2026-05-01
Blog Page 2

Energia arloko menpekotasunaren aurrean burujabetzaren aldeko apustuan sakondu behar dela adierazi dugu

Gaur da urtebete Hego Euskal Herria argindarrik gabe utzi zuen itzalaldi hura gertatu zela, zeinak agerian utzi baitzuengeure esku ez dauden energia azpiegiturek zenbateraino baldintzatzen duten gure egunerokoa. Bada, horren aurrean alternatibak eraikitzeko beharrizana azpimarratu dugu Euskal Herriko hainbat eragilerekin batera.

Itzalaldiaren urteurrenean, burujabetzaren aldeko manifestu kolektiboa sinatu dugu jarraian zerrendatutako eragileok: LAB, Olatukoop, Udalbiltza, REAS Euskadi, ELA, Etxalde, ESK, Joxemi Zumalabe Fundazioa, Ekhilur, EH KOM, Talaios, Koop57, Goiener, Izarkom.

Jarraian irakur daiteke manifestua osorik:

2025eko apirilaren 28a. 12:33. Gure oroimenean iltzatuta geratuko den eguna, ia Hego Euskal Herri osoa argindarrik gabe eta inkomunikatuta geratu baitzen. Herri edo auzo askotan orduak, egunak behar izan zituzten normaltasunera itzultzeko. Gaur, urtea bete den arren, oraindik ez dago argi zerk eragin zuen aurrekaririk gabeko itzalaldi hura. Aitzitik, agerikoak bezain sakonak dira etenaldi horrek eragin zituen ondorio sozial eta ekonomikoak.

Izan ere, apirilaren 28 hartan dena gelditu zen bat-batean: ospitaleak, industria eta garraioak; milaka enpresa eta merkatari txikik galera izugarriak izan zituzten; beldurra etxeraino sartu zitzaigun, eta herritar asko, gertatzen ari zena ulertu ezinik, babesik gabe sentitu ginen. Internet eta argindarrik gabeko iluntasun hark argi erakutsi zigun, inoiz baino konektatuago gaudela uste dugun garaiotan, zein menpekoak eta zaurgarriak garen.

Egungo eredua ezbaian

Zergatik kontraesan hori? Bada ontzat eman dugulako gure oinarrizko beharrak — energia edo komunikaziorako teknologiak, esaterako — oligopolio handien eta multinazional gutxi batzuen eskuetan uztea. Eredu horrek ez du sinesten kontrol demokratikoan, onura pribatuan baizik; eredu horrek ez du bermatzen herritarren parte-hartzea, bai ordea dinamika global basatia; eredu horrek huts egin zuen duela urtebete, eta gure bizitzak kolokan jarri zituen.

Etenaldi handi hark ez gintuen soilik ilunpetan utzi; ispilu bat ere jarri zigun gure begien aurrean eta ohartu ginen gure askatasuna eta ezinbestekoak ditugun azpiegitura kritikoak besteren esku utzi ditugula. Zorionez, ez da beranduegi. Zorionez, bada beste modu bat.

Herri alternatibak

Urtebete geroago hemen gaude, lau haizeetara aldarrikatzeko premiazkoak ditugula sare autonomo, demokratiko eta parte-hartzaileagoak; beharrezkoa dugula tokiko ekonomiak eta komunitateak indartzea; eta, ezinbestekoa dugula guztionak diren oinarrizko ondasunen gaineko burujabetza berreskuratzea. Kontua ez da mundutik baztertzea; eredu zentralizatu eta basati horrek eragindako itzalaldien aurrean elkar konektaturiko herri alternatiba iraunkorrak piztea, baizik.

Gaur urtebete ohartu ginen, inoiz baino gehiago, elkarren beharra dugula eraldaketa ekosozialaren bidean aurrera egiteko eta hala egunerokoan, nola hurrengo itzalaldian, ez gaituztela irabazien gose diren multinazionalek babestuko.; bai, ordea, komunitatean jositako sare sendoek.

Egitura komunitario horiek sortu eta babesteko bidea elkarrekin egin behar dugu. Horretarako, premiazkoa da gure kontsumo-ohiturak ikuspegi kritiko batetik aztertzetik hasi eta eztabaida irekitzea. Zer eredu nahiago duzu? “Erabili eta bota” ala “erein, zaindu eta jaso”?

