LABLangile Abertzaleen Batzordeak

Negoziazioak hasi eta ia urtebetera, sektorean %50eko ordezkaritza duen LAB sindikatuak aurreakordioa lortu du Nafarroako elikagaien biltegien hitzarmen kolektiboa sinatzeko, eta UGT eta CCOO sindikatuek bat egin dute horrekin. Horrela, negoziazio-mahaiko kide guztiek sinatu dute aurreakordioa.

Aurreakordioak hiru urteko indarraldia izango du, 2025-2027 epeari dagokiona, eta soldata-igoerak jasotzen ditu, Nafarroako KPIari %1 gehituz hitzarmena indarrean egongo den urte bakoitzeko, ordainsari-kontzeptu guztieei aplikatuko zaienak ere.

Lanaldia lau orduz murriztuko da, 2027. urtean gehienez ere 1.726 orduko lanaldira iritsi arte. Era berean, asteburu osoen librantza ere hobetuko da, sei izatetik zortzi izatera pasako baita.

Eskorga-gidariaren plusaren aplikazioa zabaltzen du aurreakordioak ere. Orain arte, lanaldiaren %75 baino gehiago erabiltzen zuten langileek bakarrik zuten kobratzeko eskubidea. Aurreakordio honen bidez, lanaldiaren %25 eta %50 bitartean orga erabiltzen duten langileek plusaren %50 jasoko dute, eta %50 baino gehiago erabiltzen dutenek, berriz, plus osoa.

Akordioak gutxieneko kontratazio baldintzak ere hobetzen ditu, enpresaren jarduerarekin lotutako lanpostuetan astean 12 ordutik 20ra pasatuz. Enpleguaren hobekuntzari dagokionez, ordu osagarriak finkatzeko sitema aldatu da; horrela, urte natural batean egindako orduen %50 kontsolidatuko da, elkarren segidako hilabeteetan egin diren edo ez kontuan hartu gabe.

Oporrei dagokienez, ezartzen da jaiegunak ez direla opor-egun gisa zenbatuko enpresak opor-egun horiek finkatzen dituenean. Gainera, enpresak oporretarako betoa ezartzen badu, langileak 21 opor-egun aukeratu ahal izango ditu, aurreko hitzarmenak jasotzen zuen 15 egunen aldean. Ordaindutako lizentzien barruan, mediku-kontsultetara joateko urtean 18 orduko muga ere kenduko da.

Bestalde, aurreakordioak bermeak indartzen ditu hitzarmena ez aplikatzearen aurrean, eta hemendik aurrera, hitzarmena aplikatu nahi ez duen edozein enpresak langileen adostasuna izan beharko duela ezartzen du.

Testuak, gainera, hitzarmen kolektiboa hobetuko duten eduki berriak jasotzen ditu. Urtean gehienez lanegun topea ezarri da, 2026rako 250ekoa izanik eta 2027rako 248. Bestalde, neurri espezifikoak sartu dira autosalmentako eta kobrantzetako arriskuen arloan. Horrenbestez, enpresek aseguru bat kontratatu behar dute, banaketako kamioi eta furgoneta guztietan datafonoak izan behar dituzte eta bezeroen artean ordainketa elektronikoen erabilera sustatu behar dute.

Lizentzia ordainduetan ere hobekuntzak ezartzen dira, lehen mailako senideei tratamendu onkologikoetan laguntzeko behar bezain beste orduak emango dira, baita ILZ lortu edo berritzeko. Era berean, soldatarik gabeko lizentziak arautu dira: bi urtean behin hilabeteko lizentzia ezarri da, eta binkulogramaren figura sartu da; figura horren bidez, pertsona bat bigarren mailako senide izenda daiteke, ahaidetasun-maila horri lotutako lizentziak hartzeari begira.

LABen arabera, lehen aldiz sektoreko sindikatu nagusia izateak eta langileek hitzarmen duin bat lortzeko egindako mobilizazioek ahalbidetu dute hitzarmenaren negoziazioan aurrera egitea eta aurreakordioa lortzea.

Horregatik guztiagatik, LAB sindikatuak oso balorazio positiboa egin du lortutako akordioen inguruan eta azpimarratu du “hau guztia ez litzatekeela posible izango langileen konpromisorik gabe. Borrokak merezi duenaren adibide dira, ekintza sindikalaren bidez helburu handiak lor daitezkeelaren erakusle”.

LABeko Idazkaritza Feministako bi kidek parte hartu zuten abenduan Kolonbiako Pereira hirian egindako bilkura historikoan. Lehen aldiz, Kolonbiako Berdintasun eta Ekitate Ministerioak antolatuta, hainbat herrialdetako sexu langileak eta sindikalistak elkartu ziren nazioarteko elkargune batean. Bertan, diagnostiko kolektibo bat osatzeaz gain, subjetu politiko gisa artikulatzeko estrategien inguruan eta sindikalizazio moduen inguruan gogoetatu zuten.

Sexu langileek, borroka-agente eta gaitasun politikoa duten subjektu gisa, eta sindikatu aliatuek manifestu hau egin zuten Sexu Langileen Eskubideen aldeko Nazioarteko Gailurrean, Kolonbiako Pereira hirian, 2025eko abenduaren 16an, 17an eta 18an, Sexu Langileen aurkako Indarkeria Amaitzeko Nazioarteko Egunarekin batera, zeina abenduaren 17an ospatzen baita.

