LAB eta ELA sindikatuek —Lanbiden ordezkaritza sindikalaren gehiengoa dutenek— elkarretaratzea deitu dute gaur, erakundearen egoitza nagusiaren aurrean, lan-eskubideen galera eta zuzenbide pribatuko erakunde publiko gisa ezarri den izaera juridiko berriaren ondoriozko berme falta salatzeko.
LAB sindikatuak ohartarazi du eredu-aldaketa bat-batean eta modu kaotikoan egiten ari dela, eta horrek ondorio larriak dituela langileentzat. Ildo horretan, Lanpostuen Zerrenda (LPZ) berriaren negoziazioa funtsezko faktoreak kontuan hartu gabe garatzen ari dela kritikatu dute, hala nola zerbitzuen dimentsionamendua, lan-kargak edo irizpide objektiboen aplikazioa.
Era berean, salatu dute bitarteko langileen tasa %40tik gorakoa dela, eta adierazi dute Lanbideko zuzendaritzak orain arte ez duela benetako irtenbiderik proposatu langile horiek erakundean integratzeko; ez du EPE deialdirik egin, ezta lan-poltsarik sortu ere.
LABen arabera, langileen lan-eskubideak murrizten ari dira, eta hori agerian geratzen da, besteak beste, osasun-zaintzako laguntza-zerbitzuaren galeran eta telelana egiteko eskubidearen mugaketan. Gainera, herritarrei arreta euskaraz emateko bermea eta hizkuntza horretan lan egiteko aukera murriztu direla ohartarazi dute.
Langileek zalantza handiak dituzte integrazio- edo laboralizazio-prozesuaren inguruan. Izan ere, prozesu horrek ez du aldez aurreko egonkortasun-planik, eta ez du bermerik eskaintzen langileen eskubideak errespetatuko direnik.
Bestalde, LABek eskatu du Lanbitelen egiturazko zerbitzua erakunde publikoaren plantillan integratzea, Lanbideren funtzionamendurako funtsezkoa dela iritzita.
Azkenik, euren aldarrikapen nagusia argia da: Lanbideren egungo izaera juridikoa leheneratzea, berriro Administrazio Orokorreko erakunde izan dadin, izaera publikoa eta langileen egonkortasuna bermatzeko.
Ikuskizun eta ekitaldien sektoreko langileek grebara deitu dute maiatzaren 15ean, patronalaren blokeo sistematikoa salatzeko. Blokeo horrek lan eskubideetan aurrera egitea eragozten diela salatu dute. Jarraian duzue LAB, Teknikariok, ESK, UGT, ELA eta CCOO sindikatuen irakurketa:
Pasa den otsailaren 23an iragarri genuen lan-ikuskaritzan salaketak erregistratzeaz gainera, mobilizazioei bide emango geniela. Gaur sektore honetan historikoa den borroka eguna iragarri nahi dugu: sektoreko greba eguna maiatzaren 15ean.
Bi urteko negoziazioen ondoren, sindikatu deitzaileok mobilizaziorako deia luzatu nahi dugu greba honen bidez. Borroka egun honekin, patronalaren blokeo sistematikoa salatu nahi dugu, lan-eskubideetan aurrera egitea eragozten duelako eta lan-bizitza eta bizitza pertsonala uztartzea larriki zailtzen duten baldintzak betikotzen dituelako.
Teknikariok, ESK, LAB, UGT, ELA eta CCOO sindikatuok osatzen dugu orain bi urte atzera eratu genuen Euskal Autonomia Erkidegoko ikuskizunen eta ekitaldien sektorearen (EAE) negoziazio mahaia. Sindikatu guztiok iragarri dugun deialdi hau mugarria da sektoreak duen borrokan.
Denbora honetan guztian, sindikatuok erantzukizun-jarreraz aritu gara, sektore honen berezitasun nabarmenak dauzkala ulertuta. EUKI patronalari negoziaziorako aukera eman diogu une oro, elkarrizketarako eta akordiora iristeko borondatea izango zuela sinetsita. Ordea, ustezko elkarrizketa hori blokeatzeko eta higatzeko patronalak izan duen estrategia besterik ez da izan.
Patronalak paralisiaren eta benetako proposamenen faltaren alde egin du blokeo egoera betikotzeko. 2025eko uztailetik hona luzatu den immobilismo horrek, benetako negoziazio-bide oro agortu ditu; izan ere, ezinezkoa da langileen gutxieneko eskubideak zapaltzen dituzten proposamenekin akordioak lortzea. Hala nola lan-egutegia edo lan egiteko aurreabisuak eta, beraz, kontziliazio zailtasuna, beste gauza askoren artean.
