Eusko Jaurlaritzak ezarritako alarma gorria zela eta, lantokiko zuzendaritzak “Krisi batzordea” deitu zuen, eta bertan eman zituen argibideak izan ziren, besterik gabe, hidratatuta mantentzea eta gatz mineralak hartzea. LABeko ordezkariek eskatu zuten alarma gorriak iraun bitartean jarduera eteteko, eta langileentzako tenperatura altuek dakartzaten arriskuaz ohartarazi zuten. Zuzendaritzak, ordea, ez zien jaramonik egin.
Arratsaldeko txandan, bi orduz lanean egon ostean, enpresa laguntzaileetako bi lankidek bero-kolpea izan zuten. Bada, larrialdi zerbitzuetara deitzean, esan zieten ez zegoela anbulantziarik eskuragarri eta 30 bat minutuan iritsi ahal izango zirela. Gauzak horrela, langileak eurak izan ziren beren autoetan lankideak ospitaleetara eraman zituztenak.
Gertatutakoaren ostean, zuzendaritzak erabaki zuen instalazioak geraraztea 16:30etik 20:00etara.
LAB sindikatuak urtebete baino gehiago darama lantoki honetarako benetan eraginkorra izango den beroaren aurkako prebentzio protokolo bat eskatzen; izan ere, egun indarrean dagoena ez da egokia halako enpresa batek dituen ezaugarriak aintzat hartuz gero. Berriki Osalan ere lantokian izan da instalazioak ikuskatzen, sindikatuak gai honen harira eginiko kontsulta baten ondorioz.
Atzokoan argi geratu zen enpresak entzungor egin diela LABetik behin eta berriro eskatu izan ditugun neurriei eta, hala, bere gordinenean azaldu denean baino ez diotela erreparatu arazoari.
EAJk ez du onartu nahi izan administrazio publikorako sarbidean bi hizkuntza ofizialen eskakizuna derrigorrez eskatzea EAEko Enplegu Publikoaren Legean.
Publiko egin berri da EAJ eta EH Bilduren arteko akordioa EAEko Enplegu Publikoaren Legea aldatzeko prozesuari begira. Akordio horren ondorioz, Legebiltzarraren biharko osoko bilkuran EAJren lege proposamenak aurrera egingo du, legea horren arabera aldatuko da eta EH Bilduk proposaturiko emendakinetako edukiak berehalakoan ez dira onartuko.
EAJk ez du onartu nahi izan administrazio publikorako sarbidean bi hizkuntza ofizialen eskakizuna derrigorrez eskatzea. Horregatik, LABen ikuspegitik ez da hau momentuak eskatzen duen lege aldaketa. Hori esanda, orain arteko egoeran geratzeak oldarraldia ez luke baretuko; beraz, ez zen aukera on bat. Hala ere, alderdien artean adostu den akordioak administrazioa euskalduntzeko behar diren urratsak eman eta sarbidean bi hizkuntzak maila berean jartzea bermatzen ez badu ere, aldaketa horiei aterik ez die ixten. Beraz, LABen ikuspegitik ez da hau momentuak eskatzen duen eta euskal sindikatuetatik eta euskalgintzatik eskatzen zen lege aldaketa. Enplegu Publikoaren Legeak izango duen lege moldaketak bestelako agertoki baterako babes legalak izango dituen ikuskizun dago, eta, horrelakorik ezean, administraziorako sarbidean euskara eta gaztelerari estatus bera emango dion moldaketa legalak egiteko eskatzen dugu. Horiek gerta daitezen LABek presio egiten jarraituko du, eta jarraipen zorrotza egingo dio lege-aldaketaren eta akordioan jasotako beste neurrien betetze mailari. Akordioan jasotzen den moduan, erreforma berri hori lantzeko, bi hizkuntza ofizial dituzten Katalunia eta Galiza oinarritzat hartuta betiere.
