2026-01-22
Blog Page 409

Langile bi hil dira bost egunetan

Atzo, abuztuak 16, beste langile bat hil zen istripu ez traumatikoan. Moyua enpresako 54 urtetako I.S.A. hil egin zen Ormaiztegin. Bost egunetako epean lan istripuz hiltzen den bigarren langilea da, abuztuaren 12an Donostiako Garbiketa Aldi Baterako Enpresa Elkarteko (ABEE) M.S.L. hil baitzen Gipuzkoako hiriburuan. Gaur bertan salatu dute azken heriotza hau hildakoaren lankideek.

Azken hildako hauekin, gutxienez 38 dira Euskal Herrian lanean edo lanaren ondorioz hil diren langileak 2021ean. LAB sindikatutik, gure babesa helarazi nahi diegu hildako langilearen senide, lagun eta lankideei.

Istripu ez traumatikoak ere lan-istripuak dira. Ez dira laneko orduetan kasualitatez gertatzen, ezta ausaz edo zorte txarragatik ere, patronalak dioen bezala. Ematen diren lan harremanen, prekarizazioaren, lan arautegiaren eta azpikontratazioaren emaitza dira. Frogatuta dago lan-baldintzak, presioak eta estresa funtsezko faktoreak direla bihotzeko istripuetan. Hain zuzen ere ere, hauek bihurtu dira lan istripu hilgarrien arrazoi nagusia. Horrela, 2020an, istripu hilgarri guztien %25a ez traumatikoa izan zen eta aurten, 10 dira honezkero arrazoi honengatik hil diren langileak.

Istripu honen eta laneko istripu guztien atzean langile klasearen lan- eta bizi-baldintzak daude; laneko erritmo altuak, presioak edo autoritarismoa bezalako baldintza txarrak, estresa sortzen dutenak eta honen ondorioz, patologia ugari.

LABen argi dugu bizi eta lan duinak izateko eskubidea dugula. Lanetik onik eta bizirik bueltatzeko eskubidea dugu. Laneko istripuak ez dira zerbait isolatua, ekonomia langile klasearen osasun eta bizitzaren gainetik jartzen dituen eredu produktiboaren isla baizik.

Odoluste honekin bukatzeko bide bakarra borroka eta antolakuntza dira, lan harremanen eta joku arauen aldaketatik, eredu aldaketatik, etorriko baita konponbidea. Eredu berri bat gauzatu behar dugu, langileon bizitza eta osasuna lehenetsiko duena. Eta horretarako, ezinbestekoa da mobilizazioa. Horrela, heriotza honen aurrean deituko diren mobilizazioetan parte hartzeko deia egin die LABek langileei.

Tuterako Ospitaleko langileak minimoetan daude boskarren olatuaren aurrean

Tuterako Reina Sofia Ospitaleko profesionalen egoerak ezin du etsigarriagoa izan, Covid kasuak ugaritu egin baitira, eta, ondorioz, ospitaleratuta dauden pertsonen kopuruak ere gora egin du, bai ospitaleratze arruntean, bai ZIUn. Ez da LAB sindikatuak azken hilabeteetan akats larriak salatu dituen lehen aldia, eta egoera horrek eragin oso negatiboa du Tuterako osasun-eremu osoan.

Osasun-eremu honetako gerentziak zerbitzuak ixteko eta langileak murrizteko duen politikak langileen lan-baldintzak arriskuan jarri ditu berriz ere: oporrak arriskuan daude, egutegi -eta txanda- aldaketa etengabeak gertatzen ari dira, baita zerbitzu-aldaketak ere, eta “produktibitatea” modu erabat arbitrarioan erabiltzen ari dira, ez oso gardenean eta irizpide finkorik gabe.

Larrialdiak edo ZIU bezalako zerbitzuek, uda aurretik Covid pazienteentzako azpiegiturak prestatuta zituztenek, espazio horiek itxi egin dituzte, eta, ondorioz, langileak murriztu egin dira (batzuk beste zerbitzu batzuetan sartu dira, eta beste batzuk zuzenean kaleratu egin dituzte).

