Euskotrenen Batzorde Iraunkorrak deituta, gaur, hilak 20, elkarretaratzea egin dute Euskotreneko langileek "greba eskubide bat da" lemapean. Mobilizazio honen bidez Zuzendaritzak Batzorde Iraunkorraren, Euskotrenen ordezkaritza duten sindikatu guztien eta Greba Batzordearen kide guztien aurka eta langileen eskubideak murrizteko asmoz jarritako salaketarekin hartutako jarrera salatu dute.
Plan industrialaren inguruan:
– Beharrezko inbertsioen txosten zehaztu eta kuantifikatua, zer, noiz eta zertarako zehaztuz.
– Kutxako bermeak egon behar dira egunerokotasunari aurre egiteko hasieratik. Ezin da izan langileok gure eskubideen ordaintzea diruak gehiago ematen ez duenean.
– Inbertsorearen ekarpena kapital handitze bezala izango da. Horrela ez bada, zati bat edo osotasunean kreditu forman bada, itzultzerako orduan, aurretik honakoak bermatu beharko ditu: Langileoon aurretiazko baldintzak berrezartzea; inbertsioak egin behar dira; ezin da dibidendurik banatu inbertsorea kreditua berreskuratzen baldin badabil; enpresak irabaziak izan behar ditu.
Plan sozialaren inguruan:
– Enplegua eta lan baldintzekiko konpromisoak hartu behar dira. Trantsizio-fase batek egon behar badu, adostua izan beharko du eta enplegu guztiari eragin beharko dio, VSC, Vicrila eta Vitech.
– Trantsizioak irteerak modu mailakatu eta borondatezkoak bermatuko ditu hauek beharrezkoak balira, horrela, zor bezala aitortuko du lan baldintzen aldaketa oro.
– Trantsizio hau gardena izango da. Hau bermatuko da langileek Administrazio Kontseiluan parte hartuz laneko zorra dagoen bitartean.
Zergatik ez du Eusko Jaurlaritzak horrela ikusten? Taldearen Administrazio Kontseiluan sailburu bat izanda, Vicrila egoera honetara eraman dutenekin lerrokatzen da, ezelango erantzunkizunik exijitzea ekidituz lortutako diru laguntza publikoak xahutu dituztenean.
Prozesu osoan zehar ez du inolako erantzukizunik hartu eta orain langileok presionatzen agertu da, doiketa intentsiboa onar dezan eta enpresa batzordea malgutasunik ez izateaz salatuz. Ez du Eusko Jaurlaritzak formula alternatiborik Vicrilaren jarraitasunari eusteko langileak unilateralki presionatzeaz aparte?
Bada ordua prozesu honetan langileen eskubideak bermatzeko, ehun industrialari eusteaz gain. Azken urteetan eta Administrazio Kontseiluan presentzia izanda ez da horrelakorik gertatu.
LABetik faltan botatzen du Vicrilaren etorkizunaren eta bere langileen aldeko apustu arduratsua.
Proposamen horrek eraso egiten du udal autonomia, lan eskaintza publikoei eta udal enplegu publikoari dagokienez, berezko eskuduntzak alde batera uzten direlako, langile horiek eta gainontzeko udal langileen artean desberdintasunak sortuz. Honez gain, udal gobernu batzuk dagokien arduratik salbuesten ditu, horietan egon daitekeen behin-behinekotasun tasaren inguruan, honek langileen artean eta zerbitzuan bertan prekarietate egoera sortzen duelako.
Zentralizaziorako saiakera honek udal espezifikotasuna mespretxatzen du, eta udal bakoitzaren errealitatetik urrun dagoen polizia eredua uniformizatzen du. Eredu horretan ez dira bermatuko herrotarrengandik hurbila den udaltzaingoak izan beharko lituzkeen alderdi garrantzitsuak, udal bakoitzaren berezko ezaugarriei, bere udal arautegiari, herritarrekiko harremanari,… lotuak.