Manifestu hau erresistentzia eta aitortza ariketa bat da, sexu langileen eta haien antolakundeen aurkako eraso eta kriminalizazio kanpaina sistematikoen aurrea. Sexu langileen mugimenduak maila internazionalean izandako garaipen edo urrats garrantzitsu gisa ulertzen du LABek.

Bertan bildutako kide eta eragileek, zein manifestuari atxikimendua eman diotenek, honakoa exijitzen dute:

1. Sexu-lana lan gisa aitortzea.

2. Kriminalizazio eta estigmatizazio instituzional oro berehala etetea.

3. Pertsona migratzaileen deskriminalizatzea eta eskubide guztien aitortza.

4. Sexu langileen familiak kustodiak kentzearen bidez suntsitzeari uztea.

5. Osasun integralerako sarbidea.

6. Era guztietako langileei bermatzen zaien gizarte-babesa.

Manifestu osoa irakurtzeko, hemen:

LABek, goi-bilera honetatik harago, eskubideen, duintasunaren eta bizitzaren defentsa zurrunean modu artikulatuan aurrera egiteko borondatea adierazi nahi du. Sexu langileen arteko aliantzei, borrokei eta beharrezko ekintzei denboran eustea beharrezkoa da, aldarrikatzen direnak benetako eraldaketa iraunkor eta itzulezinak izan daitezen, unean uneko baldintza, gobernu eta legediaz gaindi. Euskal Herritik borroka horretan bere ekarpena egiten jarraitzeko konpromsioa hartzen du LABek.

LAB sindikatuak ospatu egin du azkenean Maria Chivite presidenteak Espainiako Gobernuari Lan Ikuskaritzaren eta Gizarte Segurantzaren arloko eskumena transferitzea eskatu izana, LABek Nafarroako Gobernuari urteetan zehar etengabe eskatu dion aldarrikapen sindikala. Hala, LABek eskatzen du transferentzia-prozesua azkar eta oztoporik gabe egin dadila, ez politikoak, ez enpresarialak.

EH Bilduk eskatuta, Nafarroako Gobernuak Tafallako eremuan lan osasunari buruz egindako ikerketa-txosten batek egiaztatzen du LAB sindikatuak urteetan etengabe salatu duena eta 2025eko uztailean zabaldu zuena: Nafarroako enpresen %80k ez dute prebentzio legea betetzen, Gobernuaren eta CENeko enpresarien diskurtsoa hankaz gora jarriz.

Errealitatea, beraz, uste baino larriagoa da, eta Nafarroan pairatzen den ezbehar-tasaren bilakaera negatiboa azaltzen du. Azken urteotan, ehunka langilek galdu dute bizitza lanean edo gaixotu egin dira, enpresarien utzikeriaren ondorioz eta Gobernuaren kontrol faltagatik. Lan Ikuskaritzaren transferentziak kontrol hori egiteko baliabide gehiago izatea ekarriko luke, enpresek eta enpresaburuek Prebentzioari buruzko Legea nahitaez bete behar dutela bermatzeko baliabide eta tresna propioak izateko beharrizanari erantzunez. Kontrakoa, Lan Ikuskaritza propioa izateari uko egiteak, ezer ez egitea suposatzen zuen, beste alde batera begiratzea. Beste era batera esanda, Nafarroan urtero hamarnaka langile hilko direla onartzea, enpresen ez-betetzearen ondorioz.

Eskaera hori, konbentzimenduz, azkar eta oztopo politiko zein enpresarialik gabe egitea eskatzen du LABek. Gainera bat dator Nafarroako gizartearen borondatearekin, gehiengoa eskumen gehiago eta handiagoak eskaintzen dituen eredu baten aldekoa baita, egungo eredua gainditzen duen sentimendua. Hala ere, LAB sindikatuari frustragarria iruditzen zaio Chivite presidenteari eta haren gobernuari urte asko kostatzea gehiengo sozialak babestutako aldarrikapen sindikalei erantzutea, eta, aldiz, oso prest agertzea enpresaburuen eskakizun guzti-guztiei erantzuteko.

2026ko martxoaren 17an, Nafarroan (eta Euskal Autonomia Erkidegoan), LAB sindikatuak, beste sindikatu batzuekin batera, deitutako Greba Orokorra egingo da, hemen soldata propioa (1.500 euro) erabakitzeko, soldatak oro har hobetuko dituena, langileek sortzen duten aberastasuna modu justuan banatzeko eta, horrela, gure lurraldean bizitza duina bermatzeko. Deialdia, CENek, UGTk eta CCOOk, Nafarroako Gobernuaren babesarekin, negoziazio horri ekiteari uko egin diotelako sortu da: ez dute soldata duinik nahi Nafarroan.

Ondorioz, LABek Chiviteri eskatzen dio, Lan Ikuskaritzarekin bezala, gauza bera egin dezala Nafarroako gutxieneko soldatarekin, alegia, Nafarroako Parlamentuaren bidez Espainiako Gorteei eskumen horren habilitazioa eskatzea.