LABLangile Abertzaleen Batzordeak

Gobernuak berak María Txibite presidentearen bitartez iragarri duen bezala, neurri horiek hiru ildo nagusitan egituratzen dira: 100 milioi euroko funts bat sortzea, behar izanez gero handitu ahal izango dena; kreditu-emakida 30 milioira arte handitzeko lerro espezifikoak ezartzea; enpresei 40 milioira arte abalak ematea; eta, azkenik, larrialdi horri aurre egiteko giza baliabide publiko eta aurrekontu-baliabide guztiak mobilizatzea.

Hau da, oso argi geratzen da zeintzuk diren lehentasunak eta neurri ekonomikoak kapitalari eta enpresei dagokienez, baina ez "eskubide sozialei" dagokienez, inolako zehaztasunik gabe giza baliabide publikoei, osasunari, hezkuntzari, gizarte-politikei, enpleguari, familiei, enpresei, ETEei, autonomoei, lana eta familia bateratzeari, gizarte-babesari eta koronabirusak eragindako beste gastu batzuei buruzko aipamen generikoez harago.

Aierdi kontseilariarekin enpleguaren arloan partekatu ditugun neurrietako bat bera ere ez du aintzat hartu Nafarroako Gobernuak. Ez da aipatzen funtsezkoa ez den jarduera oro geldiaraztea, ez eta ordaindutako lizentzia orokor bat ezartzea ere, langileen osasuna eta gure seme-alaben eta adinekoen zaintza bermatzeko. Era berean, ez dago ezer patronalari gure soldaten %100 osatzeko edo enplegua suntsitzea saihesteko eskatzeari buruz.

Aierdi sailburuarekin gizarte-arloan partekatu ditugun neurrietako bakar batek ere, tituluez harago, ez dakigu zer neurri zehatz hartuko diren zerbitzu publikoak garatzeko, kolektibo ahulenak babesteko, etxebizitzarako, elikadurarako, uretarako eta energiarako oinarrizko eskubideak bermatzeko, hala nola gainerako askatasun eta eskubide zibil eta politikoak.

Nafarroako langileok ez dugu onartuko krisi eta gizarte-larrialdi honen faktura guk ordaintzea. 2008an egin genuen. Orain ardura hori hartzea tokatzen zaie gehien dutenei, kapital errenta handiei eta patronalari. Eta, horretarako, Nafarroako Gobernuari eskatzen diogu zerga-erreforma bat egin dezala non kapital-errentei eta enpresei zerga bat ezarriko zaien.

Egun hauetan guztietan errepikatu dugun arren, badirudi Txibite presidenteak ez duela ezer ulertu; izan ere, gorritu gabe esan digu "lanean jarraitu behar da, Nafarroako ekonomiak ez du gelditu behar". Adierazpen horiek egungo Nafarroako Gobernuaren izaera kapitalista islatzen dute. Inork ez du ulertzen, biztanleria isolatzeko eta konfinatzeko neurri zorrotzak hartzen diren bitartean, gure osasuna bermatzeko eta Covid-19ren hedapena saihesteko, milaka pertsonak lan egin behar izatea beren osasuna eta gainerakoena arriskuan jarriz, eta konfinamenduak eta jasaten ari garen alarma-egoerak dakarren ariketa zorrotzaren ondorioak kareletik botaz. Konfinamenduaz eta ekonomiaren garapen normalaz hitz egitea bateraezina da.

Txibite anderea guztion osasuna erdigunean jartzeko unea da, eta ez kapitala eta betikoak zaintzekoa. Ez da kosta ahala kosta lanean jarraitu behar Nafarroako ekonomia geldi ez dadin. Hori ez da lehentasuna. Lehenik eta behin, gure osasuna, gure bizitzak irabaz ditzaten!
 

Espainiako Gobernuak lan zentruei begira neurri batzuk hartu ditu, gehienak patronalari begira. Langileei dagokienez, gutxi batzuk bide egokian doaz (langabezia ematea gutxieneko epea betetzen ez dutenei edo langabezian egondako denbora ez konputatzea) eta beste asko, gehienak, patronalaren neurrira egin dira (ERTE guztiak malgutu dituzte, enpresen likidezia lortzeko dirutza patronalaren eskutan). Neurriok ez dituzte enpresak lotzen langileen lan eskubideen mesedetan aritu daitezen (kaleratzerik ez egiteko eskatzera mugatzeak bide laburra du, horretarako neurririk ezarriko ez bada), eznahikoak dira oso (ez du planteatu ERTE bitartean enpresek langabezian jasotzen dena osagarritzea).

