Errelebistak finko egiteko proposamenak eramango ditu LABek administrazioetara eta enpresa publikoetara.
LABek salatzen du gutxiengoarekin adostua, murritza eta Madrilen menpekoa dela Eusko Jaurlaritzako Gobernu Kontseiluak onartu duen Euskadiko Administrazio Publikoko lan-kontratuko langile finkoen erretiro partzialerako Plana. Jaurlaritzari eta sindikatu sinatzaileei eskatzen diegu Euskal Herriko zerbitzu publikoen eta bere langileen baldintzak hemen negoziatzeko eta adosteko nahia benetan defendatzeko, argazki hutsak saihestuz.
Administrazio publikoetako langile guztiei zabalik zegoen akordioa urratuta gelditu da aurten ere. Jaurlaritzak murrizketa inposatu zuenetik, LABek urtero eskatu izan du planak langile funtzionarioei, estatutarioei eta behin-behinekoei ere eragitea.
Sinatuta dagoen akordio bat ez da zertan urtero berretsi. Testuak, paradoxikoki, hala jasotzen du, eta propaganda hutsaren kutsua du.
Uztaileko Mahai Orokorreko bileran, Jaurlaritzak ez zuen proposamenak eztabaidatzeko aukerarik eman. Soilik presioaren ondoren onartu zuen sindikatuen ekarpenak jasotzeko astebeteko epe bat zabaltzea. Eztabaidarik ez da izan, eta ez da LABen eskakizunik jaso. Sindikatuak medioen bidez jakin du Jaurlaritzaren erabakia.
Jaurlaritzak erabakia dagoeneko otsaileko bileran hartu zuen, eta bere plana onartu egin zuten CCOOk eta UGTk. Sindikatu bat beraren sinadurarik gabe ere har zezakeen, inposatu zezakeen, erabakia Jaurlaritzak. Badirudi leialtasunak saritu nahi izan dituela, eta jokabide sindikala baldintzatu.
Lakuako gobernuak Madrilen menpe jarraitzen du. Plana otsailean onartu zuenetik gaurdaino, Madrilekin kontu teknikoak zuzentzen baino ez da aritu. Are, bere oharraren arabera, ez du plana langile funtzionario eta behin-behineko guztiei irekitzeko eskaerarik egin.
Mahai Orokorrean eta gainerako negoziazio mahaietan bere aldarrikapenak eramaten jarraituko du LABek, eta legeak eta prozedurak aztertu ondoren aukera hauek ikusten ditu:
1. Lehen aukera
LABek exijitzen du Hego Euskal Herriko administrazioek legeak baimentzen dituen EPE espezifikoak egin ditzaten, horretarako dagoen birjartze tasa espezifikoa erabiliz. Horrela, errelebista langile finkoa izango litzateke.
Prozesu hauek luzatu daitezkeenez, beste bi modalitate egiteko aukera dago:
2. Bigarren aukera
Errelebistari ordezkapen kontratu bat egitea. Kontratu hau bukatuko da errelebo kontratua egiteko egin den EPEa bukatzen denean.
Kasu honetan, LABek defendatuko du errelebistaren kontratu hori ordezkapen zerrendetatik egitea, eta zerrendarik ez balego, administrazioak lan poltsa sortzearen alde borrokatuko du.
3. Azken bidea
2024ko apirilaren 1etik aurrera egindako kontratu laboral finko batekin binkula daiteke errelebo kontratua. Gerta daiteke errelebistaren kontratu hori erretiro partziala hartuko duen langile kategoria berekoa ez izatea.
LABek eskatzen die Hego Euskal Herriko administrazio guztiei aurrerapauso bat emateko eta, legeak ahalbidetzen duen bezala, langileak errelebista finko egingo dituen EPEak martxan jartzeko. Eta, bitartean, erabili ditzatela dituzten lan-poltsa eta ordezkapen zerrendak erretiro partziala lortu dezaketen langileei eskaintzeko.
LABek arazoa gure administrazioetan behingoz konpontzeko borondatea eskatzen die Jaurlaritzari eta sindikatu sinatzaileei, eta aukera langile guztiei berriz zabaltzeko borrokan jarraituko du.
