2026-01-13
Blog Page 242

Eskola jangeletako langileek negoziazio prozesuaren beharra helarazi diote beste behin ere Hezkuntza Sailari

Gaur, Andoni Alonsok, LAB sindikatuko kolektibitateetako arduradunak, Gasteizko Parlamentuko hezkuntza batzordean parte hartu du Hezkuntza Sailak jangelekiko eta bertako langileekiko duen jarrera eta eskola publikoetako jangeletako langileen ordezkariekin elkarrizketa-mahai bat sortzeari uko egin izana salatzera.

Joan den urtarrilean, eskaera bat egin genien Jokin Bildarratzi eta Xabier Aizpuruari, elkarrizketa-mahai bat sortzeko eskatuz, honako gai hauei buruzko negoziazio-prozesu bat hasteko, eta gaur egun, erantzunik gabe jarraitzen dugu:

  • Ikastetxe publikoetako derrigorrezko hezkuntzako eta Haur Hezkuntzako jangelak arautzen dituen 2000ko martxoaren 22ko agindua
  • Kudeaketa zuzeneko jangelen funtzionamenduari buruzko zirkularra.
  • Ikastetxe publikoetako ikasleen eskola-garraioari buruzko 2015 urteko dekretua.

Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak eta Xabier Aizpurua sailburuordeak uko egin diote araudi horiek negoziatzeari, azpikontratatutako langileak garelako eta jangelako zerbitzua kudeatzen duten enpresekin negoziatu behar dugulako.

Zerbitzuaren enpresa emakidadunekin hitzarmen kolektiboa negoziatuko dugu, baina ez jangelen funtzionamendu-araudiak, Hezkuntza Sailaren eskumen esklusiboa baita.

Argi utzi nahi dugu azpikontratatutako langileak garela, horrela Hezkuntza Sailak nahi duelako.

Zergatik exijitzen diogu Hezkuntza Sailari sindikatuen langileen ordezkariekin negoziatzera esertzeko? Araudi desberdinetan gure lan-baldintzei zuzenean eragiten dieten alderdiak jasotzen direlako, hala nola ratioak, funtzioak, lanaldiak, jangelako ordutegia…

Langileek ahal duten guztia egiten dute kalitatezko zerbitzu segurua eman ahal izateko, baina gero eta zailagoa da, lan-baldintzak okertzen ari baitira.

Egunetik egunera, ez dagozkien gero eta funtzio gehiago beren gain hartu behar dituzte. LAB sindikatuak askotan salatu du Hezkuntza Sailaren aurrean, honek entzungor eginez.

Jangela funtsezkoa da ikasleek beren etapa akademikoan jasotzen duten hezkuntza integralean, 0 urtetik hasi eta derrigorrezko hezkuntza amaitu arte; beraz, ikastetxeko beste gune bat bezala hartu behar da, non ikasten eta hezten jarraitzen den, eta ez da zerbitzu osagarri huts gisa baloratu behar, Hezkuntza Sailak egiten duen bezala. Bada garaia, bai hezkuntza sailak eta bai gainerako hezkuntza komunitateak jangelako langileak ere hezitzaileak garela aitortzea.

Argi dago Hezkuntza Sailari ez zaiola batere axola jangelen zerikusia duen guztia, eta horren erakusgarri da Hezkuntza Lege berrian ahaztutakoak garela berriz ere.

Jangela seguru eta kalitatezkoak nahi ditugu, bai langileentzat, bai ikasleentzat, eta horretarako ezinbestekoa da Hezkuntza Sailak baliabide gehiago ematea. LAB sindikatuak hezkuntza sailari aurkeztutako proposamena, gaur Parlamentuko hezkuntza komisioan gainontzeko alderdi politikoei aurkeztu diegu.

Ezin dugu ahaztu behar, jangeletako eta eskola-garraioko langileok, hezkuntza-komunitatearen parte garenez, zalantzarik gabe, ezin dugula erabakiak hartzen diren guneetan parte hartu, hezkuntzako gainerako profesionalek, familiek barne, egiten duten bezala. Adibidez, ikastetxe batean eskola-ordutegia aldatzea proposatzen bada, familiek, irakasleek eta gainerako profesionalek parte har dezakete erabaki horretan; guk ez. Ikastetxe batean erabakitzen bada astean arratsalde batean irakasleen formakuntzarako eskolarik ez egotea eta horrek jangelako ordutegia egunero 15 edo 30 minutu murriztea badakar, eta, beraz, gure lanaldia murriztea eta horrekin batera soldata murriztea, eta lan bera denbora gutxiagoan egitea; guk ere ez.