Europako beste herri batzuetan (Danimarka, Italia…) Estatuak eta langileak soldataren %75a bermatzen dute langabeziaren bitartez, eta patronalak %25, edo kaleratzeak debekatu egin dira. Euskal Herrian? Non dago patronalaren erantzukizun soziala? Non Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuaren erantzukizuna? Ez dute patronala interpelatuko? Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak ez dute inongo neurririk zehaztu langileei begira. Hori bai, patronalarentzat dirutza jarri dute.

Langileen lan baldintzak bermatzen dituen neurriak behar ditugu:

-Patronalaren neurrira egindako ERTErik ez.
-ERTErik bada, langabezia osagarritzea eskatzen dugu, soldataren %100 bermatu arte. Patronalak ordaindutako osagarria izan dadila, gaurdanik.
-Kaleratzerik ez.
-Langilee finkoei ezartzen zaizkien baldintza berdinak behin-behinekoentzat. Ez dugu onartuko kontratua amaitutzat ematerik.
-Azpikontratatutako langileentzat enpresa nagusiko langileei aplikatzen zaizkien baldintza berdinak.
-Oporrak errespetatu.
-Zerbitzu publikoak eta oinarrizko zerbitzuak indartu.
-Zaintza lanak egiteko baimen ordainduak.
-Autonomoentzat langabezia eskubidea.

Eta horrekin guztiarekin batera, zaintza lanekin egiturazko neurriak hartu behar dira; eta bitartean lan banaketa justua egin eta ordaindu.
 

Imanol Karreraren balorazioa:

“Pasa den ostiralean, martxoaren 13an, Garapen Ekonomikorako kontseilari Manu Aierdirekin batzartu ginen sindikatuok. Bileraren arrazoia zen Covid-19 birusak sortutako emergentzia sozialaren inguruan hitz egitea. LAB sindikatuaren ustez erabat beharrezkoa eta urgentea zen bilera.

Gure harridurarako, entzutera zetorrela esan zigun Aierdi jaunak. Argi esan genion moduan, gure ustez ez zen entzuteko momentua. Egoerak horrela eskatuta, irizpide orokorrak ezarriz langileon, guztion osasuna erdigunean jartzeko eta langileok zaintzak lanak aurrera eraman ahal izateko baimen ordaindu orokorra ezartzeko momentua zen. Bestelako fiskalitatea (kapital errentei zerga ezarriz) onartzeko momentua, ERTEak, bajak eta bestelako egoeraren ondorioz enpresek eta administrazioak langileon soldata osagarritzeko momentua zen. Horrela eskatu genion.

Aldiz, Nafarroako Gobernua Madrili begira dagoela ondorioztatu genuen. Madrilek hartuko dituen aurrekontuen neurrien zain dago. Honen harira, aurrekontu-egonkortasunari buruzko legearen mugen atzean babesten da, beraien esanetara ezartzen dituen mugek zaildu egiten dutela neurriak hartzea.

Aierdik atzo [martxoak 16] egindako adierazpenetan, enpresa jakin batzuen itxiera ez zuela ulertzen esan zuen. Adierazpen horiek argi erakusten dute kapitalista hutsa dela. Jendartea bakartzeko neurri gogorrak hartzen ari dira, baina aldi berean langileak lanera bidaltzen dituzte inolako babes neurririk gabe, ez bidean ezta lanean ere. Hala ere, kontseilariaren ustez langileen osasuna bermatzen ez duten enpresen itxiera ez du ulertzen. Langileen osasuna ez zaio batere axola egoera ekonomikoa bermatzeko.

Egoera hau onartezina da. Bai langileon osasuna babesteko baita pandemiaren hedapena mugatzeko neurriekiko koherenteak izateko ere, honakoa exijitzen diegu Nafarroako eta Espainiako Gobernuei: Nafarroa gutxieneko zerbitzutan jartzea. Oinarrizko zerbitzuak mantendu (osasuna, elikadura, garbiketa, helduen zaintza, zerbitzu sozialak, energia eta ura, garraio publikoa), ahal den lanpostuetan telelana ezarri eta bestelako lan jarduera guztiak eten egin behar dira, langileontzako inolako kosterik suposatu gabe. Gutxieneko zerbitzuetan ez dauden nahiz telelana egin ezin duten langile guztientzat (izan soldatapeko, etxeko langile edo autonomo) soldataren %100 bermatuko duen lizentzia orokorra ezarri beharra dago.

