraitu eta emakumeon bizkar gainean erori. Emakumeok bigarren mailako langile bilakatzen gaituen lanaren sexuen araberako antolaketaren aurka borrokatzen dugu.
-Ohiko lan mundutik harago dauden kolektibo desberdinei egiteko badugu eskaintza: etxeko langileak, autonomo faltsuak, bekadunak, migranteak….
Azken batean, LABen helburua eraldaketa sozialean sakontzea da, langileon bizitzaren prekarizazioari aurre egin eta Euskal Herriko jendarte osoari bizitza duina bermatzea. "Langileekin eskuz esku aritzen gara, beraien kezka, lehentasunak eta beharrak entzun eta araberako proposamen sindikalak zehazten ditugu, langileen bidelagun gara", azpimarratu du Garbiñe Aranburuk. Hala, hauteskunde sindikalak bide horretan urratsak emateko baliatu nahi ditugula adierazi du, eta epealdi trinkorako ezarritako erronkak zehaztu ditu:
-Euskal Autonomia Erkidegoan bigarren postua egonkortu, CCOOekiko aldea handituz.
-Nafarroan, %16a gainditzea dugu helburu.
-Belaunaldi berriak eta emakumeak ordezkaritzan parekidetasuna lortzea dugu helburu (40-60).
-Hego Euskal Herrian, aurreko hauteskunde sindikaletan UGT gainditu genuen eta hirugarren sindikatua, oraingoan bigarren sindikatu izatetik gertuago kokatu, epe motz-ertainean bigarren izateko.
-Ipar Euskal Herrian ordezkaritza handitzea da helburua.
Indartsu eta osasuntsu
LABek indartsu eta osasuntsu ekingo die hauteskunde sindikalei: 4.000 ordezkari pasatxo ditu (4.150) eta 40.000 afiliatu baino gehiago (41.368).
Sindikatu feminista bilakatzeko hartutako erabakiak eta emandako urratsak fruituak ematen ari dira:
-Zuzendaritza marko guztiak parekideak
-Ordezkaritzaren %36 emakumezkoak
-Afiliazioaren %42 emakumezkoak
Aurreko hauteskunde sindikalen epealdi trinkoaren emaitzak kontuan izanik, gure goranzko joera agerikoa da:
-EAEn, %18ko langa pasatuta bukatu genuen orain 4 urte, eta egun ia %19an gaude.
-Nafarroan bilakaera izugarria izan da, ia %14 izatetik %16ra hurbildu gara.
-Hego Euskal Herrian, beraz, %17 pasatxoko ordezkaritza izatetik %18 gainditzera iritsi gara. Hirugarren sindikatua gara, bigarrenarekiko 2 puntura.
Orain aukera berri bat dugu emaitza hauek hobetu eta LABen proiektua indartzeko. Lantokiz lantoki langile guztien eskubideak eta beharrak defendatuz, alternatiba sozial eta ekonomikoa sustatzeko. Aldaketa nahi duten langileen sindikatua gara. Langile inkonformistak. Borrokalariak. Horrenbestez, lan eta bizi duina lortzeko bidean bat egiten duten langile guztien BIDELAGUNA izango da LAB.
Greba egun bi egin dituzte Azkoitiko SAMMIC SLko langileek hitzarmen duinaren alde. 140 langile ditu enpresak eta ostalaritzako makineria industriala egiten dute.
Ekainaren 11an egin zuten langileek asanblada eta honek langile-batzordeak eramandako proposamen bateratua onartu zuen, baiezko 105 bozkarekin, 15 ezezkorekin eta 5 boto zurirekin.
SAMMIC-eko langile batzordean LABeko 5 delegatu daude eta ELAko 4. Langile- batzordeak egindako greba-egutegiaren arabera, atzo eta gaur izan dira lehen greba egunak %100eko erabateko jarraipena izan dutenak.
Bi egun hauez gain, grebak deitu dituzte datorren asteko astearte, asteazken eta ostegunean, 26tik 28ra, hain zuzuen ere. Egoera konponduko ez balitz, greba mugagabera joko lukete uztailaren 2tik aurrera.