Hau esanda, LAB sindikatuak Jokin Bildarratzen Hezkuntza Sailari exijitzen dio jangelen aldeko benetako apustua lan egin dezala eta lehenbailehen dei ditzala langileen ordezkariak elkarrizketa-mahai batera, 2000ko martxoaren 22ko agindua eta jangelen zirkularra negoziatzeko.

Suhiltzaileen lege berria ez da behar bestekoa

LAB sindikatuko ordezkariak Gasteizko Legebiltzarreko batzordean izan gara gaur, eta salatu dugu testu berrian jasotako neurriek ez daukatela zehaztasun nahikoa.

Suhiltzaileen funtzioen definizioari, formakuntza zehatzagoaren beharrari, zerbitzuaren publikotasunari, genero berdintasunari eta hautaketa prozesuei egin diegu kritika, besteak beste. Legeak hari gehiegi uzten ditu solte, eta hainbat kontu zehazteko beharra azpimarratu dugu, langileen ordezkariekin batera, beti ere.

Zehazteko beharra

Legeak ez ditu aintzat hartzen funtzio guztiak, eta horren adibide da salbamenduari dagokion bakar bat ere ez dela ageri. Ildo beretik, oraindik ere faltan igartzen dugu suhiltzaileen profilaren definizioa, merezimenduen balorazioa edota gainditu beharreko probak baldintzatzen baititu horrek. Bestalde, jasotzen diren funtzioak babes zibileko planen aurreikuspen eta taktika operatiboen arabera banatzen dira. Bada, horrek dakarrena da langileak etorkizunean gerta daitezkeen aldaketen mende egotea.

C1 mailara igarotzea jasotzen du legeak, sindikatuaren eskakizun historikoa, alegia. Horren ondorioz, sartzeko probetan Batxilergoa edo Lanbide Heziketako Erdi Mailako Zikloa eskatuko da. Hala ere, hainbat zalantza ditugu soldatari, hirurtekoei eta beste zenbait konturi buruz. Gainera, interesgarria litzateke suhiltzaileen benetako lanari loturiko erdi mailako ziklo bat sortzea.

Suhiltzaile gisa karrerako funtzionarioak hautatu eta prestatzeko prozesuei dagokienez, uste dugu eskumenak, diseinua eta egikaritzea argi eta garbi zehaztu behar direla, zerbitzuetako arduradun teknikoekin eta langileen ordezkariekin batera. Azpimarratu behar da, gainera, proba psikotektnikoen eta elkarrizketen pisua gehiegizkoa dela.

Bestalde, LABek uste du gehiago definitu beharko litzatekeela legeak bigarren jarduerari buruz jasotzen duena, hau da, adina, gaitasun fisikoak, ezgaitasuna edo bestelako arrazoiak tarteko, lanpostuen funtzioak moldatzeari buruz. Eskubide hori aitortu beharko litzateke langileen ordainsarietan galerarik eragin gabe.

Halaber, goardietan parke bakoitzerako ezarritako gutxieneko langile kopurua bermatu behar da, aintzat hartuta barne-funtzionarioen gehienezko kupoak ezin duela inola ere %6 baino handiagoa izan. Plazak betetzeko beharrizana begibistakoa da.

Horrez gain, sindikatuen eta beste gizarte antolakunde batzuen partaidetza oso murritza da, eta benetako ordezkaritza sindikalaren beharrizana aldarrikatu dugu.

Arkauteren rolari kritika

Zerbitzuak kudeatzeko ereduari dagokionez, onargarria den kudeaketa bakarra Toki Erakundearena berarena da, eta horrek ziurtatuko luke zerbitzu publikoa.

