Dieselaren iruzurrari aurre egiteko, LABek lantokiz lantoki mobilizazioak egiteko deia luzatu du; iruzurrak eragin zuzena izan dezakeen lantokietan, bereziki. Hala, Volkswagenen atari nagusian egin dugu gaur elkarretaratzea, Iruñeko Landabenen, enpresak iragarri dituen zazpi eguneko itxiera salatzeko. Volkswageneko eta azpikontratetako langileek pairatuko dute enpresaren aurreikuspen falta, dieselaren krisia aitzakia baliatuta. Horregatik, itxiera egunik ez dugula onartuko nabarmendu dugu protestan.
Dieselaren krisiak eraginda motor falta dagoela argudiatuz, Volkswagen Navarra enpresak aldi baterako enpregu erregulazio espediente (ERTE) bat aplikatu zuen irailean eta orain, datozen asteetarako 7 eguneko itxiera iragarri du. Horren aurrean, LAB sindikatuak gaur goizean enpresa atean kontzentrazioa egin du VW Navarrako langileekin zein azpikontratetako langileekin.
Azken asteetan, iritzi publikoan dieselaren krisia delakoa behin eta berriz entzuten ari garen honetan, LAB sindikatuak ohartarazi nahi du egoera honek automobilgintza sektorean zein honi lotutako sektoreetan lan egiten duten langileek pairatzen ari diren neurri bidegabeen gainean. Enpresariak kaleratzeak, ERTEak, lan erritmoen bizitzeak zein bestelako neurriak aplikatzen ari dira.
Ildo horretan, gogora ekarri nahi izan dugu VW Navarran irailean aurrera eraman zen ERTE prozesua edota datozen asteetan enpresak iragarri dituen itxiera egunak. Egoera honek VW Navarrako langileei ez ezik, enpresa hornitzaile zein azpikontratetan lan egiten dutenengan eragin zuzena izanen du.
LAB-ek, Euskal Herrian inoiz egondako lan karga, ekoizpen eta salmenta handienak dauden honetan, langileen babeserako neurriak har daitezela exigitzen du eta, horretarako, VW Navarrako zein azpikontratetako langileak mobilizatzera deitzen ditu.
LABeko Osasunbideko arduradun Txomin Gonzalezek iritzi artikulu bat idatzi du, non nabarmentzen duen LABen erreferentzia betidanik izan dela kolektibo guztietako soldatak hobetzea eta soldatarik hoberenak duten langileekiko hauen soldata-arrakala txikiagotzea.
LABek erabaki zuen Nafarroako funts gehigarrien banaketa sinatuko zuela, adierazi genituen bi baldintzak jasotzen zirelako: alde batetik, ezartze orokorra zuelako, eta bestetik, denbora gehien pairatu behar izan dituzten kolektiboek (2003. urtean eman zen %8ko igoeratik salbuetsitako langileak, 2004. urteaz geroztik administrarien sustapenetik at daudenak,…) nozitu dituzten irainak eta bidegabekeriak zuzendu direlako. Baita gauez, jaiegunetan, txandaka,… aritzeagatik jasotzen diren sariak nabarmenki hobetu direlako ere. Izaera orokorreko neurri horrek mailen arte-ko aldeak deuseztatzen ditu.
Administrazioari ohartarazi genion funtsen banaketaren negoziazioari ekinen geniola, ez baikenuen, Estatutik, baldintzatu zuten sindikatuen esku utzi nahi, gainerako kolektiboei, Erizaintzako Zaintza Osagarrien Teknikariei, Laborategiko Teknikari Espezialistei, maila guztietako lanbide-ikasketan (behin-behineko langileak barne) egin bidegabekeriak konpon zitezela eskatzen iraunen genuelako. Honez gain, eutsiko diogu UPN/PSN/PP gobernatzen ari zirenean galdu genuen eros-ahalmena, %13,4a, berreskura dadila
Ez gatoz bat SAErekin, kritikatzen duenean gainerako kolektiboak ahantzi ditugula. LABek bost greba orokor egin zituen langile ororen lan baldintzak babeste aldera. SAEk nahiz beste sindikatu “profesionalek” ezikusiarena egin zuten. Sindicato Médicoak esan zuenez, “no vamos a movilizarnos contra los recortes pero esperamos que el gobierno de UPN nos lo recompense cuando vayan mejor las cosas”.
