LABLangile Abertzaleen Batzordeak

Azken urteetan datuek erakutsi dute langabezia-tasa jaitsi egin dela Hego Euskal Herrian. Pasa den hilabetetik, ordea, gora egin du % 0,61, joera ahula eta Gabonetako behin behineko kontratu zikloaren menpekoa dela argi geldituz. Hain zuzen ere, gabonetako kontratu fasea amaituta, 137.754 langabetu daude, eta beheranzko joeraren sendotasuna kolokan jartzen ari da. 

Egiturazko arrakalak ditu lan merkatuak, eta gabonetako zikloaren ondoren, okerrera egin du. Egoera hau emakume eta langile migratuen bizkar eraikitzen da bereziki, lan baldintza kaxkarrenak dituzten enpleguetan kateaturik. 

Langabetuen %58,80 emakumeak dira, eta azken hilabetean emakumeen langabezia areagotu egin da (1.639 gehiago), gizonezko langabe kopurua jaitsi den bitartean. Aurreko enplegurik gabeko langabeen artean, emakumeak dira gehiengo nabarmena (% 68,78), eta 25 urtetik gorakoen artean ehunekoa kopurua are eta handiagoa da,% 77,75 hain zuzen ere. Lau emakumetik batek jardunaldi partzialeko kontratua du (% 25,1), gizonezkoen artean portzentajea askoz ere txikiagoa den bitartean (% 11,6). Datu hauek argi uzten dute, genero arrakalak kontratu mota zein lanaldiaren banaketan isla duela, lan baldintza prekarioak nagusituz. 

Langile migratuen artean ere azken hilabetean langabetu kopurua zertxobait igo da, azken urtean zehar jaitsi bazen eren. Bereziki larria da migratuen % 31,35 aurreko enplegurik gabekoak izatea. Era berean, azpimarratu behar da % 52,97ak zerbitzuak sektorean bilatzen duela lana, prekarietatea nagusi den sektorean. Gabonak igarota, zerbitzuetan handitu da langabezia eta horrek eragin zuzena izan du migratuen arteko langabetuen igoeran. 

Industria sektorean langabezia igo egin da (207 langabe gehiago). Hala ere, zerbitzuak sektorean modu nabarmenagoan igo da (1.109 langabe gehiago), gabonak igarota, behin behineko hainbat kontratu eten egin direlako. Era berean, azken urtean langabeziaren gorakada nabarmena egon da aurreko enplegurik gabeko langileen artean, langabetuen % 12,69a izatera iritsiz. 

Afiliazioan hazkundea egon arren, azken hilabetean jaitsi egin da, bereziki zerbitzuak sektorean, 9505 afiliatu galdu baita neguko kontratuen amaieraren ondorioz). Hemen beste joera aldaketa bat atzematen da; izan ere, EAE eta Nafarroan urte bitarteko emakumeen afiliazioa jaitsi egin da, emakumeek lan merkatutik kanpo kokatzeko joeraren erakusle. Urtarrilean sinatutako kontratuen % 75,97 behin behinekoak izan ziren eta jardunaldi partziala % 1,83 igo da. 

Egungo eredu sozioekonomikoak egiturazko ahuleziak ditu eta ziklikotasunaren menpeko merkatua iraunarazten du, prekarietatea egoera zaurgarrian dauden kolektiboetan areagotuz. Krisi garaietan emakumeak dira ondorioak modu gordinenean pairatzen dituztenak, behin behineko kontratuen zein lanaladi partzialen gorakadak erakusten duen bezala. 

Hortaz, lan merkatuan ez dago egiturazko aldaketarik, enpleguaren hazkundea prekarietatean oinarrituta dago, eta langabezia-tasa formalaren hobekuntza zantzuak egon arren, errealitatean arrakalak, prekarietatea eta ezegonkortasuna dira areagotzen ari direnak. 

Beraz, gaurkoa borrokarako deia egiten amaituko dugu, langileon lan eta bizi baldintza duinen aldeko borrokara batzeko gonbita eginez. Horretarako, martxoaren 17an greba orokorra egongo da Euskal Herrian, Lanbidearteko Gutxieneko Soldata duina langile klase osoari ezartzearen alde. 

