2026-01-16
Blog Page 337

X. Biltzar Nagusira bi koordinatzaile orokor izateko proposamena eramango dugu, idazkari nagusi baten ordez

X. Biltzar Nagusia egingo dugu ekainaren 16an eta 17an, Baiona-Miarritzen, “Bagara bagoaz” leloarekin, eta eskualdez eskualde hautatutako 500 kide bilduko ditu osoko bilkurak. Hala iragarri dute Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak eta Igor Arroyo idazkari nagusi ondokoak. “Biltzar Nagusiaren prestaketan aritu gara ikasturte osoan zehar. Entzunketa ariketa egin dugu gure militantziarekin ponentzia idatzi aurretik. Orain ponentziaren inguruko eztabaidari ekingo diogu”, adierazi dute.

Berritasunen artean, bi koordinatzaile orokor izateko proposamena eramango dugu biltzarrera, idazkari nagusi baten ordez. Garbiñe Aranburu eta Igor Arroyo dira hautagaiak.

Biltzar Nagusia Ipar Euskal Herrian egiteak konpromiso bikoitzari erantzuten dio. Batetik, sindikatu nazional bakarra izanik, euskal langile guztiei begirako egitasmoa garatu eta mugaz gaindiko sindikalismoa praktikan jartzeko hautuari. Bestetik, Ipar Euskal Herrian sortu eta 22 urtera, lurralde honetan LABen egitasmoa indartu eta hedatzeko erabakiari.

Bada, osasun onarekin iristen gara Biltzar Nagusira. Afiliazioan gora egin dugu azken bost urtetan, 5.000 afiliatu gehiagorekin, eta egun 46.000 afiliatu baino gehiago ditugu. Parekorik ez duen igoera da hori, %12 bost urtetan. Era berean, prekarizatutako langileengana areago gerturatu eta euren sindikalizazioa errazteko, afiliazio kuota sistema berritu egin dugu. Bakoitzak bere diru sarreraren arabera ordainduko du orain kuota.

Azken bost urte hauetan izandako afiliatu berri horietatik gehienak emakumeak dira, sindikatuaren antolaketa eta ekintza sindikalean emandako urrats feministen ondorio.

Hauteskunde sindikaletan ere goraka goaz. Hego Euskal Herrian %19,24an gaude: EAEn %19,85ean; Nafarroan %17,31n; eta Ipar Euskal Herrian hedatzen jarraitzen dugu.

Erabaki nagusiak, bere horretan

Testuingurua aldatu bada ere, gure erabaki nagusiak berretsi egingo ditugu. Kapitala eta Bizitzaren arteko talka betean gaude. Pandemia eta Ukraniako gerra tartean, baina oinarrian dagoena arazo bera da: sistema hau, bidegabea ez ezik, bideraezina ere bada.

Bizitza duina ziurtatzeko Euskal Errepublika Sozialista, Feminista eta Euskalduna behar dugu. Norabide horretan, eredu ekonomiko eta sozial berri baterako errotiko aldaketak borrokatzea dagokigu, Programa Sozioekonomikoan jasotzen ditugun lan ildo nagusiak garatuz:

-Banaketa hirukoitza: zaintza, enplegua eta ondasuna banatu. Hain zuzen ere, soldatak hobetu, zerbitzu publiko duinak ahalbidetu eta zerga erreforma gauzatu.

-Trantsizio ekosozialista: produkzio eta kontsumo eredua aldatu eta bizitza erasotzen duen egungo garapen eredutik garapen eredu jasangarrirako trantsizioa egin.

Era berean, kontrabotere sindikalgintzaren alde lanean jarraituko dugu. Sindikalismo itun zaleak porrot egin du. Langileon antolakuntza eta borrokarako gaitasuna da, eskubideetan aurrera egiteko bermea. Sindikalismoa birpentsatu eta emakumeentzat nahiz oro har sektore prekarioentzat tresna eraginkor izateko apustua garatzen jarraituko dugu.

Duela bost urte LAB aitzindaria izan zen ideia hauek agendan kokatzeko orduan, eta orduan planteatutako ideietako asko errotu dira euskal sindikalismoan.

Berritasunak

Aurreko Kongresuan hartutako erabakiak garatzeko kongresua izango da, baina berritasunak ere badakartza erabaki nagusien garapenean.