Ez dugu ulertzen ere zer dela-eta SAE sentitzen den iraindua: agian gaizkien ordaintzen zaien taldeei soldata-prekarioa hobetzen zaielako, 15 urteko bidegabekerien ondoren?
LABen erreferentzia betidanik izan da kolektibo guztietako soldatak hobetzea eta soldatarik hoberenak duten langileekiko hauen soldata-arrakala txikiagotzea. Bitxia da 2018. urtean 390.566 € banatzea, soldata apalenak dituen kolektibo horren 1.500 pertsonen artean (200 euro urteko), aurka egin beharreko bidegabekeriatzat jotzea, eta aldiz, SAE, SATSE eta SM txintik ez esatea, medikuntzako eta erizaintzako 3000 finkoen artean, lanbide-ikasketaren kontzeptuan, 2018. urtean, 15 milioi € baino gehiago banatu izanaz (5.000 € urteko).
Gainerako kolektiboei ezartzen ez zaien lanbide-ikasketa hori horren maltzurki diseinatu zen, legea indarrean sartu ondoren (2007. urtean erizaintzakoa eta 1997. urtean medikuntzakoa) plaza lortu zuten medikuntzako pertsonalari eta erizaintzako diplomatuari kalte egiten diela, lan egindako aldia behin-behinekotzat onartzen ez zaielako. Gogoratu, sustatzeko merezimenduak kontuan hartzen direla, plaza jabetzan lortzen duzun unetik; horrela, behin-behineko gisa betetzen duzun eginkizuna eta lanak ez dute ezertarako balio. Beste bidegabekeria horren aurka ez dira inoiz mobilizatu sindikatu korporatibo hauek (SATSE, SAE, SM,…).
LAB aurrerantzean ere borrokatuko da lanbide-ikasketa langile finko eta behin-behineko orori egokitu dakion, haren ezarpena zuzenduz, behin-behineko gisa lan egindako aldiek guztiontzat balio bera izan dezaten sustatu ahal izateko. Bat etorri nahi genuke erakunde gehiagorekin, aldarrikapen honetan zein besteetan, baina argi gera bedi: ez dugu kolektiboak suntsitu eta zatitu nahi duten inongo sindikaturik espero. LABen irudikoz, Osasunbideko langile guztiak ezinbestekoak dira.
Iruñean elkarretaratzea egingo dute gaur (Udal plaza, 20:00) eta Bilbon (Arriaga, 19:00), Donostian (Bulebar, 19:00) eta Gasteizen (Andra Mari Zuria, 19:30) bihar.
Beste erailketa matxista baten berri izan genuen atzo, Yolanda Jaén Gomez, 50 urteko emakumea erail berri du bere bikoteak Iruñean, bere etxeari su emanda. Zazpigarrena dugu aurten Euskal Herrian: gogoan zaituztegu!
Joan den asteartean jaso genuen berria, gizon batek, Iruñeko kale nagusian, bere etxeari su eman eta zauritu askoren artean, bere bikotekidea, erredura larriekin Zaragozako Miguel Servet ospitalera bidali zuen. Aste bete ospitalean egon eta gero, 50 urteko emakumea, Zaragozako ospitalean hil egin da. Oraingoan emakumearen bizitza ez ezik, indarkeria matxistak zaurituak izan diren beste bizilagunen bizitzak ere arriskuan jarri ditu. Hau gertatu behar al da, denon arazoa dela azaleratzeko?
Gizonak aurrekariak ditu genero indarkeriagatik, eta emakumearekiko urruntze agindu bat ere bazuen. Honek, beste behin ere, indarkeriaren aurkako neurrien hutsuneak azaleratzen ditu! Sistema patriarkalaren beste pieza nagusienetako bat dugun indarkeri instituzionalak, emakumeok indarkeria matxistarekiko dugun babesgunea handitzen du (Are gehiago, zapalkuntza ardatz gehiago haien gain jasan behar ditugun emakumeak), emaitza, kasu honetan, larriena izanda.