Piztu ditzagun alternatibak

Energia edo komunikaziorako teknologiak, esaterako, gaur egun oinarrizko eskubideak dira, eta zerbitzuok ezin dira boteredun gutxi batzuen mende egon. Zenbait herri-proiektuk egunero frogatzen dugun moduan, kudeatu daitezke justizia soziala, iraunkortasuna eta parte-hartze demokratikoa ardatz hartuta.

Duela urtebeteko itzalaldi handiak agerian utzi zituen gure gizartearen miseriak eta jostura ahulak, baina baita elkartasunerako eta zaintzarako dugun gaitasuna ere. Horren adibide da sortu zen argi-printza txiki bat: Goiener eta Izarkom kooperatibek elkarlanean abian jarritako “Itzali sistema, Piztu alternatibak” ekimena, gizarte-mailan babes handia jaso zuena. Hartara gehitu ginen sinatzaileok, itzalaldiaren urteurren hau baliatu nahi dugu, inoiz baino gehiago, bestelako ekonomia eredu bat eta herri alternatibak aldarrikatzeko.

Orain da ekiteko unea. Herritarrok, erakunde publikoek eta kooperatibok indarrak batu behar ditugu trantsizio ekosoziala bultzatzeko. Itzalaldi gehiago saihesteko. Benetako alternatibak pizteko.

[ARGAZKI GALERIA] LAB, ESK, STEILAS, EHNE-Etxalde eta HIRUk absentismoaren gezurra salatu, eta lan-eskubideen defentsa aldarrikatu dute apirilaren 28an

Laneko Segurtasunaren eta Osasunaren Nazioarteko Eguna da apirilaren 28a. Hori dela eta, LAB, ESK, STEILAS, EHNE-Etxalde eta HIRU sindikatuek manifestazioa egin dute Donostian, Absentismoa: gezurra ari du. Gure lan-eskubideak defenda ditzagun! lelopean. Eusko Jaurlaritzaren egoitzaren parean amaitu da mobilizazioa, eta sindikatuek 2025ean Euskal Herrian hildako 84 langileak irudikatu dituzte.

Patronalak horrenbeste aipatzen duen absentismoa langileen prekaritatea baino ez dela salatu dute sindikatuek, eta prebentzio falta ere prekaritatea dela.

Mobilizazioaren deitzaileak diren sindikatuek uste dute negozioa langile klasearen bizitza eta osasuna babestearen aurretik jartzea dakarrela etekinen bilaketa aseezinak, eta langile klasea hainbat modutan esplotatzen duen sistema batean oinarritzen dela, bereziki gazteak, emakumeak eta pertsona arrazializatuak. “Bizitza guztiek ez dute kapitalarentzat berdin balio, eta hori gordintasunez islatzen da lan baldintzetan”, gaineratu dute.

Gainera, gogoan izan dituzte iaz, Euskal Herrian, lanean ari zirela hildako 84 langileak, baita askoz sakonagoa eta ikusezinagoa den laneko gaixotasunen ondorioz hildakoen eta kalte fisiko eta mentalak jasaten dituztenen errealitatea. “Lan batzuek hil egiten dute, eta beste askok —gehienek— ez dute bizitzen uzten”, salatu dute. Gaineratu dute lan hauek argiki baldintzatzen dituztela generoak, klaseak eta arrazak. Horrela, emakumeak dira, bereziki migratu eta arrazializatuak, modu neurrigabean sektore prekarizatuenetan, ikusezinenetan eta babesgabeenetan ari direnak.

“Patronalak eragiten duen epidemia hilgarri eta isil baten aurrean gaude”, nabarmendu dute sindikatuek, eta salatu dute honek ez duela ezer egiten honen inguruan, eta sistematikoki urratzen duela Laneko Arriskuen Prebentzioari buruzko Legea, berau onartu eta 30 urtera. Adierazi dute prebentzioa enpresen antolamenduan integratu ez izanak eta, ondorioz, prebentzio neurririk ez hartzeak oso arazo larriak sortzen dituela: heriotzak, ezintasunak, gaixotasunak, halakotzat aitortu gabeko laneko bajak eta osasun sistema publikoaren degradazioa.