2017ko abenduaren 31n amaitu zen sinatuta zeukaten itunaren indarraldia. Langile- batzordeak iazko azaroan eman zion bere Hitzarmen proposamena enpresako zuzendaritzari. Ordutik negoziazioa martxan dagoela esan liteke, nahiz eta enpresaren lehenengo erantzuna oso berandu iritsi zen. Langileen partetik uneoro izan da proposamena puntuz puntu aztertu eta edozein gairen inguruan hitz eginez, akordiora iristeko borondatea.
Enpresaren jarrera oso ezkorra izan da ordea, hasieratik. Ez du inoiz langile-batzordearen proposamenaren inguruan hitz egiteko borondaterik erakutsi. Berak aukeratutako puntu batzuen inguruan hitz egiteko prest bakarrik agertu izan da.
Blokeo egoerak gainditzeko saiakerak asko izan diren arren, orain arteko denak ezinezkoak izan dira. Horregatik erabaki zuen langile-batzordeak greba proposamena asanbleara eramatea. Garbi ikusi da langileek hitzarmen duin baten beharra ikusten dutela eta horretarako prest daudela, emaitzak ikustea besterik ez dago).
Enpresari pasa den asteko asteartean, ekainaren 12an, egin zitzaion greba deialdiaren jakinarazpena. Oraingoz ez da bere erantzun edo proposamenik izan.
Miñanon dagoen Albertia egoitza Grupo La Saleta Care Armonea Taldeak hartu du duela gutxi. Enpresa berri honek sukaldeko lan taldea osatzen zuten 4 kideetatik 3 kaleratu zituen ekainaren 11an. Egoitza honek guztira 93 plaza ditu, hauetatik 54 Gizarte Ongizate Foru Erakundearekin kontzertatutako oheak dira.
Pertsona hauek kaleratzeko La Saleta Care Armonea Enpresak pertsona horiek aukeratu ezin izatearen argudioa eman du. Kaleratuak izan diren pertsona hauek egoitzaz kanpoko ostalaritzako langileak ziren, 2012. urtetik bertan lan egiten zutenak. Ekainaren 1an enpresa berriak subrogatu egin zituen, eta handik 10 egunetara kaleratu egin ditu argudio hutsal hauekin.
Argi daukagu kaleratze hauen egiazko arrazoia lan baldintzen prekarizazioa dela. Langile berriei Egoitzetako Hitzarmen Estatala aplikatuko baitzaie. Kaleratuak izan diren langileei, subrogazioaren ondorioz, aplikatu ezin zieten hitzarmena.
Egoera larri honen aurrean, Enpresa Komiteak langile hauen berehala berronartzea eskatzen du.
Gaiaren inguruko jardunaldia egingo dute bihar, Bilbon, Ekoetxean. Kutsatzen duenak ordaintzen ote duen galderari erantzungo diote.
LAB sindikatuaren Batzar Nazionalak 2010ean sortutako Borroka Kutxaren araudia berritu egin du.
Egindako aldaketek tresna hori indartzea dute xede, bi norabidetan. Alde batetik, Borroka Kutxaren kobertura handitu da, kasuistika berria aintzat hartuz (kaleratze ideologikoak), Kutxatik laguntza jasotzeko beharrezkoak diren greba egunak murriztuz eta greba egun bakoitzeko jasoko den kopurua handituz. Beste alde batetik, ez afiliatuek Borroka Kutxaren laguntza eskuratzeari atea ireki zaio, afiliatu eta Borroka Kutxa jasotzeko beharrezkoa den sei hilabeteko afiliazio antzinatasuna atzera eraginkortasunez ordaintzeko aukera emanez.
Aldaketa hauen bidez, prekarietatea gehien pairatzen duten eta horren sindikalizatuta ez dauden sektoreei (horietako asko feminizatuak) borroka tresnak eskaini nahi dizkie LABek, duela urte bete Gasteizen egindako IX. Biltzar Nagusiaren ildotik.
Era berean, beste eredu batzuekiko ezberdintzen duten Kutxaren sortze ezaugarriei eusten die LABek. Lehenik eta behin, lanaldi partzial inposatua duten langileekiko diskriminazio positiboa mantentzen da (lanaldi osokoen kopuru bera jasotzen dute greba eguneko), baita gehieneko kobertura maila ere (dagokion hilabetean jasotako soldata eta Kutxaren ekarpenak ezin izango dute 1.500 euro gainditu); era honetan, gehien behar duten horiek babestea da Kutxaren lehentasuna. Bigarrenik, Kutxa, grebetarako ez ezik, ekintza sindikalaren ondorioz jasotako isun eta zigorrei aurre egiteko ere erabiltzen da, 10.000 euro bitarteko kobertura bermatuz; horri esker, Mozal Legea eta bestelako neurri errepresiboek ez dute sindikatuaren ekintza sindikala baldintzatzen.