Hortaz, LAB sindikatuak langileen eta haien sindikatuko ordezkaritzaren bizkar egin diren mugimenduak salatzen ditu. Gainera, Eusko Jaurlaritzari eskatzen diogu udal eskuduntzetan eta udaltzaingoaren definizioan eta izaeran nahasteari uzteko, udal eskuduntzak direlako soil-soilik. Honen harira, aipatu beharra dugu, hainbat udal gobernuk, langileen ordezkaritzari inolako informazio eman edota eskatu gabe, bertan behera uzten dutela ordezkatzen duten herritarrengandik hurbila eta kalitatezkoa den zerbitzua eskaintzeko euren ardura,. Gogoan hartu behar da euren eginkizuna Udaltzaingo euskaldunari, udalari eta bertako biztanlengandik gertukoa eta polizia zereginetan prebentziozkoa izango denari zor zaiola.
Babes sozialerako euskal sistema publikoa eraikitzea da lan eta bizi baldintza duinak bermatzeko bide bakarra. Aldarrikapen horrekin irten gara gaur kalera, eta Euskal Herriko hainbat hiri eta lantokitan propaganda banaketa egin dugu, beti ere erasoetatik babestu eta alternatibak daudela jakinarazteko. LABeko idazkari nagusi Ainhoa Etxaidek hitza hartu du Bilbon, eta Eusko Jaurlaritzari eskatu dio heldu diezaiola sistema propio bat eraikitzeko eztabaidari. Honen harira, elkarretaratzea egin dugu Eusko Jaurlaritzak Donostian duen egoitzaren aurrean, eta bertako bulegoetan eskari bat erregistratu dugu, Legebiltzarrean gaiaren inguruko agerraldi bat eskatzeko. Idatzian, "pertsonak eta hauen premiak lehenesteko eta denoi bizitza duina ekartzeko neurri egokiak hartzeko" garaia dela adierazi dugu.
Euskal Herriko kale eta lantokietan izan gara gaur, "erasoetatik babes gaitezen. Hemen eta orain. Babes sozialerako euskal sistema publikoa" leloarekin. Gobernu espainolaren politikak gure pentsioak arriskuan jartzen ditu. Gobernuak eta bankuek ahalegin guztiek egin dituzte bakaeta solidarioan oinarritutako sistematik, kapitalizazio sistemara salto egiteko. Honen atzean helburu bakrarra dago: langileok pilatutako aurrezkietatik irabazia ateratzea.
Egoera errotik aldatzea posible dela aldarrikatzen du LABek. Babes sozialerako euskal sistema publikoa eraikitzea da lan eta bizi baldintza duinak bermatzeko bide bakarra. LABek proposamen zehatzak ditu euskal herritarrok behar dugun sistemak bete beharko lituzkeen ardatzen inguruan, eta alternatiba horien berri emateko irten gara gaur kalera.
Bilbon, LABeko idazkari nagusi Ainhoa Etxaidek aldarrikatu du badela garaia sistema propio bati buruzko eztabaida irekitzeko: "Sistema propio baten aldeko apustua egiten dugu guk. Bideragarria izateaz gain, pentsioak euskal esparruan bermatzeko modu bakarra da". Etxaideren hitzetan, "Eusko Jaurlaritzari eskatzen diogu gizarteari azaltzeko ea sistema publikoari mugak jartzen eta pribatizazioa sustatzen jarraitu behar duen, edo sistema propio bat eraikitzeko zein eskuduntza beharko diren eztabaidari ekiten diogun".
Ildo honetan, Donostian, elkarretaratzea egin dugu Eusko Jaurlaritzaren egoitzaren aurrean, eta Lan eta Justizia Sailari zuzendutako idatzi bat erregistratu dugu bertan. "Agerraldi bat eskatzen dugu Legebiltzarrean, aldarrikapena eta eztabaida bertara eramateko. Izan ere, uste dugu berebiziko eztabaida bat dela Euskal Herriaren etorkizunerako", azaldu du Etxaidek.
Hauxe da, zehatz-mehatz, LABek erregistratutako eskaria:
Honen bidez, eta Langile Abertzaleen Batzordeak (LAB) sindikatuak eransten du bere proposamena Gizarte Babeserako berezko Sistema Publikoari ekin diezaiogun eta hura gauza dezagun; hori eginez, gizarte oparoagoa, zuzenagoa eta solidarioagoa sortu ahal izango dugu, non euskal herritar guztiei bermatuko zaizkien pentsio eta lan baldintza duinak.
