Bilboko portuko zamaketa-sektoreko greba bertan behera utzi zen lan-ministerioak gatazkan bitartekotza egin ondoren. Bitartekotza horren helburua zen Bilboestiba CPEko langile mugagabeek eta behin-behineko langileek enpleguan egonkortasuna eta bermea izatea.
Madrilen sinatutako aurreakordioaren helburua hitzarmena sinatzea izan beharko litzateke, baina LABek ez ditu oinarri horiek partekatzen; izan ere, ez ditu aintzat hartzen greba eragin zuten eskaerak, eta etorkizun oso iluna marrazten du 12 urte baino gehiago daramatzaten behin-behineko 100 langilerentzat; izan ere, azken horiek Bilboko portuan lan egiteko kontratuak dituzte.
Urtetik urtera, lan istripu eta gaixotasunen kopuruak, hobera egin beharrean, okerrera egiten du. 2020. urtea ez da salbuespena izan. Hala, lan-istripuak nabarmen ugaritu direla salatu dugu Bilbo eta Iruñeko kaleetan, euskal gehiengo sindikalak deituta. Jarduera ekonomikoak koronabirusaren testuinguruan izan duen geldialdiak eta horren ondoriozko krisi ekonomikoak ez dute geldiarazi lan istripuen odolustea; izan ere, aurten Hego Euskal Herrian, LAB sindikatuaren datuen arabera, gutxienez 71 pertsona hil dira lan-istripuz, eta Joaquin Beltranek desagertuta jarraitzen du Zaldibarko zabortegian. Hau guztia gutxi balitz, ez dugu ezagutzen zenbat langile zendu diren lan gaixotasun batengatik, datu ofizialik ez baitira existitzen, baina, ikerketa guztien arabera, lan istripuz hildakoak baino ehuneko altuagoa da. Amiantoarekin erlazionatuta gutxienez 28 pertsona hil ziren iaz, eta koronabirusaren ondorioz zenbat langile hil diren ere ez dakigu.
Bilbon egindako protesta.
Datuak eskandalagarriak dira, are gehiago jakinda lan istripuak, lan gaixotasunak eta lanari lotutako kalteak ekidin daitezkeela. Gurea bezalako gizarte moderno eta garatu batean, eskura dauden aurrerapen teknologiko guztiekin, datu horiek onartezinak dira.
Egoeraren larritasuna ikusita, EAEko eta Nafarroako gobernuei neurri hauek exijitzen dizkiegu:
– Enpresen gaineko kontrol handiagoa. Lantokietako osasun- eta prebentzio-neurrien jarraipen egokia egiteko, ezinbestekoa da Osalan/ISPLN eta Lan Ikuskaritzako langileak Europako batez bestekoarekin parekatzea. Halaber, Nafarroako Gobernuak Laneko eta Gizarte Segurantzako Ikuskatzailetzaren arloko eskumenak berreskuratu behar ditu.
– Mutuen eta prebentzio-zerbitzuen publifikatzea. Pandemia honetan ez dira eraginkorrak izan osasunaren ikuspegitik.
– Kontrol- eta jarraipen-ekintza gehiago egitea, alturan erortzeko, harrapatzeko edo elementu kantzerigeno eta mutagenoekin lan egiten dituzten enpresetan araudia betetzen dela egiaztatzeko.
– Prebentzio-arloan zehapena jaso duten enpresekin kontratatzeko debekua
– Hego Euskal Herriko enpresa guztietan arrisku psikosozialen ebaluazioak egiteko betebeharra, pandemiak langileen baldintza psikosozialak are gehiago larriagotu dituela kontuan hartuta. Horretarako, bi urteko epean, enpresa guztiek izan beharko dute gutxienez arrisku psikosozialen ebaluazio bat eta gabeziak daudenean neurriak ezarri beharko dituzte. Osalan/ISPLNko teknikariek egin beharko lukete betetze-mailaren jarraipena.
Lan Ikuskaritzak ez zigun soilik arrazoia eman Servyrest enpresako langileei ezin zitzaiela aplikatu laguntza-zentroen eta haur-hezkuntzako zentroen estatuko hitzarmena, eta uste genuen Bizkaiko Esku-hartze Sozialerako hitzarmen kolektibo probintziala aplikatu behar zitzaiela, baizik eta Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiak berretsi egin du Servyrest enpresak Bizkaiko esku-hartze sozialeko hitzarmena aplikatu behar diela langileei.
