LABLangile Abertzaleen Batzordeak

Udalhitzen blokeoa gainditzeko otsailean hasiko den mobilizazio dinamika bati ekingo dio LABek

Urte bat igaro da EUDELen zuzendaritzak sektoreko sindikatuoi dei egin zigunetik eta mahai negoziatzailea aktibatu zuenetik, 2010az geroztik iraungita dagoen Udalhitzen hitzarmena negoziatzeko. Alabaina, urte luze honetan gutxi izan dira egon diren aurrerapen eta bilerak eta azaroaren 7an mahai negoziatzailearen 5. bilera burutu zenetik mahaiak deitu gabe jarraitzen du.

Ekainaren 27an aurkeztu genituen LABek Udalhitzen negoziazioari begira ditugun lehentasunezko ildoak, eta geroztik, ez dugu ezertan aurreratu.

Atzera begira egin eta urte honetan gutxi izan dira aurreratu diren ildoak, are egoera berdinean edo okerragoan gaudela baieztatu dezakegu eta Udalhitzen mahaiaren negoziazioak blokeoa bizi duela.

• 2024ko urriaren 16an EUDELek ordezkaritza dugun sindikatu guztiak deitu gintuen Udalhitzeko mahaia irekitzeko asmoa ofizialki adierazteko.
• LABetik tokiko administrazioetan negoziaziorik ez blokeatzeko eskatu genuen orduan. EUDELek hasieran adierazi zuen prozesuak iraun bitartean, lekuan lekuko negoziazio kolektiboari uko egin beharra. Atzera egitea lortu genuen.
• 2025eko urtarrilaren 22an 14 urteren ondoren mahai negoziatzailea bildu bazen ere, mahaia osatzeko adostasunik ez zen egon, besteak beste, ELA mahaitik altxatu zelako. Horrek negoziazioen hasiera luzatu eta atzeratzea besterik ez zuen ekarri. Azkenik, 2025eko apirilaren 10ea, Udalhitz sinatu eta 15 urtera, mahai negoziatzailea eratzea adostu genuen.
• 2024ko urritik urte eta erdi pasa da, bost bilera egin dira soilik eta edukietan ez da aurrerapausorik eman. Bosgarren eta azken bilera 2025eko azaroaren 7an izan genuen. Bilera horretan, besteak beste, euskararen normalizazioa eta lege-babesa landu behar genituen, baina EUDELek ez zuen inolako posiziorik ekarri, bere lehendakaritza duen EAJ alderdia posiziorik gabe etorri baitzen eta negoziazioa oztopatu baitzuen. Gogoratu nahiko genuke euskararen gaiari dagokionez, LABek bat egiten duela EHBilduk euskararen gaiari lotuta aurkezturiko proposamenarekin; hain zuzen ere, udal erakundeetan euskara eta gaztelania maila berean parekatzeko ekimenarekin.
• Azken bilera horretan LABek EUDELi eskatu zion langileekiko arduraz eta begirunez joka zezala eta Udalhitz berrirako akordio-zirriborro integrala lehen bai lehen bidaltzeko eta mahaira eramateko. Izan ere, bilerak egin bai baina gaur gaurkoz edukiak mahai gainean jarri gabe jarraitzen dute eta zirriborrorik ez dugu jaso. 

Gauzak horrela, urte eta erdi luze ondoren ikusita LABek proposaturiko lehentasun ildoetan aurrerapenik ez dagoela eta azaroaren 7az geroztik daukagun blokeo egoeraren aurrean, LABek mobilizazioekin hasteko garaia dela adierazten du, grebara joatea ere baloratuz. Zentzu horretan, mobilizazio horiek ELA eta LAB sindikatuen artean modu bateratuan egitea hobetsiko genuke eta norabide horretan lan egiteko prestutasuna dugu. Bien bitartean LAB otsailetik aurrera mobilizatzen hasiko da, eta abiatuko duen mobilizazio dinamikara batzeko deia egiten die langileei, EUDELek behingoz mahai-negoziatzailea deitu eta edukiz bete dezan.

Etxeko langileen lan baldintzak babesteko benetako bermeak emango dituen kontrol eta jarraipen mekanismoak eskatu ditu LABek. Era berean, sektoreko langileen prekaritatea LGS propiorik ezarekin lotuta dagoela salatu dute. 

LABeko etxeko langileen sail sindikalak etxeko langileek eta zaintza sektoreko milaka langilek jasaten duten prekarietatea salatu du. Prekaritate horrek Euskal Herrian LGS lanbide arteko gutxieneko soldata propio bat negoziatzeko borondate ezarekin du zerikusia, baita hitzarmen kolektibo propio baten faltarekin ere Nazioarteko Lan Erakundearen 189. hitzarmenean berresten den bezala.