1. LAB ezker independentismoaren erreferentzia sindikal nagusia bilakatzeko apustua.

Sindikalismo soberanista ezin da geratu Euskal Estatuaren aldarrikapenean. Prozesu soberanista elikatu, bultzatu eta langileekin burujabetzaren aldeko pedagogia egin behar du.

Garbiñe Aranbururen hitzetan, “ezin dugu estatuetatik inposatzen diren erreformen zain geratu, eta, ondoren, ondorioak gainditzeko borroka egitera mugatu. Esaterako, orain Langile Estatu berriaren eztabaida irekiko duela esan du Yolanda Diaz Lan Ministrak. Bada, guk eztabaida hori hemen Euskal Herrian egin behar dugu”.

LABek baditu bere proposamenak: Euskal Herriko Lan Kodea eta Gizarte Segurantzarako Lege propioa. Bertan, egungo eskuduntzetatik estatu propioa izan arteko trantsizioa marrazten dugu. Euskal Errepublikarako bidean, burujabetza praktikara eramateaz ari gara.

Idazkari nagusiaren arabera, “gehiengo sindikalaren aliantza saiakerak porrot egin du eta LABek bereganatzen du ezkerreko independentismoaren erreferentzia sindikal nazionala izateko ardura. Sindikatu nazionala izanik, eremu bakoitzeko errealitateari erantzungo dion estrategia nazionala zehazten dugu”.

2. Sindikalismoa birpentsatzen jarraitu

Bizitzaren eremu guztietara hedatzen ari den prekarizazioak modu batean edo bestean langile guztioi eragiten badigu ere, emakume, gazte, migratu edo arrazializatu, LGTBQ+ edo aniztasun funtzionala dutenak dira kaltetuenak.

Bestetik, langile guztiek ez dituzte beraien eskubideen defentsarako aukera berdinak,  gero eta langile gehiago dira sistemak bazterrean utzi nahi dituenak: plataforma digitaletako langileak, etxeko langileak, lan zentro berezietako langileak, lan munduan sartu atera dabiltzanak, ordezkaritza sindikalerako aukerarik ez dutenak….. Egoera guztiei erantzungo dien eredu sindikala garatu behar dugu.

LABek langile guztien lan eta bizi baldintzak borrokatzeko tresna eraginkorra izan nahi du eta horretarako nagusiki bi erabaki berri proposatu ditugu:

-LAB sindikatu antiarrazista bilakatzea dugu helburu. Antiarrizista bilakatzea, arrazista ez izatea baina zerbait gehiago dela ulertuta eta langile hauekin zor bat dugula aitortuz, zor koloniala.

Langile migratu eta arrazializatuen egoerari erreparatzea dagokigu, migrazio politika arrazisten ondorioak zeintzuk diren, atzerritar legearen eragina edota ematen diren lan esplotazio egoerak kontuan hartuz.

Honen guztiaren arabera, eskaintza sindikala zehaztu eta erabaki organizatibo berriak planteatzen ditugu.

-Lan osasunaren defentsa gure ekintza sindikalaren erdigunean jarri behar dugu. Lan istripuak eta laneko gaixotasunak ekiditeko, osasun galerak gertatu aurreko egoeratan gure ekintza sindikala indartuko dugu.

Prebentzio neurriak eskatu eta betearazten jarriko dugu indarra, instituzioei interpelazio zuzena eginez, dagokien erantzukizuna bereganatu dezatela eskatuz.

3. Zuzendaritza ereduan aldaketak

Eredu sindikalean eginiko berrikuntzak egitera goaz. Bestetik, kultura parte hartzailea sustatu nahi dugu. Delegatu eta afiliatuekin harremanak estutu eta parte hartzea areagotzeko plan estrategiko bat egingo dugu.

Garbiñe Aranburuk iragarri bezala, “zuzendaritza eredu horizontalago, kolegiatuagoa, partehartzaileagoaren aldeko apustua egiten dugu eta sindikatuan barne mailan, zein kanpora begira eraldaketa feministarako ematen ari garen urratsei jarraituz, idazkari nagusi bat izatetik bi koordinatzaile orokor izateko proposamena eramango dugu Biltzarrera”.