Mugimendu Feministak lan kolosala egin du indarkeria matxistari hitzak jartzen eta jendartea sentsibilizatzen. Hala zabaldu dugu emakumeon aurkako indarkeriak ez du mugarik, bizi garen sistema kapitalista patriarkalaren funtzionamenduaren ezinbesteko tresna delako, eredu honek sortzen dituen pertsonen arteko botere harremanak betikotzeko tresna. Garrantzitsua da ulertzea indarkeria matxista, bestelako biolentzia ardatz batzuekin elkarlotzen dela, arrazismoa edo klasea, kasu.
Ez dira modu isolatuan eta bakartuan ematen diren erasoak; gure sistemaren muinean erreproduzitzen den indarkeria da: kultura aparatuan, komunikabideetan, estatuan, lan merkatuan, familian edota hezkuntza sisteman. Honen aurrean, agente sozial, politiko eta instituzional guztien ardura pertsonal eta kolektiboa ezinbestekoa da. Apustu ausartak eta neurri sakonak beharrezkoak dira. Garaia da hitzetatik praktikara pasatzeko.
Emakumeen Mundu Martxatik gogor salatzen dugu Bilboko erailketa eta Irailaren 26 eta 27ean egingo diren mobilizazioetan parte hartzeko deia egiten dugu! Honekin batera autodefentsa feministarako deia egiten dugu, gure bizitzak direlako jokoan daudenak. Feministok erantzuteko prest gaude! Martxan jarraituko dugu, elkarrekin, borrokan denak aske izan arte!!!!
LAB sindikatuak prentsaurrekoa eman du gaur Iruñean dieselaren iruzur berriaren inguruan. LABeko Industria federazioko kide Maider Caminos eta Zorion Ortigosak azaldu dute dieselaren iruzur berriak kaleratzeak eta prekarietate gehiago ekartzen ahal dituela, eta diru publikoa esku pribatuetara eraman dezakeela. Esplikatu dute zein egoeratan dauden eta zer ondorio egon daitezkeen Volkswagen eta Mercedes enpresa handietan eta haien inguruko gerrikoetan, eta langileei dei egin diete dieselaren iruzurraren kontra mobiliza daitezen. Prentsaurrekoan, iruzur honek kalteturiko 25 enpresa egon dira ordezkatuta.
Maider Caminosen hitzartzea, LABeko Industria Federazioko arduraduna Nafarroan:
Eskariaren egokitzapenaren aurrean (gasolina motorren salmentaren hazkundea eta diesel motorren salmentaren beherakada), langileak babestu beharrean, enpresariak horrelako neurriak hartzen ari dira: lan baldintzen malgutasuna, ebentualen kaleratzea, ERTEak, presioak lan erritmoak bizitzeko…
Gogoratu nahi dugu lan kargak, eskariak eta ekoizpen erritmoak Euskal Herrian inoiz egondako altuenak direla. Ez dago murrizketetarako inolako aitzakiarik.
Landabenen, Volkswagenek, 2018rako 297.000 auto egiteko aurreikuspena zuen. Irailean aplikatu zuen ERTE-aren eraginez, kopuru hori 285.000ra jaitsi da eta horri datozen asteetan enpresak iragarri dituen 7 itxiera eguneko galera gehitu behar zaio. Neurri horien erantzulea VW Nafarroa da, motor falta dela-eta aurreikusia zuen eszenatoki honetarako antolakuntza falta izugarria erakutsi duelako. Azkenean, langileak izanen dira kaltetu bakarrak. Datorren urterako T-Cross modeloa martxan jartzearekin, 340.000 auto egiteko aurreikuspena dago, inoizko kopuru handienetik oso gertu (353.000, 2011n). Egun VWk duen malgutasuna ikusita, 375.000 auto egitera irits daitezke. Gainera, ezin ahaztu, enpresa hornitzaileetako zein azpikontratetako langileek bizi duten ezegonkortasun egoera, egun, guztiek ERTE neurria abendua bitarte ezartzeko aukera dutelarik.
