Ipar Euskal Herrian ere, odol isuriak ez du etenik. Larunbatean langile bat hil zen Baionan eta beste bat zauritu zen altuerako erorketa baten ondorioz. Atzo, berriz, Ziburuko 27 urteko M.D. langilea Landetan hil zen enpresa batean azpikontrata bezala lanean ziharduela, arrisku handikojarduera batean. 2023 honetan Ipar Euskal Herrian lan istripuz gertatutako 3. heriotza da azken hori, eta 11. nazio mailan.
LAB sindikatuak elkartasuna adierazi nahi die langilearen senideei, hurbilekoei eta lankideei zein Euskal Herriko langileria guztiari.
Ipar Euskal Herrian oso modu nabarmenean ari da areagotzen lan istripu hilkorren kopurua. Azaleratzen ari diren istripuak guztiz klasikoak dira, kontrolagarriak diren altueretako erorketak zein aldez aurretik ezagunak diren produktu toxikoekin gertatutako intoxikazioak, azken kasu honetan gertatu den modura. Istripu hauek guztiz ekidingarriak ziren eta beharrezko neurriak hartuta langile hauek gaur bizirik leudeke. Guzti hau, Frantziako estatuaren murrizketa prozesu basati baten baitan gertatzen ari da, ez dago kasualitaterik, langileriaren lan osasunak eskubideekin zerikusi zuzena du.
Gogorarazi nahi dugu enpresariek dutela lan osasunaren bermearen ardura osoa eta administrazioak egikaritu eta betearazi behar duela berme hori. Enpresarien jarrera eta utzikeria bizitzarekin ordaintzen ari gara. Lan osasunaren galera nabarmen honen aurrean, patronalari aurre egiteko LABek fronte sindikal batu baten alde dihardu lanean Iparraldean ere, eta mobilizazioak bultzatuko ditu.
Sindikatuak mobilizazio ez-mistoa egin du goizean, zeinetan lanbide feminizatuetako langileak izan baitira protagonista. Zaintzarekin negozioa egiteari uzteko ordua dela azpimarratuta, kapitalismoaren logikaren mesedetan jarduten duten instituzioak izan dituzte jopuntuan Gasteizen (Diputazioan), Bilbon (Udaletxetik Diputaziora), Donostian (Bulebarrean), Baionan (tren geltokian) eta Iruñean (Parlamentuan) izandako hitzorduetan.
Zaintzaren krisiak ondorio asko eta asko uzten ditu oraindik, eta argi geratu da sistemak zer nolako mugak dituen inor esplotatu gabe bizitza sostengatu ahal izateko. Hortaz, zerbitzuaren kalitatea eta erabiltzaileen zein langileon baldintza duinak lehenetsi beharrean, kalteak herritarron bizkar utzi nahi dituzte beste behin ere.
Egoera horren aurrean, baina, asko dira sektorez sektore borrokan ari diren emakumeak, eta beren aldarrikapenak erdigunera ekarri nahi izan ditu LABek. Hala, etxez etxeko arreta zerbitzuko beharginek, erresidentzietakoek, etxeko langileek nahiz esku-hartze sozialekoek hartu dute Bilboko agertokia. Pribatizaziorako joera geldiarazi eta zaintza kapitalista eta patriarkalaren eraldatzeko asmoz egin dute bat martxoaren 8ko mobilizazioarekin.
Garbiñe Aranbururen irakurketa
LABeko koordinatzaile nagusi Garbiñe Aranburuk ere parte hartu du manifestazioaren amaieran Bizkaiko Foru Aldundiaren egoitzaren ondoan egindako hitzartzean. Hark ere zaintza lanen egoeraren gain jarri du arreta: “Emakumeok, nazkatu gara. Ez dugu aitortu eta ordaindu gabeko etxeko lan eta zaintza lanei kateaturik bizi nahi. Ez dugu lanaren banaketa sexistak sortzen duen prekarietaterik onartzen”. Horren aurrean, dagoeneko “iraungita eta agortuta” dagoen egungo zaintza eredua goitik behera aldatu beharra nabarmendu du, baita aliantza feministak bultzatu eta zaintza lanetan diharduten emakumeek modu prekarioan jardutea galaraztearena ere.
