Kepa del Hoyo presoaren heriotzaren salaketa ozen entzun da Galdakaoko kaleetan. Horrez gain euskal preso guztiak kalera irtetea ahalbidetuko duen bide orri bat adosteko beharra aldarrikatu dute Galdakaora gerturatu diren milaka euskal herritarrek. LAB ere bertan izan da eta Igor Arroyo, Idazkari Nagusiaren ondokoak azpimarratu du “arazo larri honi irtenbidea eman behar diogula sufrimendua gehiago eragin aurretik”.
Arroyoren hitzetan “euskal jendarteak une honetan daukan arazo nagusienaren aurrean gaude”. Alde batetik giza eskubideei dagokionean ikusten ari gara helburu politikoen mesedetan nola Espainiako gobernua giza eskubideak urratzen ari den, hau da, une honetan euskal presoen eta beren senideen eskubideak urratu egiten dira isolamenduaren bidez, sakabanaketaren bidez eta bestelako salbuespeneko politiken bidez.
Bestalde normalizazioaren eta elkarbizitzaren ikuspegitik ere arazo potoloa dela deritzogu. Bake eskenatokia lortzeko urratsak eman dira azken urteetan, borroka armatua amaitu zenetik hainbat urte pasa dira eta urratsak eman dira zenbait alorretan, baina aldi berean Espainiako Gobernuak presoen afera erabiltzen du mendeku gisa, euskal jendartean elkarbizitza eragozteko.
Amaitzeko nabarmen geratu da “euskal jedartearen gehiengo sozial politiko eta sindikal bat badagoela euskal presoen afera konpondu nahi duena”. Lehenik eta behin euskal herriratuz, gaixo daudena kaleratuz eta azkenik preso guztien zein errefuxiatuen eta erbesteratuen askatasuna lortuz. Baina gehiengo horrek gobernu ustel eta antidemokraiko batekin egiten du topo.
LABen iritziz “euskal jendartea ordezkatzen dugun eragileok badugu zer esana eta zer egina afera honetan”. Guztion artean arazo larri honi irtenbidea eman behar diogu sufrimendua gehiago eragin aurretik. Bide orri bat adostu behar dugu preso guztiak kalera irteeta ahalbidetuko duena, baina akordioekin batera mobilizazioetara ere jo beharko dugu.
Azken hilabeteetan, asko hitz egin da Bizkaiko 3. Adineko Egoitzen inguruan. Lan baldintzen inguruan, langile faltaren inguruan txanda guztietan, lan karga gehiegizkoen inguruan… eta egia da hau, gure egunerokoa da. Baina hemen arazoa askoz ere sakonagoa da eta ez da soldata igoera sinple baten ondorioz konponduko. LABen iritziz eredua bera da aldatu behar dena.
LABetik aspalditik gabiltza esaten eta aldarrikatzen, aldatu behar dena ereduaren aldaketa bera dela zahar egoitzetan. Egoitza “pribatuak” deitzen zaie, baina pribatua dena kudeaketa da, dirua publikoa da, gu denona da. Bizkaitar guztion dirua, enpresa eta entitate pribatuek kudeatu eta haien negozioa egiteko. Eta negozio diogunean, etekin ekonomiko ahalik eta handiena ateratzen dutela esan nahi dugu, beti ere langileon lan baldintzen truke.
Urte asko daramatzagu oso egoera kaskarrean eta horrela jarraituko dugu benetan ez bada egoera hau serio hartzen eta ez badira neurriak jartzen egoitzen kudeaketan benetako aldaketa bat emateko.
Bizkaiko Foru Aldunditik ez dira pribatizaziora bidean pausuak eman baino egiten. Herritarron oinarrizkoak eta unibertsalak diren eskubideetan pribatizazioa. PNV eta bere lagun fidela den PSOEren politikek zerbitzu sozialen etengabeko pribatizazioan dihardute. Eredua haien interesetara eraikitzen dute, haienak diren enpresek kudeatzen dute sare guzti hau, haiena da negozioa eta langile klasea batere inporta ez zaien mundu batean bizitzeko aukera dute; haien jendea, haien irudia eta dirua baino inporta ez den mundu bat eraikitzen dute.