Ardura maila berean egongo diren bi pertsonei buruz ari gara eta bi horietako bat, gutxienez, beti emakumea izango da. LAB lehen euskal sindikatua izan zen, 2008an, idazkari nagusi gisa emakume bat izaten. Orain planteatzen dugun urratsaren bidez, urrats hori kontsolidatuko dugu. “Bi ardura horiek betetzeko Igor Arroyo eta ni neu Garbiñe Aranburu aurkezten gara. Hemendik aurrera afiliatuena izango da hitza”, erantsi du egungo idazkari nagusiak.

 

Garbiñe Aranburu: “Errotiko aldaketak behar ditugu; birbanaketa politiken alde eginez eta zaintza, enplegua eta ondasuna banatuz”

“Bukatu dira aitzakiak. Errotiko aldaketak behar ditugu. Nola ekarri aldaketak? Gaurko leloan diogun moduan, birbanaketa politiken alde eginez, zaintza, enplegua eta ondasuna banatuz. Banaketa hirukoitza borrokatuz”.

Garbiñe Aranburu idazkari nagusiaren hitzak dira hauek, Maiatzaren Lehenaren harira Bilbon egindako manifestazioaren osteko hitzartzean esandakoak. Hain zuzen ere, LABeko ordezkariak birbanaketa politiken alde egin eta zaintza, enplegua eta ondasunaren banaketarako neurriak eskatu ditu.

Garbiñe Aranbururen hitzetan, edozein koiunturak balio die kapitalismoan sakontzen jarraitzeko. Zentzugabea da kapitalismoaren krisiari kapitalismo gehiagorekin erantzutea, baina hori gertatzen ari da. Eta horrela goaz, hamarkadaz hamarkada, desberdintasun sozialak handituz, prekaritatea bizitzaren eremu guztietara hedatuz.

Aldaketa ekonomikoak eta sozialak behar ditugula adierazi du. Kapitalismoari alternatiba eraikitzea mundu mailako erronka globala izanik, herrialdez herrialde gauzatu beharrekoa dela nabarmendu du; herri burujabetza prozesuak bultzatuz, Euskal Errepublikarako bidean, burujabetza praktikara eramanez.

Idazkari nagusiaren arabera, zehatzak izan gara trantsiziorako proposamena egitean: Euskal Herriko Lan Kodea eta Gizarte Segurantzarako Lege propioa lortzen baditugu, banaketa hirukoitzerako proposamenak gauzatzeko moduan izango gara. Azken batean, urratsez urrats, errotiko aldaketa horiek hemen, Euskal Herrian, posible egiteaz ari gara.

Gobernuetatik ez dira bultzatzen eztabaidarik eta neurririk beharrezkoak diren aldaketak bultzatzeko. Ez dago aberastasuna banatzeko politikarik. Patronalaren poltsikoetara diru publikoa bideratzen dute baldintzarik gabe, baina inoiz ez diote patronalari esfortzurik eskatuko.

Lana duindu

Zaintza lanak eta enplegua banatu eta ondasuna birbanatu. Horra hor dirua gero eta esku gutxiagotan pilatzea eragotzi eta langileen arteko arrakalak ezabatzeko neurriak, egoerarik latzenean duten langileak izango direlarik onuradun nagusiak. Hala, politika birbanatzaileen aldeko eztabaida soziala elikatu eta horren araberako akordio sozialak behar ditugula berretsi du Garbiñe Aranburuk.

Lan guztiak aitortu, birbanatu eta duindu egin behar dira, lanaldia murriztuz, sektore feminizatuetako langileen lanari duen balioa aitortuz. Irekiak dauden borroka horietan guztietan hitzarmen duinak lortu arte jarraituko dugu borrokan eta etxeko langileekin egiten ari garen bideak ez du atzera bueltarik.

Soldatak eguneratu eta duindu egin behar dira. Gutxieneko soldata eta KPIaren erreferentzia mantentzen duten soldata igoerak defendatzen jarraituko dugu: “Iritsi da ordua gehiegizko soldatei eta dibidendoei mugak jartzeko”. 

Pentsioetan gauza bera. Ez dugu eros ahalmenaren galerarik onartuko eta adi jarraitzen dugu irekia dagoen erreformaren bilakaera zein izango den. 

Eta bada garaia, aberastasuna birbanatzeko soldatekin batera, zerga erreformari heltzeko. Kapital-errentei zergak gehitu behar zaizkie eta enpresa-mozkinen gaineko zergak handitu egin behar dira.