Ildo beretik, gizonei dagokien erantzukizuna beren gain hartzeko ere exijitu nahi izan die Aranburuk: “Sistemak arrakalak sorrarazten ditu plusbalioa ateratzeko eta gizon eta emakumeen arteko edota langile migratu eta autoktonoen arteko dominazio forma gisa. Sistema bera da langile klasearen artean maila ezberdinak egotea eragiten duena, eta hori begibistakoa da zaintzen esparruan”.
Bada, sindikalgintza feminista indartzen ari dela gogorarazi du Garbiñe Aranburuk, eta LABek horren aldeko apustua egin zuen aspaldi. “Zaintza eremuan, sektore feminizatuetan, milaka zarete borroka sindikala zabalik duzuenak, komunikabide nagusien titularrik ez da izango zuentzat, baina sekulako garrantzia du egiten ari zareten borrokak, historiara pasako zarete”, adierazi die sindikatuko koordinatzaile orokorrak emakume langileei.
LABen aldarrikapenak
Emakumeok kalitatezko lan eta zerbitzu publikoak defendatzeko egiten ari garen borrokaren bidez, borroka sindikal feminista indartzen ari da. Borrokatzen jarraituko dugu, orain arte bezala, negoziazio kolektiboan, interpelazio politiko instituzionala egiten eta Mugimendu Feministarekin aliantzak eraikitzen.
LABek eskatzen du:
> Debekatu dadila zaintza zerbitzuak pribatizatzea; lehentasunez, adineko pertsonen egoitzak eta etxez etxeko laguntza zerbitzuak.
> Adineko pertsonen egoitzen eta etxez etxeko zerbitzuen kudeaketa zuzena izan dadila, instituzioek euren gain hartuta, eta etxeko lanak erregulatu daitezela lan baldintzak ziurtatuko dituen hitzarmen kolektiboaren bidez.
> Zerbitzu hauek kudeatzen dituzten enpresak kontrolatu daitezela eta derrigorrezkoa izan dadila hitzarmenak negoziatzea eta zuzenean kudeatzen diren zerbitzuetan dauden lan baldintzak parekatzen direla ziurtatzea, publifikaziorako bidea egin bitartean.
> Zor patriarkala aitortzea eta ordaintzea zaintza lanetan aritu diren emakume guztiei, haiek egindako lana ordaindua edo ordaindu gabekoa izan.
> Egoera ez erregularrean dauden etxeko langile guztiak erregulatu daitezela.
DHL PARCEL GIPUZKOA SPAIN S.L. enpresan sinatutako azken Hitzarmen Kolektiboa 2018ko urtarrilaren 1ean sartu zen indarrean, lau urterako; hau da, 2021eko abenduaren 31ra arte
Geroztik, hainbat bilera gauzatu dira enpresa batzordearen eta enpresaren artean, hitzarmena berritzeko helburuarekin.
Aldiz, bi aldeak adostasunetik oso urrun gaudela dirudi. Berez, alderdi sozialaren aldarrikapen nagusia langileen eros-ahalmena bermatzea da, egunerokoan egon daitezken kontu batzuk hobetzearekin batera.
LAB sindikatuarentzat KPIa marra gorri bat da. Kontuan izanik bizitzaren garestitzea islatzen duen adierazlea dela, garbi ikusten dugu DHL Parcel Gipuzkoako langileen soldatak KPIarekin bat etorri behar izatea.
Adierazle hori bermatzeko helburuz, enpresak KPIa bermatzeko modu errazago bat eskaintzen duen formula jarri du mahai gainean LAB sindikatuak. Dena den, enpresak termino horietan hitz egin nahi izan gabe jarraitzen du.
