Cementos Rezolak 6 langile auzitara sartu ditu, “greba eskubidearen gehiegizko erabilera” argudiatuta, eta bihar epaituko dituzte. Egoera honen aurrean, langileek Añorgako enpresa parean dagoen errepidea moztu dute salaketa moduan.
Bihar osteguna, uztailaren 7an, 09:30ean kontzentrazioa egingo dugu Donostiako epaitegietan, Teresa de Calcuta plazan, auziperatuei babesa erakutsi eta jazarpen sindikala salatzeko.
Lehenengoa Bankan (Nafarroa Beherea), astelehenean, hilak 4, gertatu zen. 56 urteko abeltzain bat hil zen gidatzen ari zen traktorea irauli zenean, inguru malkartsu batean. Eta bigarrena Orioko ordainlekutik gertu gertatu zen atzo: Grupo Azkuneko 51 urteko kamioilari bat, eraikuntzarako hormigoia garraiatzen zuena, hil egin zen Orioko ordainlekuaren sarreraren aurreko biribilgunean, gidatzen zuen kamioak biratu, irauli eta lehertu zenean. Azken bi hauekin, gutxienez 44 dira urte hasieratik Euskal Herrian hildako langileak. Gaur bertan, Zornotzako Aludium enpresako langileek bi ordutako lanuztea eta kontzentrazioa egin dituzte uztailaren 1ean bertan hil zen langilearen heriotza salatzeko.
Lehenik eta behin, LAB sindikatutik gure elkartasuna eta babesa helarazi nahi diegu hildakoen senide eta lankideei.
Urtez urte errepikatzen dira horrelako istripuak. Urtero gertatzen dira istripu hilgarriak traktoreak iraultzeagatik, baina sektorearen egoera, osaera eta beharrak aztertu gabe jarraitzen dute, baita lan-osasunaren arloan ere. Hau eta sektoreko beste arazo batzuk desagerrarazteko erakundeak inplikatzea era falta da.
Eta zer esanik ez garraioaren sektoreaz. Argi dago, salatu dugun bezala, enplegu- eta lan-baldintzek (erritmo altuek, entrega-epeek, lanaldi luzeek eta abarrek) istripuak, osasun-galerak eta heriotza eragiten dituztela sektoreko langileen artean.
Istripuen arrazoiaj ezagutzen direnean eta horiek saihesteko konponbiderik jartzen ez denean, arduragabekeria politiko argia dago, Iruñea, Gasteiz edo Pabe, Madril edo Paristik beste aldera begira jarraitzen baitute, istripu horien guztien benetako kausetan eragin gabe.
LAB sindikatutik argi dugu, eredu berri bat gauzatu behar dugu, langileon bizitza eta osasuna lehenetsiko dituena ekonomia- eta ekoizpen-irizpideen gainetik. Horretarako, lanean jarraituko dugu lan-istripu hauei eta guztiei erantzuteko, kontzientziazioa eta mobilizazioa baitira bide bakarra.
Gipuzkoako ostatuetako langileek erakutsitako irmotasunari esker, euren lan baldintzak nabarmenki hobetzea lortu dute. Azken erredakzioa ikustearen zain, gaur, ekainak 5, patronalak baiezkoa eman die langileen eskakizunei.
Soldatei dagokionez, KPIaren igoerak datozen urteetarako (2022-2024) eta gaueko txandaren prezioa %25ean ezartzea lortu da. Bestlade, LAB sindikatuarentzat bereziki garrantzitsua da okerren daudenekiko hobekuntzak egitea. Horrela, pisuetako kamarera deritzenentzat, 7 orduko murrizketa urte bakoitzean eta ratioak ezartzeko obligazioa lortu dira.
Testuari azken ikutuak biharko bileran emango zaizkion arren, greba bertan behera geratzen da. LABentzat zoriontzekoa da langileek erakutsi duten irmotasuna eta batasuna. Beste behin ere, antolakuntza eta borrokaren balioa erakutsiz, lortu dugu!