LABetik herritarrongana gure mezu argiarekin heldu nahi dugu. Langileak gara, langile ezkertiarrak. Gure herrialdea ardura zaigu, bertan egiten diren politikak ardura zaizkigu, gure lanen kalitatea ardura zaigu, gure lana ere eta horregatik borrokatzen dugu arduraz eta modu solidarioan.
Bizkaiko egoitzetan borroka aspaldi hasi zen eta egia da azken urte t´erdian dimentsio handia hartu duen gaia dela. ELA sindikatuaren hurbileko langileak (ELAk du sektore honetan %68ko errepresentazio sindikala) greba bat dabiltza burutzen eta gaur jada handia da honek zentzu guztietan eragiten dituen kostuak. Greba honek egia da asko lagundu duela egoitzetako errealitatea sozializatzen eta bertan gertatzen denaren inguruan jendeak iritzi bat izaten.
Baina egoera hau aldatu behar dela dioenak, langileon lan eta bizi baldintzak barne, ezin du hau egin benetan kudeaketa ereduaren aldaketa baten inguruan eta zerbitzu sozialen sareaz hitz egin gabe, honen inguruko hausnarketa bat zabaldu gabe. Bestela, lau urte barru egoera berdinean aurkituko gara, arazoaren muinak konpondu gabe jarraitzen duelako.
LAB ez dago greba honetan. Ez gaude ez dugulako ELArekin estrategia eta borroka hau nola egin behar genuenaren prozesuaren nolakotasuna konpartitzen. Ez gaude ados enpresaz enpresa hitzarmenak sinatzearen alde sektore honetan. Egoitza asko gaude egoera honetan Bizkaian eta egoera ez da erraza, baina edo denok batera eta sektore guztiaren mesedetan egiten dugu lan, edo hau gutxi batzuentzako erdibideko konponbide bat izaten bukatuko da, egoitza gutxi batzuetako langileak eta gainontzekoen arteko ezberdintasunak ere areagotuz. Gainera, egoera txarrena bizi dutenak hitzarmen oso zahar batekin utziz. Beraz, gure ustetan, hitzarmen kolektiboa denontzako izan behar da, denontzako hitzarmen on bat.
Guk behar duguna indar politikoak benetan inplikatzea da, hau konpontzeko benetako nahia agertzea, beste ezer. Prozesu bat marraztu behar da egoitzetako langileak Bizkaiko egoitza publikoetako langileen baldintzetara egokitzeko, eta gutxi gutxika egoitza hauek ere gestio publikoaren barruan sartzen hastea. Pausu honek ekarriko du zerbitzuaren kalitatean pausu nabarmena ematea.
Orain, badirudi irailean nahi dituztela egoitzetako baldintza pleguak publiko egin. LABetik PNV eta PSOEri eskatzen diegu baldintza plegu hauetan benetako neurriak ezartzea egoera honi konponbidea jartzen hasteko. Haiek eta soilik haien erantzukizunez sorturiko egoera.
Guzti hau esanda, baldintza pleguetan ondorengo neurriak ezartzea eskatzen dugu: • 1592 orduko gehienezko lanaldia • Klausula sozialen ezarpena • %2an ezartzea enpresarien gehienezko irabazien muga • Azpikontratazioa mugatzea (pribatizaziori bide ez emateko) egoitzetako zerbitzu ezberdinetan • Hitzarmena egoitza guztietan errespetatzeko neurriak jartzea Bukatzeko, esan beharra dugu LABetik lan handia egiten ibili garela azken urte hauetan (Ratioak, eta kontratazioetan lorpen ugari…), naiz eta ez garen izan erakargarri komunikabideentzako.
Eta galdetu ere egiten gara, ea ez den jada ordua gizarte zerbitzuen Bizkaiko eredua bera eztabaidan jarri eta denon artean pausuak ematen hasteko unibertsala den eskubidea honen defentsan, zerbitzu publiko eta kalitatezko bat lortzeko.