LAB, ESK, STEILAS, EHNE-Etxalde eta HIRUk gaineratu dute erantzukizunen utzikeria hori ez litzatekeela posible izango administrazioaren permisibitaterik eta konplizitaterik gabe, eta borondate politiko faltak errealitate hau betikotzea ahalbidetzen duela. Horrela, kontrol faltak, zigor eraginkorren faltak eta prebentzio arloko utzikeriak ereduak irautea ekarri dute eta hiru hamarkadetako ez betetzeek erabateko zigorgabetasuna eragin dute. Proposatutako neurriek langileen gaineko kontrola indartu eta mutualitateei botere handiagoa ematen dietela ere adierazi dute sindikatuek, pribatizazioan sakonduz eta prebentzioa ahulduz. “Patronalak sortu du arazoa eta orain langile klasea egin nahi du horren erantzule”, gaineratu dute.

Era berean, sindikatuek nabarmendu dute ez dagoela “absentismoari” buruzko berririk gabeko egunik. Horrela, iruzur orokortuaren ideia zabaltzen saiatzen da patronala, enpresen bideragarritasuna eta osasun sistema arriskuan jartzen duten justifikatu gabeko bajena.

“Hala ere, ez da argitzen kontzeptu horrek benetan zer barnebiltzen duen”, kritikatu dute. Sindikatuen ustez, borrokaren bidez lortutako eskubideak biltzen ditu: diru sarrerak galdu gabe gaixotzeko, kontziliatzeko edo eskubide sindikalak gauzatzeko eskubidea edo Aldi Baterako Enplegu Erregulazio Espedienteak bezalako egoerak. Azpimarratu dute patronalak modu ez oso zorrotzean erabiltzen duela terminoa, asmo argi batekin: bere interesen aldeko iritzi publikoa sortzea.

LAB, ESK, STEILAS, EHNE-Etxalde eta Hiru sindikatuen ustez, ustezko “arazo” horren atzean mutualitateen boterea indartzeko, osasun sistema publikoa are gehiago ahultzeko eta pribatizazioan aurrera egiteko asmoa ezkutatzen da, “langileok lanera gaixorik joan gaitezen, eta, ondorioz, langile-klasearen eskubideak murriztu eta enpresen etekinak handitu daitezen”.

Horrela, sindikatuek gaineratu dute borrokan jarraituko dutela guztiontzako lan baldintza duinen alde, ikusezinak diren lanen aitortza eta babesaren alde, genero eta arraza esplotazioa amaitzearen alde eta pertsona guztientzako osasun eta bizitza eskubidea bermatuko duen osasun sistema publiko, unibertsal eta kalitatezkoaren alde.

[IRITZIA]: Volkswagen Navarrak langileak eta altxor publikoa estutzen ditu kutxa egiteko

Iaz, VW Navarrak aitortutako irabaziak 77,7 milioi eurokoak izan ziren zergen eta inbertsioen amortizazioaren ondoren, aurreko urtean baino 100.000 euro gehiagoko mozkina, orain arte ez dago eragozpenik.

Datuak aztertzean sortzen da arazoa: 49.463 auto gutxiago ekoitzi ziren. Gutxiago ekoizteak etekin gehiago ematen ditu? Non dago negozio honen trikimailua?

Negozioa plantillari langabeziara bidaltzea da, eta horrek ordaintzea soldataren zati bat sortu dituen langabezia-prestazioekin.

Eredu-aldaketa orok instalazioen aldaketa edo egokitzapena dakar berekin; Volkswagenen horretara ohituta gaude, motorizazioa elektrikoa, diesela, gasezkoa edo gasolinazkoa izatea berdin da, lan-egutegiak adostu dira beti, eta horri esker, modelo bat, bi eta hiru desberdin ekoitzi ahal izan dira. Lau izatea ez da oztopo, orain arte egin den bezala, egutegi bat adosteko.

2025eko aldea da UGT eta CCOO sindikatu nagusiek onartu egin zutela VW Nafarroako langileen poltsikoan eskua sartzeko enpresaren proposamena, aldi baterako lan-erregulazio bat adostuz.

Horrela, Volkswagenek 2025ean 8.500.000 euro inguru aurreztu zituen soldatetan, 7.400.000 euro plus presentzialetan —eta hori ere soldata da, baina UGT-ri eta CCOO-ri ez zaie horrela iruditzen—, eta 5.300.000 euro kotizazioetan.