LABek beste behin ere arbuiatu du Arkauteko Akademiari legeak ematen dion gehiegizko erabakimena. Horixe bera kritikatu genuen erakunde horrek kudeatutako Enplegu Eskaintza Publikoaren harira ere; izan ere, haserrea sortu zuen, besteak beste, prozesua ez zelako zorrotz egokitu oinarrietan jasotakoari. Gertatutakoa ikusirik, arraroa eta arriskutsua iruditzen zaigu akademiari ematen zion boterea. Larrialdietarako akademia gisa aurkezten bada ere, polizia ereduari jarraitzen dio. Gaur egun Arkautek ez dauka ez gaitasunik ezta baliabiderik ere suhiltzaileen hautaketa prozesua behar bezala gauzatzeko, besteak beste, legez ez delako bere eskumena. Gainera, akademia horrek formakuntzaren gaineko eskumena izanik ere, ez dauka baliabiderik hori aurrera eramateko.

Lanpostuen izendapenei dagokienez, sindikatuaren ustez beharrezkoa da izendapen militarra alboratu eta administrazio publikoekin bat datozen terminoak jasotzea (parkeko burua, etab.). Horrez gain, zerbitzuek beharrezkotzat jotako beste lanpostu tekniko batzuk, administratiboak edota ofiziotakoak adskribatu ahal izan beharko lituzkete.

Berdintasuna

Aintzat hartu beharreko beste alderdi bat da suhiltzaileena sektore oso maskulinizatua dela. Azken urteetan kolektiboan ezarritako berdintasun neurriek ez dute fruiturik eman, eta azpimarratzekoa da emakumeen presentzia ez dela areagotu. Hori dela eta, neurri integral eta eraginkorrak eskatu ditugu, zuzeneko nahiz zeharkako diskriminazioari aurre egingo diotenak, aurrez identifikatuta zeintzuk diren emakumeei lanbide horretarako sarbidea oztopatzen dieten arrazoiak. Suhiltzaileen iruditegia ezin daiteke maskulinitate hegemonikoaren bueltan eraiki. Horregatik guztiagatik, uste dugu ezinbestekoa dela lan komunikatibo eta pedagogiko egokia diseinatzea. Lanpostu batzuk emakumeentzako gordetzea erabilgarria izan daiteke, baldin eta beste neurri batzuekin batera badator.

Zanbranan hildako kamioilariaren harira, beste behin ere sektoreko baldintza prekarioekin amaitzeko eskatu dugu

Gaur, apirilak 17, 39 urteko garraiolari bat hil da lan-istripuz Zanbranan (Araba). Heriotza horrekin, dagoeneko 16 langile hil dira lan-istripuz 2023an.

Aste batzuk lehenago, beste garraiolari baten heriotza salatu behar izan genuen, Arcelor enpresarentzat zama garraiatzen ari zela zendua.

Garraioaren sektorea da laneko ezbeharren gaitza gehien pairatzen dutenetako bat. Izan ere, iaz 11 garraiolari hil ziren lan-istripuz. Ez gara nekatuko lan-istripuak lan-baldintza txarren eta prebentzio eta segurtasun-neurri faltaren ondorio direla salatzeaz.

Oso prekarioak dira garraioaren sektoreko lan-baldintzak, lanaldi luzeak, estresa, presioak, garraioagatik ordaintzen duten prezio baxua, lan egiteko moduak berekin dakarren elikadura ez osasuntsua, eta abar. Horregatik diogu garraioaren sektorean gertatzen diren lan-istripu gehienak guztiz saihets daitezkeela, eta borondate politikoa baino ez dela behar garraiolarien lan-eskubideak bermatzeko eta errespetatzeko neurriak jartzeko, baita erakunde publiko eta enpresa guztien inplikazioa ere.

Prekarietatearekin amaitu behar da. Patronalaren inpunitatearekin amaitu behar da. Erakundeek ezin dute jarraitu bete aldera begiratzen, bestela gertatutakoaren konplize izango dira.

Hamabi urteko itxaronaldia igaro ondoren, EAEko justizia administrazioan parekatzea eskatu dugu

LAB eta ELA sindikatuok hiru orduko lanuzteak deitu genituen apirilaren 17tik aurrera, eta lanaldi osoko greba aurtengo apirilaren 19an, EAEra transferitutako Justizia Administrazioko langileen lan-baldintzak hobetzeko, Lan Baldintzen IV. Akordioa erabat garatuz.