Hortaz, gurea den horren alde borrokatzea dagokigu. Gaur, martxoaren 7an, Fernando Mugika kaleko 1. zenbakian elkartu gara (Belartzako Mercadona parean), 12:45etatik 13:30era bitartean, gure eskubideak aldarrikatzeko.
Ipar Euskal Herriko langileok nekaezin jarraitzen dugu Macronen gobernuaren erretreta erreformaren aurka mobilizatzen, bidegabea dela eta kapitalisten interes politiko eta finantzarioei baino erantzuten ez diela iritzita. Gaur, greba eguna izanik, goizean goizetik blokeoak egon dira, eta Baionan egindako manifestazioak jende andana batu du. Arratsaldez Donapaleuko Herriko Etxean beste hitzordu bat egongo da.
Guztiontzako bizitza duina bermatuko duen euskal sistema publiko propioa aldarrikatzen du LAB sindikatuak, eta, ildo horretatik, frantziar gobernuak ezarritako neurria, besteak beste erretreta adina atzeratzea dakarrena, bidegabea dela uste dugu. Hori dela eta, gainerako sindikatuekin batera mobilizatu gara beste behin ere Baionako karriketan.
Gaurko manifestazioa seigarrena izan da, eta, LABeko ordezkari Eñaut Aramendik nabarmendu duenez, “abiapuntu berri bat” markatu behar du: “Gaurtik goiti sindikatu gehienok eta sektoreek diote indartu behar dutela eta bozkatu behar dela bihar, etzi eta ondoko egunetan greban jartzeko. Jendea ikusita, gaurko helburua izan behar da ekonomia blokatzea eta horretarako indar guztiak honi begira kokatzea, erreforma atzera botatzeko”. Ipar Euskal Herriko LABeko koordinatzaile Argitxu Dufauk ere parte hartu du manifestazioan, eta bat egin du Aramendik adierazitakoekin, borrokan jarraitzeko beharra nabarmendu duelarik: “Azken finean ez gara entzunak, baina gure aldarrikapena ez da aldatu: erretreta erreforma bertan behera utzi behar du Macronek”.
Arratsaldean, berriz, Donapaleuko Herriko Etxean elkartuko gara, 18:30ean.
Larunbat gauean jakin dugu beste langile batek galdu duela bizia lan istripuz, oraingoan Baionan. Honekin, 10 lan istripu hilgarri daramatzagu Euskal Herrian 2023an
LAB sindikatuak elkartasuna adierazi nahi die langilearen senide, hurbilekoei eta lankideei, zein EH-ko langileria guztiari.
Baionako auto tailer batean margoketa kabina bat muntatzen ari ziren bi langile erori ziren kabina gainetik, bata zauritu eta bestea bertan hil zen. Urtebeteko epean 3. heriotz traumatikoa eragin du sistema kapitalistak Ipar Euskal Herrian. Objetiboa da beraz lan istripuen egoerak okerrera egin duela eta ez dago zalantzarik enpresek honen inguruan egin behar duten prebentzio neurrien integrazioan atzera pausoa eman dela. Guzti hau, Frantziako estatuaren murrizketa prozesu basati baten baitan ematen ari da, ez dago kasualitaterik, langileriaren lan osasunak eskubideekin zerikusi zuzena du.
Honela, azpimarratu nahi dugu enpresariek dutela lan osasunaren bermearen ardura osoa eta administrazioak egikaritu eta betearazi behar duela berme hori. Enpresarien jarrera eta utzikeria, bizitzarekin ordaintzen ari gara. Ez dugu atsedenik hartuko langileriaren osasuna bermatu dadin eta ez betetze guztiak irmoki salatuko ditugu. Heriotza berri honen aurrean langileriaren mobilizazioaren beharra azpimarratu nahi dugu eta LABek bide emango dio behar horri.