Oroitu beharra dugu lege aldaketa hau administrazioaren euskalduntzearen aurkako azken urteetako oldarraldiak eragindakoa dela; nagusiki, hizkuntza eskakizunetan zentratutakoak Orain arte indarrean egon den Enplegu Publikoaren Legeak ez dio babes legal egokirik eskaini administrazioa euskalduntzeko prozesuari eta ez ditu gerarazi eragile eta epaile euskarafobo batzuen gehiegikeriak euskararen eta euskaldunon hizkuntza eskubideen aurka.
Horregatik, herritarren gehiengoak, euskalgintzak eta euskal gehiengo sindikalak azken urteotan hamaika adierazpen eta mobilizaziorekin exijitu bezala, indarrean dagoen legea aldatzea ezinbestekoa zen, hizkuntza-eskakizunak eta euskalduntzearen bestelako neurriek duten ziurgabetasun juridikoa gainditu eta horiek legez babesteko.
Administrazio euskalduna erdiesteko, hau da, herritar orori euskaraz artatua izateko eskubidea bermatzeko eta langile publikoek euskaraz lan egin ahal izateko eskubidea bermatzeko, gaztelera eta euskara maila juridiko berdinean kokatzea ezinbestekoa da. Horrek eskatzen du lanpostu publiko guztietan bi hizkuntzen eskakizunak derrigorrezkoak izatea, salbuespenak administrazio bakoitzaren hizkuntza plangintzari lotuz eta salbuetsitako horiek ere era progresiboa euskalduntzeko bidea eginez. Benetan eraginkorra izango den lege-aldaketak ikuspegi horretatik abiatu eta neurri horiek jaso beharko lituzke.
Horrekin batera, hemendik aurrera administrazioek egingo dituzten lan-deialdi berrietan ez da inolako murrizketarik egon behar hizkuntza-eskakizunetan. Zeharo kontraesankorra eta onartezina izango da, alde batetik hizkuntza-eskakizunak babesteko lege-aldaketa egiten ari den bitartean, bestetik lan deialdi berrietan eskakizun horien murrizketak egitea, epaitegiek etorkizun batean ustez esan dezaketelako aitzakia merkea erabiliz. Azken hilabeteetan hainbat aldundi eta udaletako lan-deialditan atzerakadak gertatzen ari direla salatzen dugu eta horiekin erabat amaitzea exijitzen dugu.
EAJk prozesu honetan guztian agertu duen malgutasun eza eta bere lege-proposamena egokitzeko adierazi duen borondate eza salatu beharra ere badago. Administrazioaren euskalduntzean benetan jauzia ekarriko zuen hizkuntza-eskakizunen paradigma iraultzeari uko egin dio, herri honen gehiengo sozial eta sindikalaren eskakizunei bizkar emanez. Bere momentuan Hezkuntza Legea berritzeko prozesuan gertatu bezala, EAJk, beste behin, PSErekin duen hipotekatu erakutsi du oraingoan ere, benetan euskalduntzeak eta euskal herritarron hizkuntza-eskubideek eskatzen duten aliantza estrategiko euskaltzaleari uko eginez. Jarrera horrek neurriak hartzea denboran luzatzea eragiteaz gain, egingo den lege-aldaketa egoeraren larritasunari erantzuteko ez-nahikoa izatea ekarriko du ziurrenez.
Horregatik, hemendik aurrera lege berrituaren inplementazioari, tartean legearen arabera moldatu beharko den Euskararen erabilera normalizatzeko Dekretuaren moldaketen nolakotasunari ere, jarraipen zorrotza egiteko konpromisoa hartzen du LABek. Besteak beste, negoziazio kolektiboko markoak babestea eta lan hitzarmenetan euskararen normalizazioan eta lanpostuen hizkuntza eskakizunetan erabaki, adostasun eta akordioak egikaritzea exijituz, izan Jaurlaritzaren zein aldundien menpeko edozein lan hitzarmenetan zein tokiko erakundeen negoziazio markoetan, Udalhitzen barne.
Benetako aldaketa egokirik ezean, administrazioaren euskalduntzeak epaitegien erabaki arbitrarioen eta eragile euskarafoboen mehatxupean jarraituko du etorkizunean ere, egungo ziurgabetasun juridikoak ahalbidetuta. Horregatik, gatazka honen konponbidea administrazioaren euskalduntze-prozesuari segurtasun juridiko erreala ematetik etorriko da. Eta hori euskararen eta gazteleraren eskakizunen onarpen legalak berdintzetik etorriko da.