LAB sindikatuak bira oso positiboa eman dio kontratu partzialak eta prekarietatea ezaugarri dituen sektoreari. Bizkaiko Esku-hartze Sozialeko hitzarmenarekin, langileok gure lan-baldintzak hobetzea lortu dugu:
Egungo hitzarmena (Laguntza-zentroak eta haur-hezkuntza)
Bizkaiko esku-hartze sozialaren hitzarmen kolektiboa
Pandemiaren bigarren olatua deitu duten honetan eta urte hasieran bizi izan dugun hotz bolada betean, sektore energetikoa kontrolatzen duen oligopolioak argindarraren igoera abusibo, neurrigabeko eta ilegala egin du. Energia oinarrizko beharrizana izanik ere, azken hamarkadetako politika neoliberalek eskubideak urratu, ukatu eta mozkinak arteratzeko ondasun bilakatu arazi dute, geroz eta herri sektore gehiago pobretze energetikora eramanez eta kolektibo zaurgarrienak gogorrago kolpatuz.
Pandemiaren bitartean, herritarron lan eta bizi baldintzak nabarmen okertzen ari direnean, Iberdrola eta oligopolioko enpresa elektrikoek energiarako sarbidea garestitzen jarraitu dute, irabazi eskandalagarriak izateraino. Ezin aipatu gabe utzi enpresa hauek direla Europako funtsekin trantsizio energetikoa gidatzeko Urkulluk aukeratutako enpresak, beste behin ere, berdez tindatutako kapitalismo are basatiago bati bide emateko, herritarron behar sozialen kontura sistema indartzen jarraitzeko.
Egoera honetan ezagutu dugu gainera Lanbide Arteko Gutxieneko Soldataren izozketa, Espainiako Gobernuak aberastasuna banatu eta soldata duinak bermatzeko inolako borondaterik ez duela agerian utziz beste behin. Oraindik indarrean dauden lan erreformak bertan behera uzteko keinurik egin gabe, LGS izoztuta eta oinarrizko eskubideak oligopolioen esku. Horixe da Madrileko gobernutik, Gasteiz eta Iruñeakoen konplizitatez euskal langileoi egiten zaigun eskaintza.
Beharrezkoa da ekoizpen eta kontsumo ereduaren eraldaketa sakona egitea, trantsizio ekosozialista abian jartzea, energiaren sektore publikoa indartzea, eta pribatizazio politika eta oligopolioei muga jartzea. Beharrezkoa ere, krisia gehien dutenek ordain dezaten neurriak har daitezela, natur baliabideen esplotazio muturrekoari eta kanpo dependentzia gehiegizkoari burujabetza energetikoa eta iraunkorra sustatuz aurre egitearekin batera energiarako sarbide unibertsala eta justua bermatzeko.
Lan, pentsio eta bizi duina bermatzeko ezinbesteko eraldaketa ekosozialistan, Europako Gutun Sozialak Euskal Herrirako ezartzen duen 1.200 eurotako gutxieneko soldata aldarrikatzen jarraituko dugu, enpleguan eta babes- sozialean eskumen osoak izango dituen esparru baten alde borrokatuz. Izan ere, koiuntura honetan langile eta herritarron mobilizazioa giltzarri izango da aldaketa sozialaren eta burujabetza energetiko, ekonomiko eta politikoaren alde urratsak emateko.
Osakidetzako gehiengo sindikaletik abenduaren 10ean iragarritako mobilizazio dinamikarekin aurrera jarraitzen dugu. Dinamika horren amaiera urtarrilaren 28rako deitutako greba izango da, Osakidetzako plantilla osoari zuzendutakoa. Dinamika horren barruan, manifestazioak egin ditugu EAEko hiru hiriburuetan. Mobilizazio hauen helburua osasun publikoak bizi duen egoera larria, egiturazko arazoen konponbiderik eza eta Osasun Sailaren negoziatzeko borondaterik eza salatzea izan da, baita benetazko negoziazioa eta berehalako eta benetazko irtenbideak eskatzea ere.