Gasteizen Mercedesek duen lantokian, aurrikuspena da 147.000 ibilgailu egitea, inoiz egindako kopuru altuena baino 3.000 gutxiago bakarrik. Datorren urterako aurrikuspena, 154.000 ibilgailu egitea da, inoiz Gasteizen egindako kopuru altuena. Hala ere, gaueko txanda kendu dute urte amaierarako eta egun batzuetan ekoizpena gelditu dute. Ebentualak kaleratzen hasi dira. Hiru hornitzaile nagusien artean ere malgutasuna eta kaleratzeak egiten hasi dira. Lan karga badago lanaren antolaketa arrunta egiteko. Ez dago langilerik soberan, ez dago murrizketak egiteko arrazoirik.
Baina ondorioak zuzenean Volkswagenen lan egiten duten 10.000 langileetatik haratago doaz: kontuan izan behar dugu lantegi hauek, ekoizpena baino osagaiak muntatzen dituzte, beraz, ibilgailuen balioaren %75a lantoki horietatik kanpo sortzen da.
Honek suposatzen du, altzairugintza, trokelgintza, industria kimikoa, industria elektrikoa, matrizeriak eta beiraren industria sektoreetan eragin zuzena duela lantegi nagusi horietan gertatzen denak. Gutxienez 60.000 langile daude zuzenean lotuta automobilgintza sektorearekin.
Zorion Ortigosaren hitzartzea, LABeko Industria federazioko kidea:
Urteetan dieselaren kontsumoa bultzatu duten arren, eta gaur egungo dieselek gutxiago kutsatzen duten arren, orain motor dieselen salmenta jaistea erabaki dute.
Onartezina da interes ekonomiko partikularrak langileen eskubideen kontura aberastea. Baina gainera, bi aldiz izango dira kaltetuak langile gehienak, langile moduan eta kontsumitzaile bezala ere bai, emango den zerga igoera jasan beharko baitute.
Automobilgintza sektoreko lobbie boteretsuek argi dute bidea: helburua irabaziak handitzea da, enpresa nagusietatik azkeneko hornitzailera. Baina gainera gure iritziz jokaldia biribiltzeko diru-laguntzak lortzeko helburuarekin ari dira.
Ez dago inolako oztoporik egungo instalazioak auto eskaerara egokitzeko. Eta ez da egia lan karga falta dagoela: Volkswagen eta Mercedesen inoizko aurrikuspen handienak dituzte.
Hortaz, Volkswagen eta Mercedes bi multinazionalei exijitzen diegu lan eskubideen murrizketak alde batera uzteko. Ez dute inolako arrazoi objektiborik horrelakorik egiteko.
Diesel motorren iruzurra errudunik gabe, diru publikoa jasota eta langileek ondorioak ordainduta konpondu zen bezala, orain beste iruzur bat gauzatu nahi dute. Eta oraingo iruzur hau betikoek ordaintzea nahi dute, automobilgintza sektoreko balio kate osoko langileek.
Patronalak piztutako polemika baliatu nahi du bere benetako helburua lortzeko, hau da, diru publikoa esku pribatuetara pasatzea, gobernuen diru-laguntzak eta laguntzak eskuratuz. Horretarako ari dira langileak erabiltzen, inolako gupidarik gabe, iruzur berri bat, dieselaren iruzur berria egiteko. Iruzur hau gainera, instituzioen laguntzarekin egin nahi dute.
Instituzioek askotan saritzen dituzte eta eredu bezala jarri enpresa hauek. Bada, LABek diru publikoa arduraz erabiltzeko deia egiten die instituzioei. Multinazionalekiko menpekotasunak hauek eskubideak murrizteko aukerak biderkatzea ekartzen baitu.
Zehazki, Nafarroako Gobernuari eta Eusko Jaurlaritzari exijitzen diegu neurri hauek izango duten kalteagatik gizartearentzat, neurri hauen kontra egitea era aktiboan, zehazki aurkeztu dezaketen edozein ERE ez onartuz.
Iruzur honi aurre egiteko, LABek lantokiz lantoki dieselaren iruzurrak eragin zuzena izan dezakeen lantokietan langileak mobilizatzeko deia egiten du. Lantoki bakoitzeko langile batasuna ezinbestekoa izango da iruzur berri honi aurre egiteko.