Sektore hau ezinbestekoa da ekintza eta ekitaldi kulturalak egon daitezen. Horregatik, sindikatuok publikoki salatu nahi dugu EUKI patronalak horrekiko duen arduragabekeria eta lan-baldintza duinak bermatzeko interes falta.
Horregatik guztiagatik, hitzarmen kolektiboaren blokeo sistematikoari aurre egiteko beharrezko erantzun gisa ulertuta, lehenbiziko greba egun honekin mobilizazio zikloari ekingo diogu.
Maiatzaren 15a aukera paregabea da sektorea itzalpetik eusten dutenen lana argitara ateratzeko eta merezi duten aitortza exijitzeko.
EAEko ikuskizunen eta ekitaldien sektoreko profesionalei dei egiten diegu aurki iragarriko ditugun mobilizazioetan parte hartu dezaten.
Sektore honetan urte asko daramatzagu prekarietatean murgilduta, normalizatzeraino ia. Kontzertu eta agerraldietatik bueltan makina bat aldiz kritikatu ditugun baldintza kaxkarrak aldatzeko garaia iritsi da; kalera irteteko eguna iritsi da.
M-15 greba. Ikuskizun eta ekitaldietako langileak borrokan.
Sindikatuak azpimarratu du klase ertain deiturikoarentzat bideratutako politikek etxebizitzaren merkatua puzten jarraitzea eta gero eta herritar gehiago etxebizitza eskuratzeko aukeratik kanpo uztea besterik ez dutela lortuko.
Bi urte baino gehiagoko atzerapen guztiz bidegabe baten ondoren, atzo BOEn argitaratu ostean, Bizkaiak eta Arabak badute jada erreferentziazko prezioen indizea. LABek behin eta berriz adierazi du etxebizitza legea eta alokairuen prezio-muga ez direla nahikoak bizi dugun etxebizitza krisiari aurre egiteko; hala ere, onartezina dela ondorioztatzen du foru aldundiek indize horren argitalpena atzeratu izana. Horrela, alokairuen prezioen egungo igoera sendotzen lagundu da, azken bi urteotan %10 baino gehiago igo baitira. Gainera, igoerei muga jartzen zaien arren, prezioek gora egiten jarrai dezakete.
Era berean, LABek salatu du Eusko Jaurlaritzak hartutako neurriek etxebizitzaren negozioa diru publikoarekin elikatzen jarraitzen dutela. Gaztelagun bezalako laguntzak alokairuaren merkatuko preziora egokitzea, prezioak etengabe igotzen ari diren testuinguru batean eta, igoerak mugatzeaz harago, prezioak jaisteko neurri eraginkorrik ez dagoenean, gero eta diru publiko gehiago jabeen poltsara bideratzea dakar.
Gauza bera esan daiteke Bizigune programan jabeek jasotzen duten kanona handitzeko erabakiari buruz, eremu tentsionatuetan merkatuko preziora egokituz. Horrela, neurri hauekin ez da segurtasuna ematea helburu programa honetan etxebizitza jartzen duten jabeei, baizik eta zirkulu bikoitz bat sortzea, merkatu pribatuko ia irabazi berak —prezio oso altuekin— diru publikoaren bidez bermatzeko.
Beraz, jabeak lehenesten jarraitzen da, maizterren gainetik, azken horiek baitira egoera ahulenean daudenak. Merkatuan modu apalean eta norabide honetan esku hartzeak kontrako ondorioak ditu; aberastasuna birbanatu beharrean, desberdintasunak sendotzen ditu. LAB sindikatuak, horrela, bere gaitzespena adierazten du Eusko Jaurlaritzak onartutako neurrien aurrean, uste baitu ez dietela aurre egiten Euskal Herrian alokairuen garestitzearen arrazoi estrukturalei eta —beste behin ere, LABek salatu izan duen bezala— higiezinen patronalaren aldeko neurriak direla.
LABek etxebizitza politikak eskatzen ditu langile gehiengoaren alde: diru-laguntzen politikak alde batera utzi, prezioak jaisteko apustua egin, parke publikoaren eta alokairu sozialaren hedapena lehenetsi, eta higiezinen patronalaren negozioa mugatu. Sindikatuak berresten du etxebizitzaren negozioari aurre egiteko konpromisoa, ekintza sozio-sindikalaren bidez.