Orain, berriz ere beharrezkoak direnez, gerentziak zailtasunak ditu langileak kontratatzeko, eta langileek lanaldi luzeagoak egin ditzatela eskatu du (medikuei eta erizainei txandak bikoiztuz). Lanaldi horiek langileen egoera fisikoan eta animikoan izugarri eragiten dute, pandemia-hilabete hauen ondoren arrisku psikosozialak modu esponentzialean areagotu direla ikusi baitute.

Ezin dugu onartu kudeaketa kaskarraren erantzukizuna langileena izatea. Egoera horren adibide argia da “Covid langileak” tratu txarrak jasotzen dituela etengabe, lan-baldintzei dagokienez. Tuterako osasun-eremuko arduradunek eman beharko liokete irtenbidea egoerari, plantillak egokitzeko politiken bidez eta Erizaintza Unitatea eta Covid kontingentea berrantolatuz. Ezinbestekoa da lan-baldintzak errespetatzea eta kalitatezko kontingentzia-planak diseinatzea, egun batetik besterako adabakiak proposatu beharrean –Tuterako Ospitalean hala egiten ari baitira-.

LAB sindikatuak arreta jarri nahi du pairatzen ari garen egoera honetan, bai Tuterako osasun-eremuan, bai Lizarran, bai Ospitalegunean eta Oinarrizko Osasun Laguntzan; horrek horrek eragina du langileengan eta herritarren zaintzan.

Horrez gain, berriz salatu nahi dugu “produktibitatea” osagarria erabiltzen ari diren modua; pandemia hasi zenetik 25 milioi eurotik gorakoa baita, eta Osasunbideko plantillan arrakala are handiagoa sortzeko baino ez baitu balio. Osagarri hori burutza, langile-zuzendaritza eta langileen ordezkari batzuek kobratzearen alde egiteak, osasun publikoa defendatzeko estrategien alde egin beharrean, zalantzarik gabe, ondorioak izango ditu datozen urteetan langileak kudeatzeko moduan.

9 laneko heriotza urte hasieratik Euskal Herrian istripu ez traumatikoan

Atzo, abuztuak 12, beste lan istripu ez traumatiko hilgarri baten berri izan genuen. M.S.L. hil egin zen Donostian kale-garbiketa lanean ari zela, goizaldean. FCC eta Serbitzu enpresek osatutako Donostiako Garbiketa Aldi Baterako Enpresa Elkarteko (ABEE) langilea zen. Azken hildako honekin, gutxienez 37 dira Euskal Herrian lanean edo lanaren ondorioz hil diren langileak 2021ean. LAB sindikatutik, gure babesa helarazi nahi diegu hildako langilearen senide, lagun eta lankideei.

Istripu ez traumatikoak ere lan-istripuak dira. Ez dira laneko orduetan kasualitatez gertatzen, ezta ausaz edo zorte txarragatik ere, patronalak dioen bezala. Ematen diren lan harremanen, prekarizazioaren, lan arautegiaren eta azpikontratazioaren emaitza dira. Frogatuta dago lan-badlintzak, presioak eta estresa funtsezko faktoreak direla bihotzeko istripuetan. Hain zuzen ere ere, hauek bihurtu dira lan istripu hilgarrien arrazoi nagusia. Horrela, 2020an, istripu hilgarri guztien %25a ez traumatikoa izan zen eta aurten, 9 dira honezkero arrazoi honengatik hil diren langileak.

Istripu honen eta laneko istripu guztien atzean langile klasearen lan- eta bizi-baldintzak daude; laneko erritmo altuak, presioak edo autoritarismoa bezalako baldintza txarrak, estresa sortzen dutenak eta honen ondorioz, patologia ugari.

LABen argi dugu bizi eta lan duinak izateko eskubidea dugula. Lanetik onik eta bizirik bueltatzeko eskubidea dugu. Laneko istripuak ez dira zerbait isolatua, ekonomia langile klasearen osasun eta bizitzaren gainetik jartzen dituen eredu produktiboaren isla baizik.