LABen hasi gara mobilizatzen. Duela bi aste Gasteizen egin genuen eta bihar, ostegunarekin, Landabenen egingo dugu, Volkswageneko ate nagusian, 10:00etan.
Azken asteotan nabarmena da indar erreakzionarioen oldarraldia. Nafarroari erreparatzen baldin badiogu, oldarraldi horren esfortzu handienak guztion artean eraiki beharko dugun hezkuntza eredu berriari eraso egitean oinarritzen ari direla nabarmendu beharra dugu. Euskara, genero ikuspegia, hezkuntza eredu berriak eta antzeko gaiak jarri dute euren jomugan, orain arte bizi izan dugun erregimenarekin eroso egon den hainbat alderdi politiko eta eragile sozialek.
LAB sindikatuak bereziki ohartarazi nahi du gure mutur aurrean gertatzen ari denaz, eredu patrialkal eta neoliberal suntsitzaileetan oinarritutako kanpaina baita hau, gainera gure jendartean babes gehien behar duten sektoreen aurka egina. Aipatu eredu patriarkal eta neoliberal horretan, berdintasun eza, lehiakortasuna eta harreman asimetrikoa dira ezaugarri nagusienak, beti ere gutxi batzuek gozatu duten botere eta eragina betikotzeko asmotan. Gainera ez dute lotsarik hori guztia askatasunaren eta berdintasunaren izenean egiten dutela adierazteko, ez eta “genero-ideologia” deritzotenaren aurka joateko, haiena jarrera natural eta neutroa balitz bezala. Argi eta garbi esan beharra dago: oldarraldi hori ez da guztion onurarako ekimen bat, oldarraldi erreakzionario garbia baizik. Oro har, desberdinarekiko bazterkeria betikotu nahi dute, euren fobiari (demofobia, homofobia, euskarafobia, xenofobia…) halako azalpen arrazional eta zibilizatua eman nahian.
LABek lanean jarraituko du orain arte landu izan ditugun hezkuntza ereduak inklusiboagoak eta demokratikoagoak izan daitezen. Horrez gain, bereziki kezkagarria iruditzen zaio kalapita eragiteko batzuek hezkuntza jomugan jartzeko hartzen ari diren ohitura txar hori.
Sindikatu honek beti babestuko ditu gure hezkuntza eredua hobetzeko eta egungo gizarteak dituen erronkei hezkuntzatik erantzuteko egin nahi diren esfortzuak. Alta, saio horiek errealismoz egin behar direla gaineratu nahi du.
Adibidez, Skolae egitasmoa Nafarroako Eskola Kontseiluan aurkeztu zenean, ongi-etorria emateaz haratago, horiek taxuz burutzeko behar-beharrezkoa dela eskolak baliabidez eta denboraz hornitzea, ez jadanik galtza bete lan duena oraindik gehiago itotzea.
Zehazki, honoko hiru ideia hauek nabarmendu genituen: 1. Programa balioztatzeko fasean landa eremuko eskolaren batean ere pilotajea egin zedila, plana hainben berezko ezaugarrietara ahalik eta hobekien egokituz. 2. Proposamenak zeharkakoa izan behar zuela aldarrikatu genuen, ikasgai arlo eta eskolaren eremu guztiak zipriztintzea beharrezkoa baita. 3. Plana aurrera eramateko irakasle eta maisu-maistrentzako ordu konpentsatzioa beharrezkoa zela argudiatu genuen, bai eta baliabide materialerako diru hornikuntza egokia prestatzea. Horrez gain, baliabide funtzionaletarako plangintza eraginkorra abian jartzea beharrezkoa zela adierazi genuen.
Halaxe adierazi genuen Skolae aurkeztu zenean eta berriro ere ozen aldarrikatzen dugu horren egitasmo garrantzitsuak abian jartzeko baliabideen aurreikuspenak parekoa izan behar duela.
Bukatzeko, LABek pedagogia feministarantzat ematen den pauso ororen babesa eta horrekiko konpromisoa berretsi nahi du.