Hainbat sindikatu eta eragile sozialetako ordezkariak batu gara Jaurlaritzaren Bilboko egoitzaren aurrean egindako kontzentrazioan proiektua bertan behera uzteko eta 2008ko legea aplikatu dadin eskatzeko. Gainera, Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak egindako HELn jasotakoa betetzea eskatu dugu eta gaiaren inguruko eztabaida soziala sustatzea. Pobreziaren aurrean, aberastasunaren banaketa aldarrikatuko dugu.
Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartaren oharra
Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak salatu nahi du Eusko Jaurlaritzaren propaganda. Garaipen sozial bezala saltzen dute 2012tik DSBEan mantentzen diren murrizketak, ez baitira 2008ko legea errespetatzen ari.
Pentsioduna ez den pertsona batek 2022an 727,41 euro kobratzen ditu. Aldiz, 2008ko legearekin 1.026 euro kobratuko lituzke. Lege proiektuak 2023rako DSBEa 737,44 eurotan ezartzen du, 2022an baino zerbait gehiago, baina ez du betetzen DSBEk aurten izango duen erosahalmenaren galera. Gainera, salatu dute bi urteetan etxebizitzaren prestazio osagarria desagertzearen planteamendua. Kriminalizazio neurriak ere bertan behera gelditzeko eskatu dute, horrek bakarrik eskuin muturraren diskurtsoa eta xenofobia elikatzen baititu.
Eusko Jaurlaritzaren Pobreziaren eta Gizarte Ezberdintasun Inkestak honela dio: pobrezia arriskuan dauden 100 pertsonatik prestazio sistemak 30 pertsona pobreziatik kanpo uzten ditu, 37 pertsona babesatu bai, baina ez die uzten pobreziatik ateratzen, eta geratzen den %33 soilik ateratzen da pobrezia egoeratik. Beraz, sistema ez da nahikoa, eta nabarmen hobetu beharra dago.
Ondorioztatu dute, egungo pobrezia egoera kronifikatu eta jasangarri egiten duen eredua baino, benetako eztabaida beharrezkoa dela modu duinean bizitzeko babes sistema eraikitzeko. Diru sarrerak bermatzeko sistemaren eztabaida marko orokor horren baitan kokatu behar da.
Hori guztia dela eta, hurrengo aldarrikapenak plazaratu dituzte:
Garbiñe Aranburu LABeko koordinatzaile orokorra eta Koldo Saenz nazioarteko idazkariak bilera izan dute gaur Valentzian, Intersindical Valencianako ordezkaritza batekin, Beatriu Cardona bozeramailea, Vicent Mauri bozeramaile ohia, Marc Candela, Marco Llerena, Pedro Rovira eta Manel Álamok osatua. Bileran, egun bizi dugun testuinguruaren inguruko hausnarketa egiteaz gain, sindikalismo soberanista saretzeko eman beharreko pausoak eta bi sindikatuen arteko harremana estutzeaz aritu gara.
Hego Euskal Herrian 2.423 langabetu gutxiago daude ekainean, maiatzean baino %1,7 langabe gutxiago. Lurraldeka, Gipuzkoan jaitsi da gehien langabezia (%2,8 ), ondoren Nafarroan %2,2a jaitsiz.
Gizon eta emakumeen artean ezberdintasunak daude, emakumeen langabezia %0,6 jaitsi den bitartean, gizonezkoena %3,1a jaitsi baita. Aldea 25 urtetik beherakoen kasuan areagotu egiten da. Izan ere, adin tarte honetan emakumezkoen langabeziak %2,9 egin du gora. Egungo sistemaren ezaugarritzearen ondorioz, lan merkatuak emakumea eta gaztea izatea modu bikoitzean zigortzen du, lan baldintza prekarioetara eta langabezia tasa handiagoetara zigortuz.
Maiatzean aldizkako finkoen kontratuak %926 hazi dira urtarrilarekin alderatuta. Dena den, Hego Euskal Herrian aldizkako kontratu finkoak maiatzean sinatu diren kontratuen %20,7a dira (espainiar estatuko %43tik oso urrun). Lanaldiari erreparatuta, urtarriletik maiatza bitarte sinaturiko kontratu partzialak %131 igo dira.