Odoluste honekin bukatzeko bide bakarra borroka eta antolakuntza dira, lan harremanen eta joku arauen aldaketatik, eredu aldaketatik, etorriko baita konponbidea. Eredu berri bat gauzatu behar dugu, langileon bizitza eta osasuna lehenetsiko duena. Azken lan istripu hau salatzeko enpresa-batzordeak deitu duen mobilizazioan parte hartzera deitzen ditugu langileak. Abuztuaren 17an izango da, asteartea, 13:00etan, enpresaren egoitzaren aurrean, Donostiako 27. poligonoan, Ubarburu ibilbidea, 10.

“Rider Legea” indarrean sartu ondoren, berau saihestea izan da banaketa-enpresa guztien aukera

Atzo, abuztuaren 12an, sartu zen indarrean “Rider Legea” eta amaitu zen epea etxez-etxeko banaketa enpresek (riderrenak) euren kontratuak erregularizatu ditzaten. Gaur, abuztuaren 13an, prentsaurrekoa eman dugu egoeraren inguruko irakurketaren berri eman, enpresek emandako urratsez informatu eta hemendik aurrera emango ditugun ekintzak jakinarazteko.

Hilabeteak daramatzagu salatzen banaketako enpresa digitaletako langileak autonomo faltsuak zirela eta enpresekiko lan-harremana onartu behar zela. Ibilbide horretan guztian beharrezkoak izan dira lan-ikuskaritzako ebazpenak, probintziako epaitegien epaiak eta Auzitegi Gorenaren epaia.

Baldintza horietan, Gobernuak “Rider Legea” onartu behar izan zuen enpresa horiek beren langileen lan-egoera erregulariza zezaten, baina, bere garaian salatu genuen bezala, ez zen nahikoa, eta ateak zabalik uzten zituen etxez-etxeko banaketako enpresa digitalek beste bide batzuk bila zitzaten, rider-ak esplotatzen eta prekarizatzen jarraitzeko.

Atzo amaitu zen “Rider Legea”-k enpresei langile guztiei kontratuak erregularizatzeko ematen zien epea, eta enpresa bakoitzak bide bat hartu du argi eta garbi bidezkoa dena eta orain nahitaezkoa dena saihesteko. Deliverook kaleratzeen EEE bat aurkeztu du (ez omen zaio interesatzen ahalik eta gehien esplotatzen ez diren langileak izatea), Ubereats-ek azpikontratazioa erabiliko duela ematen du legea saihesteko, eta Glovok aukera ematen die langileei lan harremana hautatzeko, hori aukerakoa balitz bezala.

Aplikazioaren bidez, “kontratua edo autonomoa” aukera eskaini zuen Glovok, eta langileek banan-banan hautatu behar izan dute “interesatzen zaien” aukera. Jakina, enpresaren beraren arabera, autonomoaren figurarekin jarraitzea sustatuz, lan-kontratua aukeratzen dutenen lan-baldintzak degradatuz.

Eta, atzotik, Rider legeak behartzen duen arren, Glovok autonomo izaten jarraitzeko formula berria onartu duten langileei bakarrik eman die alta. Gainerakoak aplikaziotik deskonektatu ditu, eta ez die lanean jarraitzeko aukerarik eman.

LAB sindikatutik enpresa honekin lan egin duten rider guztien enpleguaren alde egiten jarraitzen dugu. Baldintza berriak ez onartzeagatik deskonektatu diren langileak, beren hitzetan, orain arte enpresarekin zegoen lan-egoerari uko egiten diotenak, kaleratu egin dituzte, eta, zalantzarik gabe, hauek kaleratze baliogabeak dira, eta hala defendatuko dugu epaitegietan: enpresaburuak bere kabuz erabat legez kanpokoa den iraungitze-erabakia hartzen duenean gertatzen da. Eta, hain zuzen ere, legez kontrakoa da kontratu bat deuseztatzea, lan-baldintza berriak ez onartzeagatik eta legeak ematen dizkizun eskubideak defendatzeagatik.

Baina gainera, langile askok atzotik aurrera lanean jarraitu nahi bazuten sinatu behar izan dituzten klausulak salatuko ditugu. Klausula horiek guztiz gehiegizkoak direla uste dugu, eta, beraz, baliogabetzat jo behar dira, hertsapen argia baita lanean jarraitzeko sinatu  behar izatea. Hala, bidalitako 30 orriak (minutu gutxitan) onartu behar zituzten, eta legeak ematen dituen eskubideei uko egin.