EAEko eta Nafarroako Lan Ikuskaritzaren inpunitatea sektoreko lan baldintzen erregulazio faltarekin lotuta dago. Hori dela eta, Lan ikuskaritzei mekanismo eraginkorrak eskatzen dizkie LABek, lanaldiaren benetako erregistroa kontrolatzeko. Lanaldiaren benetako erregistroa kontrolatzen bada, ekidin egingo dira lan abusuzko eta esplotaziozko jarduerak; hala nola, presentzia orduak eta gaua bertan igarotzea. Horrez gain, etxebizitzak ikuskatzea eta kontrolatzea eskatzen du LABek, etxe barruan gertatzen dena kontrolatzeko tresnak erraztuz. Bukatzeko, Lan Ikuskaritza sektoreko lan arriskuen kontrolean inplikatzea eskatzen du, langileen segurtasuna bermatzeko helburuarekin.

Sindikatua Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan mobilizatzen ari da egunotan Lan Ikuskaritzari hiru kontrol neurri horiek exijitzeko; Iruñean, astelehenean; Bilbon, atzo; Donostian, gaur; eta Gasteizen, bihar. Horrekin batera, bilerak eskatu dizkie lau ikuskaritzei, aldarrikapen horiei behingoz hel diezeieten.

Izan ere, ezin da etxeko langileak barne erregimenean esklabizatzen jarraitu: adierazle ekonomiko bakarra LGSa da, nahiz eta jakina den benetako lanaldiek langileak 60 ordu edo gehiago lan egitera kondenatzen dituztela, jakinda langileak ez direla konpentsatzen; ez diruz, ez atsedena emanez. Egoera horrren aurrean, Lan ikuskaritza geldirik dago, eta ez du langileen lan baldintzak babesteko benetako bermeak emango dituen kontrol eta jarraipen tresnarik sortu.

Patronalaren eta inplikatutako administrazio publikoen inpunitatea salatu nahi du LABek. Etxeko langileen prekarietateak LGS propioa negoziatzeko eskubidea aldarrikatzera behartzen du, gutxieneko soldata propioaren bidez soldatak nabarmen hobetuko baitira eta horrek ekarriko baitu Euskal Herriko emakume* langileei bizi baldintza duinak beramatzea. Horregatik, LABek dei egiten die sektoreko langileei martxoaren 17ko greba orokorrean parte hartzera eta mobilizatzera. 

EAEko eskola publikoetako jangeletako langileek mobilizazioak hasiko dituzte hitzarmen kolektiboa blokeatu delako, soldata igoerak aplikatu ez direlako eta ratioak, funtzioak eta lanaldiak hobetzeko aurrerapenik egin ez delako.

EAEko kudeaketa zuzeneko jangelen hitzarmeneko sindikatuen artean hainbat bilera egin ondoren, ELA sindikatuak batasun sindikalaren espazioa haustea eta bakarkako bidea aukeratzea erabaki du, ekintza batasunaren aurretik bere siglak jarriz. LABen iritziz, erabaki hori arduragabekeria bat da, indar kolektiboa ahultzen duena, sektorearen aldarrikapen historikoetako bat, hain zuzen ere, sindikatuen batasuna izan denean.

Mobilizazio horiek eragin dituzten aldarrikapenak argiak izan dira, eta intersindikala osatzen dugun sindikatu guztiekin partekatuak izan dira: patronalari negoziatzera esertzeko eta enpresek langileei ordaintzeke dauden soldata igoerak ordaintzeko eskatzea, bai eta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari negoziatzera esertzeko eskatzea, ratioak, funtzioak zein lanaldiak arautzen dituzten araudiak aldatzeko.

LABetik kalera ateratzeko beharra defendatzen dugu, langileek beraiek adierazi duten bezala, bai batzarretan, bai lantokietara egindako bisitetan ere.

Horregatik guztiagatik, LABek grebarako deia egin du otsailaren 24, 25 eta 26rako, enpresei negoziatzeko eta zor dituzten zenbatekoak ordaintzeko eskatzeko, bai eta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari bere erantzukizuna bere gain hartzeko eta ratioei, funtzioei zein lanaldiei buruz negoziatzeko eskatzeko.