LAB sindikatuak Hezkuntza Departamentuari eta Osasun Publikoari eskatu die tenperatura-mugei buruzko jarraibide argi eta zehatzak ezartzea 0-3 zikloa eskaintzen duten haur-eskoletan eta hezkuntza zentroetan.
Azken egunotan izandako tenperatura altuen aurrean, LABek salatu ditu 0-3 zikloa eskaintzen duten haur-eskoletan eta hezkuntza-zentro askotan pairatzen ari diren baldintza termikoak, klima aldaketaren ondorioz maiztasun eta intentsitate handiagoz errepikatzen direnak. Zentro askotan, azaldu du, tenperaturek langileen osasuna eta ongizatea arriskuan jartzen dituzte, eta haien lan-jarduera baldintza egokietan garatzea zailtzen dute.
Halaber, sindikatuak gogorarazi du 0 eta 3 urte bitarteko haurrak bereziki zaurgarriak direla muturreko tenperaturen aurrean, eta horrek are premiazkoagoa egiten duela administrazio eskudunek neurri eraginkorrak hartzea.
Horregatik, LABek Nafarroako Hezkuntza Departamentuari eta Osasun Publikoari exijitu die jarraibide argi eta zehatzak idatzi eta publiko egin ditzatela, 0-3 zikloan aurrez aurreko jarduera eten beharko litzatekeen gehieneko eta gutxieneko tenperaturak ezarriz, eta betiere zentroetan dauden pertsona guztien osasuna lehenetsiz.
Era berean, LABek Nafarroako haur-eskolen titular diren administrazio publikoei eta toki-erakundeei, baita 0-3 zikloa eskaintzen duten hezkuntza-zentroen arduradunei ere, eskatu die berehala har ditzatela ingurumen-baldintza egokiak bermatzeko beharrezko prebentzio-neurri guztiak.
LABek azpimarratu du laneko arriskuen prebentzioari buruzko araudiak behartzen dituela administrazioak eta enplegatzaile diren erakundeak langileen osasuna babestera. Horregatik, ezinbestekotzat jotzen du muturreko tenperaturek eragindako arriskuak prebenitzeko eta lan-baldintza seguru eta osasungarriak bermatzeko beharrezko neurriak hartzea.
Azkenik, sindikatuak berretsi du sektoreko langileen eskubideen defentsan jarraituko duela, eta administrazioei dagokien erantzukizuna beren gain har dezatela eskatzen jarraituko duela, lan- eta hezkuntza-ingurune seguruak bermatzeko, bai profesionalen osasuna bai 0-3 zikloko haurrena babestuz.
Bi urte baino gehiagoko negoziazio prozesu luze baten ondoren, zeintzuetan mobilizazioak nahiz alderdi politikoekin eta langileen batzarrekin errondak egin diren, beharginen %99,5en babesarekin sinatu da.
2027ko abenduaren 31ra arte indarrean egongo da hitzarmen berria, eta honako hauek dira lortu diren akordiorik esanguratsuenak:
1. Lanpostuen eta lan-funtzioen balorazioa, hitzarmena antolatzeko aukera eman duena
2. Soldata taulek Lanbidearteko Gutxieneko Soldataren soldataren mende egoteari utziko diote
3. Aldagai subjektibo guztiak finkatu dira, eta, horri esker, soldata finkoak ezarri ahal izan ditugu. (2025eko ordainsarien egokitzapenarekin)
4. Soldata igoerak: % 2,9koa 2026rako eta % 4,5ekoa 2027rako
4. Errendimendu txikiko kontratu berririk ez egotea
5. Lanaldian 15-20 minutuko atsedenaldia
6. Txanda-kontratuaren bermea
7. Barne-sustapena eta garapen profesionala arautzea
8. Euskara ikasteko eta erabiltzeko sustapena eta konpromisoa
9. Osasunerako (haginlaria, okulista) eta desgaitasuna duten seme-alabak zaintzeko laguntza ekonomikoak
10. Aldi Baterako Ezintasunagatiko osagarria % 100ean mantentzea.
11. Tratu-berdintasuna eta diskriminaziorik eza bermatzea.
LAB sindikatuak eragile aktiboa izaten jarraituko du aniztasun funtzionala duten pertsonen eskubideen urraketa edo ez-betetzeak, egiturazkoak izaten direnak, salatzeko.
