Ttipi-ttapa badator hurrengo Korrika. Gaur AEKko eta LABeko ordezkariak bildu gara 2024an ospatuko den 23. Korrika aurkezteko. Euskararen aldeko bi urteroko hitzordu erraldoia bertan dugu eta AEKk datorren Korrikaren nondik-norakoen berri eman dizkio LABi. Sindikatuaren izenean Urko Aierbe Euskara idazkariak eta Nazio Komiteko kide Josune Eroak egin diete harrera antolatzaileei.
Duela lau hamarkada Korrikak lehenengo urratsak eman zituenetik edizioz edizio egin dugun bezala, LABek bere atxikimendu eta laguntza osoa emango dio hurrengo Korrikari. Bai herrietako antolaketan zein Korrika igarotzean, bai Korrikaren berri enpresa eta lan-tokietara eramanez eta langileak Korrikan inplikaraziz, Euskal Herri euskaldunarekin eta helduen euskalduntzearekin LABek duen konpromisoa berretsi dugu gaurkoan.
Gaur, Bizkaiko esku-hartze sozialeko sektoreko langileek agerraldia egin dute Bilbon, Gizardatz patronalaren egoitzaren aurrean, greba egunak iragartzeko. Gizardatz eta Geroan patronalei exijitu diete hurrengo negoziazio mahaian euren aldarrikapenak erantzun ditzatela:
– KPItik gorako soldata igoerak.
– Erosteko ahalmenaren % 15 baino gehiagoko galera berreskuratzea.
– Asteko 35 orduak lanaldia.
– Bajak %100ean osatzea.
– Ordezkapenak lehenengo egunetik.
– Enpleguaren egonkortasuna.
– Hobekuntzak kontziliazioan eta berdintasun-planak adostea.
– Lan-baldintzen aldaketak bereizi gabe erabiltzearekin amaitzea.
– Arrisku psikosozialen eta babes bereziko jarduera/zentroetan
Halaber, EUDELi eta Bizkaiko Foru Aldundiari, arduradun gisa, eskatzen diete aurpegia emateko eta gatazkari irtenbidea emateko beharrezko urratsak emateko.
āEz dugu onartuko gure soldatak murriztea, eta ez dugu onartuko lanera joatea gure laneko segurtasuna eta osasuna bermatu gabeā, adierazi dute.
āEzinbestekoa da gure eguneroko lanaren balio produktiboa erdigunean jartzea aurrera jarraitzeko eta eskubidez dagokiguna aldarrikatzen jarraitzekoā, gaineratu dute.
Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako beharginak Asturiastik eta Galiziatik etorritako kideekin batera atera dira manifestazioan. Correoseko bulegoetan lan egiten dute, J. Cordoba garbiketa enpresak azpikontratatuta. Bada, gehienek urte erdi daramate beren soldata jaso gabe.
Hala, Correosi exijitu diote berehala ordain dezala zor duen guztia, eta horixe oihukatu dute guztiek batera eta horiz jantzita Bilboko erdiguneko kaleetan barrena. Goizean Correosen Etxebarriko logistika gunean abiatu dituzte protestak, eta ondoren, eguerdian, manifestazioa egin dute Bilbon. Urkijo zumarkaleko bulegotik hasi dute ibilbidea, eta Areatzakoaren aurrean beste geldialdi bat egin dute, eserialdia egiteko eta nazkatuta daudela argi uzteko.
Prekaritateak ez du etenik langile hauen egunerokoan, eta oraingo egoera muturrekoa da jada. Gaur argi adierazi dutenez, egoerak berehalako konponbidea eskatzen du, eta langileek beren bizitza aurrera eramateko ezinbesteko duten soldata berehala jaso behar dute.
Ez da lehen aldia LAB sindikatua Enplegu Zentro Berezietako langileen egoera salatzeko mobilizatzen dena eta langile horien aitortza aldarrikatzen duena, gainerako langileen baldintza berberetan enplegua lortzea exijituz.
Administrazio publikoak aniztasun funtzionala duten pertsonen esplotazioa bultzatzen eta ahalbidetzen du, eta eskulan merkea izatera bultzatzen gaituzte. Erritmo jasangaitzetan lan egiten dugun bitartean, enpresek irabaziak lortzen dituzte, gure lan indarraz baliatuta.