Pasa den uztailaren 24tik Laciana eta Bierzozko Osasun Publikoaren aldeko Erabiltzaileen Asanblada Bierzoko Ospitalean itxialdi mugagabea aurrera eramaten ari da, zonaldeko osasun sistema publikoaren defentsan, pribatizazioaren kontra eta osasun arretaren kalitatea hobetzearen alde. Osakidetzako LABetik elkarasunik beroena helarazi nahi diegu, borroka hori gurea ere baita benetako kalitatezko osasun publikoa eskuratzeko bidean.
Datuek langabeziak behera egin duela dioten arren ezin gara azaleko irakurketetara mugatu. Hain zuzen ere badakigu zerbitzuei lotutako kontratuen bultzadaren ondiori dela murrizketa. Hau da prekarietatearen kontu egin dela eta ez enplegu politika eraginkor batek eraginez.
Hego Euskal Herrian 202 langabe gutxiago daude, orotara, 167.005 langabe daude. Gipuzkoan eta Araban jeitsi arren, langabezia erregistratuak gora egin du Bizkaia eta Nafarroan. Kontratuen 93,1 % aldibaterakoa eta ia erdiak hilabetetik beherakoak dira. Honek erakusten digu laneko behin behinekotasunak hartu duen tamaina.
Langile asko gainera ez daude INEMen edo lanbiden erregistratuak, beraz esan dezakegu datuek ez dutela errealitatea bere osotasunean erakusten.
Aurreko urtearekin alderatuz, uda honetan kontratazioetan ez da gorakada nabarmenik izan, honek esan nahi du prekarietatea egiturazkoa dela eta urte osoan zehar ematen dela.
Hainbeste aipatzen de errekuperazio ekonomikoa kalitate txarreko enpleguan oinarritzen ari da eta honen ondorioz, populazio aktiboaren ehuneko gero eta handiagoa da langabezia aldi edo epe luzeko langabeziarekin tartekatutako lan ezegonkorraren ondorioak pairatzen dituena. Azpimarratu behar dugu ere langabezia egoeraren aurrean dagoen babes maila baxua.
Ez gara egoera honetatik aterako neurri urjenteak hartzen ez badira. Inbertsio ekoizpen publiko eta pribatua, inbertsioa zerbitzu publiko eta enpleguaren sorreran, Europako Karta Sozialaren araberakoa izango den lanbidearteko gutxieneko soldata, lanaldia murriztea eta enpleguaren sorrera sektore publiko zein pribatuan eta 1.080 eurotako gutxieneko soldata soziala.
Espainiako Energia ministro Alvaro Nadalek gaur eguerdian adierazi duenez Garoña ez dute berriz zabalduko. Euskal Herriko eragile sozial zein sindikalek urte luzez egin dugu borroka zentral nuklearren eta egungo eredu energetikoaren aurka. Hala, Lemoizko zentrala ez irekitzea lortu genuen lehenik eta neurri handi batean Euskal Herriko eragile sindikal eta sozialek egindako borrokaren ondorio ere bada Garoña berriro ez irekitzeko erabaki hau.
Borrokak bere fruitua eman du, baina, ezin dugu ahaztu Espainiar Estatuko Energia ministro Alvaro Nadalek aipatu moduan, “nuklearren aurkako oposizio zabalaz” gain, “bideragarritasun ekonomiko eza” ere badagoela erabaki honen atzean. Beti bezala, elite ekonomikoen interesak.
Horrela bada, ozen diogu ezin dugula elite ekonomikoen interesen arabera antolatzen den Estatu baten menpe segi. LABek burujabetzaren bidea jorratu behar dugula dio berriro ere; burujabetza arlo guztietan eta nola ez, baita burujabetza energetikoa ere.
Garoñaren behin betiko itxiera aprobetxatu nahi dugu Euskal Herriak ere bere energia eredu propioa landu behar duela aldarrikatzeko. Energia nuklearrari ezezko irmoa eman diogu behin eta berriro, baina, energia burujabetzaren bidean, ezinbesteko dugu energia fosilen eredutik urrundu eta energia berriztagarriei bide ematea. Trantsizio ekosozialistaren logikan, energia berriztagarriei lehentasuna emanez, besteak beste instalazio sakabanatuak zabaldu eta eraginkortasun energetikoaren inguruko lanketak indartu behar dira.