Aldarrikapen hauek eskatzen ditugu:

•   Euskal Administrazio Orokorreko funtzionarioekin soldatak eta erretiroak parekatzea. 

•   Lanpostuak baloratzeko prozesua gauzatzea, martxan dauden antolakuntzako eta eraldaketa digitaleko erreformak, bai Avantius prozesuko kudeatzaile informatikoa ezartzeagatik, bai Antolaketa Efizientziaren Lege Organikoaren Proiektuaren eskakizunengatik egondako aldaketak. 

Horretan, egindako eginkizun guztiak hartu behar dira kontuan, eta horretarako balorazio manual berriak erabili.

•   Genero Indarkeriaren Epaitegietako langileei lansari osagarri bat aplikatzea, bakarrak nahiz mistoak izan, lanpostuak baloratu ondoren finkatu beharrekoa.

Azken 12 urteotan Administrazioari aldarrikapen horien berri emateko bilera ugari egin diren arren, Eusko Jaurlaritzak oraindik ez du erantzun positiborik eman, martxoaren 31ko azken bileraren ondoren.

Horregatik guztiagatik, egindako bidearen ondoren, eta ELAk eta LABek, Eusko Jaurlaritzaren aurrean proposatutako helburuak lortzen lagunduko diguten indarrak batzeko asmoz, eta beste erakunde sindikal batzuekin bat egiteko asmoz, honako ekintzetarako deia egiten dugu:

•   Hiru orduko geldialdiak, hamabostean behin berrikus daitezkeenak, 2023-04-17tik aurrera, egunero, astelehenetik ostiralera, 10:00etatik 13:00etara.
•   Lanaldi osoko greba 2023-04-19an.

Era berean, behar bezala iragarriko diren mobilizazio gehiago deituko dira.

Eusko Jaurlaritzak bere langileak parekatzeko garaia da. Justizia da.

Hezkuntza legea langileokin eraikitzeko mahai sindikal bat osatzeko eskatu diogu Hezkuntza Sailari

EAEn hezkuntza lege berria egiteko prozesua martxan jarri zenean, prozesuan eta legean eragin eta hezkuntza eraldatzeko aukera baliatzeko apustua egin genuen, jakinda borroka eta presioa egitea ezinbestekoa izango zela Euskal Eskola Publiko Komunitariorako bidean. Sare publiko bakar deszentralizatu eta burujabean antolaturiko hezkuntza sistemak behar duen eraldaketaren alde.

Hasieratik esan izan dugu Hezkuntza Lege batek, ezinbestez, eremu politikoan egin beharreko akordioez gain, eremu sindikal eta sozialarekin ere adostasunak eskatzen dituela. Horregatik, alderdi politikoek hezkuntza akordioa sinatu zutenez geroztik legea garatzeko bide orri bat eta mahai sindikal bat eratzea eskatu dugu. Halaber, mobilizazio eta greben bitartez “publikoa, propioa eta euskalduna” den hezkuntza-sistema eraikitzeko hezkuntza legea langileekin eraiki behar dela aldarrikatu dugu.

Bi dira askatu beharreko korapiloak; batetik, hezkuntza lege berria; bestetik, hezkuntza-sistemako langileen lan baldintzak. Euskal Herriko hezkuntza-sistemek eraldaketa sakona behar dute eta horretarako langileen lan baldintzei ezinbestean erreparatu behar zaie.

LABek eremu bietan egin du ekarpena; alde batetik, hezkuntza lege aurreproiektuaren zirriborroari ekarpenak egin genizkion. Hilabete honen bukaeran aurkeztuko omen da behin-betiko Hezkuntza Lege aurreproiektua. Berriz ere azterketa sakona egingo dugu, eta horren arabera gure iritzia eta posizioa ezagutzera emango ditugu. Hala, Hezkuntza Lege on bat lortzeko eragiten jarraituko dugu. Legeak segregazioari aurre egiteko neurriak jaso behar ditu; eskola publikoa erdigunean jarri; ituntze unibertsalarekin amaitu; sare publiko bakar deszentralizatu eta burujaberantz trantsizioa ahalbidetu eta euskal curriculuma, laikotasuna zein eskumenak izatea bermatu.