Eta hori gutxi balitz, Glovok, autonomoen modalitate berriarekin, Legea ez ezik, beste lan-formula bat ere ezartzen du, banatzaileak elkarrekin lehia daitezen. Eurek jaitsi ahal izango dute zerbitzuaren prezioa %30era arte, prezio-gerra, ahulenen arteko gerra eta ezbehar-arriskua areagotuz, azkarrena izango baita hilaren amaieran gehien kobratzen duena.

Argi eta garbi hitz egin da sektoreko mobilizazioei eta grebei buruz, atzo legea aplikatzean sortutako egoera onartezinagatik, eta LABen, Riders X Derechos-ekin batera, horrelakoei ekitea baloratzen ari gara, mobilizazioa izango baita gure eskubideak defendatzeko berme bakarra.

Nafarroako Gobernuaren aurrean mobilizatu gara esku-hartze sozialeko pleguak geldiaraztea eta langileak kontuan hartzea eskatzeko

Mobilizazioa egin dugu gaur Iruñean, Nafarroako Gobernuarekn Eskubide Sozialen Sailaren egoitzaren aurrean. Honekin, Nafarroako Gobernuak berriki argitaratu eta aldatu dituen baldintza agiriek esku-hartze sozialaren sektorean izango dituzten ondorio larriak salatu ditu: kaleratzeak, kategoriaren degradazioa, Nafarroako Hezitzaileen Eskolan tituludun diren pertsonak hezitzaile-kategorian sartzeko ezintasuna eta hizkuntza-diskriminazioa. Uste dugu trantsizio-prozesu ordenatua eta bermeduna ahalbidetzea beharrezkoa dela, betiere sektoreko langileen eskubideak errespetatuz. Nafarroako gizarte- eta lan-errealitatearekin bat datozen pleguak behar dira, arlo sozialeko titulazio guztiak barne hartzen dituzten diziplina anitzeko taldeak sortuz, esku-hartze eraginkorrerako beharrezkoak baitira.

Martxoaren 16an, Nafarroako esku-hartze sozialeko lehen hitzarmenaren batzorde paritarioak, patronalak eta alderdi sozialak, lizitazio berrien aurrean, Nafarroako Autonomiaren eta Pertsonen Garapenaren Agentziari eskatu genion sektorean bi urteko esperientzia duten pertsonak gaitu zitzatela lanean jarraitzeko eta kontratazio berrietan hezitzaile izan ahal izatea sektorean bi urteko esperientzia duten hezitzaile laguntzaileak.

Maiatzaren 6an, sektoreko LABeko ordezkarien eta Nafarroako Autonomiaren eta Pertsonen Garapenaren Agentziako zuzendari kudeatzailearen arteko bileran, jakinarazi genion agentzia horri, ondorio larriak izango zituela adingabeen pleguek integratzaile sozialak hezitzaile gisa ez onartzeak.                                                                                 

Uztailaren 12an, argitaratutako pleguekin, 100 langile baino gehiago kaleratuko zituztela salatu genuen, Eskubide Sozialen Sailean elkarretaratze bat eginez eta zuzendariarekin bilduz. Bilera horretan, sektoreko langileak babesteko beharrezko zuzenketak jasoko zituztela adierazi ziguten.

Ordutik beste behin bildu gara Nafarroako Gobernuko ordezkariekin eta beste bitan patronalarekin, gure kezka eta eskaerak proposamen ezberdinetan batuz.

Gaur egindako elkarretaratzean salatu dugu Nafarroako Gobernuak uztailaren 28an argitaratutako adingabeen pleguek eta horien zuzenketek sektoreko langileak kaleratzen jarraitzen dutela, titulazioak lortzeko eta lanpostuei eutsi ahal izateko aldi baterako aukerarik eman gabe jarraitzen dutela, euskara diskriminatzen jarraitzen dutela eta eragozten dutela Hezitzaile Eskolako integratzaile sozialak, egunen batean,  hezitzaileak izan ahal izatea.