Diotenez, enplegu zentro bereziak aniztasun funtzionala duten pertsonek beren autonomia garatzeko guneak dira, enplegu arrunta lortzeko aukera duten bitartean, baina LABek salatzen du hori ez dela horrela. Erakundeek ez dute inolako jarraipenik egiten, ezta lan egiten dugun baldintzen benetako kontrolik ere; sektoreko enpresak diru publikoarekin finantzatzen dituzte; eta enpresa horiek, berriz, miseriazko lan-baldintzetara kondenatzen gaituzte. Kolektibo zaurgarria gara, baina horrek ez du esan nahi eskubide guztiak ditugun langileak ez garenik.
Enplegu Zentro Bereziak gutxi batzuen negozioa dira, eta patronalen etekin ekonomikoei ematen zaie lehentasuna. Langileak lan-baldintza eskasetan egotera kondenatzen dituzte, enplegu arrunterako benetako trantsiziorik egin gabe.
Hala, gaur manifestazioa egin dugu Lanbidetik Gasteizko Legebiltzarrera, erakundeei eta alderdi politikoei honakoak helarazteko:
Indarrean dagoen legeria diskriminatzailea dela, eta, gainera, hori gutxi ez, eta ez duela kontrolik eta ez dela bete ere egiten. Horregatik, aniztasun funtzionala duten langileentzako lan-baldintza duinak bermatzeko neurri erreal eta eraginkorrak hartzea eskatzen dugu.
Gure sektorerako hitzarmen kolektibo orokorra behar dugu. Beharrezkoa da, oro har, gure sektoreko lan-baldintzak arautzea. Erakundeei Hitzarmen Kolektibo hau garatzeko eta lortzeko konpromisoa eta inplikazioa eskatzen diegu.
EZBen finantzaketa gehiago kontrolatzea. Zentro horiek finantzatzeko diru publikoaren kontrol eta jarraipen zehatza eskatzen dugu.
Laneko arriskuen eta arrisku psikosozialen etengabeko ebaluazioa enpresa guztietan. Kolektibo zaurgarria gara, eta, horregatik, ezinbestekoa da jasaten ditugun arriskuak behar bezala ebaluatzea eta horiei aurre egiteko neurri eraginkorrak sustatzea eta ezartzea.
Aniztasun funtzionala duten pertsonen errealitatera egokitutako prestakuntza erreala. Gure beharretara egokitzen diren eta benetako garapena eta sustapena bermatzen duten benetako prestakuntza-planak.
Batzordea eta enpresa bilduta zeuden bitartean 150 pertsonako ustezko “soberakina” filtratzearekin hasi zen guztia, eta horrek batzordearekiko eta ordezkatzen duen langileriarekiko errespetu falta erakusten ditu. Iragarpenaren ondoren, enpresak Lan Baldintzen Funtsezko Aldaketa bat jarri zuen abian, eta bertan ez da aurkeztu alde sozialak eskatutako dokumentazioa, ustezko soberakina justifikatzeko.
Gaur egun, enpresak ez du 150 pertsona soberan daudela argudiatzen duen dokumentu bakar bat ere jarri mahai gainean, baieztapenetatik harago. Ez eskaera-jaitsierei, kantzelazioak, aurreikuspenei eta abarri buruzko txostenik. Are gehiago, sistema-aldaketekin, pertsona asko urtean 164 eta 237 ordu gehiago lan egitera igaroko dira (21 eta 30 egun bitartean). Beraz, ez dago produkzio-jaitsierarik, lan bera pertsona gutxiagorekin egin nahi ez bada. Tamalez, beste sindikatu batzuek, hala nola CCOOk eta UGTk, ez dute inoiz zalantzan jarri zifra hori.
Bere isatsari hozka egiten dion arraina da: enpresak egutegi murriztaileak aurkezten ditu, eta sindikatu batzuek zalantzarik gabe bermatzen dituzte. Jarraian, jendea soberan dago, adostutako egutegietan soberakina baitago. Bitartean, iaz baino gehiago zerbitzatu diogu Valladolid. Orain egutegiaz hitz egin behar zen, eta multinazionalaren interesei erantzunez, CCOOk eta UGTk beren burua eskaini dute plantilla murrizteko ustezko premia hori bermatzeko. Korrika azkarregi egin dute.
