Abian da Baiona-Miarritzeko X. Biltzar Nagusia, “Bagara bagoaz” leloarekin. Bi egunez, ekainaren 16an eta 17an, aurreko biltzarrean hartutako erabaki nagusiak berretsi eta horiek garatzeko erabakiak hartuko ditugu.
Borroka, borroka eta borroka dugu ardatz, eta izaera horretatik tiraka ekin diogu biltzarrari. Kurtso honetan zehar 100 lantoki baino gehiagotan grebak deitu eta kalera atera gara. Kalean gaude. Lan eskubideen alde, enpleguaren defentsan, diskriminazioaren kontra… Agindu genuen eta bete dugu. Abian da borroka ziklo berria Euskal Herrian.
Borrokak merezi du. Eta borrokan jarraitzeko asmo betez bildu gara Baiona-Miarritzen. Datozen bost urteetarako LABen ardatzak, erronkak eta lan ildoak finkatuko dituzten erabakiak hartuko ditugu biltzarra bukatu bitartean.
Baiona-Miarritzeko X. Biltzar Nagusiaren bezperan, Nazioarteko Konferentzia antolatu dugu Hendaian, mundu osoko hainbat herrialdetatik etorritako ordezkari sindikalekin, “klase sindikalismoaren erronkak egungo fase kapitalistan” izenburupean. Hainbat adierazpen adostu ditugu bertan; egungo koiunturari buruzko adierazpen orokorra, tartean.
Pais Valencia, Palestina, Galiza, Txipre, Portugal, Asturies, Kuba, Sahara, Austria, Kanaria Uharteak, Panama, Argentina, Catalunya, Suitza, Brasil, Korsika, Martinika, Kanakia, Andaluzia, Aragoi, Frantzia, Nikaragua, Italia, Groenlandia, Irlanda, Guadalupe, Sardinia, Aosta Gaza-Palestina… hainbat herrialdetatik hurbildu dira Euskal Herrira, hainbat sindikaturen ordezkari gisa.
Zerrenda luzea da: Intersindical Valenciana, National Union of Palestinian Workers, New Unions, Condeferacion Intersindical Galega, PEO, CGTP IN, Corriente Sindical de Izquierda, Central de Trabajadores de Cuba, UGT Sario, Left Block Austrian Trade Union, Federation Intersindical Canaria, Federacion Autentica de Trabajadores, CTA-Autonoma, Intersindical Catalana, UNIA Ginebra, Central dos Trabalhadores e Trabalhadoras do Brasil, STC, UGTM, USTKE, Intersindical Alternativa de Catalunya, Central Unitaria de Traballadoras, Sindicato Andaluz de Trabajadores, Colectivo Unitario de Trabajadores, Solidaires, Central Sandinistas de Trabajadores, Unione Sindicale di Base, SIK, Trade Unionists for a New and United, Ireland, UGTG, CSS, SAVT, ILCU…
Elkartasun keinu asko izan dira konferentzian. Irudian, erdian, Palestinako ordezkarietako bat.
LAB sindikatuko idazkari nagusiaren ondoko Igor Arroyok ongi etorria eman die bertaratutakoei: “Herriak agindu dezala, eta ez kapitalak”. Arroyok salatu du kapitalismoa bidegabea dela, “esplotazioan oinarritzen delako, herriak epaitzen dituelako, kulturak eta ekosistemak desegiten dituelako eta emakumeak zapaltzen dituelako. Baina, ez da bakarrik bidegabea, bideraezina ere bada”.
LABeko Nazioarteko arduradun Koldo Saenzek hartu du hitza ondoren, eta mezu argi bat zabaldu du: “Kapitalismoak porrot egin du”.
Konferentzian bildutako ordezkarien hitzartze eta hausnarketekin aurrera egin du jardunaldiak, sindikalismo borrokalariak dituen erronkak hizpide, klase elkartasunetik eta elkarlanetik abiatuta. Izan ere, krisi ekonomikoa, edo azken urteotako krisi-segida, gaur egungo mundu kapitalistaren elementu iraunkorra da, eta bat egiteko eta elkarrekin aritzeko beharra ezinbestekoa da munduko langile-klase osoak aspaldidanik jasaten dituen erronkei eta erasoei aurre egin ahal izateko.
Arabako metalgintzako mahai negoziatzailea bildu da. Bertan, SEAk aurrerapen txiki-txikiak aurkeztu ditu, ziuraski greben eta mobilizazioen presioaren ondorioz. Mugimendu eskas horien aurrean, LABek pisuzko edukiak exijitzen ditu hitzarmen duin bat adosteko. Hortaz, beste sindikatuekin batera aztertuko ditugu hurrengo pausuak, argi edukita ganorazko edukirik gabe, mobilizazio berriak egongo direla.