Iruñerriko 100 ordezkarirekin batera eta joan den martxoaren 17ko Greba Orokorraren egun arrakastatsuaren ondoren, Imanol Karerra Nafarroako LABeko bozeramaileak nabarmendu du “Langileok eragin” lelopean sindikatuak hiru neurri zehatz eta ezinbesteko aldarrikatuko dituela Nafarroan bizitza duina bermatzeko: etxebizitza eskubidea, kalitatezko zerbitzu publikoak eta soldata eta pentsio duinak. LAB sindikatua izango da Nafarroa Garaiko lurralde osoan mobilizatuko den sindikatu bakarra, eta sei manifestazio egingo ditu guztira: Iruñea, Tutera, Altsasu, Lizarra, Tafalla eta Doneztebe.
Karrerak bere hitzaldia hasi du aipatuz gerren eta gatazken nazioarteko testuingurua eta honek duen eragina Nafarroako eta bertako langileen egoera ekonomiko eta sozialean. Bozeramaileak adierazi du Nafarroako Gobernuak sindikatuei helarazi ziela Irango gerraren eragina arintzeko neurriak hartuko zituela. Zentzu horretan, Maria Chivite presidenteari eskatu dio benetako “entzute aktiboa” egin dezala eta kontuan har dezala Nafarroako langileak ez daudela prest Ekialde Hurbileko gerraren faktura ordaintzeko, prezioak garestitu edo enplegu eta lan-baldintzak okertzen direlarik, aurreko krisietan gertatu zen bezala, hala nola, finantza-krisian, pandemian edo Ukrainako gerran.
Horregatik, Maiatzaren Lehen honetan, Europako agintari gehienen politikak ez diren beste batzuk eskatuko dizkio sindikatuak Chiviteri: “burujabetza, ekonomiaren kontrol publikoa eta gutxieneko soldata propioa, hemen lan-baldintza eta bizi-baldintza duinak bermatzeko.” Izan ere, hori aldarrikatu zuten joan den martxoaren 17an 10.000 pertsonak baino gehiagok Nafarroako kaleetan.
Bozeramaileak kritikatu du hirugarren aldia dela CENeko enpresaburuen erakundeak eta UGT eta CCOO sindikatuek Nafarroan gutxieneko soldata propio baten negoziazioari ekiteko mahaian esertzeari uko egiten diotela, eta horrekin “beren burua desprestigiatzen” ari direla dio. Karreraren arabera, “elkarrizketa boikotatzen dute Espainiaren izenean eta Nafarroaren kaltetan, lur honetan borrokatzen duten langileei pribilegiatuak deituz”. Azaldu duenez, ezerk ez die eragozten negoziatzera esertzea Nafarroako langileei bertako errealitate sozioekonomikoaren arabera bizitzaren garestitasunari aurre egiteko aukera emateko. Duela urtebete, gogoratu du, LAB sindikatuak ohartarazi zien borroka sindikalaren bidez erantzungo zuela, eta horixe gertatu da; izan ere, “hemen sindikalismo bat dago, egoerak eskatzen duen mailan dagoena, prestutasunez eta borrokaz”.
Nafarroako Gobernuaren funtzio instituzionalari dagokionez, elkarrizketa eta negoziazioa berme guztiekin gauzatzen direla zaindu behar duela adierazi du Karrerak, oroz gain, inplikatutako eragile guztien parte-hartzearekin, bazterketarik eta aurretiazko baldintzarik gabe. “Chivite presidenteak nafar guztien presidente izateko aukera du, eta negoziazioa gauzatu dadin bultzatzeko aukera. Edo, aitzitik, gutxi batzuen (CEN, UGT eta CCOOko eragileak) interesei erantzuteko itxaropen horri iruzur egitea”.
Nafarroako langile klaseak sindikalismo borrokalariaren alde egiten duela nabarmendu du Karrerak, LABen etengabeko hazkundeak eta gaur egun hainbat sektoretan ematen ari diren borroka aktiboak erakusten duten bezala. Zahar egoitzetan eta grafikagintzan borrokan daude eta lanuzteak egiten ari dira estatalizazioaren aurrean beren lan baldintzak eta soldatak duinduko dituen nafar hitzarmenak aldarrikatzeko. Intiako langileak greban daude enpresa publiko honek subrogatutako langileek jasaten duten soldata-diskriminazioarekin amaitzeko. Hezkuntzako langileak ere mobilizatzen ari dira “Gimeno kontseilariaren prepotentzia eta ezintasuna” salatzeko eta alde egiteko eskatzen diote.