Donostiako etxez etxeko laguntza zerbitzuko langileek greba mugagabean jarraitzen dute. Agerraldi bat egin dute gaur euren aldarrikapenak jakinarazteko eta, bide batez, Garbialdiren kontra Lan Ikuskaritzan sartutako salaketaren berri emateko, gutxieneko zerbitzuak gehiegizko bilakatzeagatik. Ondoren, elkarretaratzea egin dute Donostiako Bulebarrean.
Erandioko Sanitas Loramendi adinekoen egoitzako langileak lanuzteak egiten ari dira. Urriaren 20ean, zuzendaritzaren immobilismoa eta erantzun faltaren aurrean, egunean 24 ordutako greba mugagabea egitera behartuta ikusi zuten euren burua, eta, gaur, mobilizazioen baitan, Bizkaiko Foru Aldundiko Gizarte Ekintza Sailean bildu dira. Bertan, gutun bat erregistratu dute, Gizarte Ekintzako diputatuari eta aldundian ordezkaritza duten alderdiei zuzenduta, euren egoeraren berri emateko. Erandioko udalean ere idatzi bat erregistratu zuten joan den astean.
Hauxe da gaurko agerraldian egin duten irakurketa:
Sanitas Loramendiko langileok ekainaren 4az geroztik eguneroko lanuzteak egiten ari gara, baina, zuzendaritzaren aldetik inmobilismo eta erantzun eza direla medio, 24 orduko greba mugagabea egitera behartuta ikusi dugu geure burua.
Grebarako arrazoiak honakoak dira:
Duela hamar urte baino gehiago egoitzaren garbiketa pertsonalak pairatzen duen bazterketa egoerarekin amaitzea.
Nahiz eta egoitzaren beharrak eta garbiketa taldea arduratzen den tareak urteak pasa ahala haunditu, garbiketa taldeak jardunaldi partzialak izaten jarraitzen du. Honek ondorio latzak dauzka langileen osasun egoeran, beren gorputzak jasan behar baitituzte lan baldintzak eta lan erritmo jasangaitzak.
Epe berdinean oporrak disfruta ditzakeen langile kopurua handitu dezatela, gure bizitza profesionala eta familia bizitza kontziliatu behar ditugula kontutan hartu behar da.
Gure eskaerak bete daitezen hobekuntza ekonomiko nahiz sozialei uko egin diegu bazterketarekin amaitzeko eta pertsona bezela onartuta daukagun eskubidea berma diezagutela, hots, gure lan bizitza eta bizitza pertsonala kontziatzeko eskubidea izatearena.
Gure eskaerak eskuragarri eta gauzagarriak dira, eta enpresaren aldetik erantzun ez izana ulertezina da.
Baldintza onenetan zaintzeko osasuntsu egon behar gara eta lan baldintza duinak izan behar ditugu. Egoera irauli nahi dugu erabiltzaileentzat Loramendin bizitzea kalitatearen bernea izan dadin.
Hau guztiarengatik datozen asteotan herri eta hiri ezberdinetan pairatzen dugun egoeraz informatzen eta egoera bera salatzen egongo gara.
LABek bat egin du Kontseiluaren deialdiarekin, sindikatuko Euskara idazkari Amaia Aurrekoetxeak, Nafarroako eledun Imanol Karrerak eta Nafarroako Euskara arduradun Iñigo Orellak sinatutako iritzi artikulu honen eskutik. Hain zuzen ere, urriaren 27an, 17:00etatik aurrera, manifestazioa izango da Iruñean.
Hurrengo hilabeteetan Nafarroako Parlamentuan ikusiko da ea aukera dagoen Nafarroako biztanle guztien hizkuntza eskubideak aitortuko dituen lege berri bat onartzeko, edo oraingo hizkuntza apartheid diskriminatzaileari hauspoa emanen zaion. LABen iritziz ezinbestekoa da Nafarroako bertako bi hizkuntzen hiztunei berdintasuna, justizia eta erreparazioa bermatuko dien lege marko berri bat.