Langileon aldeko politikak, Madrilek inposatu beharrean, Euskal Herrian hartzearen beharra aldarrikatu du LABek Bilbon; hala nola, etxegabetzeak geldiarazteko neurriak, pentsio justu eta duinak bermatzea eta gutxieneko soldata propioa ezartzea. Neurriok lortzeko eta bertako gobernuak zein patronala mugiarazteko, martxoaren 17ko Greba Orokorrarekin bat egin dezaten dei egin die LABek langileei. 

Hainbat neurri sozial jasotzen zituen Espainiako Lege Dekretuaren aurka bozkatu dute PP, VOX, Junts eta baita UPNk ere. Horrela, egoera zaurgarrian dauden milaka herritar eta familia etxegabetzeko edota oinarrizko hornidurak eteteko arriskuan daude; era berean, kolokan geratu da pentsioen balio handitzea.

LABek salatu du indarrean ziren Madrileko neurriok, oso mugatuak izanik ere, milaka pertsonen azken babesgunea zirela, eta erabaki horiek Madrilen menpe jarraitzeak euskal langileon lan eta bizi baldintzek ziurgabe jarraitzea dakarrela. Eskubide sozialak truke txanpon gisa erabiltzea oso larritzat jo du sindikatuak.

Horregatik, LABek Eusko Jaurlaritza eta Nafarroako Gobernuari Euskal Herrian neurri zehatzak hartu ditzaten eskatzen die, etxegabetze bakar bat ere egin ez dadin eta herritarron lan eta bizi baldintza duinak bermatzeko. Halaber, Euskal Herriko langileak martxoaren 17ko Greba Orokorrera deitu ditu. 

Asteartean Madrilen, milaka herritar etxegabetzeko bidea ireki zen. Etxebizitzaren negozioa lehenetsita, maizterren eta oro har langileon aurkako neurrien kontrako bozkak nagusitu ziren, egoera zaurgarrienean dauden herritarrak jopuntuan jarrita. LABek askotan esana du indarrean egon den “ezkutu soziala” deiturikoa ez dela izan inondik inora nahikoa. Ikerketa desberdinek agerian uzten duten gisara, etxegabetze guztien laurdena edo herena gelditzea lortu da soilik, bereziki emakumeak*, gazteak eta pertsona migratuak eragin larrienekin bizitzera kondenatzen ditu eta okerragoa dena; egiturazkoak izan behar diren neurriak joko parlamentario bilakatu dira. 

Etxebizitzak bizitzeko izan behar dira, ez negozioa egiteko. Izan ere, etxebizitzarena ez da arazo edo kezka soil bat, injustizia sozial ikaragarria baizik. Larrialdi egoera betean bizi gara eta egiturazko neurriak hartu behar dira. Horren ordez, etengabe, nahikoa ez diren eta eskubideak modu partzialean onartzen dituzten lege proposamen eta dekretuak ezartzen aritu da Espainiako Gobernua. Zoritxarrez, eraikuntza ziklo berria ireki eta higiezinen patronalaren aldeko neurri desberdinak lehenetsi dituzte ere bai Pradales zein Chiviteren gobernuek. Errentismoaren alde lerrokatuta jarraitzen dute. 

Eskubide sozialak joko parlamentario bilakatu dira Madrilen, eta horren adibide ere bada pentsioekin gertatzen dena. Truke txanpon bihurtu da eskubide beharko zuena izan, pentsioek balio handitzea besteak beste. Pentsiodunen eros ahalmena ziurtatzea ezin da urtero Madrileko kongresuko bozketen menpe egon. 

Euskal Herrian bizi garen herritar guztiok behar ditugu hemen modu ziur, aske eta duinean bizitzeko oinarrizko baldintza eta eskubideak. Etxebizitzarekin negozioa eten eta prezioak jaisteko neurri politiko eraginkorrak behar dira, etxegabetze guztiak gelditu behar dira, gutxieneko pentsioa bertan osagarritu eta sistema propioa eraikitzeko urratsak eman behar ditugu eta gutxieneko soldata hemen erabaki behar dugu. LABek lorgarriak diren aldarrikapen horien alde borrokara batzeko deia luzatzen die euskal herritarrei, baita bertako gobernuak zein patronalaren jarrera mugiarazteko martxoaren 17ko Greba Orokorrarekin bat egin dezaten ere.