Nafarroako Gobernuak eta, zehazki, Hezkuntza Departamentuak otsailaren 15eko greban gure kolektiboak planteatutako aldarrikapenei inolako erantzunik eman ez dionez, LAB, Steilas, CCOO, ELA eta UGT erakunde sindikalok Nafarroako Hezkuntza Publikoko irakasle guztiak beste greba-egun batera deitzen ditugu apirilaren 3rako.
Legegintzaldi honetan Mahai Sektorialeko ordezkaritza sindikalari ez zaio baliorik eman, gutxietsi gaituzte. Negoziazio kolektiborako tresna nagusia kontsulta-organo hutsa bihurtu nahi izan da, ez da izan guztioi eragiten diguten lan-baldintzei buruz negoziatzeko gunea.
Beraz, Nafarroako Gobernuari eskatzen diogu premiazko negoziazioa dei dezala, irakasleen zilegitasuna eta babesa duten mahaietan (Mahai Sektorialean eta Mahai Orokorrean) honako aldarrikapen hauek lantzeko, baita sindikatuetatik planteatu ditzakegun beste guztiak ere. â—Ź Ratioen jaitsiera hezkuntza-etapa guztietan. â—Ź Erosahalmenaren berreskuratzea. â—‹ KPIarekiko soldata-igoera eta 2010etik galdutako erosahalmenaren berreskuratzea, %20 delarik. â—‹ Funtzionario mailak eta titulazioak Bolonia Planaren arabera egokitzea. â—‹ Lanbide-karrera guztiontzat â—Ź Behin-behinekotasuna % 8 errealetik behera murriztea. â—Ź Gainkarga burokratikoa murriztea ikasleen premiei denbora eskaini ahla izateko. Hau aurrera eraman al izateko baliabide gehiago behar dira: osasun-baliabideak, giza-baliabideak, administratiboak eta abar.
Guk argi dugu aldarrikapen hauek lortzeak, irakasleen lan-baldintzak hobetzeaz gain, zuzenean ekarriko duela eskaintzen den zerbitzu publikoa nabarmen hobetzea. Ezin dugu ahaztu hezkuntza dela gure gizartea hobetzeko tresna nagusia, eta hori babestu behar dugula, gizarte-justizia handiagoa lortzeko funtsezko zutabea baita.
Bestetik, ikastetxe guztiak animatzen ditugu Klaustroetan eta Eskola Kontseiluetan euren atxikimenduak sustatzera, Hezkuntza Departamentuak zuzenean ezagut dezan eta eskola eta institutuetan dagoen ezinegonaz jabetu dadin. Ikastetxeetan ezartzen diren gutxieneko zerbitzuak gehiegizkoak badira ere, gure sektoreak izan zuen jarraipen handiena aurreko greba-deialdian. Beraz, negoziaziorik ez dagoen bitartean eta gure aldarrikapenak aintzat hartzen ez diren bitartean, mobilizazioen dinamikarekin jarraituko dugu, hezkuntza publikoa, doakoa eta kalitatezkoa izateko eskubidearekin ez baita jokatzen.
LAB, Steilas, CCOO, ELA eta UGT sindikatuok Nafarroako Gobernuari dei egiten diogu legez ezarritako mahaietan benetako negoziazioa egin dezan, planteatutako aldarrikapen guztiei erantzuteko. Gurekin batera mobilizatzeko deia egiten diegu ere, gainerako sindikatuei eta hezkuntza-komunitateko beste eragileei. Helburu horrekin, greba deitu dugu hezkuntzan datorren apirilaren 3rako.
LABek jardunaldi murrizketaren inguruko eztabaidari premiaz heldu behar diogula uste du, eta horretan ari gara aspalditik: LABek eremu desberdinetan lanaldi murrizketa proposamenak egin izan ditu, patronalari, instituzioei, lan eta enplegu sailari eta Idoia Mendia sailburuari ere bai, zuzenean. Ez batzuek, ez besteek, orain arte ez dute eztabaida horri heltzeko borondaterik adierazi.