Gaurkoan, SEA patronalak aurrerapen txiki-txikiak eman ditu, gehienak izan dira aurretik ahoz esandakoak idatzira pasatzea. Ziuraski, greben eta mobilizazioen presioaren ondorioz egin ditu mugimendu txikiok. Izan ere, momentuan grebak gutxietsi nahi izan bazituen ere, kontzientea da sektoreak sekulako erantzuna eman zuela.
Edonola ere, LABen ustez, mugimendu eskasak dira, SEAren eskaintza gutxi aldatzen dutenak. Horien aurrean, LABek pisuzko edukiak exijitzen ditu Arabako metalgintzan hitzarmen duin bat adosteko. Hortaz, guretzat, besteak beste, honako edukiak egon beharko ziren:
– Soldaten eguneraketa eta KPIrekin lotutako soldata igoerak.
– Igoerak soldata errealetan.
– Lanaldiaren jaitsiera nabarmena.
– Bajen osagarriak hobetzea.
– Subrogazioa gehiago zabaltzea
– Bestelako neurriak pertsonak erdigunean jartzeko.
Hori guztia dela eta, LABek beste sindikatuekin batera aztertuko ditu hurrengo pausuak, garrantzi handia ematen batiogu lortutako batasun sindikalari. Edonola ere, argi daukagu: ganorazko edukirik gabe, mobilizazioekin jarraituko dugu, beti ere ekimen eragikorrenak bilatuz Arabako metalgintzan lan baldintza duinak lortzeko.
Hemen da LAB sindikatuaren X. Biltzar Nagusia. Baiona-Miarritzen egingo dugu, ekainaren 16an eta 17an, aurreko biltzarrean hartutako erabaki nagusiak berresteko eta horiek garatzeko.
Zentzu honetan, biltzarrak berritasunak dakartza erabaki nagusien garapenean, eta berritasun horietako batzuk lotura zuzena dute bizitzaren eremu guztietara hedatzen ari den prekarizazioak kolpatzen dituen langileekiko. Horien artean daude langile migratu eta arrazializatuak.
LABek langile guztien lan eta bizi baldintzak borrokatzeko tresna eraginkorra izan nahi du, eta, horretarako, apustu berrien artean, sindikatu antiarrazista bilakatzea erabakiko dugu; antiarrizista bilakatzea, arrazista ez izatea baino zerbait gehiago dela ulertuta eta langile hauekin zor bat dugula aitortuz, zor koloniala.
Honi buruz aritu gara Ekintza Sozialeko kide Josefina Roco “Txefi”-rekin:
Josefina Roco “Txefi”.
-Nondik dator sindikatu antirrazista bilakatzeko beharra?
LAB kontrabotere tresna bat da Euskal Herriko langile eta herritar guztientzat. Langileen eskubideen alde lan egiten dugu, haien antolaketa kolektiborako baldintzak eskainiz eta sistema kapitalista, klasista, matxista, kolonial eta biozida horren desberdinkeria eta indarkeria-kausen aurka borrokatzeko, Euskal Herriaren subiranotasunaren defentsa ardatz.
Ekoizpen, metaketa eta ustiapen-formen eta harremanen eraldaketek enplegu eta prekarizazio-modu berriak eszenaratu dituzte, eta horiek langile-klasera zabaldu dira, gero eta gehiago subjektu anitza eta dinamikoa bihurtuz. Sindikatu gisa, erronka handia da subjektu horietara eta errealitate berrietara, lanekoak eta biziartekoak, iristea. Horretarako, gogoeta egin behar dugu, eta gure egitura eta praxi sindikalera egokituko diren erabakiak hartu.
Prozesu bikoitza da. Langile-klasea birkokatzen den bitartean, erakunde gisa berrasmatzen ari gara. Duela bost urte, Birpentsatzen prozesuaren barruan, gure ekintza sozioindikala berritzeko prozesu bati ekin genion, kapital-bizitza gatazka erdigunean kokatuz eta langile guztien errealitate anitza kontuan hartuz.
-Egungo errealitateak eskatutako erabaki bat da, ezta?
Ezin gara bazterrean geratu, testuinguruak eskatzen du parean egotea. Aurreko borroka eta antolaketa-moduek beren indarra izaten jarraitzen dute, baina errealitate eta baldintza zehatzetara egokitu behar dira, eta ezin ditugu errealitate eta baldintza horiek ez baztertu ez ikusezin bihurtu. Hori da langile guztientzako tresna izatea.