Birbanaketaren gaineko eztabaida soziala behar dugula azpimarratu du Garbiñe Aranburuk, berriro ere ondorioak langileengan ez erortzeko. Zentzu honetan, idazkari nagusiak jakinarazi du LABek ez diola zilegitasunik emango eta ez duela parte hartuko langileen eros ahalmenaren galera onartzea dakarren errenta itunean.

Hego zein Ipar Euskal Herrian mobilizatu gara Maiatzaren Lehenaren etorrerarekin, zaintza lanak, enplegua eta aberastasuna banatzeko aldarria ardatz

Maiatzaren Lehenaren etorrerarekin, zaintza lanak, enplegua eta aberastasuna banatzeko aldarria atera dugu kalera, “Altxa! Egin dezagun posible. Zaintza lanak, enplegua, ondasuna banatu” leloarekin.

Bilbo, Donostia, Eibar, Gasteiz, Baiona, Maule, Iruñea, Azkoien, Lizarra, Tafalla, Tutera, Doneztebe, Altsasu, Leitza… 10.000 lagun baino gehiago bildu gara Hego zein Ipar Euskal Herrian egindako mobilizazioetan, banaketa hirukoitzaren alde egiteko.

Egoera jasanezina da sozialki eta ekologikoki. Langileok urteak daramagu krisian, eta, orain ere, bizitzaren garestitzea ez dugu denok berdin pairatzen. Kapitalismoan etorkizunik ez dugu langileok, beste eredu ekonomiko eta sozial baterako bidea egiten hasi behar dugu. 

Eztabaida soziala bultzatu behar da eta neurri politikoak hartu banaketarako, birbanaketarako. LABetik banaketa hirukoitzerako egiten dugun proposamena norabide horretan doa, eta hemen, Euskal Herrian, egin behar dugu posible.

Halaxe nabarmendu dugu Euskal Herri osoan egindako mobilizazioetan. Hauek behin amaituta, espazio ludikoak antolatu ditugu, aldarrikapen eguna ere jai egun bilaka dadin. 

Orain, urrats berriak ematea dagokigu, maiatzaren 2tik aurrera. Lantoki eta sektore mailan borrokak piztu ditzagun. Politika publikoak aldatzeko borroka egin dezagun. Altxa! Egin dezagun posible!

Bizkaiko merkataritzako langileek greba eta mobilizazio eguna egin dute, hitzarmen duin baten defentsan

LAB, ELA eta ESK sindikatuok deituta, Bizkaiko ehungintza, larrugintza eta oinetakoen sektoreko langileek datozen egunotarako deitutako hiru greba egunetatik lehena egin dute, patronalek hitzarmenaren negoziazioan planteatutako proposamen atzerakoien aurrean. Maiatzaren 6 eta 13rako ere deitu dituzte greba egunak.

Gaurkoan, manifestaziora deitu dute Bilbon, Arriaga plaza eta Confebask patronalaren egoitza artean.

Langileak aldarrikapen hauek defendatzen ari dira:

-Soldata igoerak KPI-aren gainetik, eta aurreko urteetako atzerapenekin. 

-Lanaldi partzialentzako lanaldiaren egonkortzea. 

-Eraldaketa digitala gauzatzen duten enpresetako langileentzako lanaldi murrizketa, enplegua babesteko neurri gisa. Gero eta online salmenta handiagoa, orduan eta lanaldi txikiagoa. 

-Digitalizazioari lotutako kategoria eta funtzio berrien erregulazioa: bezero-arreta, paketeen prestaketa eta banaketa…

-Digitalizazioari lotutako lanentzako plusak.

-Genero-arrakalari aurre egiteko, Bizkaiko lurralde-eremuko lantokietarako Berdintasun Plana edukitzeko betebeharra. 

Arcelor Mittalen kontrako zigorra berretsi dute; amiantoaren biktima den langile baten familiari alarguntza-pentsioaren %50eko igoera ordaindu beharko dio #LortuDugu

Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiko lan-arloko salak ezetsi egin du Arcelor Mittalek haien aurka ezarritako zigorraren aurka jarritako errekurtsoa, eta Teo Vilaren familiari alarguntza-pentsioaren %50eko igoera ordaintzera zigortu du enpresa. Vila, lanean amiantoaren eraginpean egoteagatik hil zen 2016an, mesotelioma baten ondorioz. Gainera, enpresa kostuak ordaintzera kondenatzen du, lanaren heriotzagatiko erantzukizuna berretsiz.