Bestetik, eta ikusita bai hezkuntza akordioak bai hezkuntza lege aurreproiektuak ez zutela langileen lan baldintzen inguruko aipamenik egiten, honen inguruko proposamen eta ekarpenak egin zituen LABek. Hezkuntza sisteman egin beharreko eraldaketak berekin dakar hezkuntzan lan egiten duten langileen lan baldintzak hobetzea.

Lan baldintzen inguruko ekarpenei dagokienez, hainbat greba eta mobilizazio egin ditugu, hezkuntza eremu desberdinetan. Langileek emandako erantzunak indarra sortu du azken asteetan LABek Hezkuntza Sailarekin elkarrizketak izan eta lan baldintzen inguruan aurkeztu zituen ekarpenak lantzeko. Elkarrizketa horietatik ondorioztatu dezakegu langileen lan baldintzak hobetzeko akordiorako oinarria jartzea lortu dugula eta aukerak daudela langile guztien lan baldintzak hobetzeko adostasun zabalak lortzeko.

Hezkuntzako langile guztien lan baldintzak hobetu behar dira; langile publikoenak (haurreskoletakoak, heziketa berezikoak, sukalde eta garbiketakoak zein irakasleak), itundutako eremuan ari diren ikastoletako eta gizarte ekimeneko ikastetxeetako langileenak zein azpikontrataturiko langilenak.

Hauek dira, LABen iritziz, mahai horretan langileen lan baldintzen inguruan adostu beharreko gaietariko batzuk:

Eremu publikoan:

– Langile kolektibo guztien lanpostuak mantentzea. Jaiotze tasaren beherakadaren aurrean, giza baliabideak mantentzea garrantzitsua baita.

– Funtzio berdina egiten duten langile kolektiboen soldatak parekatzea. Lehentasunez Hezkuntza laguntza espezialisten soldata haur hezitzaileen soldatarekin parekatzea (%10eko igoera)

– Kolektibo feminizatu (sukalde eta garbiketa) eta prekarioenak diren langileen aitortzarako neurriak ezartzea; langileen lanaren balio politiko, sozial eta ekonomikoa aitortuz.

– Langile guztiak euskalduntzeko neurri zehatzak ezartzea, bereziki euskaldundu gabekoak kolektiboak, Sukalde eta Garbiketa eta Lanbide Heziketa.

– Jangelen kudeaketa publikorako azterketa egitea

– Behin-behinekotasun tasa murrizteko neurriak ezartzea

Eremu itunduan:

– Sare desberdinetan ari diren langileen lan baldintzak parekatzea. Itundutako sarean (ikastoletan eta gizarte ekimeneko ikastetxeetan) lan egiten duten langileen soldata sare publikoan ari direnekin parekatzea, baita beste lan baldintzak homologatzeko pausoak aztertzea.

-Itundutako sarean (ikastoletan eta gizarte ekimeneko ikastetxeetan) langileen sarbide gardena bermatzea, berdintasun, gaitasun eta merituen printzipioetan oinarrituta.

– Itundutako sarean (ikastoletan eta gizarte ekimeneko ikastetxeetan) egon daitezkeen publifikazio prozesuetan subrogazio eskubidea bermatzea.

Azpikontrataturiko eremuan:

– Azpikontrataturiko zerbitzuen egoera aztertzea, zerbitzu hauen etorkizuneko ereduaren inguruko eztabaida irekiz. Lehentasuna izanik garbitzaile, jangelako begirale eta garraioko begiraleen azterketak.

Beraz, LABek Hezkuntza Sailari mahai sindikala deitzeko eskatzen dio; hezkuntza legea langileokin eraiki dadin eta hezkuntzako langileen lan baldintzak adostu eta hezkuntza eredua hobetzeko gaiak jorratzeko.

Vicarli Handlingeko greba %20ko soldata igoerak dituen hitzarmena eta kaleratuta zeuden 5 lankideak berriro onartuta amaitu da #LortuDugu

9 eguneko grebaren ondoren, langileek aldeko %95eko babesa eman diote datozen 5 urteetan KPIa bermatzen duen eta lan baldintzak nabarmen hobetzen dituen akordioari.