Tamalez, Estatua erabiltzen ari den eta euskal gizarteari ezartzen zaizkion politikek langileen bizi kalitatea ezbaian uzten dute, eta era berean, pentsiodunena ere, modu kezkagarri batez eragiten dielako.
Gero eta nabariagoa da Espainiako sistemak ez duela jendearen bizitza duina bermatuko; premiazkoa eta beharrezkoa deritzagu, euskal Erakundeek egoki gerta daitekeena egiteari, berma daitezen, gaur egun zein etorkizunean, pentsioak nahiz lan duina, gizarte babeserako sistema publiko baten bidez.
Espero dezagun proposamen hauetaz mintzatu eta eztabaidatu ahal izatea Eusko Jaurlaritzan nahiz Legebiltzarreko dagokion batzordean, gogoan har daitezen eta egokiak gerta daitezkeen neurriak hartu ondoren, pentsiodunei eta langile guztiei pentsio duinak berma dakizkien.
Ez dago aitzakiarik, oraingoa ez da beste esparruetan eman daitezkeen eta arazoak konponduko ez dituzten erabakien zain egoteko garaia; oraingoa pertsonak eta hauen premiak lehenesteko eta denoi bizitza duina ekartzeko neurri egokiak hartzeko garaia da.
LAB oparoagoa, zuzenagoa, solidarioagoa eta berdintasun maila handiagoa izango duen euskal gizarte batekin konprometitua dago; sinesten dugu horretarako, pentsioak osatzeko,… behar beste diru dagoela. Bestelako kontua da politikari batzuk lehenesten dituzten lehentasunek ez dutela inolako zerikusirik herritar gehien-gehienen premiekin, eta hori irauli behar da.
Halaber, euskarari eman zaion trataera salatu nahi dugu, meritu bezala bakarrik hartuko dute kontutan, nahiz eta bete nahi diren lanpostuetan euskara eskakizunaren profila derrigorrezkoa izan. Hau guztia gutxi izango balitz, Eusko Jaurlaritzak psikoteknikoak diren probak gainditzearen beharra sartu du, gaitasuna edo adimena neurtu beharrean, inteligentzia ebaluatzeko baliagarriak direla argudiatuz. Gure ustez, proba hauek neurtzeko zailtasunak daude, subjektiboak diren elementuen menpe gelditzen direlarik.
Bestetik, azterketak prestatzeko eta materialak bilatzeko errazteko bideak eskaini beharrean, oztopoak besterik ez dituzte jarri, lan poltsa bakoitzean eskatu diren gaitegietan bibliografiak aipatu ez dituztelako.
Deialdi honetan parte hartzeko kobratu den tasa altuarekin ez gaude ados, langabezian dauden milaka interesatuentzat ekonomikoki kalte handia suposatu ahal duelako, gainera, parte hartzen den zerrenda bakoitzeko ordainketa bat egitera behartzen dute.
Beste alde batetik, zazpi lan poltsa hauen irekiera ez nahikoa dela azpimarratu nahi dugu, gaur egun, agortzear dauden beste zerrenda batzuk ireki ez direlako, gainera, zabaldu diren zerrendetan titulazio berri batzuk ez dira kontuan hartu, hainbat hautagai baztertzen.
Baina larriena da, Eusko Jaurlaritza, gaur egun administrazioan dagoen behin-behinekotasun tasarekin bukatzeko apusturik egin beharrean, partxeak jartzearekin konformatzen dela, Rajoyk inposatutako birjartze mugak onartuz. Bukatzeko, Zerbitzu Publikoak suntsitzeko erabiltzen ari diren estrategia merkantilista honen aurrean, gure lan baldintzen defentsan, enplegua egonkorraren alde eta kalitateko zerbitzu publikoak garatzeko estrategiak aurrera eramateko deialdia luzatu nahi dugu, langileok horren alde lanean jarraituko dugu.