LAB sindikatuak eta ZUZENKI bulegoak urteak daramatzagu kasu honetako erantzukizunak aitortzeko. Teo Vila irundarra Lesakako Laminaciones ohiko langilea izan zen 30 urte baino gehiagoz, eta 2016an hil zen lanean izandako esposizioak eragindako mesoteliomaren ondorioz.

Arcelor Mittali eta beste enpresa batzuei exijitzen diegu gaixo dauden langileen eta haien senideen sufrimendua luzatzeari uzteko, hori krudela iruditzen baitzaigu. Era berean, erantzukizunak har ditzatela eskatzen diegu, amiantoa erabili zutela eta horretaz baliatu zirela onar dezatela, prebentzio- eta babes-neurri egokiak ezarri gabe, eta horrek milaka langile gaixotzea eta hiltzea ekarri zuela.

Atzo, apirilak 28, laneko segurtasun eta osasunaren nazioarteko egunean egin genuen bezala, salatu nahi dugu gure ekintza sindikal eta juridikoan ikusten dugula milaka langilek beren lanean gaixotzen jarraitzen dutela, bai amiantoagatik, Nafarroan zein EAEn oraindik milaka instalaziotan dagoena, bai beste substantzia batzuengatik, ez dela behar bezalako prebentzioa, eta bidea, gaixotasunak berak ez ezik, mutuen segurtasunak ere larriagotu egiten duela.

Konpentsazio-legea onartzea, neurri gehiago ezartzea, dagoen amiantoa kentzea eta osasun-arazo publikoaren tratamendua ematea eskatzen dugu, eraginpean dauden langileei eta biztanleei egin beharreko mediku- kontrolak eginez.

Lesakako Laminaciones lantegian amiantoarekin lan egin zen, eta ziur gaude gutxienez Labeak, Galdara eta Berroneratzean eta eroanbide ezberdinetan izan dutela harremana material hiltzaile horrekin.

Arcelor Mittalek, altzairutegian lan egin zuten langile gehienek fabrika horretan amiantoa etengabe manipulatu dutela onartzeko egiten ari garen bidea luzea izaten ari da.

Modu kolektiboan lan egiten saiatzen ari gara, enpresan amiantoa erabili izana onar dadin, eta, horrela, eraginpean egon izan diren langileei azterketa medikoa egitea, bai jarduneko plantilla bai gaur egun erretiratuta dauden langileak kontrolatzeko eta diagnostikatzeko. Azken kasu horretan, Osasunbideak egiten du osasun- kontrola.

Lehengo edo egungo langile guztiak gonbidatzen ditugu elkarrizketak borondatez egiten jarraitzera, LABekin, batzordearekin edo zuzenean Nafarroako Osasun Institutuarekinn harremanetan jarriz. Horrela, kolektiboki, amiantoaren eraginpean egon diren langile eta lanpostu gehiago aitortuz, indar handiagoa egingo dugu.

Aitortzaren bidez, gure osasunaren kontrola eta jarraipena egitea lortzen dugu, eta amiantoarekin lotutako gaixotasunen bat garatuz gero, laneko gisa onartu ahal izatea.

Azkenik, eta ez garrantzi gutxiagokoa, besarkada handi bat bidali nahi diegu Teo Vilaren alargunari eta senideei, bai eta enpresa bereko beste hainbati ere, patronalaren eta administrazioen krudelkeriaren ondorioz antzeko egoerak jasan dituzten, jasaten ari diren eta jasango dituztenei.

Historiatik ikasi behar da, eta langile bakar batek ere ezin du osasuna eta bizitza galdu lanera joateagatik.

Aldarrikapen egun ez ezik, jai egun ere bilakatuko dugu Maiatzaren Lehena

Hemen da Maiatzaren Lehena. Bilbo, Donostia, Eibar, Gasteiz, Baiona, Maule, Iruñea, Azkoien, Lizarra, Tafalla, Tutera, Doneztebe, Altsasu, Leitza… Hego zein Ipar Euskal Herriko hainbat tokitan mobilizatuko gara, “Altxa! Egin dezagun posible. Zaintza lanak, enplegua, ondasuna banatu” leloarekin, eta horrekin batera, manifestazioen ostean, espazio ludikoak antolatuko ditugu.