LABn ustez eredu energetiko berriak garbia eta demokratikoa izan behar du. Pertsonok bizitzeko behar beharrezko dugu eta, arrazoia edozein dela ere, Euskal herritar bakarra ere ezin da energiarik gabe gelditu. Honenbestez, proposatzen dugun eredu berriaren zutabe, energiaren jabetza zein kontrolak publikoa izan behar dute.
Garoña ixtea lortuta urrats bat egin dugu aurrera eta aurrerantzean ere, gainerako eragile sozial zein sindikalekin batera, elkarlanean jarraituko dugu energia burujabetzaren bidean.
Hitzarmenaren negoziazioan 20 hilabete baino gehiago eman ostean, uztailaren 14an sinatu egin zen INDESAko hitzarmenerako aurre akordia. Negoziazio luze eta astuna izan da, eta LABeko delegatuek lan handia egin dute guzti hau lortzeko. Betaslade azpimarratu behar dugu akordio hau ez zela posible izango, negoziazioan zehar egin diren mobilizaziorik gabe.
Dagoeneko aplikazioan dagoena da 2017. urterako dagoen %1aren igoera, bai soldata zein osagarrietan, gainera 2017ko urtarrilaren 1etik aplikatzen denez, orain arteko hilabeteen igoera ere kobratuko da. Honetaz gain badaude beste hobekuntza batzuk: orain arteko evaluación de desempeño-ko tresna ordainsarietatik banatzen da, bajak hobetu egin dira, jardunaldia murriztu da eta langileek ordaindutako bi egun libre gehiago izango dituzte. Gainera, hobekuntza sozialak ere lortu egin dira batez ere, baimenetan, familiarrak laguntzeko lizentzietan eta kontziliazio familiarrerako neurrietan.
Arabako gizarte eskuhartzeko II hitzarmenaren aurrea-akordioa sinatu dugu. 2017ko urtarrilean hasi genuen Arabako Gizarte Eskuhartzeko II hitzarmenaren negoziaketa. Hasieratik sindikatu guztien artean eginiko plataforma aurkeztu genuen, anbizio handiko plataforma zen gurea, IFBS eta Gipuzkoako hitzarmenetan oinarrituta baitzegoen. Lortu den aurreakordioan iraunaldi, jardunaldi eta soldatetan hobekuntzak jasotzen dira, beste hainbat artikulu irailetik aurrera negoziatuko ditugu.
Uztailaren hasieran Patronalak aurre-akordio baten sinadura proposatu zuen, helburua, Administrazioan negoziatzen ari ziren aurrekontuetan gure hitzarmena kontuan izatea zen. Horregatik plataformaren artikulu ekonomiko garrantzitsuenetara mugatu da aurre akordioa: iraunaldia, jardunaldia eta soldata. Aurre akordio hau sinatzeko, eta Patronalak zuen interesa ikusita, sektoreko langileekin batzarrak egin ziren eta batzar horietan, gehiengoak, aurre-akordioa sinatzekoaren alde bozkatu zuen.
Aurreakordioa pasaden uztailaren 28an sinatu egin zen, esan bezala bertan hiru dira lotzen diren artikuluak; lehenengoa iraunaldia: 2017.urtetik 2020. urtera arte izango dela, nahiz eta guk hiru urteetakoa proposatu. Orduen jaitsierari dagokionez 2018 eta 2019. urteetan 8 orduko gutxitzea (1662 eta 1650), eta 2020. urtean 12 ordu jaitsiko dira 1638 orduetara iritsiz. Hau guztiaz gain, soldata eta osagarrietan igoera egongo da 2018an %2a, 2019an %2,5a eta 2020an % 3a.