Euskal Herriko langileriak bere lan jarduna murriztea ezinbestekoa dela uste dugu, egungo lan jardunaldia ez baita bizitzarekin uztargarria. Lanaldiaren eztabaidak euskal langileon erronka desberdinei erantzun behar die: ekarpena egin behar du langileen lan eta bizi baldintzak hobetu eta enplegua banatzeko; ekarpena trantsizio ekosozialistak eskatzen dituen erronkei heltzeko bidean, eta bizitza sostengatzeko hain beharrezkoak ditugun zaintza lanak burutu eta denon artean banatu ahal izateko ezinbesteko baldintza da.
Banaketa hirukoitzaren norabidean urratsak eman behar direla uste dugu: aberastasuna, zaintzak eta enplegua banatu behar dira, eta jardunaldiaren murrizketa bide horretan kokatzen dugu.
Proposamen zehatzak eginak ditugu bide horretan, tartean, lan jarduna astean 30 ordura murriztearena. Eta, besteak beste, eduki hori barnebiltzen duen lanbidearteko akordioarako proposamena ere egina dugu LABetik. Orain arte inongo erantzunik ez dugu jaso.
Orain, elkarrizketa sozialera eraman nahi du bere proposamena. Mendiari mahai antidemokratiko horretan herri honetako gehiengo sindikalak ez duela parte hartzen gogorarazi behar diogu. Era honetako eztabaidek bestelako prozesu, marko eta akordioak eskatzen dituzte. Propaganda kanpaina gutxiago eta eztabaida serio gehiago.
Aste luzez enpresak negoziaketa blokeatuta eduki ostean jada hiru aste igaro dira Fundiciones del Estandako langileok greba eta mobilizazioei hasiera eman genienetik. Ordutik 3 lanuzte egun eta bi greba egun burutu ditugu. Astearteko greba arrakastatsuaren biharamunean komitea (5 LAB, 2 ELA eta 2 CCOO) zuzendaritzarekin bildu zen eta bertan langile batzarrera eramateko modukoa zela irizten genion proposamen bat erdietsi zen. Atzo, osteguna, langile batzarrean gehiengo zabalak baiezkoa eman (111 bozka alde, 11 kontra eta 1 txuri) eta proposamena babestu zuen.
Gauzak hala, duela hilabete eskas ezinezkoa zirudien hura langileen batasun eta determinazioaren bidez posible bilakatu da berriz ere. Zentzu honetan LABeko kideok greba eta mobilizazioak babestu dituzuen langile guztiak zoriondu nahi zaituztegu, guztion artean enpresa hitzarmena lortu baitugu.
Besteak beste hitzarmenaren iraunaldian KPIa bermatuko duen soldata igoerak, lizentzietan aurrerapenak eta soldata eskala bikoitzean hobekuntza nabarmena dira lortutakoak.
LABetik argi dugu bidea ez dela hemen amaitzen, eta aurrerantzean ere lanean jarraituko dugu etorriko diren hitzarmenen negoziaketa naiz arazo ezberdinen aurrean akordiorik onenak lortzeko. Bide horretan eskuratu dugun hitzarmena lortzeko jorratutako bidea eredu izango da.
Bukatzeko, oraindik hitzarmenaren aldeko borrokan dirauten Fudikeko langileei indarrik eta animorik handienak bidali nahi dizkiegu.
Nafarroako Gobernuko lehendakariorde eta Funtzio Publikoko kontseilari Javier Remirezek eginiko adierazpenei eta Osasun Departamentuak eginiko proposamenari erantzunez, zeinak PSN, Geroa Bai, Ahal Dugu eta EH Bildu alderdien babesa omen baitu, osasungintzako intersindikaleko Greba Batzordeak ondokoa adierazi nahi du:
Greba Batzordea Osasun Departamentuak eginiko proposamena baloratzen ari da eta kontraproposamen bat eginen du, greba deialdia bertan behera uzteko berme nahikorik ez dagoela uste baitu.