Gutxiengoan sinatutako hitzarmenak antidemokratikoak dira, hauteskunde sindikaletan hautatutako ordezkaritza ordezkatzen dutelako. Baina ez hori bakarrrik: patronalak nahi dituen akordioak dira, langileen eskubideak erasotzen dituztenak eta prekarietatean sakontzen dutenak.
Azken finean, gutxieneko hitzarmenak negozio borobila dira patronalarentzat, langileen zatiketa ekartzen dutelako konplizeak diren sindikatuen laguntzaz. Hain zuzen ere, UGT eta CCOO sindikatuek, gutxiengo akordioen apologia egin zutelako publikoki 2016ko uztailean, Confebask eta Eusko Jaurlaritzarekin sinatutako akordioan. Eusko Jaurlaritza ere konplizea izango da etorkizunean sina daitezkeen gutxiengoan egindako sinaduretan, akordio antidemokratiko horiei beharrezko babes politikoa eman baitzien.
TVAren kasuan ere, sinatutako hitzarmena atzerakoia da, EEE eta absentismo bidezko kaleratzeak errazten ditu eta bake soziala hitzartzen du, langile guztien etorkizuna hipotekatuz. Horregatik, gehiengoaren erabakia ordezkatuko duten gutxiengo hitzarmenen aurka egiten jarraituko dugu, enpresa nahiz sektore mailan, eskura dauzkagun tresna guztiekin, bide juridikoa barne.
Langileen baldintzak hobetzeaz ari garenean, ikuspegi kolektiboaz ari gara, sektore edo enpresa mailan kolektibo berezituen akordioek prekarietatea eta diskriminazioa besterik ez dakartelako.
Beraz, gehiengoan sinatutako hitzarmenak babesten jarraituko dugu, enpresa nahiz sektore mailan, langile guztiei eragiten dietelako eta aberastasunaren banaketa bidezkoa ekar lezaketen bakarrak direlako.
Datozen asteetarako antolatutako solasaldi zikloari ekin diogu gaur, Andoainen, Martin Ugalde kultur parkean. Lehen hitzorduak ‘Des-Herria: hausturak eta etenak Euskal Herrian’ azterlana aurkezteko balio izan du, baita LABek ikerketak jasotzen dituen arazo sozio-ekonomikoei zein erantzun emango dizkien azaltzeko ere. Ipar Hegoa Fundazioak eta Gaindegiak osatu dute txostena, eta LABeko ordezkari Garbiñe Aranburuk eta Gaindegiko Imanol Esnaolak hartu dute hitza.
“Zer egingo dugu hemen eta orain eskubideak eta ametsak gauzatzeko, gure oasis txiki hau artikulatzeko? Horren defentsa guri dagokigu”. Imanol Esnaolaren hitzak dira hauek, ‘Des-Herria: hausturak eta etenak Euskal Herrian’ azterlanak jasotako argazkia azaldu eta gero esandakoak. Alarma gorria piztuta dago, emandako datuen arabera; prekarietatea izugarri hazi da Hego Euskal Herrian, besteak beste. "Atzera egiten ari gara herri eta langile gisa”, ohartarazi du Garbiñe Aranburuk.
Hain zuzen ere, komunitate batek bere pertsonak babestu behar dituela azaldu du LABeko ordezkariak, eta Euskal Herrian hori ez dela gertatzen esan du. Honen aurrean, burujabetza baino beste biderik ez dagoela nabarmendu du: “Ezin da beste eredu sozio-ekonomiko bat eraiki burujabetzarik gabe. Burujabetza osoa ekarriko digun prozesu bat gauzatu behar dugu”. Estatu propio bat eraikitzeko nahikoa aberastasun eta berezitasun propioak ditugula azpimarratu du, eta prozesua azkartu behar dela berretsi. Hain justu, hori da LABen lehentasun nagusietako bat datozen urteetarako, 9. Biltzar Nagusiko ponentzia politiko-sindikalean jasotakoaren arabera.