Ildo horretan, LABek Maiatzaren Lehenean aldarrikatuko du “guztion bizitzak erdigunean jarriko dituen eredu bat, gutxi batzuen etekinen ordez”. Nafarroako biztanleriaren erdia prekarietate ekonomikoko egoeran bizi dela salatu du sindikatuak, “horrek dakarren larritasun guztiarekin”. Horregatik defendatzen du Nafarroan birbanaketa-politikak ezarri behar direla; hau da, enplegua, zaintzak eta aberastasuna banatzeko politikak.
LAB sindikatuak Kubako osasun-sisteman inbertitzeko 150.000 euroko ekarpen partikularra jaso zuen. Izan ere, LABek, duela gutxi, uharterako funtsak eta osasun materiala biltzeko kanpaina bat egin du, Euskadi-Cuba (elkartasuna) eta Sierra Maestra eta Desembarco del Granma (kubatar emigrazioa) elkarteekin batera.
Aurretik bildutako 17.311,40 euroekin batera, 167.311,40 euro erabili dira guztira Europako hamahiru estatutako elkarte eta GKEen Medicuba-Europa sarearen bidez uharteko pazienteentzako bi ganberako 154 taupada-markagailu erosteko. Erakunde horren helburua zen ganbera bakarreko eta bi ganberako mila taupada-markagailura iristea, horrela herrialdearen defizita estaliz, eta euskal ekarpenarekin helburu hori ia bete egin da. Ganbera bakarreko taupada-markagailu bakoitzak 550 euroko kostua du eta bi ganberako bakoitzak 1.090 eurokoa.
Langileon elkartasunez, blokeoa hautsi! izan zen aipatutako euskal kanpaina solidarioaren leloa, eta, hainbat hilabetez, LAB sindikatuaren hogei egoitza baino gehiagotan eta hainbat ospitaletan sei tona osasun-material bildu ziren, eta bi itsas edukiontzitan bidali ziren uharteko ospitaleetara. 185 kilo medikamentu ere jaso ziren, 36.000 euroko balioa zutenak.
Ekimen hori irailaren 1ean abiatu zen, Ameriketako Estatu Batuen blokeo ekonomiko kriminalari erantzun zuzena emateko. Azken urteotan areagotu egin da blokeoa, beste 243 neurri hertsatzaile onartuta eta Kuba “terrorismoa babesten duten herrialdeen” zerrendan modu zitalean sartuta. Irla itotzeko diseinatutako politika horiek Kubako ospitale eta farmazietako sendagaien oinarrizko zerrenda % 30 eskasera murriztu dute, osasunerako giza eskubidea modu masiboan urratuz. Aipatu politikek irlako petrolio hornikuntza ere zaildu dute.
Joan den ekainaren 16an, Gipuzkoako Batzar Nagusietako Gobernantza batzordeak honako ebazpena onartu zuen: “Gipuzkoako Foru Aldundiak aniztasun funtzionala duten langileak barnebiltzen dituzten lan eta zerbitzuen esleipenen kontratazio pleguetan, esleipen horietan parte hartu ahal izateko enpresek kontingentzia profesionalak Gizarte Segurantzarekin kontratatuak izatearen baldintza ezartzea”. Azkenik, EAJ-k eta PSE-k ebazpena aplikatzearen aurkako gomendioa eman zuten Gipuzkoako Batzar Nagusietan.
Gaur, EH Bilduk legez besteko proposamen bat aurkeztu du Eusko Legebiltzarrean, Gipuzkoako Batzar Nagusietan onartutakoaren ildo berean.
LAB sindikatuak agerraldia eta mobilizazioa egin ditu gaur Eusko Legebiltzarraren aurrean, eta aurkeztutako proposamenarekin bat egin du. Izan ere, Enplegu Zentro Berezietako langileek aitortutako desgaitasuna izate hutsak mutualitateen aurrean bigarren mailako langile bihurtzen ditu, kasu askotan ez baitituzte lan-istripu edo gaixotasun profesionaletatik eratorritako bajak onartzen, eta langileen egoerari egozten baitizkiote, hain zuzen ere, Enplegu Zentro Berezietan kontratatuak izateko arrazoia izan den desgaitasuna izateari.