Indarrean dagoen 1986ko legean herritarren euskara ezagutzeko eskubidea, bere berreskurapena eta erabilera bermatzea agertzen dira helburuetan. Aitzitik, legearen egile eta defendatzaileek 32 urte hauetan kontrako noranzkoan erabili izan dute, herritarrek euskara ikas ez dezaten, berreskura ez dadin eta erabilera normalizatuari etengabe trabak jarriz. Ezarritako zonifikazioak herritarren hizkuntz eskubideen urraketa blindatzen du, eskubide desberdinak aitortuz herritarra unean une dagoen udalerriaren arabera. Beste aldetik, elebidunen gainean elebakarren supremazismoa ezartzeko erabili da: “Nafarroako hizkuntza bakarra jakiteak aukera gehiago eman behar du biak jakiteak baino”. Lege atzerakoiak gehienetan administrazioaren esku uzten du herritarren hizkuntza eskubideak bermatzea edo ez. Herritar elebidun gehienek ez dute eskubiderik hizkuntza aukeratzeko osasun zerbitzuetan edota administrazioan. Euskarazko profileko lanpostuak betetzen dituzten langileek lan baldintza okerragoak edukitzen dituzte maiz administrazioan: jardunaldi erdi ugari administrarien artean; unibertsitatean euskarazko kredituak ematea behin-behinekotasunarekin lotzea… Irakaskuntza kenduta, administrazioan lanpostuen %1ak soilik dauka euskarazko profila, batzuek aldarrikatzen duten errealitate sozio-linguistikotik oso urrun; ospitaletan 6.000 lanpostuetatik, bakarrak. Eremu ez-euskaldunean edo diskriminatuan lan deialdi publikoetan gehiago baloratzen da alemana bertako hizkuntza den euskara baino…
Legegintzaldi honetan, aski ez izan arren, egindako noranzko aldaketa eskertzen da: euskarazko komunikabideen zilegitasuna ahalbidetzea, euskararen presentzia ekitaldi instituzionaletan, D eredua Nafarroa osora zabaltzea, euskara sartzea baldintza bezala herritarren arreta eginen duten kontratu publikoetan… Hala ere, diskriminazioa leundu bada ere, inolaz ere ez dira hizkuntza eskubide zibilak bermatzen: Euskararen Legearen altzoan jaio den dekretuak aurrerapauso txikiegiak egiten ditu eta zonifikazioa eta eskubide urraketa ontzat jotzen ditu; euskarazko profileko lanpostua duten funtzionarioek ezin dute gaztelaniazkoa eskatu gai izan arren (bakarrik hizkuntza profil honetan gertatzen da), Hezkuntzan D eredua eskaintzen da Nafarroa osoan baina ez da murgiltze eredua bermatzen; logikotasun osoz estatuko administrazio elebidun guztietan eta Nafarroako zerrenda guztietan erabiltzen den zerrenda bakarra, ezin da erabili Irakaskuntzan; hamarkadetan babesik gabe, zorpetzen eta bakardadean eremu ez-euskaldunean D eredua zabaldu duten ikastolek ez dute jaso momentuz merezitako aitortza eta bizirauteko bermea, Akordio Programatikoan horrela azaldu arren…
Legeria aldatzeko beharra nabaria da. Konplexuak eta ausardi falta ezin dira bidelagunak izan. Norbanakoen eskubideak ezin dira egon momentuko gehiengo edo aldakorra den errealitate sozio-linguistikoaren menpe. Pertsona beltzen eskubideak ezin dira egon gehiengo zuriaren apeten menpe. Zoritxarrez laukoaren barnean badago nor aitortzen duena eroso dagoela gaur egungo egoeran, non giza eskubide kategoria duten hizkuntza eskubideak sistematikoki urratzen diren.