Berriro diogu Michelinek mendeku hartu duelako gertatu dela hau, bere lan-eskubideen alde antolatu den plantilla zuzentzeko. Mobilizazio horiek CCOO eta UGT jokoz kanpo harrapatu zituzten, eta enpresaren eskutik orain posizioak berreskuratu eta salbatzaile gisa geratu nahi izan dute. Nola ulertu behar da, bestela, enpresak inbertsioak eta plantillako soberakinak geldiarazteko mehatxua egiten duenean, sindikatu horiek zifra horiek zalantzan jarri ez izana eta hasiera hasieratik “irtenbideak bilatzeko” prest egotea? Gainera, ez dute inolako bermerik jasotzen ematen ari diren diziplinazko kaleratzeen uholdeari buruz, eta akordio-proposamenak jasotzen du enpresak ez betetzeko aukera izango duela, baldin eta enpresari “kalte argia” eragiten badio, inolako kontrol mekanismorik gabe. Berriz diogu kontsulta-aldian ez dutela soberakin hori frogatu, eta gainerakoek eskatu dugula etengabe enpresak egin dezala. Logikoa denez, enpresak ez du halakorik egin, ez baitu behar. Horregatik azpimarratu nahi dugu aldez aurretik idatzitako gidoia duen antzerki baten aurrean gaudela, eta uste dugu akordioa aldez aurretik idatzita egongo daitekeela.
LAB, ELA eta ESK sindikatuok zentzugabekeria hori geldiarazteko hartu beharreko ekintzak aztertuko ditugu, bai judizialki, bai sindikalki. Orain, inola ere justifikatu ez diren arrazoi batzuk onartzeak atea irekitzen du, etorkizunean, arrazoi berberei buruz, enpresak neurriak hartu ahal izateko, batzordea babesik gabe utzita. Lanpostuak suntsitzeaz ari gara, horrek dakarren guztiarekin, nahi duten bezala makillatu nahi badute ere, irteera ez-traumatiko gisa, mugikortasun geografiko gisa. Behar beste aldiz errepikatuko dugu: Michelinen ez dago inor soberan.
Hego Euskal Herrian langabezia jaitsi egin da, baina 138.312 langabetutik %58,04 emakumeak* dira.
Langabetu kopuruak behera egin arren, 25 urtetik beherakoen artean gora egin du pasa den urtetik. Era berean, nabarmentzekoa da pasa den urtetik hona migratuen artean langabeziak %4,17 egin duela gora. Beraz, lan merkatuak gazteak eta migratuak beharren arabera erabiltzen ditu eta lehenak izaten dira lan merkatutik kanporatzen.
Bestalde, afiliazioak gora egin du, pasa den hilabetetik 2.305 emakume* afiliatu gehiago baitaude, langabezian 1.239 emakume* gutxiago dauden bitartean. Honek esan nahi du gero eta emakume gehiago dagoela lan bila, bizi unitatearen egoera prekarioa dela medio lanaldi bikoitza egitera behartuta. Izan ere, azken Ikusmiran txostenean jaso zen bezala, emakumeen* bizkar dago zaintza lanen ardura nagusia (etxeko produkzioaren %67,2 emakumeei* dagokie, eta etxeko lanen, haurren zaintzaren edota menpeko pertsonen zaintzaren ardura nagusia ere emakumeena* da). Beraz, modu bikoitzean dago prekarizatua, afiliazio datuak aztertuz gero, lau emakumetik batek baitu lanaldi partziala (afiliaturiko emakumeen %25,5ek), afiliaturiko 10 gizonetik batek duen bitartean (%11k). Aldizkako finkoei dagokienean ere, afiliaturiko emakumeen artean proportzioa handiagoa da (%5,3), gizonezkoen artean baino (%2,8). Gogora ekarri beharra dago kontratu mota honek ezegonkortasuna areagotzen duela eta sektore feminizatuetan zabalduago dagoela (jantokietako hezitzaileak, ikastetxeetako garbitzaileakā¦).
Lan bila gero eta herritar gehiago egon arren, afiliazioaren gorakadaren datuak azaltzen duen bezala, lan merkatuak herritar horiei enplegua eskaintzeko zailtasunak dituela ere esan daiteke. Izan ere, aurreko enplegurik gabeko herritar gehiago daude pasa den urtearekin zein hilabetearekin alderatuta, eta gaur egun langabetuen %12,25 dago egoera honetan, hau da, urtebete edo gehiago daramalarik lanik egin gabe.