Mutualitateek enplegu zentro berezietan laneko kontingentziak kudeatzeari uztea nahi du LABek. Langileen osasunaren gainetik interes ekonomikoak jartzen dituzte, eta Enplegu Zentro Berezietako langileen kasuan hori bereziki larria da kontingentzia arruntengatik aldi baterako ezintasun prozesuetara bideratzen dituztenean, mutualitateek zein enpresek langileen lan-osasunarekiko duten erantzukizunetik aldenduz.
Bereiziki prekarizatutako sektorea da Enplegu Zentro Berezietakoa: gainerako langileek baino behin-behinekotasun handiagoa dute, langileen %80k hilean 1.500 € baino gutxiagoko soldatak ditu; eta gainera, askotan lan-osasunerako eskubidea ukatzen zaie.
LABek langileei dei egiten die mutualitateek osasun publikora bideratzen dituzten egoerak salatu ditzaten, eta erakundeei eskatzen die aniztasun funtzionala duten pertsonen lan-osasuna eta lan-baldintzak bermatzeko, beren osasuna mutualitateen negoziotik kanpo geratzen dela ziurtatuz.
26 manifestazio egingo ditu LABek Euskal Herriko eskualde eta hiriburuetan; Baionan eta Maulen intersindikalarekin mobilizatuko da.
Deialdi bakoitzeko kide banarekin, 26 lagunekin batera, agerraldia egin dute Donostian Igor Arroyo koordinatzaile orokorrak eta Maider Jauregi Komunikazio arduradunak, aurtengo Maiatzaren Lehenerako LABen deialdiei erreferentzia eginez. Langileok eragin lelopean, langileek bizimodu duina bermatzeko ezinbestekoak dituzten hiru neurri zehatz aldarrikatuko ditu sindikatuak: etxebizitza eskubidea, kalitatezko zerbitzu publikoak eta soldata nahiz pentsio duinak.
Igor Arroyo koordinatzaile orokorrak nazioarteko testuinguruari egin dio erreferentzia: “Munduari begiratzen diogunean, zanpaketa eta gerra ikusten dugu nonahi: Palestina, Venezuela, Kuba, Groenlandia, Libano, Iran… Zein izango da hurrengoa? Trump eta Netanyahu bezalako faxista eta genozidek jopuntuan dituzte munduko herriak eta langileak. Eta euren menpe jarri dira Europako agintari gehienak. Mozorrorik gabe azaltzen zaigu kapitalismoa: sistema bortitza, koloniala, heteropatriarkala da”.
Arroyok ohartarazi duenez, finantza-krisiarekin, pandemiarekin edota Ukrainako gerrarekin gertatu bezala, Ekialde Hurbileko gerraren faktura langileei ordainarazten saiatuko da patronala, prezioak garestituz eta enpleguari nahiz lan-baldintzei eraso eginez. Horri erantzunez, LABek irmoki adieraziko du gerraren aurkako mezua Maiatzaren Lehenean.
Agerraldian nabarmendu dute testuinguru ekonomiko ezegonkorrak langileen aldeko politikak egiteko premia areagotzen duela: “Hasteko eta behin, langile guztiei eta pentsiodun guztiei gutxieneko diru-sarrera bat bermatu behar zaie, hots, gutxieneko soldata eta gutxieneko pentsio duina. Hori aldarrikatu zuten martxoaren 17an 100.000 lagun baino gehiagok Hego Euskal Herriko kaleetan”.
Era berean, enpleguaren defentsan borrokan ari diren langileak gogoan izan ditu Arroyok; hala nola, greba mugagabean diren Aiaraldeako bi enpresetakoak, Maderas de Llodio eta Tubos Reunidos. “Euren enpleguaren eta, ondorioz, soldataren alde borrokatzen ari dira, baita eskualdeko eta, oro har, Euskal Herriko etorkizunaren alde ere”.
Era berean, gogor kritikatu du patronala, greba orokorrari entzungor egin izanagatik: “Mahaian esertzeari uko egiten diote, badakitelako gure proposamena bidezkoa eta bideragarria dela. Grebaren egunean esan genuen bezala, patronalak, ezezko bakoitzarekin, bere burua desprestigiatzen du, eta euskal sindikatuon posizioa indartzen. Hemen, Espainiako Estatuan ez bezala, badago borrokarako prestasuna eta indarra daukan sindikalismoa”.