Langabeziak behera egin arren, enpleguaren kalitatea okertzen ari da progresiboki eta etenik gabe, horren adibide garbia dugu kontratu partzialen gorakada. Egoera honi langileok erosahalmenean izaten ari garen galera gehitu behar zaio, oinarrizko produktuak garestitzen ari diren bitartean, soldatak edota pentsioak KPI-aren azpitik eguneratzen ari direlako. INE-k aurreraturiko datuen arabera, ekaineko inflazioa %10,2-koa izango da eta epe ertainean goranzko joerarekin jarraituko du. Honek guztiak langile klase osoari eragiten badio ere, egoera zaurgarrian daudenei modu bortitzagoan eragiten die: emakume migratuak nagusi diren sektore feminizatuetan lan baldintza prekarioak; gazteei zabor-enpleguak aukera bakar gisa salduz, etorkizun duina eraikitzeko aukerak murriztuz; zahartzaroan ere pentsio ez-nahikoekin bizirautera kondenatuz… Espainiako lan erreformak ezegonkortasun forma berriak zabaltzea ekarri du aldizkako kontratu finkoen ugaritzearekin.
Enpleguaren prekarizazioak langileon eta lurralde osoaren pobretzea ere dakar ondorio gisa, aberastasunaren banaketa ez baita modu orekatuan banatzen eta bertako herritarron arteko ezberdintasunak handitzen ditu. Hori dela eta, LAB sindikatuak langileon lan eta bizi baldintzen hobekuntza eta herri gisa ditugun erronkei aurre egiteko prestatuago egongo den eredua borrokatzen jarraituko dugu.
Ekainean greba-jardunaldi batzuk egin ondoren, Arabako esku-hartze sozialeko sektorearen parte handi bat mobilizatu dutenak, eta langile guztien haserrea entzun ondoren, gaur, uztailak 4, berriro biltzen gara gatazkaren egungo egoeraren berri emateko.
Grebaren lehen egunean, ekainaren 17an, esku-hartze sozialeko sektoreak Gasteizko Udalean aurkeztutako mozioaren eztabaidara joan ginen. Bertan, udalaren osoko bilkurari eskatu genion, beharrezko finantziazioa berma zedin, AISA patronalak eta sindikatuok sinatzen dugun hitzarmen kolektiboaren aplikazioa bermatuz. Mozioa aho batez onartu zen.
Ekainaren 23an, eta azken greba egunaren ondoren, AISAk negoziazio mahaian jakinarazi zigun ez zuela proposamen berririk, eta berretsi egiten zela greba egunak baino lehenago egindako azken proposamenean. Gaur, berriro ere, sindikatuok patronalari eskatzen diogu hurrengo bilerarako, uztailaren 6rako, behingoz proposamen berri bat aurkez dezala, non sektorearen aldarrikapenak jasotzen diren.
Joan den astean, sindikatuok Emilio Sola diputatuarekin eta bere taldearekin elkartu ginen, eta jaso dugun erantzun bakarra AISAk ematen digun informazioaren kontrakoa da. Beraz, beste behin ere, pilota elkarri pasatzen diote, eta erakundeen eta patronalaren gelditasunaren ondorioak betikoek jasaten dituzte, SEKTOREKO LANGILEEK.
Horregatik, eta gaur egun patronalaren mugimendurik ez dagoenez, sindikatuok iragartzen dugu garaiz eta forman erregistratu ditugula 4 GREBA egun gehiago: uztailaren 14an eta irailaren 13an, 14an eta 15ean.
Sektorearen aldarrikapena argia da: KPIa BAI ala BAI, sektorearen balioa orain aitortu behar da, eta langileen erosteko ahalmena bermatu behar da.
Lehenengoa ekainaren 30ean izan zen, Luiaondon. Furgoneta bateko gidaria trafiko-istripu batean hil zen, antza denez Portugaleteko azoka txikian salmentalanak egin ondoren etxera itzultzen ari zela. Eta bigarrena uztailaren 1ean, Zornotzako
Aludium (garai bateko Alcoan). Makineria mantenuan ari zen azpikontrata bateko langile batek bizia galdu du makina gainera erori zaionean. Azken bi hauekin, gutxienez 42 dira urte hasieratik Euskal Herrian hildako langileak. Lehenik eta behin LAB sindikatutik gure elkartasuna eta babesa helarazi nahi diegu hildakoen senide eta lankideei.