Langileok plusen kontzeptuan 2.469,57 euro sartzeari utzi genion eta gure langabezia poltsa 58 egunetan murriztuta ikusi genuen, oso erraza da zuri aplikatzen ez dizuten ERTE bat sinatzea.

2025ean, Vokswagenek irabaziak handitu zituen, bere diru sarrerak murriztu zituen plantillaren zati baten kontura, galerak izan zituenak.

2026rako, enpresak, UGTk eta CCOOk beste ERTE bat adostu dute hain ondo tratatzen dituen eta hainbeste zor dioten multinazionalari etekinak ematen jarraitzeko, eta ERTE horren bidez langileok 9 egunez langabezian egongo gara.

Ekainetik uztaileko lehen astera bitartean, astelehen, asteazken eta ostiral gehienetan 1.000 pertsona inguru joango gara langabezira; astearte eta ostegunetan 2.000 izango gara langabeziara joango garenok. Erabilitako aitzakia 2025eko berbera da, eta UGT eta CCOO sindikatuetako sinatzaileentzat ere berdina izango da eragina.

Aurten etekinak handitzeko, 400 bat kontratazio egitea erabaki dute. Langile horiek % 23 soldata gutxiago kobratuko dute gainerako langile ez-kualifikatuen lan bera egiteagatik, UGT-ren eta CCOO-ren obragatik eta graziagatik.

Soldata handienak dituen plantilla ERTEtik bere prestazioak SEPEtik kobratuko dituen bitartean, lankide horiek kontratu prekarioarekin eta soldata murriztuarekin lan egingo dute.

Volkswagenek esan du ekoizten dituen ibilgailuen irabazien ehunekoa handitu nahi duela, baina esaten ez duena igoera hori langile prekarioen kontura izango denik eta soldatak osorik ordaintzeari utziko dionik.

Raúl Portillo Alzueta

VW Navarrako LABeko Atal Sindikaleko idazkari nagusia

VW Navarrako Enpresa Batzordeko kidea

Nafarroako arte grafikoen sektoreko lehen lanuzteak jarraipen zabala izan du

LAB, ELA, UGT eta CCOO sindikatuek oso positibotzat jo dute Nafarroako grafikagintzako lan-hitzarmena berreskuratzeko lehen lanuzte deialdiaren jarraipena.

Joan den apirilaren 23an, Nafarroako Grafikagintzako Hitzarmena berreskuratzeko aldarrikapenarekin, AEGRAN patronalaren erabakiaren ondorioz 2014. urtetik indargabetuta dagoena, lehen lanuzte deialdia egin zen, eta hurrengo hilabeteetan gehiago egingo dira.

Martxoaren 23ko prentsaurrekoan adierazi zuten bezala, sindikatuek azpimarratu dute lanuzteak deitzea “alternatiba bakarra” izan dela patronalari hainbat interpelazio egin ondoren, baita sektoreko langileen 400 sinadura baino gehiago aurkeztu ondoren ere, sektore horretan 2.000 langile inguru egonda.

Apirilaren 23ko jardunaldiak, antolakunde deitzaileen arabera, jarraipen zabala izan zuen, bai enpresa kopuruari dagokionez, baita langile kopuruari dagokionez ere.

“Hau da aipatutako hitzarmena berreskuratzeko bidea”, adierazi dute sindikatuek, eta sektoreko langileei hurrengo deialdiekin bat egiteko deia egin diete: maiatzaren 21ean, 5:00etatik 6:00etara eta 13:00etatik 15:00etara, eta ekainaren 11rako aurreikusitako greba egunean.

Era berean, patronalak bere jarrerari eusten badio, “deialdi eta gatazka gehiagorekin topo egingo” duela ohartarazi dute, eta argi utzi dute alde sozialak “borrokan jarraituko duela hitzarmena berreskuratu eta sektoreko bizi eta lan baldintzak duindu arte”.

LABek adierazten du gaur-gaurkoz ezinbestekoak izaten jarraitzen dutela maiatzaren 14ko eta ekainaren 4ko grebek, Udalhitzeko eta udaletako negoziazioetan eragiteko

Ostiralean EUDELek Udalhitzeko mahaian berrikuntza txiki batzuk aurkeztu bazituen ere, oraindik ez dira guztiz nahikoak.