Hala ere, Aranburuk argi utzi du ez zaiola zertan burujabetzari itxaron behar hainbat neurri hartzeko: “Beste zerga politika batzuk egiteko, adibidez”. Arazoa da ez dagoela eztabaida modu lasaiean egiteko aukerarik: “Talka egiten dugu Estatuarekin eta kapitalarekin, baita honen menpe dauden erargile politikoekin ere”. Langileen hitzak erabakigarria izan behar duela adierazi du, eta horri bide emateko marko eraginkorrik ez dagoela salatu du: “Gehiago dira gobernuak legitimatzeko markoak. Eztabaida ezin da lau pareten artean geratu, kalera atera behar da, eragileak dauden lekura”.
Aranburuk esan du alternatibak egunez egun elikatu behar direla, egon badaudelako, eta sindikatuaren praktika sozialistak norabide hori duela. Instituzioei exijitzen jarraitzea ezinbestekoa dela adierazi du, erakundeek prekarietatearekin amaitu nahi ez badute, egungo ereduarekin talka egin nahi ez dutelako delako. Izan ere, egungo ereduaren menpe daude.
LABek helburu bikoitza duela jakinarazi du: herritarren eta langileen baldintzak hobetzea eta Euskal Herriaren biziraupena bermatzea. “Ez dugu denbora galtzeko, azkartu egin behar dugu burujabetza prozesua”, erantsi du.
Iruñean eta Donostian, otsailaren 21 eta 23an
LABen solasaldi zikloak jarraipena izango du datozen asteetan, beti ere datozen urteetako sindikatuaren lerroan zentralitatea izango duten gaiak mahai gainean jartzeko helburuarekin. Euskal Herriaren egoera sozioekonomikoa, sindikalgintzaren erronkak, sindikalgintzaren ekarpena borroka sozialei, feminismoa sindikalgintzan, ekintza sindikal berria, Euskal Herrian mugaren alde bateko eta besteko harremanak eta sindikalgintza nazioartean izango dira, besteak beste, jorratuko ditugun gaiak.
Iruñean eta Donostian izango dira hurrengo hitzorduak, otsailaren 21 eta 23an, eta burujabetza izango dute hizpide.
Sabeco Banaketa S.L. enpresak (SIMPLY dendak), langileen kontrako neurriak hartzeko asmoa adierazi du balizko salmenten jaitsiera argudiatuz. Izan ere, denda batzuen itxiera posibleaz gain (eta honen ondorioz emango liratekeen kaleratzeak), enpresak denda batzuen egungo funtzionamendu eredua aldatzeko nahia ere adierazi dio langileei. Aldaketa hauek ordutegien erabateko liberalizaziora eramango gintuzkete (urteko 365 egunak irekita, 18 ordu egunean) eta orain arte langileek borrokatutako lan-baldintzen galera suposatuko luke (denda batzuetan Simply- ko hitzarmen estatala aplikatzeko nahia, Bizkaiko elikadurako hitzarmena gutxika saltatu nahi dutelarik).
Honen aurrean, enpresak Bizkaian dituen zentro guztietako komite ordezkariok ondorengoa adierazi nahi dugu:
• Salmenten jaitsiera argudiatzen dute, nahi ez dituzten lan-postu batzuk suntsitzeko (antzinatasun gehien dutenak edo langile nagusienenak).
• Enpresak ez digu inongo aukerarik eskaintzen lan-postuak bere horretan mantentzeko, “denda batek ez dituenean nahi dituzten emaitzak ematen, denda itxi eta jendea kaleratu”,
hori da beraiek helarazten digutena.
• Denda batzuentzat proposatzen duten eredu berriak ez ditu Bizkaiko kontsumitzaileen ohitura eta kultura kontutan hartzen eta langileon lan-baldintzetan okertze nabarmenak ekarriko lituzke, ordutegien liberalizazioa eta igande eta jai-egunetako irekieretan oinarritu nahi delako. Horrela enplegua sortu edo mantendu eta salmentak handitzetik urrun, kontrako norabidea hartzen dugu, enpresaren asmo eta helburua lan-esku merke eta prekariagoa edukitzea delarik.
• Egun ez digute asmo hauen inongo zehaztasunik ematen eta langileak beldurtzeko estrategiarekin jarraitzen dute.