Arrazakeriaren aurkako sindikatu gisa eraikitzea prozesu honen parte da. Euskal Herrian migratutako eta arrazializatutako langileak kolektibo zabal eta heterogenoa dira; egoera desberdin eta aldakorrek zeharkatzen dute. Abiapuntuko baldintzek, atzerritartasun-egoerak, negoziatzeko unerako ezintasunak edo mugak, gizartearen eta erakundeen babesgabetasunak, egiturazko arrazakeriak eta indarkeria transistemikoek modu zehatzean eragiten diete lankide horien bizitzei eta gorputzei.
Sindikatu gisa, orain arte ez dugu ez irakurketa ez lan zehatzik egin langile migratu eta arrazializatu horien berezitasunei aurre egiteko. Haien espezifikotasunetik jorratzea garrantzitsua dela uste dugu, haientzat ere tresna erabilgarria izan ahal izateko. Ez gara denak berdinak, eta ez dugu izan nahi. Baina ezin ditugu guztiak berdindu, hasierako baldintzak ez baitira berdinak, eta askotan aniztasun horiek asimetria bihurtzen dira mundu honetan eta sistema honetan.
-Zein pauso eman dituzue norabide horretan?
Arrazakeriaren aurkako praxi sindikal batean aurrera egitea dimentsio desberdinak uztartzen dituen apustua da. Langile migratuez eta arrazializatuez harago doan talde-lana egitea da. Guztiok inplikatzen gaituen lana da, arrazakeria ez baita migratzen duten pertsonen arazoa soilik. Arrazakeria leku guztietan dago. Ez gara horretaz jabetzen. Antirrazismotik lan egin nahi duen sindikatu gisa, honen aurrean jarrera aktiboa hartu, salatu eta tinko lan egin behar dugu lantokietan, lan-araudietan eta administrazio publikoan arrazakeria desmuntatzeko; gure erantzukizun eta hautu politikoa da.
Prozesu hori hasteko erabakia hartu genuenean, enplegu-baldintzak hobetzeaz eta langile migratuekin lan egiteaz hitz egin genuen, euren egoerak eta LABi buruz dituzten itxaropenak bertatik bertara ezagutzeko. Ez genuen imajinatzen zer zetorren. Gaur mahai gainean jartzen ari gara arrazakeriaren aurkako idazkari bat eraikitzeko beharra. Jauzi hori asmoak askoz harago joan behar zuela ikusi izanaren parte da.
-Hilabete askotako lana izan da, ezta?
Hainbat hilabetez, dimentsio anitzeko barne-prozesu bat egin genuen. Tailer parte-hartzaileak egin ditugu hainbat lurraldetan migratutako eta arraza-egoeran dauden langileekin eta formakuntza egin dugu hainbat sektore, eskualde eta ardura desberdinetako kiderekin. Kontraste-bilerak ere egiten ditugu Euskal Herrian migratutako pertsonen erakundeekin eta kolektiboekin. Laburbilduz, zazpi hilabeteko lana izan da, non 140 langile migratu eta arrazializatu baino gehiagok, sindikatuko 40 kide inguruk eta 20 bat kolektibo sozialek parte hartu duten. Hortik dator erabaki hau. Ez arrazistak ez garelako, baizik eta ikusi dugulako asko dagoela egiteko ekintza sindikal baten eta arrazakeriaren aurkako sindikatu baten alde.
-Prozesu honetan, zer aurkikuntza nabarmenduko zenuke?
Ikusten ari gara langile migratuek eta arrazializatuek forma eta antolaketa kolektibo berriak ekarri dizkiotela sindikatuari. Borroka-istorioak, jakintzak eta gaitasun handiak dituzten pertsonak dira, eta ez dira beti balioesten. Gauza asko erakutsi dizkigute borrokari eta antolaketari buruz. Hori da, adibidez, Bizkaiko etxeko langileen edo Nafarroako landa eremuko langileen kasua. Borrokan ikusi ahal izan dugu nolako gaitasuna duten subjektu gisa eta nola aberastu duten sindikatua aniztasun horietatik.
-Zein pauso emango dituzue aurrerantzean?
Bide luzea dago aurretik. Pausoak mantsoak izango dira eta badakigu kostatuko zaigula, gauza asko mugitzen direlako eta ondo dago horrela izatea. Era guztietako hesiak eta erresistentziak ditugu. Lana guztien artean, bakoitzak bere buruarekin, besteekin, egin behar dugu. Praktikak, pentsamenduak, hizkuntzak eta kodeak berrikustea eta aldatzea eskatzen du honek guztiak.