Jatorrizko araudia nahiz egindako aldaketak kontutan hartuta, sindikalgintza eta bere lorpenak indargabetzeko Patronalaren taktika ezberdinei (hala nola grebetan langileak ekonomikoki itotzea, isun eta zigorrak ezartzea edota kaleratze ideologikoak egitea) aurre egiteko babes eraginkorra eskaintzen du Borroka Kutxak. LABentzat Borroka Kutxa ez da helburu bat bere baitan, baizik eta borroka tresna bat. Azken lan erreformak nahiz negoziazio kolektiboaren erreformak Patronalari emandako botereari aurre egiteko, greba eraginkorren eta ekintza sendoen beharra berresten du LABek.
Hona hemen afiliatu guztien ekarpenaz elikatutako Borroka Kutxa berrituak eskaintzen duen kobertura:
• Isun eta fidantzak. 10.000 euro bitartean.
• Prozesu penaletako aholkularitza eta kostak.
• Enpresak ezarritako zigorrak.
• Kaleratze ideologikoak. Arrazoi ideologikoengatik kaleratutako langileak Borroka Kutxaren laguntza izango du epaiketa arte, greban jasoko lukeen baldintza berberetan.
• Grebak. Hirugarren egunetik aurrera, eguneko 25 euro jasoko dira (750 euro hilero), hala lanaldi osoan nola lanaldi partzial inposatuan. Soldata netoa eta Kutxaren hileko baturak ezin izango du ohiko soldata gainditu, ez eta 1.500 euroko kopurua.
Nafarroako eskola jantokietako langileen 687 sinadura erregistratu ditu gaur LAB sindikatuak Hezkuntza Departamentuan. Langileak kexu dira eskolaldi jarraituaren ezartzeak jantokietako langileen kaleratzeak eta lanaldi murrizketak ekarri dituelako. Hala, sinaduren bidez, Gobernuari bilera eskatu diote, bai eta eskolaldi jarraituari buruzko hurrengo ebazpenetan jantokiko zerbitzuaren eta bere langileen egoera aintzat har dezan ere.
Lukanbiok azaldu duenez, 200 bazkaltiar izan ohi den jantoki batean, eskoladi jarraitua ezarrita, 120era jaisten da bazkaltiarren kopurua. Horrek erran nahi du langileen lanaldia murriztuko dela eta lau lanpostu galduko direla. Horrekin batera, planifikazio faltak eta bazkaltzeko ordutegia murriztu izanak ere oso zail jartzen dute zerbitzuaren kalitateari eustea.
Sinadura bilketarekin langileek Hezkuntza Departamentuari eskatu nahi diote gogoeta egin dezan eta, hurrengo ebazpena argitaratzean, aurrekoetan aintzat hartu ez dituen baina ondorio larriak dituzten hurrengo puntuak txerta ditzan:
• Proiektu guztietan agertu beharko da irakasleen eta jantokiko langileen artean landutako azterketa bat, eskolaldia aldatzeak jantokian izan ditzakeen ondorioei buruzkoa: bazkaltiarren aurreikuspena, ratioen balorazioa, guneen eta aldien egokitzapena, txanden eta ordutegien plangintza, adinaren arabera.
• Kontuan hartuko da ordutegi aldaketak langileei eragiten dizkien ondorioak eta Nafarroako Gobernuak konpromisoak hartuko ditu kaleratzeen eta lanaldi murrizketen aurkako neurriak ezartzeko.
• Nafarroako Gobernuak eutsi beharko die eskolaldi zatituarekin lotuta dauden eskola eta garraio beka eta laguntzei.
• Eskolaldien gaineko ebaluazio eta lehengoratzeko prozesuetan jantokiko langileen azterketa kontuan hartuko da.
Nafarroako eskola jantokietako langileen %95 emakumeak dira eta batez bertze 12-15 orduko lanaldia egiten dute astean. Horregatik, sinadurak Ana Ollori ere zuzendu zaizkio, Herritarrekiko eta Erakundeekiko Harremanetako kontseilariari.