Ostiralean, apirilaren 24an, berriro bildu zen Udalhitz Akordioa berritzeko mahai negoziatzailea. EUDELekin izandako bileran, negoziazio mahaiaren blokeo egoeragatik duen kezka adierazi zuen LABek. Era berean, borroka dinamika batean dagoela adierazi zuen, eta aurrerapenik egon ezean mobilizazioak indartuko dituela.

Ostiraleko mahaian berrikuntza txiki bat egon zen: lanpostuen balorazioak egiteko eta erosahalmena berreskuratzen hasteko aurrekontuei lotutako funts baten proposamena. Hala ere, funts horren zenbatekoa zein izango den eta langileok erosahalmenaren galeran zenbateko portzentajea berreskuratzeko prest dauden ez dute adierazi. Alderdi politikoek titularrak ematen dituzte, baina ez dute zehaztasunetan sartu nahi, eta ez dituzte formula juridiko eta ekonomikoak aztertu. Beste behin ere, edukiak ez dira nahikoak izan, eta gainera, ez dituzte idatziz jaso.

Udaletako zerbitzuen kudeaketa ere izan zen hizpide. Gai honi dagokionez, euskararen atalean bezala, bi proposamen ezberdin daude: bata EAJ-PSErena eta bestea EH Bildurena.

EH Bilduk, pribatizazioei lotutako azterketaz gain, besteek ez bezala, publifikazioak egitea proposatzen du, eta bide horretan, klausula sozialen bitartez, azpikontratatutako langileak administrazio publikoko langileen soldatekin parekatzea eta lan-baldintzak homologatzen joatea planteatzen du. LABek adierazi du bigarren proposamen honekin bat egiten duela, eta ezinbestean idatziz jaso behar dela langileak subrogatuak izango direla.

Bestalde, negoziazio mahaian hitz egin diren neurriak aplikatzeko sei urteko egutegi bat proposatu zuten. LABek kontraproposamen bat bidali zuen, aldarrikapen guztiak jasotzen dituzten neurrien edukiei buruzko zehaztapenak gehituz eta indarraldia nabarmen laburtuz.

Udalhitzeko mahaiaren hurrengo bileran, maiatzaren 7an, batetik gaur landutako gaiak zein aurretik landutakoak idatziz aurkeztu beharko dituzte; eta bestetik, behin-behinekotasuna murrizteko neurriak, lanaldia, hautaketa-probak, lanpostuen hornidura eta gazteberritze plana jorratuko dira.

Idatziz aurkezten duten horretan ikusiko du LABek adostasunetarako eta langileen aldarrikapenei erantzuteko nolako borondate politikoa duten, eta elementu gehiago izango ditu balorazio sakonagoa egiteko.

LABen ustez, mobilizazioek eta lanuzteek egindako presioaren ondorioz eragiten ari da sindikatua. Hortaz, hilaren 23an lanuztearekin bat egin zuten eta udaletxeen aurrean egindako 75 elkarretaratzeetan parte hartu zuten pertsonen konpromisoa balioan jarri nahi du.

Nolanahi ere, LABek adierazten du gaur-gaurkoz alderdi politikoek edukiak zehaztu gabe jarraitzen dutela, eta mahaian jarritakoak ez direla nahikoak; hortaz, ezinbestekoa izango da hurrengo urrats gisa maiatzaren 14rako eta ekainaren 4rako deituta dauden bi grebak lantzea.

LABek Iruñeko Udalari eskatu dio pertsona migratzaile guztien erroldatzea bermatzeko eta etxegabetasunaren aurkako baliabideak indartzeko

LAB sindikatuak Iruñean bizi diren pertsona migratzaile asko jasaten ari diren eskubide urraketa salatu du. Izan ere, legez aitortutako eskubidea eta administrazio publikoen betebeharra izanik ere, erroldatzeko bidea zailtzen edo eragozten ari zaie. Era berean, jendarte erantzunkidetasunerako deia egiten du, tokiko eta udalaz gaindiko gainerako erakundeei laguntza ematera bultzatuz.

Udal errolda ez da tramite administratibo txikia: osasuna, hezkuntza edo zerbitzu sozialak bezalako oinarrizko eskubideak eskuratzeko atea da. Hori dela eta, LABek Udalari eskatzen dio indarrean dagoen legedia bete dezala eta hirian bizi diren pertsona guztien erroldatzea berma dezala, haien egoera administratiboa edo bizileku-egoera edozein dela ere.