Idazkari feministarekin bezala, arrazakeriaren aurkako idazkariaren sorrerak ez dakar konponbide magiko edo berehalakorik. Eman nahi dugun norabide bat da, helburu bat, eta horren gainean lan bat hasten da. Esploratu egin beharko da, arnasa hartu, pazientzia izan, irakurtzen jakin eta ikuspegia izan behar da, hanka-sartzeak birbideratzeko eta antzemateko gertatzen direnean. Badakigu asko dugula ikasteko eta desikasteko.
Orain arte identifikatu ditugun beharretako batzuk modu konektatuan landuko ditugu: formazioa eta sentsibilizazioa, bai atzerritartasunari eta sektoreko hitzarmen espezifikoei dagokienez, bai pribilegioei, beldurrei eta aurreiritziei dagokienez ere.
Migratuen lan-osasuna, lankide horien antolaketa kolektiboa, arrazakeriaren aurkako ekintza sindikala, aholkularitza juridikoa… Hona hemen pista batzuk, apurka-apurka aldatzen eta hobeto definitzen joan daitezkeenak, nola, norekin eta zein unetan eta zein intentsitaterekin heltzen ari garen ondo diseinatuz.
Zerbait argi daukagu. Prozesu integrala izan behar du, federazio, idazkari eta arlo guztiak artikulatuko dituena eta guztion inplikazioa eskatzen duena.
-Prekaritateak zuzenean kolpatzen die langile migratu eta arrazializatuei. Nola erantzun ahal zaio egoera horri?
Prekarizazioak eta pobretzeak pertsona guztiak zeharkatzen gaitu, botereak eta kapitalak indartzen jarraitzeko aplikatzen dituzten estrategiak dira. Horrek era askotako eragina du pertsonengan: zatikatzen du, isolatzen du, desmobilizatzen du, beldurra sartzen du, zorra sortzen du; kontrol sozialeko mekanismoak eta mendekotasun ekonomikoa eta subiranotasunarekiko galera uztartzen ditu. Inor ez dago honetatik guztiagatik salbuetsita. Zaila da munstro honen aurka borrokatzea.
Pertsona migratuek eta arrazializatuek, gainera, egoera horiek beste zapalkuntza batzuekin pairatzen dituzte, hala nola, arraza, klase soziala, administrazio-egoera, sare sozialik eza, eskubideei buruzko desinformazioa… Kapitala horretaz baliatzen da, esplotazioa areagotuz eta gaitz guztien erruduntzat hartuz.
Klase sindikatu gisa, sindikatu soberanista, feminista, internazionalista gisa, kontrarelatoa eta langileen arteko elkartasun-praktikak eraikitzeko gai izan behar dugu. Ezin gara etsaiaz erratu, ezta txorakerietan indarrak alferrik galdu ere. Gertatzen ari dena eta gertatzen jarraituko duena oso larria da. Jakitun izan behar dugu langile klaseak dituen gaitasunez eta jakintza kolektiboaz, Euskal Herrian langile klasea subjektu anitza eta askotarikoa den neurrian.
-Hego eta Ipar Euskal Herriaren arteko mugan gertatzen ari den drama etengabe ari gara salatzen. Zeintzuk dira gure aldarriak horren aurrean?
Kapitalak eta estatu inperialistek ezarritako mugak Euskal Herrian aski ezaguna dugun eraikuntza dira. Bereziki, Irun eta Hendaiakoa, euskaldunentzat hain garrantzitsua dena, gure herria bi estatutan banatzen duelako.
Muga militarizatua, arrazista eta oinarrizko eskubideen urratzailea da. Heriotzaren muga horrek, pertsona migratuen eta arrazisten eskubideen alde lan egiten duten arrazakeriaren aurkako zenbait kolektibok hala deitzen diotenak, agerian uzten du Espainiako eta Frantziako estatuen hipokrisia, bai eta igarobidean dauden milaka migratzaileren biziraupenaren beharra ere, baldintza hobeetan bizitzeko aukerak baino bilatzen ez dituztenak.
Ez diogu begiratzen bizitegi-egitura, aterpetxe, harrera-espazio, etxebizitza eta erroldatze-guneen faltari. Ez da enplegu-mekanismorik edo prestakuntza-mekanismorik ematen, pertsona horiek, gehienak oso gazteak, beren bizitza Euskal Herrian egin ahal izan dezaten. Era berean, ez dugu ikusten zergatik irten diren beren herri eta lurraldeetatik, estraktibismoari, espoliazioari, arpilatzeari eta mendebaldetik ekoizten lagundu dugun garapen-ereduari lotuta. Ez dugu pentsatzen zer izan daitekeen amaiezina dirudien bidaia hori. Ezta Irunera iritsi arte gertatu behar izan dutena ere, adibidez.