Hiriburuetan, esaterako, Bilbo Zaharreko plazan, disko jartzaile bat, kale animazioa eta umeentzako jolasak egongo dira; Donostian, pintxo potea egingo dugu Trinitate plazan; Iruñean, Jarauta kalean, Txoko Gorria izenekoa atonduko dugu, kalejira musikatua, luntxa eta musika lagun.

Bestalde, Maiatzaren Lehen honetarako ekarri ditugun berritasunekin jarraituz, nabarmendu nahi dugu aurten ez dugula plastiko serigrafiaturik erabili igandeko data esanguratsua iragartzeko. Ez dugu plastikozko 12.800 metro jarri. Urrats asko egin behar ditugu trantsizio ekosozialistaren alde, eta hori da horietako bat.

Hauek dira Maiatzaren Leheneko LABen deialdiak:

-Bilbo. 11:00etan, Zabalburutik

-Donostia. 12:00etan, Easo plazatik

-Eibar. 12:00etan, Untzaga plazatik

-Gasteiz. 12:00etan, Andra Mari Zuria–Mateo Morazatik

-Iruñea. 12:00etan, Gaztelu plazatik

-Azkoien. 12.00etan, BMko aparkalekutik

-Lizarra. 12.30ean, geltokitik

-Tafalla. 13.00etan, Nafarroako Plazatik

-Tutera. 12.30ean, Queiles pasealekutik

-Doneztebe. 12.00etan, Avia gasolindegitik

-Altsasu. 12.30ean, Foruen plazatik

-Leitza. 12:00etan, Herriko plazatik

-Baiona. 11:00etan, Lan Burtsatik  

-Maule, 11:00etan, Gurutze Xuritik

Izugarria da PAI Nafarroako hizkuntz eredu bihurtzea, diskriminatzailea eta segurtasun juridikorik gabea baita

Gaur goizean Nafarroako Parlamentuan eginiko osoko bilkuran, Gobernuaren lehendakaritza duen PSN alderdiak, Navarra Suma koalizio eskuindarraren aldeko botoarekin, PAI ingelesez ikasteko programaren inguruko bere lege-proposamena onestea lortu du, orain arteko sarbidea arautzen zuen legeriaren gainetik pasatuz, sindikatuon eta Gobernuko zein oposizioko gainontzeko alderdien iritziari entzungor eginez eta prozesu parlamentarioen denbora errekor guztiak hautsiz. LAB sindikatuaren ustez izugarria da PAI Nafarroako hizkuntz eredu bilakatu izana, eta lege berria diskriminatzailetzat eta segurtasun juridikorik gabekotzat jo du.

PAIren inguruko lege honek atzerriko hizkuntzaren betekizuna duen foru-hezkuntzako funtzionario kidego berri bat sortuko du, egun arte ezinezkoa zena Estatuko araudiarekin, irakasle funtzionarioen lanpostuak hautatu eta betetzeko 276/2007 Errege Dekretuarekin eta 270/2022 Errege Dekretuarekin, hain zuzen.

Arau hauen arabera, irakasle funtzionarioak Estatukoak dira. Foru-lege hau onartzearekin batera, PSNk Nafarroako Administrazio Publikoaren menpeko irakasle-kidego bat sortuko du, atzerriko hizkuntzetan C1 eskatuz, eta horrek berekin ekarriko du bi irakasle-funtzionario mota desberdin egotea, lan-eskubide desberdinekin, funtzio berberak bete arren. Faktore hori eta beste batzuk direla eta, foru lege hau arau diskriminatzailea eta segurtasun juridikorik gabea da, eta horrek izugarri kezkatzen du LAB. Euskara meritu gisa Nafarroa osoan baloratzearen kontra azaltzen diren PSN eta Navarra Sumak oraingoan ingelesa hizkuntza ofizialen gainetik jarri eta betikotuko dute.

276/2007 Errege Dekretuak, irakaskuntza-plazak lortzeko, gaztelaniaren eta autonomia-erkidegoetako hizkuntza koofizialen ezagutza ezartzen du eskakizun gisa, baina ez atzerriko hizkuntzena; zuzeneko konfrontazioan, foru lege berri honek atzerriko hizkuntzen titulazioa eskatuko du (ingelesa, frantsesa edo alemana) Nafarroako hizkuntza ofizialen gainetik, eta atzerriko hizkuntzetan C1 duten irakasleek funtzionarizatzeko aukera izanen dute. Gure hizkuntza propioen profila bai baina atzerriko hizkuntzetakoa ez duten irakasle askok, beraz, ez dute aukerarik izanen plaza horietara hautatzeko, nahiz eta haien esperientzia handiagoa izan. Hortaz, diskriminatuko ditu irakasle hauek.