Era berean, sindikatuak ohartarazi du hirian etxegabe gehiago daudela, eta salatu du ez dagoela nahikoa baliabide ekonomiko eta giza baliabide horiek zaintzeko. LABek inbertsio publikoa nabarmen handitzea eskatzen du, bai eta plantillak indartzea ere, egoitza-bazterketan eta muturreko pobrezian dauden pertsonei arreta duina, jarraitua eta eraginkorra bermatzeko.

LABek azpimarratu du etxegabetasuna ez dela fenomeno bakan eta koiunturala, baizik eta sistema kapitalista baten ondorio zuzena, zeinak desberdintasun estrukturalak sortzen dituen eta biztanleriaren sektore gero eta zabalagoak kanporatzen dituen etxebizitza bezalako oinarrizko eskubideak eskuratzetik.

LABek erantzunkidetasun sozialerako deia egiten du, herriko eta udalez gaindiko gainontzeko erakundeei laguntza emateko eskatuz. Errealitate horren aurrean, sindikatuak ezinbestekotzat jotzen du erakunde ezberdinen arteko erantzun integral eta koordinatua. Erroldan sartzea, funtsezkoa izanik, ezin da ulertu behin betiko irtenbide gisa. Anbizio handiko politika publikoak garatu behar dira, arazoari ikuspegi estruktural batetik helduko diotenak, hezkuntza, prestakuntza, osasuna eta, bereziki, etxebizitza duina eskuratzeko aukera bezalako esparruetan jardunez.

Hori dela eta, LABek ez dio soilik Udalari eskatzen, baizik eta erakunde publiko guztiei ere, beren erantzukizuna onartzeko eta pertsona guztientzako eskubide eta bizi baldintza duinak bermatuko dituzten neurri eraginkorrak martxan jartzeko.

PAPRESAko enpresa batzordeak jakin du enpresaren hartzekodunen konkurtso-prozesuaren baitan erosketa-proposamen lotesle bat aurkeztu dela

Batzordea erabat kontziente da egoeraz, eta jardueraren jarraipena bermatuko duen eta lanpostuak babestuko dituen irtenbide bat aurkitzeko beharraz.

Testuinguru honetan, enpresa batzordea harremanetan egon da prozesuan parte hartzen duten hainbat eragilerekin; horien artean, CLrekin eta euskal enpresa-sozietate batekin, zeinek erosketa-proposamen bat aurkezteko borondatea helarazi duen. Horrek agerian uzten du PAPRESAri jarraipena emateko aukera desberdinak daudela.

Batzordeak positibotzat jotzen du industria-alternatibak aztertzen ari izatea; hala ere, gaur-gaurkoz, ez dago inolako akordiorik ordezkaritza sozialarekin, proposamen horiei lotutako lan-baldintzei, soldatei eta enpleguari dagokienez.

Horregatik, enpresa batzordeak prestasuna adierazten du inplikatutako alde guztiekin elkarrizketan jarraitzeko, tartean Eusko Jaurlaritzarekin eta Gipuzkoako Foru Aldundiarekin, prozesu honetan zeregin aktibo eta arduratsua har dezaten, industria-proiektuaren jarraipena eta enpleguaren babesa bermatuko dituen irtenbide bat errazteko.

Enpresa batzordeak PAPRESAren eta bertako langile guztien interesak zaintzen jarraituko du, enpleguaren eta enpresaren etorkizun industrialaren alde, erantzukizunez eta irmotasunez jardunez. 

LABek, ELAk eta Steilasek manifestaziora deitu dute “Euskaraz bizitzeko eta lan egiteko eskubidearen alde!” lelopean, maiatzaren 9an

Euskaraz bizitzeko eta lan egiteko eskubidearen aurkako oldarraldi judizial, politiko eta sindikal antolatuaren aurrean, LABek, ELAk eta Steilasek manifestaziora deitu dute euskararen eta gaztelaniaren estatus juridikoa parekatzea exijitzeko

Sindikatuek aldarrikatu dute euskarak erabateko ofizialtasuna behar duela eta enplegu publikoan euskara zein gaztelaniaren exijentzia parekatu behar direla, euskararik ez dakiten langileei denbora eta baliabideak eskainiz

Euskaldunon oinarrizko hizkuntza eskubideen aurkako oldarraldi antolatua martxan da. Eragile sindikal, politiko eta mediatiko batzuk euskararen biziberritzeari trabak ezartzeko presio antolatua eragiten ari dira, eta erantzun antolatua ezinbestekoa da. LAB, ELA eta Steilasen eskaera oso sinplea da: euskaraz bizitzeko eta lan egiteko eskubidea gauzatu dadila eta horretarako neurriak hartu daitezela.