LABetik, Euskal Herria harrera-herria izatearen aldeko apustua egiten dugu. Eta horrek eskubideak, aukerak, aitortza eta enpatia dakartza berekin; hurbiletik, auzokideengandik eta elkarrekin bizimodua egitetik.
Gipuzkoako ehun-merkataritzaren sektorean 2.262 langile daude gaur egun. Kolektiboaren egoera desberdina da, batzuei 2006-2009 hitzarmena aplikatzen baitzaie (eta soldata izoztuta dute 2009 urtetik) eta beste batzuei 2010-2018 hitzarmena.
ADEGI eta Gipuzkoako Merkataritza Federazioak 2010-2018 urteetako hitzarmena inpugnatu zuten eta, ondorioz, estatutuz kanpoko hitzaremena kontsideratu zen. Baina, errealitatean, aplikatzera iritsi den hitzarmena da. Adibidez, Donostiako kaleko dendetan eta Donostia eta inguruko merkataritza zentroko langileen egoera aztertu dugu, guztira 970 langileen datuak ditugu, hau da, esparruan totalean dauden % 42,88, eta horietatik 734ri 2010-2018 hitzarmena aplikatzen zaie, hau da %75,67ri.
Hori kontuan hartuta eta historian haratago joz, esan behar da lan-baldintzetan aurrerapenik izan ez duen sektoreaz ari garela.
2021 urte amaieran, ehungintza merkataritza hitzarmena berritzeko negoziazioekin hasi genuen. Harrezkero, hainbat negoziazio-bilera izan ditugu. Bilera hauetan, hainbat arazoekin aurkitu gara, eta horrek akordio batera iristea eragozten digu. Lehenengoa, patronalek ez dutela 2010-2018 hitzarmena onartzen eta 2009ko egoeratik abiatu nahi dutela. KPIren pareko soldata-igoerak, ordu osagarrien kontsolidazioa, inauterietako arratsaldearen eta Aste Santuko larunbataren ordainketa, lanaldiaren distribuzio erregularra eta igande eta jaiegunetako lana arriskuan jartzen dira, besteak beste.
Sektorearentzat egoera hau jasanezina da. Urtean 1.748 lanorduetatik jaitsi ezin izan duten langileetaz ari gara, 20 urte baino gehiago borondatezkoa ez den 20 orduko lanaldi partzial bat duten langileez ari gara, kontziliatzeko ezintasuna eta promoziorako aukerarik ez dutenetaz ari gara, eta digitalizazio prozesuen ondorioz dendak itxi, eta kaleratzen dituzten langileez ari gara. Hilean gordinean 950 euro jasotzen duten langileez ari gara. Baina, zorionez, antolatu eta aski dela esan duen kolektibo bati buruz ere ari gara.
Horrenbestez, LAB eta ELA sindikatuok beste greba-egun bat deitu dugu ekainaren 23rako, Gipuzkoako ehungintza merkataritzako langile guztientzat. Ezinbestekoa da, beraz, patronalek kolektiboaren lan-baldintzak hobetzeko proposamen bat egitea, sektoreak pairatzen duen partzialtasunerako, eta urteko lanorduen jaitsierarako irtenbideak barne, besteak beste. Gainera, digitalizazioari aurre egiteko neurriak hartu behar dira; izan ere, merkataritza azken aldian online salmentaren ondorioz denda itxierak jasan ditu.
Gipuzkoan, 2020ko abendutik 2021eko abendura bitartean, hainbat katetako dendak itxi dira; Irungo eta Eibarko Stradivarius, Zara Home Garbera, Masssimo Dutti urbil, Woman Secret zentroa eta Irun, Eibarko Springfield, Donostiako COS, e.a. Guztira, zuzenean suntsitutako 70 lanpostu baino gehiago. Enpresak ezarritako salmenta-helburuetara iristen diren denda errentagarriak itxi dira, eta horri buruz hitz egin behar da eta neurriak hartu behar dira, urjentea da.
Merkataritzaren egoerak nabarmen egin du okerrera azken urteotan, gero eta gutxiago gara eta gero eta lan-baldintza okerragoak ditugu. Premiazkoa da Gipuzkoako ehun-merkataritzaren errealitatea jasoko duen hitzarmen bat, lan-baldintzak hobetuko dituena eta kalitatezko enpleguaren bermea izango duena.