Gaur, kalejira egin dute Bilboko Simply hainbat saltokitatik (Errekalde, Gordoniz, Autonomia eta Henao kaleetakoetatik), enpresaren jarrera salatuz. Parodia egin dute saltokietan, “erruleta lanpostu suntsitzailean”, “zuzendaritzako desioen etorkizuneko bola” eta “eskubideak suntsitzeko dianarekin”. Egoera kopondu ezean mobilizazioekin jarraitzeko asmoa erakutsi dute.
• EAEko hezkuntza publikoko plantilak gutxienez 2.000 langiletan handitu behar dira kolektibo ezberdinetan eta Nafarroan 900 langiletan.
• Bataz-beste ia %40ko behin-behinekotasuna (%38 irakasleetan, %57 Haurreskoletan, %58 Heziketa Berezian eta %63 Sukalde eta Garbiketan), %6ra murriztu behar da, Nafarroan 1.800 lanposturik gora egonkortuz eta EAEn 6.000tik gora kolektibo ezberdinetan.
• Gelako ikasle kopurua %10 murriztu behar da.
• Hezkuntzako langileen eroste ahalmena berreskuratu behar da.
• Ordezkapenak lehen egunetik egitea premiazkoa da.
• Bajak bere osotasunean ordaindu behar dira, gaixotzen diren langileak zigortzeari utziz.
• Erretiroa erraztu eta laguntzeko neurriak berreskuratu behar dira.
Adierazitakoari erantzuteko eta gure herrian hezkuntzaren garapen eta eraikuntza bermatzeko ezinbestekoa da erabat eskasa den hezkuntza inbertsio publikoa (BPGren %3,1 Nafarroan eta %3,5 EAEn) handitzea, EHko Karta Sozialean jasotako hezkuntza publikoaren norabidean urratsak ematea ahalbidetzeko gutxienez Europako bataz-bestekora parekatuz eta progresiboki BPGren %6ra iritsiz. Hezkuntza berdintasuna, justizia soziala, integrazio eta gizarte kohesioa bermatzeko oinarrizko tresna da. Horretarako ezinbestekoa da hezkuntza behar bereziei modu egokian aurre egiteko baliabideak gehitu eta bermatzea.
Honekin batera ezinbestekoa deritzogu gure hezkuntza sistema txikitzen, erabat mugatzen eta desarautzen duen LOMCE Euskal Herriko gure ikastetxeetatik ateratzea eta EAEn honen moldaketa hutsa den Heziberri bertan behera uztea. Balizko Hezkuntza Legeen aurrean langileon ordezkariok zer esana badugu, hezkuntza eragile garen aldetik. Honen inguruan beharrezko ikusten dugu herri hausnarketa ariketa bat egitea herri mailako eragile guztien parte-hartzea bermatuz.
Hezkuntzaren merkantilizazioa alde batera uztea eskatzen dugu, egungo desorekak gaindituz hezkuntza garapen pertsonal eta sozial integralerako tresna izan dadin, kohesio soziala eta integrazioa bultzatuz, aniztasuna, berdintasuna eta hezkidetza oinarri.
Euskararen ezagutza nahikoa bermatzen ez duten politika eta hezkuntza ereduak gainditu eta tokian tokiko errealitatera egokituz ikasle euskaldun eleaniztunak sortuko dituen euskarazko murgiltze eredua garatu behar da.
ELA, LAB eta STEILAS sindikatuoi egungo egoera guztiz onartezina egiten zaigu. Hori dela eta, sindikatuok gainerako hezkuntza eta gizarte eragileekin elkarlanean mobilizazio fase bat garatu nahi dugu Iruñea eta Gasteizko gobernuei orain arteko politikak alde batera utzi eta aurrez adierazitako puntuak ardatz izango dituen hezkuntza politika gara dezaten eskatzeko.
EAEn martxoaren 22an greba deitzen dugu unibertsitatez kanpoko hezkuntza publikoan eta gobernuak adierazitako bidean pausorik ematen ez badu hurrengo hilabeteetan greba eta mobilizazio dinamika areagotuko dugu.
Nafarroan ere, momentu honetan gobernuarekin irekita dagoen negoziazio prozesuak adierazitako bidean pauso esanguratsurik bermatzen ez duen heinean mobilizaziora joko dugu.