Enpresa batzuek emandako osatu gabeko informazioaren araberan, plegu hauen pean dauden Pauma eta AsociaciĂłn Navarra Sin Fronteraseko langileen %15 kaleratua izango da, Pauman 6 langile eta Sin Fronterasen 15.  Nuevo Futuro enpresan pleguek ez dute kalterik suposatuko oraingoz . Kontuak horrela eta aurrerantzean sektorean aterako diren plegu berriekin kaleratze gehiago emango dira.

Nafarroako Gobernuari eskatzen diogu pleguak geldiarazteko eta langileak kontuan hartzeko, trantsizio-prozesu ordenatua eta bermeduna ahalbidetzeko, betiere sektoreko langileen eskubideak errespetatuz. Nafarroako gizarte- eta lan-errealitatearekin bat datozen pleguak behar dira, arlo sozialeko titulazio guztiak barne hartzen dituzten diziplina anitzeko taldeak sortuz, esku-hartze eraginkorrerako beharrezkoak baitira.

Neurri eraginkorrak eskatu dizkiegu administrazioei laneko heriotzen aurrean

Mobilizazioa egin dugu ELA, ESK, STEILAS, EHNE eta HIRUrekin batera Bilbon, Bizkaiko Foru Aldundiaren egoitzaren aurrean. Bertan, abuztuaren 5ean Karrantzan lan-istripuan hildako F.J.M.T. 45 urtetako langilearen heriotza salatu dugu. Forestal Jocamar S.L.ko langilea urteko laugarren hildakoa izan zen Euskal Herrian basogintza sektorean. Prebentzio neurriak indartzea eskatu diegu administrazioei.

Urte hasieratik lau langile hil dira basogintzan Euskal Herrian

LAB sindikatutik irmoki salatzen dugu atzo arratsaldean, Karrantzan, baso lanetan ari zen langilearen lan heriotza. FORESTAL JOMACAR SL enpresako langilea zen, eta 45 urte zituen. Dagoeneko basogintza sektorean 4 langile hil dira aurten Euskal Herrian.  Dagoeneko 35 langile dira, gutxienez, aurten lan istripuz Euskal Herrian hildakoak. Laneko azken heriotza honen aurrean, gehiengo sindikalak mobilizazioa egingo du abuztuaren 9an, Bilbon, Bizkaiko Foru Aldundiaren egoitzaren aurrean (Gran Via, 25), 12:30etik aurrera.

Lehenik eta behin, LAB sindikatutik gure babes eta elkartasuna adierazi nahi diegu hildako langilearen familia, senide eta adiskideei.

Baso lanen sektorean, arriskuak handiak dira; besteak beste, makinaria arriskutsuak erabiltzen dira, kontrako klimatologia, lur malkartsuetan lana… sektore honetan ere lan baldintzak gero eta prekarioagoak dira, langileen osasuna eta bizitzaren gainetik irabazi ekonomikoak nagusitzen direlako, hemen ere.

Langile honen heriotzaren arrazoiak ikertzeko eskatzen dugu; lan baldintzak eta lan erritmoak, barne. Erantzuleak seinalatu behar dira.

Kezkagarria eta asaldagarria gertatzen ari zaigu lan istripuak gero eta gehiago izatea urtez urte. Lan istripuen gorakada prekarizazio politikaren ondorio zuzena da, baita erakundeek lan osasunean egiten ez duten kontrol zehatzarena ere. Lan arriskuen prebentzioan behar diren neurriak hartuz gero, eta sortutako enplegua kalitatezkoa balitz, lan istripuek ez lukete zertan gora egin behar.

Instituzioei eta gobernuei beste aldera begiaratzeari uzteko eta behingoz lan osasun politikak errotik aldatzea exigitzen diegu, sarraski honen aurrean neurriak hartu eta lanean ematen diren istripuak ekiditzeko beharrezko diren politika errealak martxan jar ditzaten. Horretarako, interes ekonomikoen gainetik langileen segurtasuna eta bizitza bermatu behar dira.

LAB sindikatutik lanean eta borrokan jarraituko dugu langileon eskubideen, segurtasunaren eta osasunaren alde. Klase sindikalismoak erantzun irmoa eman beharra du, langileria eta gizarte osoa martxan jarriz. Horregatik, azken istripua salatzeko, dei egiten dugu langile klaseari antolatuko diren mobilizazioetan parte hartzera.