Greba egun honetarako informazio-piketeak egingo dira Donostia eta inguruko merkataritza-gune guztietan, Urbil, Mendibil eta Txingudi eta, 12:00etan, AKELARRE bat egingo dugu, patronalaren proposamenak erretzeko. Ondoren kalejira egingo dugu Donostiako kaleetan zehar.
Helduen egoitzetako erresidentzien mahai negoziatzailearen bilkura burutu dugu gaur LAB, ELA, CCOO eta UGT sindikatuok patronalarekin (Adegi, Lares, Acgg eta Matia). Aurreko bilkuran sindikatuok plataformak aurkeztu genituen, eta patronalak konpromisoa hartu zuen hauek aztertu eta baloratzeko. Horretarako denbora behar zutela esan ziguten eta horregatik luzatu zen denboran bilera berri baten data. Gure harridurarako, gaur patronala mahaia zartatzera etorri da, negoziaketak aurrera jarrai dezan aurrebaldintzak jarriz eta gure plataformen gaineko balorazioak egitea exigentzia berriekin azpiratuz.
Hainbeste denbora eta gero, hainbeste sufrimendu eta gero, halako jarrera eta arduragabekeriaz jokatzea ulertezina da. Ez dago borondaterik, ez dute borondaterik negoziatzeko. Horren argigarri gaur jazotakoa.
Langileoi honen aurrean ez zaigu besterik geratzen borrokatzen jarraitzea baino. Inoiz baino ozenago entzun gaitzatela. Zentruz zentru indarrak biderkatu eta herrialdeko hitzarmen baten bidean borrokan jarraituko dugu helduen egoitzetako langileok.
Gaur goizean, Lan Harremanek Kontseiluaren egoitzan, Santurtziko porturako hitzarmen kolektiboa sinatu dute Koordinadora eta UGT sindikatuek BilboEstibako patronalarekin. LABek ez du hitzarmena sinatu, behin-behineko 100 langileen gatazka ez konpontzeagatik, soldatak murrizteagatik eta lanaldia handitzeagatik.
Akordioaren arabera, datozen hiru urteetan 2.550.000 €-ko soldata kenduko zaie langileei, eta % 4ko igoera izango dute 2025, 2026 eta 2027tik aurrera, KPIarekin inolako loturarik izan gabe, Portuko Enplegu Zentroa (PEZ) desegiteko etengabeko mehatxua, langile falta, behin-behinekotasunaren gehiegizko erabilera, BilboEstibako enpresetako lan-baldintzak, instalazioen eta makinen egoera, gehiegizko lanaldiak, langileen atsedenaldiak behin eta berriz ez betetzea, lanaldiaren bikoizketak eta abar dira Koordinadorak eta UGTk hitzarmen hau sinatuta konpondu ez dituzten gauzetako batzuk.
LABek, negoziazio osoan zehar, behin-behineko 100 langileen gatazkari irtenbide bat bilatzeko eskatu du, eta zoritxarrez esan behar dugu eguzkiari aupada egi diotela, langileak berrezartzeko konpromisoa islatuz, zamaketari finkoek erretiroa hartu ahala, urteko txanda-kopuru oso altuaren baldintzapean. LABen ustez, ez da behin-behineko langileen gatazka konpondu, eta hori da, hain zuzen ere, hitzarmen honen sinadurarekin bat ez egiteko arrazoi nagusia.
Kaleratzeak Bilboko portuko zamaketan
Zamalanetako enpresak ez daude erretiroagatiko birjarpen-tasei dagokienez sinatutakoa aplikatu zain, eta porturako zerbitzua ematen lan-egun bakoitzeko kontratuekin, erabateko prestasunarekin eta lan-txanda desberdinetan 15 urte baino gehiago daramatzaten langile horiek kaleratzen ari dira.
Orain, lan-egoera eta egoera pertsonal bidegabe eta dramatikoari irtenbidea bilatu beharrean, zamalanetako 4 enpresek erabaki dute langile bakoitzari dagokion kalte-ordaina ordaintzea eta kaleratzen hastea, epai desberdinak eman ahala.
LABek dei egiten die portuko 4 zamaketariei (CSP, SLP, BERGE eta TORO Y BETOLAZA), BILBOESTIBA CPE eta Ricardo Barkala presidente duen Portu Agintaritzari, egoera larri honekiko zentzuz jokatzeko eta langile horientzat premiazko irtenbide bat aurkitzeko.