LABek, ELAk eta Steilasek euskaraz lan egiteko eskubidea aldarrikatzen dute. Beste eragile batzuk, aldiz, administrazioaren euskalduntzea zapuzteko azpijokoan ari dira, gaztelaniaren nagusitasuna inposatzeko asmoz. Hori guztia salatu duten euskalgintza eta euskaltzaleak kriminalizatzen saiatzen ari dira. Kriminalizazio horrek helburu politiko argia du: PSE-EE alderdiarentzat onargarria den lege-proposamenak adostea. LABek, ELAk eta Steilasek eragile sindikal eta politiko guztien zilegitasuna defendatzen dute beraien iritziak emateko. Hori esanik, sindikatuei onartezina iruditzen zaie gaztelaniaren nagusitasuna inposatzea beste helbururik ez duten eragileei beto eskubidea onartzea, edota euskaldunon hizkuntza eskubideen zapalkuntza ontzat ematea.

Eusko Legebiltzarrean EAEko egitura politikoa eztabaidatzeko eta Enplegu Publikoaren Legea moldatzeko prozesuak irekita daude. Momentu garrantzitsua da, herritar guztien hizkuntza eskubideak parekatuko dituzten lege bermeak eztabaidatu litezke edo gizartean zein administrazio publikoetan azken urte luzeetan egindako ibilbidean atzerapauso nabarmenak ekarriko dituen erabakiak hartu. Sindikatuen iritziz, orain da kaleak hartzeko unea, euskaltzaleon hizkuntz eskubideen bermea jokoan baitago.

Euskaldunon hizkuntza eskubideak, oro har, zapalduak daude eta bizitzako funtzio guztietan euskaraz bizitzeko eta lan egiteko eskubidea aldarrikatu beharra dago. Aurrekoa esanik, zerbitzu publikoetan ez badago euskarazko zerbitzua bermatzerik eta ez badago euskaraz lan egiteko eskubidea gauzatzerik, ezinezkoa izango da beste edozein esparrutan euskalduntzean urrats esanguratsuak egitea. Horregatik, LAB, ELA eta Steilasentzat ezinbestekoa da Enplegu Publikoaren Legearen eztabaidan bi hizkuntzen exijentzia parekatzen dituen lege-proposamena abiapuntu gisa hartzea. Bi sindikatuek EAJri dei egiten diete parekatze horrekin egiten duten proposamenarekin bat egiteko, euskara legez babestuko ez duen beste proposamenetik aldenduz.

Eragile euskaltzaleen bazterketaren adierazle da, era berean, Eusko Jaurlaritzak LAB eta ELA Euskararen Aholku Batzordeko Eremu Sozioekonomikoko taldetik bota izana, sindikatu bi hauek izan direnean lan-munduaren euskalduntzea lortzeko neurri ausartak eta baliabideak exijitu dituztenak.

Oldarraldi antolatuak erantzun antolatua behar duelako, LABek, ELAk eta Steilasek euskal langile eta euskaltzale guztiak mobilizaziora deitzen dituzte helburu hauekin:

  • Lan mundua euskalduntzeko neurri eta arauak onartzea:
    • Enplegu Publikorako Legearen aldaketak ezinbestean hiru oinarri izan ditzan:
      • Euskararen eta gaztelaniaren exijentzia parekatzea.
      • Parekatze horretarako epemuga eta helburuak zehaztea.
      • Zehaztutako epemuga horretan euskararik ez dakiten herri-langile guztiei euskalduntzeko aukera, denbora eta baliabideak eskaintzea.
    • Lantoki pribatuetan euskaldunon hizkuntza eskubideen aldeko plangintzak negoziatzea eta bultzatzea, baliabide nahikoa jarriz euskaraz lan egiteko eskubidea bermatu arte.
  • EAEn euskarak eta gaztelaniak ofizialtasun maila bera izan dezaten aldarrikatzea edozein estatus juridikoren eztabaidaren abiapuntu gisa.
  • Euskaldunon hizkuntza eskubideak defendatzen dituzten eragile guztiak babestea eta Eusko Jaurlaritzak LAB eta ELA baztertzeko hartu duen erabakia salatzea.