Hain zuzen ere, behin eta berriz salatu izan dugu Mahai Sektorialean ez dela ezer negoziatzen, eta jarrera hori egiaztatu genuen, berriz ere, abenduaren 29an Osasun Sailburuarekin izandako bileran. Azpimarratu nahi dugu, bilera horretan, Sailburuak uko egin ziola txertaketa-prozesuaren antolakuntzari buruzko galderei erantzuteari, baita Osasun Sailaren aurrekontu-proiektuari buruzko zenbait gairi ere. Argi dago gai horiek eragin zuzena daukatela Osakidetzako langileen lan-baldintzetan, baita herritarrei eskaintzen zaien osasun-zerbitzuan ere.
Bitartean, Eusko Jaurlaritzako Lehendakariordeak txertaketa-erritmoa justifikatu nahi izan du langileen eskubideak aitzakia bezala erabiliz. Salatu nahi dugu Osasun Sailak berak erabaki duela nork, noiz eta nola emango duen txertoa, eta onartezina dela Eusko Jaurlaritzari berari dagokion kudeaketa bat langileen eskubideen atzean kamuflatzen saiatzea; batez ere kontuan hartzen badugu langileen ahalegina eta inplikazioari esker ari dela mantentzen osasun-zerbitzu publikoa, bizitzen ari garen egoera larri honetan.
Honen atzean dagoena da plangintza eskas bat, oraindik airean dagoena, eta plantillaren indartze-falta bat. Gogoratu behar dugu azken hilabeteetan ugaritu egin dela langile horien lana, eta urrutitik datorren gainkarga estrukturala areago egin dela. Argi dago txertaketak abiadura handiagoa izateko giza baliabideak indartu behar direla eta, beraz, inbertsio handiagoa egin behar dela. Baina argi dago Eusko Jaurlaritza ez dagoela oinarrizko zerbitzuetan inbertsioa handitzeko klabean.
Berriro ere, gure aldarrikapenei heltzeko beharra eta premia azpimarratu nahi dugu: osasun publikorako aurrekontu-partida bat, EBko batez bestekoaren parekoa, aurrekontuaren %25a lehen arretara bideratuz; plantilla handitzea, iruzurrean ezkutatuta dauden enpleguak egiturazko plantillan sartuz; behin-behineko langileak sendotzea; murrizketa guztiak lehengoratzea; pribatizatutako zerbitzuak publifikatzea; langileen lan osasuna eta segurtasuna bermatzeko neurriak.
Aernnovako langileak itxialdian daude Gasteizko Los Angeles elizan, beraien lanpostuen defentsan. LABen ordezkaritza bat bertaratu gara sindikatuaren babesa helaraztera. Xabier Ugartemendia Ekintza Sindikala eta Negoziazio Kolektiboko idazkaria, Eulate Zilonizaurrekoetxea Industria Federazioko idazkaria eta Igor Chillon Industria Federazioko Gasteizko arduraduna bildu dira langileekin, eta enpleguaren defentsan sindikatuak duen konpromisoa berretsi dute, bai Aernnovan baita maila orokorrean ere. Norabide horretan, LABek bat egiten du Aernnovako enpresa-batzordeak deitutako mobilizazioekin.
Indarkeria matxista kasuen kudeaketarako barne protokoloa aurkezten ari gara herrialdez herrialde, militantziaren aurrean. Gasteizen eta Donostian egindako aurkezpenen ondoren, urtarrilaren 20an eta 21ean Gernikan eta Iruñean egingo ditugu saioak, Bizkaiko eta Nafarroako kideei zuzenduta, hurrenez hurren. Klabe eraldatzaile eta erreparatzaileetan oinarrituta dago osatutako protokoloa, sindikatuaren estrategia feminista eta berau garatzeko martxan dugun Plan Feministaren logikaren baitako bitarteko gisa.
Donostiako aurkezpena.
Hain zuzen ere, gaurko errealitatetik abiaturik lagunduko digun tresna da, baliagarria eta praktikoa izateko xedearekin. LABen komunitatearen baitan eman daitezkeen indarkeria matxista kasuen aurrean, kudeaketa koherente eta kolektiboa gauzatzen lagunduko digu, baita prebentzioa, trebakuntza eta gogoeta kolektiboari heltzeko aukera eskaini ere.