Eta langileekin batera borrokan jarraituko du sindikatuak, haien eskubideak eta lan-baldintzak hobetzeko eta duintzeko.
Lau langile kaleratu dituzte dagoeneko. Enpresa batzordeak ekainaren 22an eta gaur mobilizazioak egin ditu horiek berronartzea eskatzeko.
“Etorkizuna norentzat?” Hori da LABetik adimen artifiziala aurrerapenaren sinonimo gisa aurkezten duen enpresen diskurtsoaren aurrean plazaratu nahi dugun galdera, haren ondorioak zuzenean langileen gain erortzen hasi diren bitartean.
Adimen artifizialean oinarritutako tresna berrien ezarpenak dagoeneko ondorioak izan ditu lanean: lau pertsonak galdu dute beren lanpostua prozesu honen ondorioz Gueñeseko Konecta BTO enpresan. Lau kaleratze dira, onartu eta normalizatu ezin ditugunak. Lau lanpostu suntsitu ditu lan-baldintzak hobetzeko, eta ez langileak kaleratzeko, erabili beharko litzatekeen teknologia batek.
LABetik salatzen dugu zenbait enpresa adimen artifiziala erabiltzen ari direla kostuak murrizteko, enplegua ordezkatzeko eta irabaziak handitzeko bide gisa. Berrikuntzan eta garapen teknologikoan egindako inbertsio handiak iragartzen diren bitartean, galdera bera da oraindik ere: zer etorkizun eraikitzen ari da, eta norentzat?
Ezin dugu onartu I+Gra bideratutako milioika eurok, askotan Europako finantzaketa eta laguntza publikoekin batera, lanpostuak ezabatzeko eta lan-baldintzak okertzeko balio izatea. Berrikuntzak ezin du kaleratzerik, prekarizaziorik edo pertsonak ezabatu beharreko kostu huts gisa tratatzea ekarri.
Enpresek eraldaketaz, eraginkortasunaz eta etorkizunaz hitz egiten dute, baina LABetik argi utzi nahi dugu ez dagoela etorkizunik langileak atzean uzten badira. Ez dago aurrerapenik algoritmo batek esperientzia, eskubideak eta bizitza bat dituen pertsona batek baino gehiago balio duenean.
Zerbitzuen kanporatzeak eta enplegua ordezkatu nahi duten eredu teknologikoen aldeko apustuak irabazi ekonomikoa pertsonen gainetik jartzen duen enpresa-logika bat erakusten dute. Makinetan eta sistema automatizatuetan inbertitzen da, enplegua murrizten eta enpresek funtzionatzea ahalbidetzen duten pertsonen lan-baldintzak okertzen diren bitartean.
LABetik exijitzen dugu adimen artifiziala lan-bermeekin, gardentasunez eta langileen parte-hartzearekin ezartzea. Teknologia lana hobetzeko, lan-kargak murrizteko eta laneko osasuna babesteko erabili behar da, inoiz ez kaleratzeko tresna gisa.
Lau kaleratze gehiegi dira dagoeneko. Ez dugu gehiago egoterik onartuko.
Ez dugu onartuko adimen artifiziala enplegua suntsitzeko eta gure lan-baldintzak prekarizatzeko aitzakia bihurtzea.
Etorkizuna ezin da izan langilerik gabekoa. Berrikuntzak pertsonen zerbitzura egon behar du, ez enpresa gutxi batzuen irabazien zerbitzura.