Euskaldunon aurkako zapalkuntza eta bazterketa saiakeren aurrean, plazak betetzeko eta antolatzeko deia egiten dute LABek, ELAk eta Steilasek. Maiatzaren 9an langile gisa eta euskaltzale gisa Bilbora joateko deia egin dute, lehen urratsa gisa; ondoren, ekainaren 13an Euskalgintzaren Kontseiluak deituta Iruñea euskaltzalez betetzeko deia egin dute sindikatuek.

LABek Hezkuntza Saileko Heziketa Bereziko hezitzaileen baliabideen esleipen irizpideen negoziazio eza salatu du

LAB sindikatuak hainbatetan salatu du Hezkuntza Sailaren Aniztasun eta Inklusio Departamentuak Heziketa Bereziko baliabideen inguruko negoziazioan erakutsitako borondate falta eta aldebakartasuna. Horregatik, Heziketa Bereziko hezkuntza laguntzako espezialistek egoera hau publikoki salatu dute Eibarren.

2024ko abenduan LABek, Heziketa Bereziko II. Lan Hitzarmena sinatu zuen. Hitzarmen horretan argi jasota dago hainbat gai alde sozialarekin negoziatu behar direla; tartean baliabideak esleitzeko irizpideak. 

Eskola publikoak hain beharrezkoak dituen Fisioterapeutak, Gizarte-langileak, Transkriptorea-Materialaren egokitzaileak, Hezkuntza laguntzeko espezialistak, Zeinu hizkuntzako interpreteak eta Okupazio terapeutez ari gara. Baliabideak esleitzeko irizpideetan negoziatu behar dira, besteak beste, ratioak, arreta-intentsitateak eta ikastetxe bakoitzari dagozkion langile kopuruak. Hau da, irizpide horien arabera erabakitzen da zentro bakoitzaren beharrizanen arabera zenbat langile egongo diren atxikituta. Gainera kolektiboak dituen jardun erdiko lanpostuak osora pasatzeko plana aldarrikatu dute. Horregatik, irizpide horiek egoki zehaztuta eta adostuta egotea ezinbestekoa da langileen atxikipena, lekualdatze prozesuak, LEPa eta etorriko diren gainerako prozedurak berme guztiekin antolatu eta garatzeko, baita ere heziketa bereziko ikasleei bere beharretara egokituko den arreta emateko baliabide pertsonalak.

Hala ere, administrazioak gai hau itxitzat eman du eta ikasturte honetan zehar aldebakarrez hartu ditu erabakiak, LABek egindako ekarpen, proposamen zehatz eta landuak kontuan hartu gabe eta inongo azalpenik eman gabe. Jarrera horrek Lan Hitzarmenaren garapena urratzen du, baita negoziazio kolektiborako oinarrizko eskubidea ere.

LABek behin eta berriz helarazi ditu bere kezka eta egonezina, bai idatziz bai negoziazio mahaietan. Azken bileretan gaiari berriz heltzeko asmoa adierazi bada ere, gaur gaurkoz ez da benetako negoziaziorik izan.

Egoera hau bereziki larria da, esan bezala, baliabideen inguruko akordioak lehentasunezkoak baitira premia bereziak dituzten ikasleei hezkuntza arreta egokia emateko eta baita ere lan arloari lotutako prozesu guztiak berme osoz garatzeko, baita etorkizuneko LEP deialdiak behar bezala gauzatzeko ere. 

Horregatik guztiagatik, LABek, Heziketa Bereziko sektoreko langileekin batera egoera hau publikoki salatu du, zuzenean eragiten duten aldebakarreko erabakiak. Era berean, administrazioari benetako negoziazioari berehala ekin diezaion exijitu dio. Heziketa Bereziko langileen lan baldintzak eta ikasleen arreta ezin dira inposizioen eta aldebakarreko erabakien menpe egon.

Negoziazio hau bideratu ezean mobilizazioa baino ez zaiela geratuko argi utzi dute.