Amaitzeko, manufaktura industriak pisua galtzen jarraitzen du, zerbitzuetan oinarrituriko ekonomiaren mesedetan (azaroko azken egunean, afiliazioaren %73,44 zerbitzuen sektoreari zegokion). LAB sindikatuarentzat kezka iturri da, lan baldintza kaxkarragoak dituen zerbitzuen sektorea nagusitzen ari baita eta lanesku merkeagoa lortzeko beste herrialdeetara manufaktura industria eramatearen ondorioz, menpekoago bilakatzen duelako Euskal Herria.
Azaroaren 30eko Greba Feminista Orokorrak meloi asko ireki zituen, kontraesanak agerian utzi zituen eta zaintzaren beharra eztabaida politikoaren erdigunean kokatu zuen. Gaur publiko egin diren datuok eredua aldatzeko beharra berretsi egiten dute, prekarietatea bizi unitateen barne zein kanpoan dagoela agerian utziz. LAB sindikatuak lantokietan, kalean, instituzioetan eta beharrezkoa den toki guztietan lanean jarraituko du zaintzak erdigunean kokatuz, langile guztion lan eta bizi baldintza duinen alde.
Abenduaren 11, 12, 13, 14 eta 15ean bost greba egun ditugu deituta EAEko Gizarte Ekimeneko ikastetxeetan. Gaur, hitzarmena sinatzea ahalbideratuko duten balizko proposamenak egiteko eskatu diegu berriro ere Kristau Eskola eta AICE-IZEA patronalei.
Gaur ehun ordezkari inguru batu ditugu LAB, ELA, STEILAS, CCOO eta UGT sindikatuok, hainbat ikastetxez inguratuta dagoen Bilboko Bizkaia plazan. Argazki aldarrikatzaile bat dugu dute eta prentsaurrekoa bertan eman dugu ondoren. Patronalei arduraz jokatzeko eta Hitzarmena berritzea ahalbideratuko duten eduki eta proposamenak egiteko eskatu diegu.
Pasa den azaroaren 27rako mahai negoziatzailea deitu zuten patronalek greba dinamikak behartuta. Azken mahai negoziatzailetik 9 hilabete ziren igarota (otsailaren 2tik). Mahaian ordea, ez zen aurrerapausorik egon, patronalek ez baitzuten Hitzarmena berritu ahal izateko proposamenik ekarri. Horregatik sindikatuok abendurako deituta genituen bost greba egunekin aurrera egitea erabaki genuen.
Sindikatuok birritan bilera eskatu ondoren, Hezkuntza Sailak bilera egiteko prest dagoela adierazi digu. Itundutako eskolek dituzten finantzaketa iturrien gaineko gardentasuna kontrolatzeko ardurarekin batera, langileen lan baldintza egokiak bermatzeko ardura berea ere bada. Hala adieraziko diogu bilera horretan eta gatazka hau bideratzeko esku har dezala eskatu.
Sindikatuok gogorarazi dugu ikastetxe hauetako langileek 4 greba egun dituztela eginda, lehena apirilaren 25ean eta hiru egun jarraian urriaren 17, 18 eta 19an. Grebak jarraipen zabala ari dira izaten, %65ekoa batezbeste.
Azkenik, Hitzarmena berritzeko aukera emango duen proposamenik egon ezean, urtarriletik aurrera grebak indartuko ditugula ere iragarri dugu.
Aldarrikapen nagusiak lan zamak arintzeko neurrietan, sektore feminizatu eta prekarizatuenentzat hobekuntzetan, KPIa bermatuko duten soldata igoeretan, lanpostuak mantentzeko neurrietan eta Lanbide Heziketako edukietan oinarritzen dira. Euskara planak, berdintasun planak eta lan osasuna eta bereziki arrisku psikosozialak abordatzeko planak ere jomugan ditugu sindikatuok.
Hainbat gairi heldu die elkarrizketan zehar, baina batez ere azaroaren 30ean bizi izan genuen lehenengo Greba Feminista Orokor historikoaz jardun du. Hala, nabarmendu du aitzindaritza markatu dugula geure herrian bertan nahiz geure mugetatik kanpo, eta emaitza āikusgarriaā izan dela gaineratu du. Emaitza horrek, gainera, erakusten omen du āazken urteetan mugimendu feministak eta sindikalismotik bertatik ere feminismoa lantzeko eginiko lan itzela, eta esan dezakegu zaintzaren iraultza martxan dela eta zaintzak behar duen eraldaketak ja ez daukala atzera bueltarikā.