Ildo beretik, eredu justu eta langileen segurtasuna eta osasuna aintzakotzat hartuko duen marko propio baten beharra aldarrikatu nahi dugu.

Langileentzako bermeak izango dituzten pleguak eskatu dizkiogu Nafarroako Gobernuari esku-hartze sozialeko sektorean

Prentsaurrekoa eman dugu gaur Iruñean. Honekin, Nafarroako Gobernuak berriki argitaratu eta aldatu dituen baldintza agiriek esku-hartze sozialaren sektorean izango dituzten ondorio larriak salatu ditugu: kaleratzeak, kategoriaren degradazioa, Nafarroako Hezitzaileen Eskolan tituludun diren pertsonak hezitzaile-kategorian sartzeko ezintasuna eta hizkuntza-diskriminazioa. Egoera honen aurrean, mobilizazioa deitu dugu datorren abuztuaren 11rako, asteazkena, 11:00etan, Nafarroako Gobernuaren Eskubide Sozialen Sailaren aurrean, Iruñeko Gonzalez Tablas kaleko 7.ean, eta elkarretaratzean parte hartzeko deia egin diegu sektoreko langileei.

Martxoaren 16an, Nafarroako esku-hartze sozialeko lehen hitzarmenaren batzorde paritarioak, patronalak eta alderdi sozialak, lizitazio berrien aurrean, Nafarroako Autonomiaren eta Pertsonen Garapenaren Agentziari eskatu genion sektorean bi urteko esperientzia duten pertsonak gaitu zitzatela lanean jarraitzeko eta kontratazio berrietan hezitzaile izan ahal izatea sektorean bi urteko esperientzia duten hezitzaile laguntzaileak.

Maiatzaren 6an, sektoreko LABeko ordezkarien eta Nafarroako Autonomiaren eta Pertsonen Garapenaren Agentziako zuzendari kudeatzailearen arteko bileran, jakinarazi genion agentzia horri, ondorio larriak izango zituela adingabeen pleguek integratzaile sozialak hezitzaile gisa ez onartzeak.

Uztailaren 12an, argitaratutako pleguekin, 100 langile baino gehiago kaleratuko zituztela salatu genuen, Eskubide Sozialen Sailean elkarretaratze bat eginez eta zuzendariarekin bilduz. Bilera horretan, sektoreko langileak babesteko beharrezko zuzenketak jasoko zituztela adierazi ziguten.

Ordutik beste behin bildu gara Nafar Gobernuko ordezkariekin eta beste bitan patronalarekin, gure kezka eta eskaerak proposamen ezberdinetan batuz.

Gaur emandako prentsaurrekoan salatu dugu Nafarroako Gobernuak uztailaren 28an argitaratutako adingabeen pleguek eta horien zuzenketek sektoreko langileak kaleratzen jarraitzen dutela, titulazioak lortzeko eta lanpostuei eutsi ahal izateko aldi baterako aukerarik eman gabe jarraitzen dutela, euskara diskriminatzen jarraitzen dutela eta eragozten dutela hezitzaile eskolako integratzaile sozialak, egunen batean, hezitzaile izan ahal izatea.

Nafarroako Gobernuari eskatzen diogu pleguak geldiarazteko eta plantillak kontuan hartzeko, trantsizio-prozesu ordenatua eta bermeduna ahalbidetzeko, betiere sektoreko langileen eskubideak errespetatuz. Nafarroako gizarte- eta lan-errealitatearekin bat datozen pleguak behar dira, arlo sozialeko titulazio guztiak barne hartzen dituzten diziplina anitzeko taldeak sortuz, esku-hartze eraginkorrerako beharrezkoak baitira.

Kaleratzeei ez!

Plegu duinak, plantillen bermeekin!

Inposaketa gehiagorik ez!

Kontzentrazioa egin dugu Galdakaoko anbulategian lehen mailako arretako zentroetako egoera jasanezina salatzeko

Aurtengo udan, berriro ere, Osakidetzako anbulatorioak eta osasun-zentroak muturreko egoera pairatzen ari dira, langile faltaren eta lan-kargen igoeraren ondorioz. Izan ere, kasu askotan, biztanleek ospitale-larrialdietara jo behar izaten dute, beren erreferentziazko osasun-zentroetan ezin izaten dutelako arreta normalizatua jaso. Pediatriako arretaren kasuan, kaosa are handiagoa da.