Azkenik, LABek, hitzarmen honetan gehiengoa duen sindikatu gisa, dei egiten die gainerako sindikatuei mobilizazioekin bat egin dezaten eta EAEko eskola publikoetako jangeletako langileen eskubideak defendatzeko batasun sindikala berreskura dezaten. 

Gaur, ELA, LAB, STEILAS, HIRU eta ETXALDE sindikatuek martxoaren 17rako Greba Orokorraren deialdia erregistratu dute ofizialki Nafarroa Garaian. Deialdia “Gutxieneko soldata hemen erabaki. LGS 1500€. Soldatak hobetu aberastasuna banatzeko” lelopean egin dute, lan-baldintzen okertzearen eta bizi-kostuaren etengabeko igoeraren aurrean erantzun kolektiboa emateko helburuarekin.

Sindikatuek salatu dute azken urteotan soldatek ez dutela bizi-kostuaren igoerari erantzuteko adinako hazkunderik izan, eta horrek langileen bizi-baldintzak nabarmen kaskartu dituela. Testuinguru horretan, gutxieneko soldata duin baten beharra premiazkoa dela azpimarratu dute, eta horregatik aldarrikatu dute 1.500 euroko gutxieneko soldata propioa, hemen erabakitakoa eta bertako errealitate sozioekonomikora egokitua. Proposamen honek zuzenean 74.000 langileren egoera hobetuko luke Nafarroa Garaian. Eta LGS altuago batek negoziazio kolektiboa baldintzatzen du soldata igoera handiagoak adostu daitezen.

Era berean, sindikatuek gogorarazi dute gutxieneko soldataren inguruko erabakiak Nafarroatik urrun hartzen direla gaur egun, langileen eguneroko beharretatik eta gure herriaren ezaugarrietatik aldenduta. Horren aurrean, erabakitzeko ahalmena hemen izatea funtsezkoa dela defendatu dute, lan-harremanetan burujabetzaren bidean urratsak emateko helburuz.

Gutxieneko soldata propioa lortzeko bidean, sindikatuek bi bide landu dituzte. Batetik, bertako eskumenen baitan, patronalekin negoziazio-mahaia irekitzeko saiakera eginez. Bestetik, eskumen berriak lortzeko bidean, sindikatuek herri ekimen legegilea bultzatu dute, eta horren alde 18.000 sinadura baino gehiago jaso zituzten Nafarroan Lanbidearteko Gutxieneko Soldata propioa ezarri ahal izateko. Bi bideak blokeatu dituzte CEN patronalak eta euren mesedera lerrokatu diren UGT eta CCOO sindikatuek —EAEn gutxieneko soldata propio baten aldarrikapena babesten duten sindikatu berdinak— eta Nafarroako Gobernuak.

Sindikatuen iritziz hirugarren bide bat ireki beharra dago, eta ezinbestekoa da gutxieneko soldataren afera Nafarroan estatus juridiko-politikoaren berrikuntzan (Nafarroako Foru Eraentza Berrezarri eta Hobetzeari buruzko ponentzian) ezinbesteko aldarrikapen gisa kokatzea.

Horren aurrean, sindikatuek argi adierazi dute CEN patronalak eta bai Nafarroako Gobernuak erantzukizun zuzena dutela gaur egungo egoeran. Ezin da soldaten galera orokortuaren aurrean neutralitatea mantendu, ezta lan-baldintzen okertzearen aurrean albo batera begiratu ere. Gutxieneko soldata duin baten aldeko neurriak hartzea borondate politiko kontua dela azpimarratu dute.

Martxoaren 17ko greba orokorraren bidez soldatak hobetzea eta aberastasunaren banaketa bidezkoagoa exijituko dituzte sindikatuek, azken urteetan enpresen eta kapitalaren irabaziak handitu diren bitartean langileek galera izan dutela salatuz. Grebak, halaber, lan-harremanen esparruan erabakitzeko ahalmena hemen izateko beharra mahai gainean jarriko du. Greba honek herritarren parte-hartze demokratikoaren alde jotzen du ere, hilabete gutxi batzuetan milaka pertsonen nahiari muzin egin eta eztabaida irekitzeari uko egin dieten Nafarroako Gobernua, CEN, UGT eta CCOO eragileen autoritarismoa salatzeko.

Greba Orokorra tresna kolektibo eta legitimoa da patronala eta instituzioak interpelatzeko, eta langile guztiei dei egiten diete mobilizazioarekin bat egitera. Datozen asteetan, grebaren arrazoiak eta helburuak azaltzen eta lantzen jarraituko dute, lan zentroz lan zentro eta auzo eta herrietan antolatuko dituzten ekimen eta batzarren bidez.