PSNk hau guztia egin du, gainera, Navarra Sumari men eginez, orain arte “programa” zirenak eredu bihurtzeko pausoak emanen direlako trukean. Hots, D, G eta A ereduen pare jarriko dituzte hemendik aurrera, bertako hizkuntza den euskarari ostikadak eman bitartean ‒gogoratzekoa da euskara meritu gisa baloratzeari uko egiten diola PSNk behin baino gehiagotan‒ingelesa, frantsesa edo alemanari Nafarroa osoan, zonifikaziorik gabe, alfonbra gorria zabaltzen dion bitartean. Horrekin, PSNk berriz ere erakutsi du eskuinak bultzatzen dituen politikak egonkortzeko edozein zirrikitu edo trikimailu aurkitzeko edo sortzeko gai direla. Halako asmakizunak ezinezkoak direla erraten du, noski, langileon lan eta bizi baldintzak duintzeko edo, hizkuntzen inguruan ari garela, euskararen egoera hobetzeko eskatzen zaiolarik. Bistan denez, Erregimen zaharraren zutabeetako bi berriz ere elkarlanean aritu dira.

Lege berri honi esker, PAIn ikasi nahi duten denentzat erraztasunak jartzen saiatuko omen dituzte: garraioa, jantokia, etabar. Zer gertatuko da, ordea, PAIn ikasi nahi ez dutenekin, eta beren herrietan bakarrik PAI aukera dutenekin ‒Beriainen bezala‒? PAI gabeko irakaskuntzarik eskainiko al zaie baldintza beretan?

LAB sindikatua irakasle guztiak egonkortzearen alde dago, baina diskriminaziorik sortu gabe eta ziurgabetasun juridikoa eragotziz, lege honekin bermatuta ez dagoena. Zer gertatuko da lege honen bitartez plaza eskuratzen duten pertsonekin? Beldur gara ez ote diren labirinto juridiko amaiezin batean eroriko, helegite ezberdinek behin eta berriz zalantzan jar baitezakete haien lanpostua. Horrez gain, nahi izanda ere, irakasle hauek ezinen dute gainontzeko irakasle funtzionarioek beste plaza batzuetara mugitzeko dituzten eskubide berberak izan.

LABek, halaber, eleaniztasunaren aldeko apustua egiten du, baina atzerriko hizkuntzak era orekatu eta koherentean landu behar direla pentsatzen du, gainontzeko konpetentzien eskurapena eta bertako hizkuntzen menperatzea galarazi gabe, egun programa hauekin gertatzen ez dena.

Honengatik guztiagatik, LAB ez dago ados PAI, PAF eta PALE bezalako programekin, ezta hauek bermatuko dituen zalantzazko legezkotasuneko foru-arau honekin ere, eta haien aurka mobilizatzen jarraituko du.

Egoerak sakoneko aldaketak eskatzen ditu: enplegua, zaintza eta ondasunak banatzea

Gaur Biztanleria Aktiboaren Inkestaren datuak egin dira publiko. Hego Euskal Herrian aurreko hiruhilekotik nabarmen egin du gora langabe kopuruak, 4.500 langabe gehiago, 124.400 langabe orotara.

Datu zehatzak aztertuz, emakumeen langabezia izan da igoera handiena jasan duena. Izan ere, igo den langabe kopuruaren % 95,55 emakumeak dira, 4.300 pertsona hain zuzen ere. Datu hori bat dator sektorekako azterketa kontuan hartzen badugu, zerbitzuen sektorea izan baita langabezia igoera handiena jasan duena. Zerbitzuetan daude sektore feminizatu gehienak, sektore horiek dira enplegu ezegonkorrena sortzen dutenak. Koiunturaren arabera inpaktu azkarrena jaso eta gora beherak pairatzen dituzte enplegu horien ezaugarriengatik: behin- behinekoa edo enplegu ezegonkorra eta, oro har, prekarioa. Erabili eta botatzeko enplegua da, merkatuaren arabera sortu eta desagertzen dena: urte garaiaren arabera, edo sortzen diren krisi desberdinen arabera.