Hitzarmenaren gainontzeko artikuluak irailetik aurrera negoziatzeko geratzen dira. Dena den, kontuan izan behar da aurre-akordio honen bideragarritasuna “Desindexazio” legearen aplikazioaren baitan izango dela. Duela gutxi izan dugu lege horren berri eta baliteke hitzarmen hau eta beste batzuk baldintzatzea, baina irailera arte ezingo da zehaztu.
Ezker Abertzaleak agerraldia egin du gaur Donostian Kepa del Hoyo Hernandez preso politikoaren heriotza salatu eta bere senide, lagun eta ezker abertzalearen familia osoari doluminak emateko. Kepa oroitu eta egungo espetxe politika salatzeko mobilizazio ezberdinak iragarri ditugu datozen egunetarako: bihar Euskal Herriko herri guztietan elkarretaratzeak arratsaldeko 19:00etan, iluntzean lehen harrera Galdakaon eta manifestazio eta ekitaldi nazionala abuztuaren 5ean, larunbata, Galdakaon arratsaldeko 18:00etan Udaletxeko plazatik.
AGERRALDIA "Beste ezer baino lehen, doluminak eskaini nahi dizkiogu Kepa del Hoyoren senideei, lagunei, ingurukoei eta ezker abertzalearen familia osoari. Esan nahi diegu ez dugula etsiko euskal preso politiko guztiak kalera atera arte, eta ez dugula etsiko herri honen askatasuna eta bakea lortu arte. Agintzen dizuegu.
Kepa del Hoyo galdakaoztarra zen, 20 urte egin ditu dagoeneko espetxean eta 20 urte horietan urrunduta, dispertsioan eta isolatuta izan dute. Gauza jakina da egoera horrek ze ondorio dituen; estresa, gaixotasuna eta, zoritxarrez gaurkoan bezala, behin baino gehiagotan heriotza. Legedi arrunta aplikatu balitzaio, Kepa del Hoyo kalean egon zatekeen jadanik, honezkero bere kondenaren bi herenak beteta baitzituen. Baldintzapeko askatasunean izan beharko luke beraz eta hala izan balitz, akaso, une honetan ez ginatekeen bere heriotzaz hizketan arituko.
Heriotza honen atzean, beraz, salbuespen legedia dago, egun indarrean dagoen espetxe politika. Urrunketa, dispertsioa… Eta legedi horrekin amaitu beharra dago. Beranduegi da dagoeneko, beranduegi legedia horrek konfrontazio eta gerra logika bati erantzuten diolako, eta herri honek, euskal gizarteak, aspaldidanik bakea nahi duelako, konponbidea nahi duelako.
Behin baino gehiagotan esan dugu eta ez gara behin eta berriz esateaz nekatuko. Bake justu eta iraunkor batek eskatzen du dispertsioaren amaiera, bake justu eta iraunkor batek eskatzen du gaixorik diren preso guztien berehalako askatasuna eta bake justu eta iraunkor batek eskatzen du euskal preso politiko guztiak kalera ateratzea eta iheslari eta deportatuak etxeratzea. Ez dagoelako normaltasun politikorik, ez dago elkarbizitza eraikitzerik espetxeetan ehunka preso politiko diren artean, erbestean errefuxiatuak eta deportatuak diren artean.
Egoera honekin amaitu beharra dago, esan bezala, beranduegi delako. Ezin zaio guztiok dugun ardurari izkin egin, ez da zilegia. Galdera da, norbaitek uste du Euskal Herrian bertako eragile politiko, sindikal, sozial eta instituzionalek gure esku dagoen guztia egingo bagenu, espainiar estatua gai litzatekeela, minutu bakar batez ere, egoera honi eusten jarraitzeko? Norbaitek pentsatzen du?
Garaia da mahai baten bueltan eseri eta bide orri bat adosteko, esan bezala, eragile politiko, sindikal, sozial eta instituzionalak. Bide orri bat dispetsioarekin amaitzeko, bide orri bat gaixorik diren presoak berehala askatzeko eta bide orri bat, berandu baino lehen, preso politiko guztiak kalera ateratzeko.