Vicarli Handling enpresan 130 pertsona inguruk egiten duten lan 12 lantokitan logistika lanak egiten. Horien artean daude Acciona-Nordex, Gamesa, Viscofan, Liebherr, Solidus San Andres, Timac Agro eta Caja Rural. Enpresa hitzarmen kolektiboa berritzeko negoziatzen hilabeteak eman ondoren, ELAko 5 ordezkarik, LABeko 2k, CCOOko 1ek eta UGTko 1ek osatutako batzordeak greba deitu zuen joan den martxoaren 30etik hasita.

Joan den ostiralean, apirilaren 14an, arratsaldean, Vicarli Handlingeko langileek amaiera eman zioten datozen egunetarako aurreikusitako grebari kaleratutako 5 lankide berriz hartzeko akordioa eta enpresako hitzarmenerako aurreakordioa sinatuta.

Akordioaren edukiak % 95etik gorako babesa jaso zuen lankideen aldetik. Honako jasotzen ditu, besteak beste:
• Negoziazio eremuari eusten zaio hitzarmen propioa duen enpresan, sektorekoa nabarmen hobetuz.
• Langile guztientzako soldata igoera linealak, edozein dela ere haien soldata edo kategoria. Horrek esan nahi du egungo soldataren %20 inguru igoko dela hitzarmena indarrean dagoen 5 urteetan. Gainera, 5 urte horietan soldata igoera gutxienez KPIaren araberakoa izango dela bermatzen da.
• Soldata finkoaren %100eraino osatzea lortzen da laneko istripuek eragindako bajen kasuan, eta %95era arte gaixotasun arrunten kasuan.
• Lizentzien hobekuntzak: lizentziak hartzeko eskubidea ospitaleratzetan, 14 urtetik beherako adingabeei eta mendeko senideei mediku espezialistarengana laguntzeko eskubidea eta ezkontza izatezko bikoteekin parekatzea, besteak beste.
• Edoskitzeagatiko baimena metatzeko eskubidea.
Langileen borrokak eta batasunak berresten du hau dela lan baldintzak hobetzeko bidea.

LAB, SATSE, SME, ESK, UGT, CCOO eta SAE sindikatuok grebara deitu dugu Arabako landa eremuko Lehen Mailako Arretan, apirilaren 27an

Osakidetzaren inposaketaren aurrean, Arabako Landa Eremuko langileak 2023ko apirilaren 27an joango dira grebara.

Araba ESIko Zuzendaritzak bere baldintza drakoniarrak ezarri ditu. Enplegu publikoan behin-behinekotasuna murrizteko premiazko neurriei buruzko legea aitzakiatzat hartuta, Iceta Legea, ez du lantaldea kontuan hartzen eta ez du Arabako Lehen Mailako Arretako Langileen Batzordearekin negoziatu nahi, langileen ordezkaritza-organo unitarioa dena.

Hori dela eta, mobilizazioari ekin zioten, eta Batzordean ordezkaritza duten sindikatu guztien, hainbat herri-plataformen eta inguruko hainbat udalen babesa jaso zuten. Dena den, Zuzendaritzak ez die jaramonik egin, eta konfrontazioa baino ez du ulertzen.

Langileek mobilizazio prozesu horretan beste urrats bat ematea erabaki dute, eta hilaren 27an grebara modu bateratuan joatea; batasun hori ELAk alde bakarrez eta modu desleialean hautsi du, eta bereizita egin du deialdia. LAB, SATSE, SME, ESK, UGT, CCOO eta SAE sindikatuok uste dugu ELAren erabakiak desleialki hausten duela batasuna eta borroka bateratua ez duela onartzen. Gure ustez, interesa landa-eremuko langileen kolektiboaren eta herritarrei eskaintzen zaien arretaren alde egitea da, etekin partikular bat lortzea baino gehiago.

Lan-baldintza egokiak defendatzea, herritarrei kalitatezko osasun-zerbitzu publikoak bermatzeko. Osakidetzak, ordea, langileak alde batera uztea erabaki du. Alde batera utzi ditu langileen proposamenak, eta landa-herrietako arretaren desolaziorako ibilbide-orriarekin jarraitu du.