Gaur, urriaren 1ean, LAB eta ESK sindikatuok Arabako Foru Aldundiaren aurrean elkarretaratzea egin dugu, sektorearen finantzatzaile nagusia baita, esku-hartze sozialeko langileek IV. Hitzarmen Kolektiboaren sinaduraren aurrean duten jarrera argi adierazteko. Sinadura gaur goizeko 12:30ean egitekoa da, ELA, CCOO eta AISA patronalaren artean. LAB ez da negoziazio-mahaira joango eta ez du hitzarmen hau sinatuko; bi sindikatuok erabat baztertzen dugu akordioa.
LABen eta ESKren iritziz, hitzarmenak alde onartezinak betikotzen ditu sektoreko langileen eta lan bera sektore publikoan zuzenean kontratatutako langileen artean. ELAren eta CCOOren jarrera salatzen dugu: negoziazioa amaitutzat eman dute, langileen mobilizazio-ibilbidea moztuz eta sektore publikoarekiko aldeak murrizteari uko eginez.
Langileen borrokari esker lortutako hobekuntzak Testuak hobekuntzak jasotzen ditu lanaldian, baimenetan, zaintza- eta kontziliazio-eskubideetan, bajen osagarrietan, gaueko langileentzako eta 60 urtetik gorakoentzako lanaldi-murrizketetan, laneko osasun eta segurtasunean, eta LGTBiQ+fobiaren aurkako neurrietan. Horrez gain, loturagrama ere jasotzen du; eragin mugatua duen arren, berritzailea da, eta sektorearen aldarrikapen bati erantzuten dio: baimenak egungo gizarte-harremanetara egokitzea eta zaintza familia-eredu bakarra izatearen eredua gaindituz.
Hobekuntza horiek guztiak langileek ia urtebetez egindako borrokaren emaitza dira: 7 greba-egun, lanuzte partzialen egun bat eta mobilizazio zein ekintza ugari egin dituzte; halaber, LABek eta ESK-k intersindikalean adostutako aldarrikapenei eusteko erakutsitako irmotasunarena ere. Mobilizazio iraunkor hori funtsezkoa izan da hitzarmena baldintza okerragoetan sina ez zedin.
Akordiotik kanpo geratu direnak. Igandeetan lan egiten duten langile guztiek igandeko plusa kobratzeko eskubidea izatea, beste plus batzuk kobratzearen mende jarri gabe. Igande eta jaiegunengatiko ordain eskasak hobetzea; 2028an nekez gainditzen dituzte 5 €/orduko.
Lanaldi partzialetan plusak % 100ean kobratzea.
Intentsitate handiko zentroetako baldintzak hobetzea.
Barne sustapenerako prozedura arautzea, diskriminaziorik eza bermatuz.
Gainera, hitzarmenak gehien eta gutxien kobratzen dutenen arteko arrakala handitzen du: indarraldian zehar, 1. taldearen eta 5. taldearen igoeren arteko aldea hilean 100 eurotik gorakoa da, nahiz eta bizi-kostua berdin igo langile-klase osoarentzat.
Soldatak: ezetzaren arrazoi nagusia.
Ezezkoaren arrazoi nagusia soldata-hobekuntza nahikorik ez egotea da, ez baitira nahikoak ez intersindikalean helburutzat hartu genuen ekiparazioa lortzeko, ezta hitzarmenaren indarraldi osoan erosteko ahalmenari eusteko ere. Izan ere, iraileko KPI aurreratua % 4,9koa da, eta 2027rako adostutako soldata-igoera, berriz, % 4,5ekoa; gainera, ez da urteko KPIaren araberako eguneratzerik bermatzen.