Bestetik, langile migratuen langabezia tasa izugarria azpimarratu behar dugu, tasa orokorraren (% 10,44 Nafarroako Foru Erkidegoan eta % 8,69 Euskal Autonomia Erkidegoan) hirukoitzera iritsi baita hiruhileko honetan (% 31,69 eta % 24,24 hurrenez hurren). Langile migratu eta kasu askotan arrazializatuek pairatzen dituzte lan merkatuaren ondorio ankerrenak: esplotazio maila altuenak, lan prekarioak eta langabezia zein pobrezia tasa altuenak ere bai. Maiz lan baldintza horiek legez kanpo egon arren, atzerritarren legearen ondorioz sortzen den errealitatea da, kapitalak esku-lan merkea baliatzen baitu irabaziak handiagoak metatzeko.

Epe-luzeko langabeziari dagokionez, azken urteetan gero eta langile gehiago daude egoera honetan, urte bete edo gehiago lan bila. 2020an langabetuen % 40,30 baziren, 2022an % 53,86ra igo da, langabe guztien erdia baino gehiago epe luzekoak izanik. Lan merkatu dinamiko bat saldu nahi badigute ere, datuok argi erakusten dute egoera estrukturala dela eta behin langabezian egonik, lanpostu bat lortzea oso zaila dela, hainbat baldintza determinanteak izanik: adina, ikasketa maila, sexu-generoa, jatorria…

Egoera larria da. Langabeziak gora egin du, inflazioak gora, erosahalmenak behera, pentsioen errebalorizazio ez- nahikoa… Eta arazoaren muinera jo ordez langileon soldata jarri da jo puntuan patronalaren eta instituzioak kudeatzen dituzten alderdien aldetik.

Gaur, nazioarteko lan osasunaren eguna da. Bada garaia langileon beharrak, langileon osasuna, erdigunean kokatzeko. Igandean mundu osoko langileriak kaleak beteko ditu Maiatzaren Lehenean, langileon eskaera eta aldarrikapenen bozgorailu izango da. Erronka globala da, baina herrialdez herrialde gauzatu beharrekoa. Euskal Herrian egin ahal izateko estatu tresnak behar ditugu: Euskal Lan Kodea eta Euskal Gizarte Segurantza. Burujabetza eskuratu behar dugu, Madrilen eta Parisen posible ez diren aldaketak Euskal Herrian gauzatu ahal izateko. Egin dezagun posible.

Lanak gaixotzen eta hiltzen jarraitzen duela salatu dugu Lan Segurtasun eta Osasunaren Egunean

Prekaritateak langileak hiltzen dituela eta lan heriotzak salatzeko, LAB, ELA, ESK, STEILAS, Etxalde eta Hiru sindikatuok manifestazio bana egin dugu Bilbon eta Iruñean, Lan Segurtasun eta Osasunaren Nazioarteko Egunean, eta lore eskaintza banarekin omendu ditugu hildako langileak. LABetik ere Donibane Lohizunen egin dugu elkarretaratzea, Ipar Euskal Herriko zenbait sindikaturekin batera.

Murrizketen eta Covidaren ondorioz lan jarduerak behera egin duen arren, Hego Euskal Herrian lan ezbeharren kopuruak gora egiten jarraitzen du, modu kezkagarrian: 2021ean %10,2ko igoera izan da EAEn eta  %16,7koa Nafarroan. Iaz, gutxienez, 68 langile hil ziren lanean, 48 EAEn eta 20 Nafarroan, eta aurten jada 20 langile hil dira Hego Euskal Herrian, 17 EAEn eta 3 Nafarroan.

Lan gaixotasunei dagokionez, azpi erregistroa salatzen jarraitzen dugu estatistika ofizialetan. Hego Euskal Herrian bakarrik, gutxienez, 17 pertsona hil dira amiantoarekin lotutako gaixotasunen ondorioz, esaterako.

Mutualitateak eta enpresak dira egoera horren erantzule nagusiak. Prebentzio zerbitzuen eta mutualitateen jardunbide txarren aurrean, baina, erakundeek ez dute behar besteko kontrol eta neurririk hartzen. Giza baliabide gehiago behar dira, bikoiztu behar dira inspektoreak, esaterako.

Horregatik, kaleetan aldarrikatu dugu lanak gaixotzen eta hiltzen jarraitzen duela, eta prebentzio neurriak bermatu ezean, milaka langilek jarraituko dute behar besteko babesik gabe; bereziki, prekarioen daudenak.