Gertatutakoa ez da berria, urtero ditugu honelako lan istripuak. Azpikontratako langileak hil egiten dira lan baldintza kaskarrengatik. Ez dago aitzakiarik hiru lanegunetik behin langile bat hiltzeko. Argi daukagu lan istripuak ez direla zoriak edo kasualitateak sortuak, ematen diren lan harremanen, prekarizazioaren, lan arautegiaren eta azpikontratazioaren emaitza dira.
Langileok bizi ahal izateko egiten dugu lan eta ez saiakera horretan bizia galtzeko. Lan istripuak ez dira bizitzako gertakari arruntak. Langile bat hiltzea ez da lanaren ezaugarri bat. Ez, lan istripuak patronalak lan egiteko orduan ezartzen dizkigun baldintza eta lan egiteko moduen emaitza dira.
LAB sindikatutik argi dugu, bizi eta lan duinak behar ditugu, lanetik onik eta bizirik bueltatzeko eskubidea dugu. Norbanakoena, familiena eta gizarte osoarena den lakra honekin bukatzeko bide bakarra borroka eta antolakuntza dira. Lan harremanen eta joku arauen aldaketa batetik etorriko da aldaketa. Eredu berri bat gauzatu behar dugu, langileon bizitza eta osasuna lehenetsiko dituena ekonomia- eta ekoizpen-irizpideen gainetik.
Horretarako, lanean jarraituko dugu lan-istripu hauei eta guztiei erantzuteko, kontzientziazioa eta mobilizazioa baitira bide bakarra
Donostiako Udaleko Euskara Batzorde Teknikoaren azken bileran LABek irmotasunez salatu zuen Donostiako Udalak onartu berri duen Arkauteko akademiatik bidalitako udako udaltzain berrien zerrendan, 60 bat udaltzain berrien artean, %90ak ez dakiela euskaraz eta, beraz, ez dutela dagokien Hizkuntza Eskakizuna betetzen. Gauzak horrela, ez dira herritarren hizkuntza hautua errespetatzeko gai.
Ez da arazo berria, urtez urte Arkautek bidaltzen dituen udako udaltzainen artean beti izaten baitira euskara ez dakitenak. Gauzak da azken hiru urteotan egoera okertzen joan dela, hasieran salbuespena zena egun gehiengo handia bihurtuz. Gauzak horrela Donostian herritarren hizkuntza eskubideak etengabe bortxatuko dira uda honetan, euskaraz egin nahi duten herritarren hitzak ulertzeko gai ez diren eta euskaraz erantzuteko inolako ezagutzarik ez duten udaltzainez beteko baita Donostia.
LABen aldetik salatu nahi dugu Arkautek bidalitako zerrendak ez dituela inondik inora kontratazio hori bideratzeko baldintzak betetzen eta, beraz, ez dugu ulertzen Donostiako Udal Gobernuak nola onartu duen Arkauteren eskaintza. Izan ere, Udalak berak finkaturiko baldintzak hankaz gora bota ditu Udalak, segurtasunari lehentasuna eman behar dio aitzakia erabiliz. Jokabide hori prebarikaziotik ez dago urruna. Horren guztiaren aurrean, kontratazio hori bertan behera utzia izan dadin eskatzen diogu Donostiako Udalari eta bere premiazkoa deialdia egin dezan eskatzen dugu..
Izan ere, irtenbidea, egon badago. Donostiako Udalak, bere deialdia egin beharko luke, udan lan egingo luketen udaltzain euskaldunen lan poltsa osatzeko. Hori izan da duela hiru urte arte egin izan duena. Horretarako aukera du eta hautagai horiei formakuntza saioa emateko modua ere badago. Egun asko dira Euskal Herrian Arkautetik pasa gabe horrela jokatzen duten Udalak. Borondate politikoaren kontua da.
Honengatik guztiarengatik, Donostiako Udaleko Langile Batzordeak Eneko Goia alkateari Arkautek bidalitako udako udaltzainen zerrenda bertan behera utz dezan eskatzen dugu eta ahalik eta azkarren udako udaltzainen lan poltsa osatzeko deialdia egin dezala eskatzen dugu.