Ildo beretik, Greba Orokorra egin eta hilabetera “elkarrizketa soziala” instituzionalizatzeko Eusko Jaurlaritzak Confebask, UGT eta CCOOekin batera iragarritako asmoa deitoratu du LABek: “Confebask gutxieneko soldataz negoziatzera behartu beharrean, bere neurriko eszenifikazio bat antolatu du Pradalesen gobernuak. UGT eta CCOO euren zerbitzura jarri dira, finantzazio handiago baten truke. Hiru aldiz da salagarria: euskal langileen beharrei muzin egiten dielako, gehiengo sindikalari bizkarra ematen zaiolako eta atxikimendu politikoaren salerosketaren eskeman oinarritzen delako”.
Arroyoren esanetan, Pradalesek irudikatu nahi izan duen aldaketa ezerezean geratu da: “osasun mahaia sindikatu guztien iritziaren kontra itxi zuen; bi herri ekimen legegile eztabaidatzeari uko egin zion; eta orain gutxiengo sindikalean oinarritzen da gehiengoaren ordezkagarritasunari eta eskariari muzin egiteko. Pradales Urkulluren kopia bilakatu da”.
Horrelako amarruek porrot egingo dutela iragarri du, gainera: “Euskal langileek sindikalismo borrokalariaren aldeko hautua egiten dute; hala erakusten du LABen etengabeko hazkundeak. Euskal langileek badakite antolakuntza eta borroka kolektiboa direla gure eskubideen alde egiteko bidea. Antolakuntza eta borroka kolektiboaren bidez posible da munduan, Europan eta bereziki Euskal Herrian beste eredu bat eraikitzea”.
Ildo honetan, gutxi batzuen etekinak baino, denon bizitzak erdigunean jarriko dituen eredua aldarrikatuko du LABek Maiatzaren Lehenean. “Birbanaketa politikak ezarri behar dira Euskal Herrian; enplegua, zaintza lanak eta ondasuna banatzeko politikak”.
Gutxieneko soldata eta pentsio duina denontzat, bizitzaren garestitzeari aurre egiteko. Arrakala matxista, arrazista, eta belaunaldi-arrakalarik ez.
Zerbitzu publikoak sendotu, hezkuntza, osasuna edota zaintza eskubidea bermatzeko.
Etxebizitzaren gaineko espekulazioarekin amaitu.
Industrian trantsizio ekosoziala bideratu eta enplegua defendatu.
Maiatzak 1 Mobilizazioak 2026
Araba
1. Oion 12:30 Herriko plaza
2. Gasteiz 12:30 Probintzia plaza (Diputazioa)
3. Laudio 12.00 Herriko plaza
Nafarroa
1. Doneztebe 12:00 Merkatu plaza
2. Lizarra 12:00 Udaletxea
3. Turera 12:00 Foruen plaza
4. Iruñea 12:00 Gazteluko plaza
5. Altsasu 12:00 Foruen plaza
6. Tafalla 12:00 Tafalla plazatik
Ipar EH
1. Baiona 11:00 Santa Ursula plaza
2. Maule 11:00 Kioskoan.
Gipuzkoa
1. Donostia 12:00 Easo plaza
2. Eibar 12:30 Untzaga
3. Orereta 12:00 Herriko plaza
4. Zumaia 12:00 Beheko plaza
5. Hernani 12:30 Gudarien Plaza
6. Tolosa 12:00 Trianguloa
7. Ordizia 12:30 Plaza Nagusia
Bizkaia
1. Bilbo 12:00 Zabalburu
2. Algorta 12:30 Telletxe
3. Durango, 12:00 Landako
4. Portugalete 12:30 Carlos VII metro-sarrera (Baruri omenaldia eta manifa)
Laneko Segurtasunaren eta Osasunaren Nazioarteko Eguna da apirilaren 28a. Hori dela eta, LAB, ESK, STEILAS, EHNE-Etxalde eta HIRU sindikatuek manifestazioa egingo dute Donostian, Bulebarretik hasita, 12:00etan, Absentismoa: gezurra ari du. Gure lan-eskubideak defenda ditzagun! lelopean. Eusko Jaurlaritzaren egoitzaren parean amaituko da mobilizazioa, eta sindikatuek 2025ean Euskal Herrian hildako 84 langileak irudikatuko dituzte.
Patronalak horrenbeste aipatzen duen absentismoa langileen prekaritatea baino ez dela salatuko dute sindikatuek, eta prebentzio falta ere prekaritatea dela.
Mobilizazioaren deitzaileak diren sindikatuek uste dute negozioa langile klasearen bizitza eta osasuna babestearen aurretik jartzea dakarrela etekinen bilaketa aseezinak, eta langile klasea hainbat modutan esplotatzen duen sistema batean oinarritzen dela, bereziki gazteak, emakumeak eta pertsona arrazializatuak. “Bizitza guztiek ez dute kapitalarentzat berdin balio, eta hori gordintasunez islatzen da lan baldintzetan”, gaineratu dute.