Hartzekodunen konkurtsoa «tongo» bat izan da
Hartzekodunen konkurtso-egoera honetara nola iritsi garen jakiteko, kontuan izan behar dugu 2017ra arte BilboEstibak, bere estatutu sozialen arabera, 0 €-ko emaitza garbia eman behar zuela ekitaldi bakoitzaren amaieran. Hau da, emaitzak nulua izan behar zuen. BilboEstibaren eta bere akziodunen artean egiten ziren bi noranzkoko fakturazioen bidez egiten zen hori, eta akziodun horiek, aldi berean, bere bezeroak ziren. Horrela, akziodunek (Bergé, CSP, SLP eta Toro y Betolaza) langileen kostuaren antzeko prezioa ordaintzen zuten zerbitzuengatik, eta ekitaldiaren amaieran egiten ziren doikuntzen ondoren, emaitza 0 eurokoa zen beti.
Hori 2017an aldatu zen, legedia eta estatutuen aldaketarekin batera, une horretatik aurrera, enpresak irabaziak edo galerak eman zitzakeen. Aldaketa horren emaitza hurrengo urtean ikusi zen: 2018an enpresak 4.191 €-ko mozkin garbiak eman zituen. Hortik aurrera galerak hasi ziren: 2019an galerak 484.291 €-koak izan ziren eta 2020an 2.747.720 €-koak.
Jakina, liberalizazio horrek ez zuen eragin positiborik izan Bilboestiban; hain zuzen ere, 2019ko galerek 350.295€-ko Ondare Garbia negatiboarekin utzi zuten enpresa, hau da, 2019an BilboEstiba desegiteko kausan zegoela, Kapital Sozietateen Legearen arabera. Izan ere, 2017ra arte ez genuen galerarik, baina ezta Ondare Garbia gizenduko zuten erreserbak sortuko zituzten etekinik ere, eta, beraz, galeren lehen urtean horren egoera larrian geunden.
Galera horien zergatia hausnartu behar dugu. Arrazoia erraza da azaltzen; izan ere, gure jardueraren alderdi ekonomikoa oso erraza da, ematen ditugun zerbitzuengatik kobratzean laburbiltzen baitira mugimenduak, eta gure gastu ia bakarra Langileen Gastua da. Hain negozio “sinplean”, azalpen posible bakarra da akziodunek gure zerbitzuengatik ordaintzen zuten prezioa izugarri murriztu zela. Hau da, Bergék, CSPk, SLPk eta Toro y Betolazak gure zerbitzua kostu-prezioaren azpitik ordaintzen zuten.
Horrek guztiak, noski, eragina izan zuen akziodunengan. Emaitzak asko hobetu ziren, eta, batez ere, aldaketa deigarri bat dago: 2017tik aurrera hasi ziren modu basatian dibidenduak banatzen, ordura arte egiten ez zutena. Zehazki, 2017 eta 2020 artean, bakoitzak honako banaketa hauek egin zituen: Bergé 3.383.567 €; CSP 33.610.000 €; SLP 3.503.061 €; Toro y Betolaza 2.012.189 €.
Lau urtean, guztien artean 42.508.817 € banatu zituzten dibidenduetan, eta Koordinadoraren eta UGTren akordioarekin, langileok gure soldataren 2.550.000 € emango dizkiegu enpresa horiei.
Zamaketa ez da saltzen, defendatu egiten da!
Hitzarmen hau sinatuta Koordinadorak, UGTk eta BilboEstibak portuaren arima deabruari saltzeko arrisku larria eragin dute, eta gure soldata jaisteko xantaia onartu dute, enpresen osasun ekonomikoa zaintzeko. Izan ere, egiaztatuta baino gehiago geratzen da, ingeniaritza fiskalarekin, eta negozioa egituratuta duten moduan, egoera hori bera errepikatu egin daitekeela 3 edo 4 urte barru.
Ricardo Barkalak eta Portu Agintaritzak alfonbra gorria jarri dute portuko langileen eskubideak suntsitzeko, gehienak multinazionalak diren enpresei mesede egiteko. Hitzarmen hau sinatzeak bide ematen du eskulan merkeagoa eta lan-eskubide gutxiagorekin izatea, baita Bilboko portuan lana merkatzea ere, enpleguaren prekarizazioaren bidez.
Gaurtik hasita eta hamairu etapetan, Euskal herria zeharkatuko dute bizikletan ehundaka pentsiodunek. Ekimen honen bidez, hiru dira zabaldu nahi dituzten aldarriak: zerbitzu publikoen defentsa, zaintza lanen banaketa eta 1.080 eurotako gutxiengo pentsio minimoa.