Udalhitzen blokeoa gainditzeko otsailean hasiko den mobilizazio dinamika bati ekingo dio LABek

Urte bat igaro da EUDELen zuzendaritzak sektoreko sindikatuoi dei egin zigunetik eta mahai negoziatzailea aktibatu zuenetik, 2010az geroztik iraungita dagoen Udalhitzen hitzarmena negoziatzeko. Alabaina, urte luze honetan gutxi izan dira egon diren aurrerapen eta bilerak eta azaroaren 7an mahai negoziatzailearen 5. bilera burutu zenetik mahaiak deitu gabe jarraitzen du.

Ekainaren 27an aurkeztu genituen LABek Udalhitzen negoziazioari begira ditugun lehentasunezko ildoak, eta geroztik, ez dugu ezertan aurreratu.

Atzera begira egin eta urte honetan gutxi izan dira aurreratu diren ildoak, are egoera berdinean edo okerragoan gaudela baieztatu dezakegu eta Udalhitzen mahaiaren negoziazioak blokeoa bizi duela.

• 2024ko urriaren 16an EUDELek ordezkaritza dugun sindikatu guztiak deitu gintuen Udalhitzeko mahaia irekitzeko asmoa ofizialki adierazteko.
• LABetik tokiko administrazioetan negoziaziorik ez blokeatzeko eskatu genuen orduan. EUDELek hasieran adierazi zuen prozesuak iraun bitartean, lekuan lekuko negoziazio kolektiboari uko egin beharra. Atzera egitea lortu genuen.
• 2025eko urtarrilaren 22an 14 urteren ondoren mahai negoziatzailea bildu bazen ere, mahaia osatzeko adostasunik ez zen egon, besteak beste, ELA mahaitik altxatu zelako. Horrek negoziazioen hasiera luzatu eta atzeratzea besterik ez zuen ekarri. Azkenik, 2025eko apirilaren 10ea, Udalhitz sinatu eta 15 urtera, mahai negoziatzailea eratzea adostu genuen.
• 2024ko urritik urte eta erdi pasa da, bost bilera egin dira soilik eta edukietan ez da aurrerapausorik eman. Bosgarren eta azken bilera 2025eko azaroaren 7an izan genuen. Bilera horretan, besteak beste, euskararen normalizazioa eta lege-babesa landu behar genituen, baina EUDELek ez zuen inolako posiziorik ekarri, bere lehendakaritza duen EAJ alderdia posiziorik gabe etorri baitzen eta negoziazioa oztopatu baitzuen. Gogoratu nahiko genuke euskararen gaiari dagokionez, LABek bat egiten duela EHBilduk euskararen gaiari lotuta aurkezturiko proposamenarekin; hain zuzen ere, udal erakundeetan euskara eta gaztelania maila berean parekatzeko ekimenarekin.
• Azken bilera horretan LABek EUDELi eskatu zion langileekiko arduraz eta begirunez joka zezala eta Udalhitz berrirako akordio-zirriborro integrala lehen bai lehen bidaltzeko eta mahaira eramateko. Izan ere, bilerak egin bai baina gaur gaurkoz edukiak mahai gainean jarri gabe jarraitzen dute eta zirriborrorik ez dugu jaso. 

Gauzak horrela, urte eta erdi luze ondoren ikusita LABek proposaturiko lehentasun ildoetan aurrerapenik ez dagoela eta azaroaren 7az geroztik daukagun blokeo egoeraren aurrean, LABek mobilizazioekin hasteko garaia dela adierazten du, grebara joatea ere baloratuz. Zentzu horretan, mobilizazio horiek ELA eta LAB sindikatuen artean modu bateratuan egitea hobetsiko genuke eta norabide horretan lan egiteko prestutasuna dugu. Bien bitartean LAB otsailetik aurrera mobilizatzen hasiko da, eta abiatuko duen mobilizazio dinamikara batzeko deia egiten die langileei, EUDELek behingoz mahai-negoziatzailea deitu eta edukiz bete dezan.