Gainera, gogoan izan dituzte iaz, Euskal Herrian, lanean ari zirela hildako 84 langileak, baita askoz sakonagoa eta ikusezinagoa den laneko gaixotasunen ondorioz hildakoen eta kalte fisiko eta mentalak jasaten dituztenen errealitatea. “Lan batzuek hil egiten dute, eta beste askok —gehienek— ez dute bizitzen uzten”, salatu dute. Gaineratu dute lan hauek argiki baldintzatzen dituztela generoak, klaseak eta arrazak. Horrela, emakumeak dira, bereziki migratu eta arrazializatuak, modu neurrigabean sektore prekarizatuenetan, ikusezinenetan eta babesgabeenetan ari direnak.
“Patronalak eragiten duen epidemia hilgarri eta isil baten aurrean gaude”, nabarmendu dute sindikatuek, eta salatu dute honek ez duela ezer egiten honen inguruan, eta sistematikoki urratzen duela Laneko Arriskuen Prebentzioari buruzko Legea, berau onartu eta 30 urtera. Adierazi dute prebentzioa enpresen antolamenduan integratu ez izanak eta, ondorioz, prebentzio neurririk ez hartzeak oso arazo larriak sortzen dituela: heriotzak, ezintasunak, gaixotasunak, halakotzat aitortu gabeko laneko bajak eta osasun sistema publikoaren degradazioa.
LAB, ESK, STEILAS, EHNE-Etxalde eta HIRUk gaineratu dute erantzukizunen utzikeria hori ez litzatekeela posible izango administrazioaren permisibitaterik eta konplizitaterik gabe, eta borondate politiko faltak errealitate hau betikotzea ahalbidetzen duela. Horrela, kontrol faltak, zigor eraginkorren faltak eta prebentzio arloko utzikeriak ereduak irautea ekarri dute eta hiru hamarkadetako ez betetzeek erabateko zigorgabetasuna eragin dute. Proposatutako neurriek langileen gaineko kontrola indartu eta mutualitateei botere handiagoa ematen dietela ere adierazi dute sindikatuek, pribatizazioan sakonduz eta prebentzioa ahulduz. “Patronalak sortu du arazoa eta orain langile klasea egin nahi du horren erantzule”, gaineratu dute.
Era berean, sindikatuek nabarmendu dute ez dagoela “absentismoari” buruzko berririk gabeko egunik. Horrela, iruzur orokortuaren ideia zabaltzen saiatzen da patronala, enpresen bideragarritasuna eta osasun sistema arriskuan jartzen duten justifikatu gabeko bajena.
“Hala ere, ez da argitzen kontzeptu horrek benetan zer barnebiltzen duen”, kritikatu dute. Sindikatuen ustez, borrokaren bidez lortutako eskubideak biltzen ditu: diru sarrerak galdu gabe gaixotzeko, kontziliatzeko edo eskubide sindikalak gauzatzeko eskubidea edo Aldi Baterako Enplegu Erregulazio Espedienteak bezalako egoerak. Azpimarratu dute patronalak modu ez oso zorrotzean erabiltzen duela terminoa, asmo argi batekin: bere interesen aldeko iritzi publikoa sortzea.
LAB, ESK, STEILAS, EHNE-Etxalde eta Hiru sindikatuen ustez, ustezko “arazo” horren atzean mutualitateen boterea indartzeko, osasun sistema publikoa are gehiago ahultzeko eta pribatizazioan aurrera egiteko asmoa ezkutatzen da, “langileok lanera gaixorik joan gaitezen, eta, ondorioz, langile-klasearen eskubideak murriztu eta enpresen etekinak handitu daitezen”.
Horrela, sindikatuek gaineratu dute borrokan jarraituko dutela guztiontzako lan baldintza duinen alde, ikusezinak diren lanen aitortza eta babesaren alde, genero eta arraza esplotazioa amaitzearen alde eta pertsona guztientzako osasun eta bizitza eskubidea bermatuko duen osasun sistema publiko, unibertsal eta kalitatezkoaren alde.
Bi sindikatuek (%60ko ordezkaritzarekin) Torres lehendakariordeak, Confebaskekin bat eginez, iragarritako eraso antidemokratikoa salatu dute.