Urteetan zehar mugimenduak duen indarra eta konpromisoa agerian utzi dute pentsiodunek, astelehenero milaka izanik herrietako plazak bete eta hamaika mobilizazio propio antolatuz, baita ere beste hamaika borroketan ere haien ekarpena eginez.
Askotan esana dugu. Pentsio duinen aldeko borroka, langile guztion borroka da. Madriletik gauzatzen ari diren erreformak sistema publikoaren erauspena eragiten ari dira, eta Gasteiz zein Iruñeko gobernuek ez dute borondate politikorik kalean etengabe presente dauden aldarrikapenei soluzio bide bat eskaintzeko.
Ohar honen bidez, gainontzeko mobilizazioekin bezala, LABek bizikleta martxa babesten duela eta bertan parte hartuko dugula adierazi nahi dugu; bai herriz herri egingo diren harreretan zein azken eguneko mobilizazioetan.
LABeko Ekintza Sozialeko idazkari Endika Perezek hitza hartu du Gasteizko Legebiltzarrean, Lan eta Enplegu batzordean, sindikatuaren proposamenen berri emateko, Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren lege proposamen berriaren inguruan.
Hain zuzen ere, lege proposamenaren abiapuantua okerra dela salatu eta benetako eztabaida sozial bat sustatu behar dela aldarrikatu du: “Premiazkoa da benetako eztabaida bati ekitea, babes sozialerako zer eredu behar dugun eta pobreziari eta prekarizazioari nola aurre egin zehazteko”.
Pobreziarekin amaitu baino, pobreen aurkako gerra egitea erabaki du Jaurlaritzak. 2008ko legea etengabe murriztu da eta orain aurkezten zaigunak murrizketak lehengoratuko balira baino diru sarrera mugatuagoak ezarriko lituzke.
Hauxe dira gure proposamenak:
1. Lehenik eta behin, DSBEri buruzko lege proposamena bertan behera uztea exijitzen dugu eta benetako eztabaida sozial parte hartzailea zabaltzea aldarrikatzen dugu.
2. Diru sarrera duinak bermatu behar dira eta horretarako, hemengo errealitatearen araberako Lanbidearteko Gutxieneko Soldata izan behar da erreferentzia.
3. Neurriak hartu behar dira DSBE jaso beharko luketen eta jasotzen ez duten pertsonek (% 30) prestazioa eskura dezaten.
4. Era berean, hartzaileen laurdena pentsionista dela kontuan izanik, pentsioak osagarritzeko DSBE baino, bide berriak arakatu daitezela eskatzen dugu. DSBE ezin da izan pentsioak osagarritzeko aukera bakarra, besteren artean izaera desberdina duten diru sarrerak direlako.
5. Etxebizitzen prezioa mugatu eta etxe kaleratzeak eten, erabilera balioa truke balioaren gainetik jarri behar delako, eta etxebizitza eskubidea inoren negozioaren gainetik dagoelako. Etxegabetzeak prebenitzeko neurri gisa jardun dezaketen estrategiak, administrazio publikoari dagokiolako eskubide subjektibo unibertsala izan dadin bermatzea.
6. Generoak daukan eragina kontutan har dadila, DSBE jasotzen duen gehiengoa emakumea delako. Gure proposamenean jasotzen dugun zaintzagatiko etetea sostengatzeko funtsa eraikitzeko azterketa egin dadila eskatzen diogu legebiltzarrari.
7. Kronifikatzen ari den prekarizazio sozial eta laboralei erantzukizunez heldu behar zaie eta behingoz patronalaren interesen araberako enplegu politikak alboratuz.
8. Sistemaren iraunkortasun ezin da oinarritu pobrezia mailarik larriena pairatzen duten pertsonentzat baliabideak murrizten; erreforma fiskal justua burutu behar da eta iruzur fiskala zigortu.
9. LABek Gasteizko Legebiltzarrarekin batera iaz erregistratu zituen Euskal Herrirako Lan Kodearen eta Gizarte Segurantzaren Legearen proposamenak kontuan hartzea. Horretan, lan eta bizi-baldintzak aldatzeko neurri erreal eta zehatzak aurkezten ditugu, egungo eskumenetatik egingarriak direnak eta, aldi berean, burujabetzaren bidean aurrera egiteko proposamenak egiten ditugu.
![[ARGAZKI GALERIA] Borrokan jarraitzeko asmo betez bildu gara Baiona-Miarritzen](https://www.lab.eus/wp-content/uploads/2022/06/IMG20220616104207-768x576.jpg "[ARGAZKI GALERIA] Borrokan jarraitzeko asmo betez bildu gara Baiona-Miarritzen")