Jarrera horren aurrean, langileek greba egingo dute apirilaren 27an. Landa eremuko Lehen Mailako Arreta jasaten ari den prekarizazioa salatzeko eta kalitatezko zerbitzu publikoak defendatzeko.

UGTk eta CCOOk Arcelorrekin adostutako Aldi Baterako Enplegu-erregulazioko Espedientearen akordioa salatu dugu

Beste behin ere, Arcelorrek ABEEEren erabilera interesatua egiten du beren mesedetarako.

LABek irmoki salatzen du Asturiaseko klusterrerako adostutako ABEEE. Alde batetik, Asturiaseko labean egondako arazoak, prekarietatea handitzea baino, beharrezkoa dena inbertsio gehiago dela frogatu du; bestalde, azken urteetan Arcelor onura historikoak izaten ari da eta egoera koiuntural honi erantzuteko gaitasun nahikoa du ABEEE erabilerarik egin gabe. Horrez gain, sei hilabeteko indarraldiak labea konpontzeko behar den denbora, enpresak berak adierazitakoa, nabarmen gainditzen du. Beraz, Arcelorrek ABEEEren erabilera espekulatiboa egiten jarraitzen du.

Guzti hori kontuan hartuta, LABek ez du ulertzen UGT eta CCOOk akordioa sinatu izana. Langileen beharrei mesede egin baino, enpresari mesede egiteko estrategian dihardute bi sindikatu horiek.

Egiturazko arazoei konponbidea jarri ordez, krisiak kateatzea dakarren ereduari eusten zaiola ondorioztatu du Ikusmiran txostenak

Ipar Hegoak, LAB sindikatuaren ikasketa sindikaletako fundazioak, Hego Euskal Herriko egoera sozioekonomikoaren azterketa jasotzen duen lana aurkeztu du, 13. alea, hain zuzen ere. Lau ondorio utzi ditu, eta guztiak barnebilduz ondoko ideia nagusia: “Krisiak bata bestearen atzetik kateatzen ari gara eta egoera ez da lehengoratzen. Hartzen diren erabaki politikoek ez diete langileen beharrei erantzuten eta ez dituzte lan merkatuko arazo estrukturalak zuzentzen, enpresen mozkinak dituztelako lehentasun eta helburu. Bizi dugun krisi ekosozialari erantzun eraginkorrak ematetik urrun, eragin eustezinak sortzen dituen kontsumo eta ekoizpen eredua sustatzen jarraitzen da”.

Hemen irakur daiteke txosten osoa:

  • Ehun ekonomikoa ahultzeko joera mantentze da, industria sektorearen gainbehera iraunkorra eta zerbitzuetan oinarrituriko ekonomia areagotuz

Hego Euskal Herriko ehun ekonomikoaren ahultze-joera mantentzen da. Industriaren bilakaera negatiboa konstante bat da. Zerbitzuetan oinarrituriko ekonomia eredua da nagusi izateaz gain, eredu horretan sakondu eta egiturazkoa bilakatzeko hautua egina dagoela berresten digute aztergai izan ditugun adierazle zein joerek.

  • Manufaktura industria deslokalizatzearen ondorioz 2021-2022 artean galdu ziren 12.700 lanpostuak errekuperatzetik urrun gaude.
  • Afiliazioa gainbeheran dago industria sektorean (2009tik %11,30 jaitsi), zerbitzuetan goranzko joera iraunkorra den bitartean (%16,35 egin du gora afiliazioak).
  • Industriak Barne Produko Gordinean (BPG) duen pisua nabarmen igo bada ere (2019an BPG-aren %2,47ko hazkunde nominala izan zuen industriak, 2022an %15,75ko hazkundea izatera pasa da), energia enpresa handien irabaziek ekarri dute sektoreak BPGan duen igoera. Irabazi horiek ez dutela zerbitzu publikoetan inolako itzulerarik.
  • Zerbitzu sektoreak BPGn duen pisua handituz doa (2008.urtean BPGaren %54,89a izan bazen, 2022.urtean %60,19 izatera igaro da).

Zoritxarrez, ez dago horri aurre egiteko inolako politika publikorik Euskal Herrian. Instituzio nagusien aldetik (Estatuetako Gobernuek, administrazio autonomikoek, Aldundiek… ) ehun industrialaren desegitearen aurrean arduragabe jokatzen dute eta zerbitzu ekonomiaren aldeko apustu ekonomiko zein politikoa egiten dute.

