Arrakala gero eta nabarmenagoak dituen lan-merkatuan, prekarietatea da nagusi.
Hego Euskal Herriko langabezia-tasa %7,6ra jaitsi zen, BAIren datuen arabera, 2025eko 4. hiruhilekoan. Hala ere, paradoxikoki, langabetu kopuruak gora egin du azken hiruhilekoan, %10,01, eta 200 pertsona gehiago daude lanik gabe pasa den urtearekin alderatuta. Jaitsiera nahiko ahula da, eta langile aktiboen kopuruaren gorakadari esker izan da posible (29.200 pertsona gehiago aktibo), ez langabeziaren beherakada nabarmen baten ondorioz.
Era berean, azpimarratu behar dugu lan-merkatuaren egiturazko desorekak mantentzen direla, eta adin-, genero- edota jatorri-arrakalak handitzen ari direla. Horrek guztiak kapitalaren eta lan-errenten arteko desoreka areagotzen du, jarraian nabarmendu ditugun datuek argi erakusten duten bezala.
Emakumeak dira enplegu-, soldata- zein lanaldi-arrakalak pairatzen dituztenak, lan-baldintza prekario eta ezegonkorrenetan
Emakumeen langabezia-tasa %9koa da, gizonen artean %6,4koa den bitartean.
Generoen arteko aktibitate-tasaren aldea handia da: gizonen artean %60,83koa da, eta emakumeen artean %53,50ekoa. Horrek esan nahi du, biztanleria osoa kontuan hartuta, emakumeen ia erdiak ez daudela lan-merkatuan.
1.400 emakume gehiago daude epe luzeko langabezia egoeran.
Lau emakumetik bat lanaldi partzialean dago (emakumeen %25,2), gizonen artean, berriz, ia 13tik batek (%8,2). Azken hiruhilekoan, 16.800 emakume gehiago lanaldi partzialean jarri dira, eta gizonen proportzioak behera egin du.
Emakumeen artean behin-behineko kontratuen proportzioa (%21,6) askoz handiagoa da gizonenarena baino (%14,9), azkenaldian aldea zertxobait murriztu den arren.
Prekarietateak gazteak eta pertsona migratuak ere zuzenean kolpatzen ditu. Izan ere, gazteen langabezia-tasa %18,1ekoa da. Egoera horrek beherakada txiki bat izan du, 10.600 gazte gehiago lanean daudelako. Pertsona migratuen artean, ordea, langabezia-tasa oso altua da (%18,98), eta azken hiruhilekoan nabarmen egin du gora. Langabezia bereziki larria da langile migratuen artean.
Azterketa sektoreka egiterakoan, lan-baldintza egonkorrago eta duinagoak izan ohi dituen industria-sektorean igo da langabezia modu nabarmenean; zehazki, %11,49ra.
Beraz, lan-merkatuak ez du funtsezko aldaketarik izan, eta langabeziaren jaitsiera afiliazioari zor zaio, ez kalitatezko enplegu sendo eta iraunkorraren sorrerari. Lan-merkatuaren benetako errealitatea ezagutzeko, ez da nahikoa langabezia-datuetara mugatzea; ikuspegia zabaldu eta lan-baldintzetan arreta handiagoa jarri behar dugu. Izan ere, etorkizun hurbilean izango dugun lan-merkatuaren konfigurazioan giltzarriak dira industriaren garapena eta zerbitzu-sektorearen prekarietatea. Gaur egun, biak ala biak dira kezka-iturri. Langile gehiago lanean aritzea positiboa bada ere, ez da nahikoa lan-merkatua egonkortzeko eta arrakalak murrizteko.
Egoera horren aurrean, gutxieneko soldata funtsezko tresna da gizarte-kohesiorako, eta lan-baldintza prekarioak dituzten milaka langile pobrezia-egoeratik ateratzeko ere balio dezake. Kalkulatzen da HEHn 300.000 pertsona baino gehiago daudela 1.500 eurotik behera kobratzen dutenak; horietatik erdia baino gehiago jardunaldi osoan ari dira, eta zuzenean onuradun izango lirateke. Gainera, LGSaren igoerak soldata-igoera orokorra ekarriko luke, eta horrek langile askoz gehiagori eragingo lioke.
Lan-merkatuaren egoera eraldatu eta hobetzeko, ezinbestekoa da langileen inplikazioa. Martxoaren 17an greba orokorra egingo dugu gure aldarrikapenak mahai gainean jarri eta entzunak izan gaitezen.