Gizarte Ongizaterako Foru Erakundearekin (GOFE) alderatutako datuek agerian uzten dute sinatutakoaren larritasuna. Akordioak 2027rako eta 2028rako igoera handiagoak jasotzen baditu ere, 2026ko datuek argi uzten dute zenbatekoa den hasierako arrakala:
taldea: arrakala 3.462,66 euro handitu da bi urtetan bakarrik, 2024ko % 26,33tik (5.880,21 €) 2026ko % 38,60ra (urtean 9.342,87 € gutxiago).
taldea: langileek 2024arekin alderatuta parekatzeko 145,57 euroko tarte gehigarria galtzen dute, eta urteko arrakala 10.400 eurotik gorakoa da 2026an. 1., 2. eta 3. taldeak: aldeek izugarriak izaten jarraitzen dute 2026an: 29.160,37 euro 1. taldean (% 75,76 gutxiago), 16.311,86 euro 2. taldean (% 47,99 gutxiago) eta 10.851,31 euro 3. taldean (% 35,47 gutxiago). 2026ko arrakalak ia ez dira murriztu 2024koen aldean. 4. eta 5. taldeentzat 2028rako adostutako igoerak bereziak oso txikiak dira: hilean 10 eta 30 euro hurrenez hurren. Neurri horiek sinbolikoak baino ez dira, eta ez dute betetzen intersindikalean adostutako gutxienekoa.
Oztopoz betetako prozesua.
Negoziazioan eragin handia izan dute, batetik, sindikatu sinatzaileek ekiparazioa epe egoki baten barruan lortzeko aldarrikapenari eusteko behin eta berriz jarritako oztopoek; eta, bestetik, LABen eta ESKren babesarekin, langileek beren aldarrikapenei eusteko egindako ahaleginak. Langileek erantzukizunez jokatzeko eskatu diete bai erakundeei, bai hasieratik bere helburuak jarrera xantaiazale eta onartezinarekin inposatu dituen patronalari.
ELAk, mahaiko ordezkaritzaren % 50 baino gehiago izanik, lidergorik ez erakustea funtsezkoa izan da hasieran partekatutako helburuak ez lortzeko. CCOOren ekarpena ia hutsala izan da. Uztailaren amaieran, bi sindikatuek ekintza-batasuna hautsi eta LABek eta ESK-k partekatzen ez zituzten baldintzetan aurreakordioa sinatu zuten. Gasteizko Udalaren jazarpena protestarako eskubidearen aurka.
Erakundeek ekiparazioaren aldeko konpromisorik ez izateari Gasteizko Udalaren jarrera gehitu behar zaio: hilabeteak daramatza LABen eta ESKren aurkako zigor ekonomiko bat izapidetzen tematzen, greba-egun batean ustez «bide publikoa zikintzeagatik». Onartezina da Udalak isunean adierazitako egunean, sektorean greba-deialdirik ere ez egotea. LABek eta ESK-k ez dugu amore emango: ibilbide legala azken muturreraino jorratuko dugu, mobilizazio sindikala isilarazi eta oztopatu nahi duen Udalaren aurrean.
Borrokak aurrera darrai.
LABek eta ESK-k pozik hartu dugu negoziazioaren hasieran jarritako helburu nagusietako bat lortu izana: ekiparazioaren aldarri ozena izan da mobilizatutako pertsonen artean, eta gaur egun inork ezin du exijentzia horren zilegitasuna ukatu.
Mezu argia helarazten diegu administrazioei eta patronalari: ez LABek ez ESK-k ez dugu pribatizazioan eta gure lan-eskubideen etengabeko prekarizazioan oinarritutako eredurik babestuko.
Sinadurak ez du gatazkaren amaiera ekartzen, fase berri baten hasiera baizik. Hitzarmenaren bi urteko indarraldian zehar, borroka-dinamikak aktibo mantenduko ditugu, sektorearekin eta gainerako gizartearekin lan egingo dugu, eta langileak antolatzera gonbidatzen ditugu sektoreko V. hitzarmenaren negoziaziora indar handiagoz iristeko; horrela ekiparazioaren bidean benetako aurrerapausoak ahalbidetuko ditugu.
Zaintza-sistema publikoarekin dugun konpromisoa irmoa eta ukaezina da. Ez dago jada aitzakiarik Arabako gizarte-esku-hartzeko sektorearen ekiparazioa ukatzeko. Ez dugu etsiko zaintza-lana langile hauek merezi duten duintasun, justizi eta balorea aitortu arte.
Eskualde horietan gero eta gehiago dira etxeko langileen lan eta bizi baldintza kaxkarrengatiko salaketak. Azken lau hilabeteetan 32 kasu baino gehiago artatu ditugu LABen. Azkena Gernikako uniformez jantzitako udaltzain batek etxeko langile batekin izandako jarrera salagarria izan da.