  • Erabaki politikoek ez dute zuzentzen lan merkatuan dagoen arazo estrukturala

Neurri ekonomikoek ez dituzte zuzendu kontratazio edota lan merkatuko egiturazko arazoak. Zehazki, espainiar Estatuko lan erreformak ez du bermatzen kalitatezko enpleguaren sorrera. Enpresariek (eta patronalak) legearen zirrikitu agerizkoak baliatu dituzte langileon prekarizazioa indartzeko.

  • Kontratu mugagabeen kopuruak gora egin badu ere, aldizkako finkoen kontratazioa ia bikoiztu izana kezka iturria da. 2019an kontratu mugagabe guztietatik %2,54a aldizkako finkoak ziren bitartean, 2023ko 2.hilabetean %5,01 izatera iritsi dira). Ezegonkortasuna faktore nagusia den prekarietate forma berri honen ugaritzea gertatu da, aldizkako prekarioak.
  • Langabeziak, bestalde, gora egin du (emakume, gazte eta estatutik kanpo jaiotakoen tasa batezbestekotik gora daude).
  • Indarrean dauden politika fiskalek enpresen mozkinak babestea dute helburu

Indarrean dagoen politika fiskalak zerbitzu publikoen murrizketarako kultura berri bat ezarri nahi izatea indartu dezake. Aberastasuna Europar Batasunaren gainetik sortzen da, baina presio fiskalaren errealitateak (Suitza eta Irlandaren pare) eta praktikan sozietateen gaineko zergen inexistentziak dakarte ez dagoela sortzen den aberastasunaren birbanaketarako politikarik, enpresarien mozkinak babesten dira. Beraz, gutxi batzuek kapitala metatzen jarraitzen dute, kapital eta lan errenten arteko arrakala handituz. Egiturazko arazo baten aurrean gaude.

  • Hego Euskal Herriko BPG per capita, Europako beste herrialdeekin alderatuz gero, gure ingurune hurbilean baino aberastasun gehiago (espainiar estatua, kasu) sortzen ari da, gure eremu geopolitikoaren batezbestekoaren gainetik (Europar Batasuna).
  • 2021.urtean zerga eta gizarte kotizazioetatik diru gehiago bildu arren, BPGaren araberako tasak behera egin du (EAEn %32,7tik %30,6ra jaitsi da eta Nafarroan %30,9tik %28,8ra). Hego Euskal Herriko presio fiskalak (%30,2), behera egin du, Europako batezbestekoaren (%40,6) oso azpitik kokatuz
  • Zerga bidezko diru-sarrerak nondik eskuratzen diren aztertzen badugu, ordea, enpresen irabaziak babesten dituen zerga-politika ez dela progresiboa argi ikus daiteke:
    • Enpresen irabaziengatik Hego Euskal Herriko presio fiskala %1,2-koa da, EBko batezbestekoaren azpitik (%2,9)
    • PFEZaren bilakaera aztertzen badugu, Europarekiko aldea oso handia da (2021.ean Hego Euskal Herrikoa %7,3koa zen, EB27-koa %9,8koa)
  • Ekoizpen eta kontsumo ereduak eragin negatibo ugari eta eustezinak sortzen ditu

Aurreko Ikusmiran-etan egin bezala, Ingurumen adierazleei tartea eskaini diogu.

  • Instituzioek egiten dituzten Berotegi Efektuko Gasen (BEG) isurketen inbentarioen arabera, isurketa gehieneko sektoreak energia, industria eta garraioa dira. BEG isurketak azken 30 urteetan izaniko bilakaera aztertu dugu eta 3 sektore hauen isurketen kopuruan apenas aldaketarik izan den.
    • EAEn %0,81 eta Nafarroa Garaian %1,97 besterik ez dira murriztu.
  • Airearen kalitatea, 3 sektore hauen presentzia handiagoa den zonaldeetan kaxkarragoa da.

Larrialdi klimatikoaren alarma guztiak piztuta, egoera kezkatzekoa da eta BEG isurketen murrizketa ahalbideratzeko politika publikoak garatzea lehentasunezkoa dela uste dugu.