Esperantza mezu bat ere igorri nahi dugu gaurkoan. Estatuak boteretsuak dira bai, behin baino gehiagotan frogatu dute hori, eta zoritxarrez gaurkoan berriro ere konstatatzen ari gara. Baina, ez dira garaiezinak, ziur gaude herri honetako eragile politiko, sindikal, sozial eta instituzionalek eskuz-esku jarduten badugu, gai izango garela gai honetan ere estatuen borondatea behartzeko behingoz afera honi ere irtenbide justu eta iraunkor bat emateko.
Bukatzeko deialdi batzuk luzatu nahi ditugu. Bihar arratsaldeko 19:00etan herri guztietan konzentrazioak deitzen ditu ezker abertzaleak. Bestetik, bihar ere, iluntzean, lehen harrera egingo zaio Kepa del Hoyoren gorpuari Galdakaon. Azkenik, datorren larunbatean, hilak 5, manifestazio nazionala deitzen dugu arratsaldeko 18:00etan Galdakaoko udaletxeko plazatik hasita."
Bost egunez greban egon ondoren, Arabako kirol jardueretako langileek amaiera ipini diete lan uzteei helburua lortu dutelako. Hain zuzen ere, sindikatu, patronal eta udalaren arteko bilera egin zuten atzo, eta, lan baldintzen hobekuntza aurreikusten duen eskaintza bat mahai gainean jarri zutela ikusirik, protesta amaitutzat eman dute.
Greba uztailaren 31 arte zegoen deituta. Langileen eskakizunak kontutan hartu dituztela ikuista, kirol instalakuntza guztiak zabalik egongo dira, erabiltzaile guztien erabil ditzaten. “Herritarren aldetik jaso dugun babesa eta pazientzia eskertu nahi dugu”, adierazi dute grebalariek. Langileon borrokak merezi duela begibistan geratu da berriro.
Langileen lorpen nagusienen artean hiru urteko lan hitzarmen berria lortu izana dago. Era berean, talde guztiek soldata igoera izango dute, salbuespenik gabe; zaintza lanetan aritzen direnek, esaterako, %45eko soldata igoera izango dute 2017ko urritik hasita.
Ausardia, antolakuntza eta borrokari esker Gasteizko Udaleko ordezkariek, enpresen ordezkariek, eta langileen ordezkariok batera atzo izan genuen bilera luze eta tirabiratsuaren ondoren akordio batera heldu ginen, Arabako hirugarrenentzat kirol jardueren sektoreko Hitzarmena berritzeko. Ondoren burutu zen langileen asanbladan, aho batez akordioa berritsi zen, eta hortaz igandetik deituta zegoen greba, bertan behera geratu da.
LAB sindikatuak akordioaren nondik norakoak oso garrantzitsuak direla aitortu arren, langileek azken aste hauetan erakutsi duten adorea eta indarra azpimarratu nahiko genuke batez ere. Lan toki ezberdinetan lan egin, kategoria ezberdinak eta lan baldintza zeharo desberdinak dituzten langileen artean sortu den elkartasuna nabarmentzekoa da. Azken aste honetan goiz, arratsaldez eta gauez lanean aritu dira greba aurrera ateratzeko, eta helburua lortzea ere, lortu dute.
Gatazka honetatik atera dezakegun ondorioa hurrengoa da: Ausardiaz, antolakuntzaz eta borrokaz, langileriak markatzen dituen helburuak lortu ditzakeela.
Beste alde batetik, instituzioei mezua helarazi nahi diegu ere: frogatu da borondatea egotekotan, langileen eta administrazioaren azpikontraten artean sortzen diren gatazketan, instituzioak inplikatu daitezkeela. Administrazioak ezin du beste alde batera begiratu gatazka hauek sortzen direnean. Ez da egia politikarien aldetik askotan entzun dugun mezua: “kontraten eta langileen arteko gatazkak, haien artean konpondu behar dituzte”. Atzo, Gasteizko Kirol Udal Sailaren egoitzan, hiruko bileran jazo zenak erabat gezurtatzen du mezu hori.
LAB sindikatuak sektore honetan lan egiten dituzten langileak zoriondu nahi ditu aurrera eraman duten borroka eredugarriagatik.