Horrelako neurri bat hartzen ez den bitartean, LABek bere indar guztia jarriko du ezinbestekoak ez diren ekonomia esparruetan lantokiak gelditzeko. Aipatutako ekonomia esparruetan gure ordezkari sindikalek lantoki bakoitzari bere jarduera eteteko eskaria egingo dio eta, horrelakorik egin ezean, geure esku dauden baliabide guztiak erabiliko ditugu langileon osasuna defendatzeko. Lan Osasuneko legediak ematen dituen baliabideekin batera (ordezkari sindikalek arriskutsutzat jotzen den jarduera bat gerarazi dezakete, arrisku larri eta berehalakoa argudiatuz), planto egiteko prest gaude, atzo langileek egin zuten bezala.

Kasu hauetan ere, geldialdiaren ondorioz langileek inolako kalterik izan ez dezaten exijituko diegu enpresei. Hobesten dugun bidea, enpresek ordaindutako baimenak ematearena da eta ERTErik planteatuko balitz soldatak %100eraino osagarritzea exijituko diegu.

Oraindik ez dakigu zein izanen diren Gobernuak hartuko dituen neurri ekonomikoak. Beraz, gurekin konpartitzea eskatzen dugu. Hala ere, termino ekonomikoetan bakarrik hartzen baldin badute aurrean izango gaituzte, tinko”.
 

Frantziako nahiz Espainiako Gobernuak jendartea isolatzeko neurri gogorrak hartzen ari dira, baina, aldi berean, langileak lanera bidaltzen dituzte inolako babes neurririk gabe, ez lanera bidean (garraio publikoaren gutxitzearen ondorioz pilaketak egon baitira hainbat lekutan) ezta lanean ere: esaterako, Ezkerraldeako ITP enpresan, koronabirus kasuak egonda, zuzendaritzak ez du inolako prebentzio neurririk hartu eta, bost egunetan, gaixotutako 3 langiletik 11ra pasa dira, kuarentenan daudelarik, Osakidetzan dagoen butxadurarekin oraindik frogarik egin ez dizkieten arren; kutsadura hauen aurrean (gaixotutako bati egindako frogak bai eman du positibo), langileek planto egitea beste aukerarik ez dute izan, enpresaren jarduera geldituz.

Egoera hau onartezina da. Bai langileon osasuna babesteko, baita pandemiaren hedapena mugatzeko neurriekiko koherenteak izateko ere, honakoa exijitzen diegu EAEko, Nafarroako eta Espainiako Gobernuei: Euskal Herria gutxieneko zerbitzutan jartzea. Egunak pasa ahala, gainera, gero eta premia handiagoko neurria dela deritzogu. Oinarrizko zerbitzuak mantendu (osasuna, elikadura, garbiketa, helduen zaintza, zerbitzu sozialak, energia eta ura, garraio publikoa), ahal den lanpostuetan telelana ezarri eta bestelako lan jarduera guztiak eten egin behar dira, langileontzako inolako kosturik eragin gabe. Gutxieneko zerbitzuetan ez dauden nahiz telelana egin ezin duten langile guztientzat (izan soldatapeko, etxeko langile edo autonomo) soldataren %100 bermatuko duen lizentzia orokorra ezarri beharra dago.

Horrelako neurri bat hartzen ez den bitartean, LABek bere indar guztia jarriko du ezinbestekoak ez diren ekonomia esparruetan lantokiak gelditzeko. Aipatutako ekonomia esparruetan gure ordezkari sindikalek lantoki bakoitzari bere jarduera eteteko eskaria egingo diote eta, horrelakorik egin ezean, geure esku dauden baliabide guztiak erabiliko ditugu langileon osasuna defendatzeko. Lan Osasuneko legediak ematen dituen baliabideekin batera (ordezkari sindikalek arriskutsutzat jotzen den jarduera bat gerarazi dezakete, arrisku larri eta berehalakoa argudiatuz), planto egiteko prest gaude, gaurkoan Mercedes, ITP edota CIE Amayako langileek egin duten bezala.

Kasu hauetan ere, geldialdiarengatik langileek inolako kalterik izan ez dezaten exijituko diegu enpresei. Hobesten dugun bidea enpresek ordaindutako baimenak ematearena da. ERTErik planteatuko balitz, soldatak %100eraino osagarritzea exijituko diegu.

Amaitzeko, gaur Mugimendu Feministak zaintza krisiari aurre egiteko mahaia eratzeko egin duen proposamenari babesa adierazi nahi diogu, eta mahai horretan parte hartu eta ekarpena egiteko gure borondatea adierazten dugu.