Etxeko langileen egoera kezkagarria da. Hau ez da kontu berria ez eskualdean, ez Euskal Herrian. LAB sindikatuan urteak daramatzagu etxeko langileak antolatzen, batzen eta saretzen, helburu argiekin: batetik, langile horiek jasaten duten esplotazio egoera salatzea, baita egunerokoan instituzio zein administrazioetatik jasaten duten arrazakeria eta klasismoa ere (etxeko langileen gehiengoa emakume* migratuak dira eta horrek esplotazioa, arrazakeria eta klasismoa areagotzen ditu); bestetik, euren lan eta bizi baldintzen defentsa, etxeko langileen lehen hitzarmen kolektiboaren aldeko borrokak artikulatuz.
Busturialdeko eta Lea-Artibaiko kasuetan, dispertsio geografikoak egoera lazgarri hau are konplikatuago bihurtzen du, etxeko langileak herriguneetatik urrun dauden etxe isolatuetan lan egitera behartuak baitaude. Hurbileko komunitate edo talde bat izatea galarazi edo zailtzen die horrek, barne-erregimenean daudenen kasuan bereziki. Hala, faktore horrek jasaten duten esplotazio egoera okertu egiten du.
Kasu gehienetan, kobratu gabe egiten dute lan eta milaka euro zor zaizkie langileei. Eta honelako egoerak bizi behar izaten dituzte: kontratu eta lan baldintzen erregularizazio falta, opor egunik gabe edota deskantsurik gabe pasatako urteak eta hilabeteak, egunean 12-15 orduko lan ordutegiak edota langile hauen egun (bizi) orduen inguruko erabateko kontrola enplegatzaileen partetik. Egoera honetan, euren bizi proiektua aurrera eraman ahal izateko aukerarik ez izatera kondenatzen dituzte.
Etxeko langileek beren egoera salatzeko urratsa ematen dutenean, enplegatzaileen partetik mehatxuak, iruzurrak edota kaleratzeak jasotzen dituzte (batez ere, barne-erregimenean jarduten dutenek). Adibidez, LABen oso larritzat jotzen dugu azken hilabetean etxeko langile baten enplegatzaileak, Gernikako uniformez jantzitako udaltzain batek, langilearen arropa etxetik atera izana eta Gernikako udaltzaingoaren bulegoetan botata utzi izana.
Etxeko langileen lan baldintzen urraketa sistematikoak gizarte-politiken krudelkeria agerian uzten du, politika hauek aplikatzeak areagotzen dituen desberdintasunak ere begi-bistakoak direlarik. Etxeko langileen eskubideak bermatu eta babestu beharko lituzketen erakundeek beste aldera begiratzen dute.
Horregatik, LAB sindikatutik etxeko langile guztiei eskua luzatzen diegu eta borrokarako eta antolakuntzarako urratsa eman dezaten animatzen ditugu.
Osakidetzako Zuzendaritzak aurkeztu egin du Mahai Sektorialeko sindikatuei bidalitako proposamena. Lan Baldintzak Arautzen dituen Akordioaren lehen zirriborro bat da eta dokumentuak ez du barneratzen sakoneko gaiei buruzko proposamenik, hala nola ordainsariak, lanaldi murrizketa edo lan kargak.Gai horiek sindikatuon aldarrikapenen artean daude.
Bilera dela eta, gehiengo sindikalak, LAB, SATSE, ELA, CCOO eta UGT sindikatuok osatuak, elkarretaratzea egin dugu Osakidetzaren egoitza nagusiaren aurrean, Gasteizen, kolektibo guztientzako adostutako hobekuntzak eskatzeko.
Osakidetzako gehiengo sindikaletik duela egun batzuk ohartarazi genion Osasun Sailari ez ditugula simulazioak elikatuko, eta proposamen zehatzik eta benetako aurrerapenik gabeko bilerak deitzea ez dela negoziatzea. Negoziatzea da proposamenak mahai gainean jartzea, hobekuntzak planteatzea, aldarrikapenak entzutea eta akordioak lortzeko prest egotea.