Industria sektorean nabarmen jaitsi da enplegua azken urteetan; bereziki, metalurgian. Horren aurrean, industriaren gaineko eztabaida oker ari dela bideratzen ohartarazi dugu LABetik, eta enplegu duina, kontrol publikoa eta etorkizun sozial eta ekologikoa bermatuko dituen industria politika defendatu dugu.
Auzitan dago zer-nolako industria eredurantz egingo duen Euskal Herriak eta noren mesedetan garatuko den industria politika. Horri buruzko ohartarazpen argia egin dugu gaur: industriaren inguruko eztabaida oker ari da bideratzen. Izan ere, Bilbon egindako agerraldian adierazi dugu, gaur-gaurkoz, industriaren eraldaketa multinazionalen interesen arabera egiten ari dela, eta ez enplegu duina sortzeko eta trantsizio ekosozialari erantzuteko helburuz.
Horren ondorioak laburtu ditu Kris Gete LABeko Industria Federazioko arduradunak: “plantillak murrizten ari dira eta industria enplegua beherantz egiten ari da; laguntza publikoek ez dute sortzen behar bezalako onura sozialik; inbertsio produktiboa ahultzen ari da; lan baldintzak okertzen ari dira eta prekaritatea areagotzen. Eta, bitartean, enpresa askoren irabaziak handitzen ari dira”.
Egoeraren argazki xehetuagoa egin du Gorka Vidal LABeko ekonomialariak, industriako enpleguaren bilakaera eta lan baldintzen egoera erakusteko. Gizarte Segurantzatik eratorritako datuek erakusten dutenez, industria sektorean Hego Euskal Herrian alta emandako enpresen kopurua nabarmen jaitsi da azken 10 urteetan: 2011n baino 2.508 gutxiago ziren iazko abenduan; denera, 8,551. Produktu metalikoen, altzarien eta makinaria eta ekipoen fabrikazioan gutxitu dira enpresak, besteak beste, eta, denera, metalarekin lotura duten azpisektoreetan 1.407 enpresa gutxiago daude. Metalurgiaren gainbehera da agerikoenetakoa: burdinazko, altzairuzko eta ferroaleaziozko produktuen fabrikazioan 164 enpresa gutxiago daude 2011tik hona, eta 4.577 langile gutxiago ari dira lanean azpisektore horretan.
Orain arte pisu handia izan duten azpisektoreak indarra galtzen ari dela azaldu du Vidalek, eta, indartzen ari direla beste batzuk; hala nola, elikagaien industria (2011tik 4.707 langile gehiago), farmazia produktuen fabrikazioa (2011tik 1.750 langile gehiago) eta ibilgailu motordunen, atoien eta erdi-atorien fabrikazioa (2.191 langile gehiago, enpresak 60 gutxiago izan arren). Azpisektore horietan sortzen den enpleguaren kalitatea ahultzen ari direnetan sortzen dena baino baxuagoa dela zehaztu du ekonomialariak.
Hurbilagoko datuetara etorrita, enplegu hobea eskaintzen zuten azpisektoreetan, ibilgailu motordunentzako beste osagai, pieza eta osagarri batzuen fabrikazioan, etxetresna elektrikoen fabrikazioan, kautxu sintetikoaren fabrikazioan forma primariotan eta burdinurtuan, 2.603 enplegu gutxiago dira 2022ko urtarriletik, eta adibide moduan hurrengo enpresak ditugu: Mecaner, Sunsundegui, BSH…
Oro har, industrian enpleguak behera egin duela eta ehun industriala ahultzen ari dela azaldu du Vidalek. Enpresa askok laguntza publikoak jaso bai, baina laguntza horiek enplegua egonkortzeko eta industria errotzeko ez direla erabiltzen adierazi du, eta multinazionalek ez dutela lurraldearekiko konpromisorik erakusten; kontrara, errentagarritasuna lehenesten dutela azaldu du. “Ez dago itzulpen soziala bermatzen duen baldintzarik”, salatu du Vidalek.