Egoera larriaren aurrean, kontzentrazioa egin dugu Galdakaoko anbulategian. Berau aukeratu dugu hiru lurraldeetako Osakidetzako zentro gehienetan bizi den egoeraren adibide gisa. Bertan, erizaintzako eta medikuntzako langileak falta dira, bajan edo oporretan daudelako, eta ez da ordezkapen bakar bat ere egin; beraz, erizaintzako eta medikuntzako agendak behartuta daude; ohiko lanaz gain, gero eta PCR gehiago kudeatu behar dira, eta, beraz, egoera jasanezina da. Barakaldoko Zaballako anbulatorioan, 8 medikuetatik 3 bakarrik egon dira lanean ordezkapenik ez zegoelako, eta erabiltzaileek egunero deitu behar zuten ea zorterik zegoen, eta egun horretarako hitzordua lortzen zuten. Eta horrela, ESIz ESI eta lurraldez lurralde jarrai genezake.

Koktela lehergarria da. Kolapsoaren ertzean dagoen lehen mailako arretari udan langilerik ez izatea gehitzen badiogu, kontrataziorik ez dagoelako eta ordezkatzeko langilerik ez dagoelako, eta COVIDek eragindako lan-kargaren igoera gehitzen badiogu, emaitza negargarria da.

Ildo horretan, salatu nahi dugu egoera honek eragin larria duela jada oso prekarizatuta dauden langileen lan-baldintzetan, eta era berean, osasun-zentro batera joan behar duten herritarren asistentzia-kalitatearen galera eragiten duela.

Beste behin ere, argi dago Osakidetzako zuzendaritzaren aurreikuspenik eza; izan ere, lehen mailako arretarako ibilbide-orri argirik ez dagoenez, beste behin ere neurriak inprobisatzea eta premiazko eta sakoneko neurriak behar dituen egoerari partxeak jartzea erabaki du. Izan ere, martxan jarritako neurri bakarra, hain zuzen ere, anbulatorioen ordutegia murriztea izan da, arratsaldeko 5ak arte soilik irekita egonda, lan-baldintzen prekarietatea areagotuz, baldintza kaskarrak jasaten dituzten langileen presioa areagotuz, eta herritarrei osasun-arreta murriztuz, hain zuzen ere, COVIDeko boskarren olatu baten erdian.

Uda guztietan errepikatzen den egoera hau ez da koiunturala, estrukturala baizik. Urteak daramatzagu salatzen lehen mailako arreta bertan behera utzi dela eta estrategia bat behar dela dituen gero eta arazo handiagoei aurre egiteko; baina Osakidetzak, bere diskurtso mediatikoetatik harago, ez du mahai gainean jartzen lehen mailako arretarako eredu alternatiborik, egungo parametroekin eta euskal jendartearen beharrekin bat datorrena.

Gaur egun, lehen mailako arreta noraezean dabilen itsasontzia da, ESI bakoitza eta ia zentro bakoitza bere kasa abandonatu dago, kaosa da nagusi eta eskaintzen den osasun-arreta aurrera ateratzen da langileen borondate onari esker. Biztanleek zita bat lortzeko borrokatu behar dute, eta anbulatorioetako langileek eskura dituzten baliabide urriekin atera behar dute aurrera lana. Hori guztia tentsio eta amorru handia sortzen ari da, eta, ondorioz, erabiltzaileen eta Osakidetzako langileen arteko liskarrak ugaritzen ari dira, mota guztietako erasoak biderkatuz.

LABek premiazko eta epe luzeko neurriak eskatzen dizkie Osakidetzako zuzendaritzari eta Osasun Sailari, lehen mailako arretaren egoera bideratzeko. Lehen mailako arretaren eredu berri baten aldeko apustu serioa egiteko garaia da, eremu horrek behar dituen baliabideak ziurtatuz. Honekin batera, Enplegu Plan Estrategikoa egiteko garaia ere bada, langile faltarekin, prekarietatearekin eta %40ko behin-behinekotasunarekin behingoz amaitzeko.