Osasun Departamentuak eta Remirez kontseilariak Greba Batzordearen proposamenak deslegitimatu nahi dituzte, arreta alderdi ekonomiko hutsetara desbideratuz.
Intersindikalak hainbat gairi buruzko proposamenak egin ditu, hala nola, Lehen Arretaren aurrekontua handitzea, plantilla egokitzea, plantillaren lan gainkarga murrizteko lantaldeak ezartzea bai Lehen Arretan, bai espezializatuan, Osasunbideko behin-behinekotasuna murrizteko estrategiei lehenbailehen ekitea %50 baino handiagoa baita, eta abar. Ez dugu erantzunik jaso.
Plantillako “langile guztientzako karrera profesionala”, “jaiegun bereziak ordaintzea” edo “lanbide kokapena” bezalako neurriek ez dute batere kronogramarik eta aurrekontua izatearen mende daude. Osasun Departamentuak karrera profesionalari buruz proposatu duen idazketan ez dago inolako betetze-bermerik, eta hori onartzeko, “arau-esparruaren proposamena”, “pixkanaka ezartzea” eta “dagokion aurrekontu-nahikotasuna” bete behar dira. Indar sindikalek proposatutakoa betetzeko bermeak eskatzen dituzte, funts gehigarriekin gertaturiko gauza bera gerta ez dadin. Langileak, oraindik, Mahai Orokorrean 2018an adostutako neurriak aplikatzeko zain daude. Neurri horiek hobekuntzak ekartzen zituzten familia laguntzetan, gaueko lanaren osagarrian, eta abar.
Remirez kontseilariak karrera profesionalari buruz eginiko adierazpenei dagokienez, erran behar dugu hobekuntza ekonomikoa ez ezik, aukera ematen diela langileei beren lana egiteko prestakuntza eta eginkizunak aintzatesteko, herritarren arretan zuzeneko eragina izan dezan. Prestakuntza hori eremu publikotik egin behar da, baldintza egokiekin.
Osasungintzako intersindikalak kronograma zehatz bat eskatzen du, aurrekontu-nahikotasuna eta lan baldintzei zein herritarrentzako arretaren hobekuntzari dagokienez benetako onura ekarriko duten neurri batzuk
Uste dugu une garrantzitsua dela zerbitzu publikoen defentsan, kalitateko osasun laguntza publikoan eta lan baldintzen hobekuntzan. Baina Osasun Departamentuak egin digun proposamena batere zehqaztapaneik gabekoa da. Carlos Artundo Osasun zuzendari nagusia ez da erreferentea Greba Batzorde honendako; izan ere, legez ezarritako esparrutatik kanpo negoziatu eta hartu ditu erabakiak, baita hobekuntzak modu pertsonalean eskaini ere, inork eskatu gabe Mahai Orokorrean onartu bezala, eta esklusibotasuna bezalako funtsezko kontzeptuak ezabatzen (ordainduz) saiatu da.
Osasungintzako intersindikalaren lanak eta aldarrikapenek eragin dituzte mugimenduak Osasun eta Funtzio Publikoko departamentuetan, eta ez dugu akordiorik onartuko inolako bermerik gabe, ez dugu langile gehienen protestak isilaraztea bertzerik bilatzen ez duen akordiorik onartuko.
Martxoaren 18an hitzordu garrantzitsu bat izanen dugu Nafarroako herritarrekin Iruñean, Golem zinematokietatik abiatuko den manifestazio batekin. Mobilizazio horrek Nafarroako Osasun Plataforma, udal, eragile sozial eta sindikatuen babesa izanen du, osasun arreta duina, publikoa eta kalitatezkoa ematearen alde. Hori baino lehenago, martxoaren 15ean, elkarretaratzeak izanen dira Nafarroa osoko osasun etxe, kontsultategi eta ospitale publiko guztien aitzinean. Eta martxoaren 23rako greba eguna deitua dago Nafarroako osasungintza publiko osoan.