LABek eta ELAk agerraldia egin dute gaur Eusko Jaurlaritzak Mikel Torres lehendakariordearen bitartez aste honetan egin dituen adierazpen oso larriei erantzun bateratua emateko. Adierazpen horietan LABen eta ELAren aurkako “ondorioak” iragarri zituen, Imanol Pradalesen Gobernuaren ekimenetan ez badute parte hartzen. Gaurko prentsaurrekoan bi sindikatuetako arduradun nagusiek hartu dute parte: Garbiñe Aranburuk eta Igor Arroyok (LAB) eta Mitxel Lakuntzak eta Amaia Muñoak (ELA).
Garbiñe Aranburuk adierazi du “Eusko Jaurlaritzak elkarrizketa sozialeko eredu baztertzaile eta antidemokratiko batean sakondu” nahi duela, eta gaineratu du eredu honek “porrot egin duela eta Confebask-i baino ez diola egiten mesede”.
Gogoratu behar da LABek eta ELAk EAEko ordezkaritza sindikalaren % 60 baino gehiago dutela, eta Eusko Jaurlaritzak errealitate hori aldatzeko neurriekin mehatxatu duela. Mikel Torresek, Confebaskekin, CCOOrekin eta UGTrekin bildu ondoren, Parte-hartze Instituzionalari buruzko Legea iragarri zuen. Horrek, ziurrenik, CCOOren eta UGTren sumisio sindikala finantzaketa gehiago emanez sarituko du eta, besteak beste, martxoaren 17ko greba orokorra bultzatu zuten sindikatuak zigortzen saiatuko du.
Milaka eta milaka pertsonek LGS propio baten alde (1.500 eurokoa aurten) greba orokorrarekin bat egin eta hilabetera, eta Confebaskek negoziazioari bizkarra eman eta aste gutxira, Elkarrizketa Sozialerako Mahaian akordioa lortu omen dute Eusko Jaurlaritzak, Confebaskek, CCOOk eta UGTk (bi sindikatuek % 28 baino ez dute). Akordio horrek elkarrizketa sozialaren eta sindikalismo otzanaren porrota erakusten du.
Akordio horren helburua Eusko Jaurlaritza eta Confebask zuritzea da, eta CCOO eta UGT horretarako prest agertu dira. Aranburuk adierazi du “tamalgarria” dela “CCOO eta UGTk bat egitea gehiengo sindikala baztertzen duen joko honekin bat egitea. Agortutako eredu sindikal baten fruitua da, oso merke saltzen dena argazkiren batean atera eta finantzazio gehiago lortzearen truke”. Horrek erakusten du, alde batetik, Eusko Jaurlaritzak izaera autoritario eta esplotatzailea duen patronalaren aldeko politikak egiten jarraitzeko asmoa duela. Eta bestetik, LGS Madrilen zentralizatuta mantentzeko asmoa, Confebaskek nahi duen bezala. Bitartean, gainera, patronalak ez du betetzen euskal langileen ordezkaritza nagusiarekin negoziatzeko ardura. Azkenik, Mikel Torres lehendakariordeak behin eta berriz uko egin dio LABekin eta ELArekin biltzeari LGSri buruz eztabaidatzeko.
LABek eta ELAk Eusko Jaurlaritzari exijitu diote bere mehatxuak eta bere jarrera autoritarioa bertan behera uzteko. Aranbururen hitzetan, “antidemokratikoa da sindikatuen asimilazioaren aldeko eredu honetan tematzea eredu horrekin bat egingo ez duen gehiengo sindikal bat dagoenean”. Pradalesen Gobernuak justizia sozialaren alde eta prekaritatearen aurkako borrokan duen erantzukizunari erantzun behar dio, Administraziotik bertatik hasita (bere langileei Estatu osoko behin-behinekotasun handiena inposatzen die, % 35), eta benetan eraginkorra den LGS bat ezarri.
Mikel Torres lehendakariordeak iragarritako akordioak eredu erabat antidemokratikoa indartu nahi du. Elkarrizketa sozialaren instituzionalizazioaren atzean, eta parte-hartzearen izenean, Eusko Jaurlaritzak patronalari langileei baino gehiago mesede egiten dioten politikak inposatu nahi ditu. Hori guztia mugarri bat da Eusko Jaurlaritzaren izaera autoritarioan: langileen aurkako eraso zuzena da. Azpimarratu behar da herri honetako langile-klaseak LABi eta ELAri gehiengo babesa ematea erabaki duela behin eta berriz.