Bestalde, industriako enpleguaren galerak eta lan baldintzen okertzeak lotura estua dutela azaldu du: “Enplegu prekarioa gero eta gehiago ari da ordezkatzen enplegu egonkorra”. Horren ondorioetako bat “talentuaren ihesa” dela zehaztu du. “Industriak ez baditu etorkizunerako lan baldintza duinak eta egonkorrak eskaintzen, gero eta gazte profesional kualifikatu gehiagok beste sektore edo herrialde batzuetara joko dute, eta, horrela, industriak bere etorkizunerako funtsezkoa duen giza kapitala galtzeko arriskua areagotzen da”.
Armagintza, zuloa duen flotagailua
Egungo testuinguruan, industria berrindartzeko aukera estrategiko gisa armagintza sustatzen ari dela ere salatu du Vidalek, “opakotasun handiz eta atzeko atetik”. Alta, kolokan dagoen sektore baten flotagailuak ezin du industria militarrak izan, defendatu duenez: “Ezin da negoziorik egin genozidioarekin; ezin da negoziorik egin gerrekin”.
Enpleguaren ikuspegitik ere zuloa du armagintzaren flotagailuak, Vidalen arabera. Izan ere, euren jarduna industria zibilera bideratu duten enpresak industria militarreranzko trantsizioa egiten ari dira, azaldu duenez, laguntza publikoen bidez. Kontrara, funts publiko horiek industriaren eraldaketa ekosozialerako baliatu litezkeela nabarmendu du, eta, horrek, planifikazioa, langileen parte hartzea eta jabetza publikoa bermatzeaz gain, estrategikoak izango diren sektoreetan enplegua sortzea eragingo lukeela.
Vidalek aurkeztutako datuek berretsi baino ez dute egiten LABek hasieratik salatu duena, Getek adierazi duenez: industriaren inguruko eztabaida oker ari dela bideratzen.
Baieztapen argia egin du Industria Federazioko arduradunak: “Euskal Herriak industria behar du”. Alta, industria ereduaren nolakotasuna dago jokoan, haren arabera: “Enplegu duina, kontrol publikoa eta etorkizun sozial eta ekologikoa bermatuko dituen industria behar du”. Horretarako, inudstriaren etorkizuna “enplegu duinaren, lurraldearen beharren eta trantsizio ekosozialaren arabera” planifikatu behar dela defendatu du, eta ez “armagintzaren eta multinazionalen interesen” arabera.
Bestelako industria politika baterako lau baldintza ezarri ditu Getek: trantsizio industriala planifikatzea; diru publikoari baldintzak jartzea; langileen parte hartzea handitzea; eta enplegua, berrindustrializazioa eta bidezko trantsizioa bermatzea. Funtsean, “trantsizio ekosozialerako industria politika” garatu beharraz mintzatu da Gete.
Hauek dira LABen proposamenaren oinarriak:
1. Trantsizio industriala planifikatu
Industria sektore nagusien trantsizio ekologikoa modu planifikatuan eta bidezkoan egin behar da, emisioak eta baliabideen kontsumoa murriztuz eta enpleguan kalte handirik eragin gabe. Ezin da milaka langileren etorkizuna administrazio kontseiluen edo inbertsio funtsen esku soilik utzi.
Horregatik, trantsizio industrial planifikatua behar da, langileen parte hartzearekin, enplegua babesteko eta isuriak murrizteko helburuarekin.
Aldi berean, erabaki estrategikoetan esku hartze publiko handiagoa eta sindikatuen part ehartze erreal eta loteslea behar da.
2. Diru publikoari baldintzak jarri
Laguntza publikoak jasotzen dituzten enpresek baldintza zorrotzak bete behar dituzte. Ezin dute kaleratzerik egin, enpresak deslokalizatu edo dibidendu handiak banatu diru publikoa jasotzen duten bitartean. Ez da onargarria enpresek laguntza publikoak jasotzea eta, ondoren, enplegua suntsitzea edo etekin pribatuak lehenestea.
Horregatik, enpresek konpromiso argiak hartu behar dituzte: enpleguari eustea, deslokalizazioak saihestea eta inbertsio produktiboak bermatzea.
Diru publikoak enplegua eta industria etorkizuna babesteko balio behar du, ez etekin pribatuak finantzatzeko.