Trapagarango Sistem Melesur Energia enpresako 36 urteko langile bat hil da Basurton, tentsio handiko dorre batean lanean ari zela. Urteko lehen lan heriotza izan da, eta, honen harira, zendutako langilearen lankideek elkarretaratzea eta greba egun bat egin dituzte. Lantegiaren aurrean egindako mobilizazioan, LABeko Industria arloko kide Zorion Ortigosak hartu du hitza, eta lan istripuaren atzean prekarietatea dagoela nabarmendu du, iaz izandako hildako kopuru nabarmena adibide. Gutxienez 71 langilek galdu zuten bizia iaz, eta Joaquin Beltranek oraindik jarraitzen du desagertua Zaldibarreko zabortegian.
Maiatzaren lehenean izandako lan istripu batek eragindako zaurien ondorioz
Prekaritateak eraildako 20. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/05/03
Zornotza
R.M.V., 46 urte
Forging Steel Products
Ez traumatikoa
Prekaritateak eraildako 19. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/04/22
Viana
V.R.A., 36 urte
Envaplaster enpresa
In itinere
Prekaritateak eraildako 18. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/04/22
Viana
B.H.J., 49 urte
Mondelez enpresa
In itinere
Prekaritateak eraildako 17. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/04/09
Abadiño
–
Transportes Eguiara y San Juan, Cosmos Bizkaia enpresak azpikontratatuta
Kargak harrapatuta
Prekaritateak eraildako 16. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/04/08
Trapagaran
57 urte
Funi-La Arboleda jatetxea
Kargagailua gainera erorita
Prekaritateak eraildako 15. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/04/03
Tafalla
–
Garraiolaria
AP15 autobidean istripua
Prekaritateak eraildako 14. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/03/20
Zuasti
–
Garraiolaria
Kamioiak su hartuta
Prekaritateak eraildako 13. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/03/16
Bermeo
P.Q.A., 50 urte
Enagas enpresak kudeatutako Gaviota plataforma, Bermeo Offshore enpresa Bourbon Marine & Logistics zerbitzuak kontratatzen dituen EDHART taldearen kontsignatarioa
Itsasora erori eta gero
Prekaritateak eraildako 12. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/03/11
Berriz
43 urte
Ibaizabal ikastola
In-itinere
Prekaritateak eraildako 11. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/03/09
Irunberri
40 urte
Acciona Taldea; azpikontrata, Transportes y Grúas Aguado
Kamio batek harrapatuta
Prekaritateak eraildako 10. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/03/05
Azpeitia
S.A.A., 51 urte
Mendiaraiz; azpikontrata, Bidean Garraioak
Kamio baten karga gainera erorita
Prekaritateak eraildako 9. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/02/25
Sorauren
J.A.L.C., 53 urte
Ulzama Manipulados
Makina batek harrapatuta
Prekaritateak eraildako 8. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/02/17
Ugao
51 urte
Construcciones Arrankudiaga
Zuhaitz bat gainera erorita
Prekaritateak eraildako 7. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/02/09
Donemiliaga
55 urte
Garraiolaria
A-3020 errepidean, bi kamioik aurrez aurre talka egin eta gero
Prekaritateak eraildako 6. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/02/01
Gasteiz
–
FCC kale garbiketako enpresa
Ez traumatikoa
Prekaritateak eraildako 5. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/01/30
Derio
J.A.M., 52 urte
BFAko Errekalde Laguntza Zentroa
Ez traumatikoa
Prekaritateak eraildako 4. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/01/28
Bilbo
57 urte
Sader S.A.
Ez traumatikoa
Prekaritateak eraildako 3. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/01/26
Aiara
–
–
Ez traumatikoa
Prekaritateak eraildako 2. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/01/21
Ezkio-Itxaso
A.T.C., 54 urte
Basalan Arrospide S.A.
Zuhaitz baten adarra gainera erori ondoren
Prekaritateak eraildako 1. langilea
Data
Lekua
Langilea
Lantokia
Zergatia
21/01/12
Bilbo
S.R.P., 36 urte
Sistem Melesur Energia (Trapaga), Iberdrolaren azpikontrata
Tensio handiko dorre batean lanean ari zela, altueratik eroria