Grebaren ezohikotasuna ere ez du alde batera utzi. Sistemak balioan jartzen ez dituen zaintza lanak ikusarazteko xedea izan du, eta horrek prozesuan bertan ere eragina izan du; besteak beste, āgrebaren eragina baloratzeko beste modu batā ekarri duela aitortu du Aranbururuk, hasteko eta behin, zaintzaren eremuan diharduten askok ez dutelako greba bere horretan egiteko aukerarik izan eta parte hartzeko eta ikusarazteko beste modu batzuk landu direlako.
Bestalde, elkarlanaren pisua ere azpimarratu du. Izan ere, prozesu guztian zehar sindikatuek ez ezik, mugimendu feministak izan du lidergoa, eta lan partekatu horren bidetik jarraitu nahiko lukete bidea, koordinatzaile orokoorraren esanetan.
Elkarrizketan zehar, baina, bestelako gaiak ere jorratu dira, baita modu zirikatzailean jorratu ere. Hala, esate baterako, galdera azkarren tartean IƱigo Urkullu edo Imanol Pradales nahiago ote duen galdetu dio Aranbururi Naroa Iturri aurkezleak. Aranburuk, ordea, ezberdintasun gutxi ikusten ditu bien artean, patronalak diseinatutako ārobot erretratuaā baita, bere ustez, EAJko hautagai berria, eta, horrenbestez, orain artekoaren jarraipena baino ez dela izango adierazi du. Gaineratu du hurrengo lehendakaria emakumea izatea gustatuko litzaiokela berari, baina feminista ere izan beharko lukeela.
Supermerkatu katean lan-baldintzen hobekuntza eskatuko dugu, behin eta berriro eskaerak helarazten saiatu arren arduradunek etengabe entzungor egin digutelako.
LAB sindikatuan greba deitzeko hartu dugun erabakiarekin, lehenik eta behin, egungo lan baldintzak hobetu nahi ditugu. Hala, honako puntu hauek aldarrikatuko ditugu ostegunean eta larunbatean:
> Gipuzkoako Industria eta Elikadurako hitzarmenean dauden kategoria altuagoetarako ekiparazioa
> Ordaindutako baimenak langile bakoitzak erabakitzeko noiz gozatu
> Garraio-plusa lantokitik 2km baino gehiagora bizi diren langileentzat
> Prestakuntza-plusa. Prestakuntza-ordu bakoitzeko soldataren % 25eko igoera jaso dezala formakuntzaz arduratzen den kutxazainak.
> Supermerkatuko deskontua: langileek %10eko deskontua izatea.
> Eszedentziaren eta lanaldiaren murrizketaren iraupena seme-alabak 14 urte izan arte luzatzea
> Azterketa ofizialengatik ordaindutako baimena izatea
> Udako larunbat arratsaldeek, maiatzetik irailera, aparteko orduen balioa izatea
> Abenduaren 24an eta 31an 15:00etan lanaldia amaitzea
Aipaturiko puntu horiez guztiez gain, baina, azkenik grebaren hautua egin dugu, nagusiki, haserre eta itxaroteaz nekatuta gaudelako.
Izan ere, ukaezina eta zilegi da: langileak dira denda aurrera ateratzen dutenak, arazoak daudenean egoera konpontzen dutenak, bezeroaren aurrean aurpegia ematen dutenak, lankideei lagundu asmoz egin beharko ez lituzketen lanak egiten dituztenakā¦. Eta ordainetan ez dute ezertxo ere jasotzen. Beren lanari esker aberasten diren bitartean, langileen baldintzek berdin jarraitzen dute edo, are, okerrera egin dute. Geroz eta presio gehiago, lan karga handiagoa, pisuak ez dira murriztenā¦
Onean saiatu gara, ez behin, ez bitan. Etengabe. Beti izan dugu borondatea hitz egiteko, eskaerak egin ditugu, baita proposamenak aurkeztu ere, baina etengabe erantzun bera jaso dugu: āBegiratuko duguā. Inoiz ezertara iristen ez diren hitzak dira, denboran elkarrizketak luzatu bai, baina baldintzak hobetzeko benetako asmo zintzorik ez baitago. Langileak ez daude itxaroteko edo beste fede ariketa bat egiteko prest. Nekatu dira heltzen ez diren erabakien esperoan egoteaz.
Hori dela eta, abenduaren 7 eta 9an Gipuzkoako LiDL supermerkatuetako langileak grebara doaz.