3. Langileen parte hartzea handitu
Funtsezkoa da langileek parte hartzeko mekanismoak lortzea. Ezinbestekoa da beren lanpostuan trantsizio ekologikoaren eragina izango dutenek ekoizpen-eraldaketa horien norabideari buruz eztabaidatzeko eta erabakitzeko gaitasuna izatea.
Deskarbonizazio planak, inbertsioak eta industria estrategiak ezin dira soilik zuzendaritzen esku egon.
4. Enplegua, berrindustrializazioa eta bidezko trantsizioa
Edozein industria trantsiziok lan eskubideak eta enplegu duina bermatu behar ditu. Horrek esan nahi du berrindustrializazioaz hitz egin behar dela, lanaren banaketaz, lanaldi murrizketaz, enpresen errotzeaz, prestakuntzaz eta lanbide heziketa berritzeaz.
Eraldaketa industrialak ezin ditu milaka langile abandonatuta utzi. Horregatik, nahitaezko berrindustrializazio mekanismoak eta deslokalizazioen aurkako lege tresna indartsuagoak defendatzen ditugu LABen. Trantsizio justu batek industria eraldatzea esan nahi du, inor baztertu gabe.
Trantsizio ekosozial justua bermatzeko, enplegua babestu, birkualifikatu eta banatzeko mekanismo eraginkorrak sortu behar dira, sindikatuen eta erakunde publikoen parte hartzearekin eta enpresen erabakiak kontrolatzeko egitura lotesleen bidez. Horren baitan, honako neurriak proposatzen ditugu: lanaldia murriztea, prestakuntza eta birkualifikazioa bermatzea, nahitaezko berrindustrializazio mekanismoak sortzea eta deslokalizazioen aurkako legeak gogortzea.
LAB sindikatuan ez dugu babesten la Casa de Misericordiak aurkeztutako proposamena, eta CCOO eta UGT sindikatuak kritikatzen ditugu, Iruñeko zezen-plazako langileen lan-baldintzak hobetu beharrean, finkatutako eskubideen galera eta baldintzen okertzea dakarren hitzarmena onartzeagatik.
Akordio partzialak lortu dira hainbat arlotan negoziazioan zehar, hala nola hitzarmenaren indarraldian, ordainsarietan, aseguru indibidualean eta osagarri ekonomiko jakin batzuetan. Hala ere, LABen ustez, azken proposamenak “langileen eskubideei eragiten dieten kontu onartezinak mantentzen ditu”.
Besteak beste, langileentzako doako sarreren erregimena aipatu behar da. LABen ustez, Casa de Misericordiaren proposamenak alde sozialak planteatutako hobekuntzak baztertzeaz gain, indarrean dagoen hitzarmenean jasotzen diren doako sarreren kopurua murrizten du. Aldaketa honek langileentzat jada finkatuta dauden eskubideen galera dakarrela uste dugu, eta zalantzan jartzen dugu hitzarmen kolektibo berri batek lortutako eskubideak mugatzeko balio dezakeen, horiek handitu edo hobetu beharrean.
Gainera, proposamenak kategoria profesional jakin batzuetara mugatzen du lanpostu hutsak betetzeko aukera, eta horrek desparekotasun-egoera sortzen du gainerako langileekiko. Era berean, testuak justifikatu gabeko absentziengatiko zigorrak gehitzen ditu, eta ez du jasotzen langileen legezko ordezkaritzari diziplinazko jarduera jakin batzuen berri ematea.
LABetik gaitzetsi egiten dugu negoziazioan zehar erantzunik gabe geratu zirela hainbat aldarrikapen, alegia, plazako segurtasunarekin, ordezkarien jarduera sindikalarekin, sailkapen profesionalarekin, kategorien parekatzearekin, kolektibo jakin batzuen soldata-hobekuntzarekin eta gaixotasun arruntetik eratorritako aldi baterako ezintasun-egoeretan soldataren % 100eko osagarriarekin lotutakoak.