Lege berriak herritarrak erdigunean kokatu behar ditu. Legeak estatu espainiarrak onartu eta berretsitako Europako Hizkuntza Gutxituen Kartan euskara eta Nafarroako euskaldunei aitortzen zaizkion eskubideak bermatu behar ditu. LABek Parlamentuan aurkeztu zuen proposamenean azaltzen den bezala, lege berriak euskarari ofizialtasun estatusa eman behar dio Nafarroa osoan eta, zonifikazioa gaindituz, herritar orori eskubide berdinak aitortu behar dizkio; hizkuntza politikek egokituko dute legea udalerri bakoitzeko errealitatera. Lege dinamikoa izan behar da koofizialtasuna eta euskararen normalizazioari bidea emanen diona eta ez murriztailea. Nafarroako bi hizkuntzetako edozein erabiltzeagatik inor diskriminatzeko aukerarik ematen ez duena. Hizkuntza ahulenarekiko diskriminazio positiboa eginen duena. Nafarroako herritar ororentzat euskara dohainik ikasteko eskubide unibertsala bermatu beharko du. Hezkuntzan, euskararen inguruko eragile gehienek proposatzen duten bezala eta munduko jendarte eleanitzen joera jarraituz, hizkuntza eredu integral bakarra euskarazko murgiltzea eta eleaniztasuna bermatuko duena, eta gainera egungo segregazioa gainditzeko eta giza kohesioa bultzatzeko balioko duena. Administrazio guztiei giza eta diru baliabideak eskaini beharko dizkie hizkuntza politika eraginkorrak egin eta herritarren hizkuntza aukeratzeko eskubidea bermatu ahal izateko. Azkenik, langileen euskaraz ikasteko, euskaraz lan egiteko eta lan harremanak euskaraz izateko eskubideak arautu behar dira.
Horregatik guztiagatik, LABek dei egiten die herritar guztiei Kontseiluaren deialdiarekin bat eginez, urriaren 27an 17:00etatik aurrera Iruñeko kaleak berdintasuna, justizia eta kohesioaren aldeko aldarriaz bete dezaten. Aurrean dugun aukera probestu behar dugu euskara ofiziala izan dadin Nafarroa osoan #BEHINGOZ.
Euskal presoei Frantzian egindako kartzela urteak zenbatzeko auzian Estrasburgo Espainiako Estatuarekin lerrokatu da, eta epai honen inguruan zeuden aurreikuspen guztiak zapuztu ditu. Berri onak espero genituen, baina kontrakoa jaso dugu. Ez zen euskal jendarteak espero zuen erabakia, ez presoek eta haien senideek merezi zutena, ezta herri honetan behar genuena ere.
Espainiak hainbestetan eta hain zitalki, euskal gatazkari lotuta, euskal presoekiko erabili duen eta darabilen zitalkeria juridiko-politikoari babesa eman dio Estrasburgok erabaki honekin. Salbuespenezko legedia onesten dute, presoak zigorra birritan betetzera kondenatuz. Europako legediari lotuta hainbestetan aldarrikatu izan den gizatasunean oinarritutako espetxe-politika hankaz gora jartzen duen erabakia da.
Euskal presoen eskubideak etengabe eta egunero urratuak izaten ari dira, dela dispertsio politika, direla salbuespenezko neurriak, gradu aldaketen ukazioa, gaixo diren presoen eta adinekoen egoera… Eta ez dago sententziarik errealitate hori ezkutatuko duenik.
Euskal Herrian bake, normalizazio eta bizikidetzan aurrera egingo badugu presoen auzia konpondu beharra dago, ezinbestekoa da, premiazkoa, presoekiko eta haien senideekiko giza eskubideen urraketarekin amaitzea. Euskal Herrian inoiz ezagutu gabeko argazkirik anitzena ikusi dugu presoen eskubideen aldeko azken mobilizazioan, aurreko asteburuan. Bide berean sakontzen segitzeko deia egiten dugu LABetik, mobilizazioaren bueltan, adostasunak eraikitzen. Etxean eta kalean nahi eta behar ditugulako.
![[IRITZIA] “Euskara Nafarroa osoan #behingoz ofiziala izan dadin”](https://www.lab.eus/wp-content/uploads/2018/10/materiala_argazkiak_Arloak_euskara_18_10_24Manifestazioa_Iritzia-768x469.jpg "[IRITZIA] “Euskara Nafarroa osoan #behingoz ofiziala izan dadin”")
Horregatik guztiagatik, LABek dei egiten die herritar guztiei Kontseiluaren deialdiarekin bat eginez, urriaren 27an 17:00etatik aurrera Iruñeko kaleak berdintasuna, justizia eta kohesioaren aldeko aldarriaz bete dezaten. Aurrean dugun aukera probestu behar dugu euskara ofiziala izan dadin Nafarroa osoan #BEHINGOZ.