Horrez gain, Casa de Misericordiak proposamenak gehitu ditu negoziaziorako plataforma bateratutik at, adibidez, aurreko hitzarmenean jasotako mulillero kopurua murriztea edo kategoria jakin batzuetan laneko arropa gutxiago ematea.
LABen arabera, neurri hauek egungo baldintzekin alderatuta atzerapausoa dakarte. Negoziazio kolektiboa dauden eskubideak murrizteko edo segurtasunarekin, lanaren antolaketarekin eta langileen baldintza ekonomikoekin lotutako aldarrikapenak erantzunik gabe uzteko erabiltzearekin ez gatoz bat. Hortaz, ez dugu Iruñeko Zezen Plazako hitzarmen kolektiboa sinatu.
LABen ekimenez eta langile batzarrean hala erabakita, Olaberriako ArcelorMittal-eko langileek lanuzteak hasi zituzten apirilean hitzarmen duin baten alde. Besteak beste, eros ahalmena bermatzea eta errelebo kontratuak egitea dira aldarrikapen nagusiak. Izan ere, soldatak ez dizkiete azken urtean igo eta bi urte baino gehiago dira enpresak errelebo kontraturik egin ez duela.
Zuzendaritza negoziaketa mahaian esertzera ukatzen ari da Espainiako Estatuko mahaian negoziatzen den akordio markoa aitzakitzat hartuta. Hau dela eta, ezinbestekoa da borrokan jarraitzea.
Hilabete eta erdiz paroak egin ostean, horretan jarraituko dute langileek. Hala, aste honetan ostiralean, ekainak 26, egingo dute lanuztea, eta datorren astetik aurrera, berriz, asteazkenero. Txanden araberako lanuzteak izango dira, eta 12:00etan enpresaren aurrean egingo dituzte elkarretaratzeak. Ostiral honetakoa ere ordu berean izango da.
Lanuzteak LAB sindikatuak bultzatuak izan dira, eta langile batzarraren gehiengo zabalaren babesa izan dute. LABetik dei egiten diegu enpresa batzordea osatzen duten ELA, CCOO eta UGT sindikatuei borrokara batu daitezen. Era berean, dei egiten diogu enpresari negoziazio mahaian eser dadin.
Hezkuntzako eta Lanbide Heziketako Zuzendaritza Nagusiak ezohiko klaustroa deitu du ekainaren 24rako, Txantreako Nekazaritza eta Basogintza ikastetxe integratuko zuzendaritza berria izendatzeko. LABen zalantzan jartzen dugu prozedura.
Gogorarazten dugu joan den maiatzean salatu genuela 39.000 eurotik gorako justifikatu gabeko gastuak egon zirela otorduetan Nekazaritza eta Basogintza ikastetxean. Nafarroako Foru Komunitateko jardunbide egokien aldeko eta ustelkeriaren kontrako bulegoak (OANAk) berretsi du gure salaketa, eta ondorioztatu du funts publikoak bidegabe erabili zirela hamarkada batez baimendu gabeko gastuetan.
Azken asteetan, eskatu dugu irregulartzat jotzen ditugun hainbat kontratazio argitzea. Era berean, ikastetxeko zuzendaritzako kide batzuk parte hartu zuten oposizioetan epaimahaiari gaitzespenak egin genizkion.
Gertaera hauek argitu beharrean, Zuzendaritza Nagusiak ez du inolako elkarrizketarik izan Nekazaritza eta Basogintza ikastetxeko irakasle funtzionarioekin. Testuinguru horretan, susmoa dugu zuzendaritzarako proposatutako pertsona egungo zuzendaritzarekin edo zentroko “kortijo” delakoaren gertuko pertsonekin lotuta egongo litzatekeela, Nekazaritza eta Basogintza ikastetxean hamarkada bat baino gehiagoz gertatutakoa oztopatu eta estaltzeko helburuarekin.
Horregatik guztiagatik, Zuzendaritza Nagusiak egindako prozesua salatu dugu, azken urteetan ikastetxean gertatutakoa ikertzeko saiakerarik egin ez dela azalduz, eta Hezkuntza Departamentua ere erantzule dela adierazten dugu.