Bada, mahai sektorialeko gaurko bileraren edukia ikusita, LAB, SATSE, ELA, CCOO eta UGT sindikatuok salatu dugu, hitz ederretatik haratago, Osakidetzak Lan Baldintzak Arautzen dituen Akordioaren dokumentu bat aurkeztu duela, eta dokumentu horrek ez duela jasotzen sakoneko hobekuntzarik, batez ere kontutan hartuta zein den langileen errealitatea eta zenbat denbora daramagun akordioa berritu gabe; gogora dezagun 2009tik iraungitako akordio bat dugula. Gaur egindako bileran, Osakidetzako zuzendaritzak ez du mahai gainean jarri enborreko gaiei buruzko proposamenik, hala nola ordainsariak, lanaldi-murrizketa edo lan-kargak.
Bileran, Osakidetzak abendura arteko negoziazio-egutegia proposatu du. Gehiengo sindikaletik ohartarazi diogu egutegi horrek aurrera egitea ahalbidetuko dugula soilik Osakidetzak proposamen zehatzak eta sakonekoak egiten baditu eta planteatutako aldarrikapenei erantzuten badie. Gaurko bileran proposamen zehatzik egon ez den heinean, ez da inolako aurrerapausurik egon.
Aurretik lortutako akordioek garbi erakusten dute Osakidetzako kolektibo guztien lan-baldintzak hobetzea borondate politikoko kontua dela. Besteak beste, honako gai hauek jorratu behar dira: ordainsariak hobetzea, lanaldia murriztea eta hobetzea, benetako aurrerapenak lizentzietan eta baimenetan, enpleguaren egonkortasuna eta kalitatea, plantillak indartzea, belaunaldi-erreleboari aurre egiteko neurriak, arreta-gainkarga murriztea, hobekuntzak lan-osasunean eta kontziliazioan, berdintasun neurri eraginkorrak eta euskaraz bizitzeko eta lan egiteko bermeak.
LAB, SATSE, ELA, CCOO eta UGT sindikatuok langileei dei egiten diegu greba eta mobilizazio dinamikarekin bat egiteko, baldin eta aurkeztutako proposamena ez bada zehazten, negoziatzen eta adosten eskatutako terminoetan. Osakidetza presionatzeko unea da, kolektibo guztientzat benetako hobekuntzak abian jar daitezen; izan ere, kolektibo guztiak ezinbestekoak dira Osakidetzak egunero funtziona dezan.
Halaber, Osasun Sailari ohartarazi diogu, 17 urte baino gehiago zain egon ondoren, ez dugula onartuko konponbide partzialik edo garrantzi gutxiko hobekuntzrik. Horrela, mobilizazioek benetako hobekuntzak lortzeko beharrezko iraupena eta intentsitatea izango dute.
Konponbidea Osakidetzaren esku dago, eta proposamen zehatzekin, benetako negoziazioarekin eta kolektibo guztientzako hobekuntzekin erantzun behar du.
2024ko otsailean Greba Amaierako Akordioa (GAA) sinatu genuen Gizarte Ekimeneko ikastetxeetan. Hurrengo egunean langileok gure lanpostuetara bueltatu ginen. Baina patronalek ez zuten akordioa bete, fede txarrez negoziatu eta sinatu baitzuten, hau da, sinatutako akordioa beteko ez zutela jakinda.
Lehenik eta behin, ez zituzten soldatak eguneratu nahi, gero ez zituzten sortutako atzerapenak ordaindu nahi, eta, ondoren, uko egin zioten ordu bateko eskola ordua murrizteari eta lan pertsonalerako ordu bateko igoera aplikatzeari. Horrenbestez, epaitegietara jotzera behartu gintuzten, sinatutakoa bete zezaten. Hiru aldiz jo behar izan dugu Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusira (EAEAN), eta hiruretan epaileek arrazoia eman digute, argi eta garbi utziz KEk (Kristau Eskolak), AICE-IZEAk eta ikastetxeek bete behar zuten akordioa urratzen zutela. Epaiek patronalek erabili dituzten argudioak desmuntatzen dituzte, honako baieztapen hauek jasotzen baitituzte:
Akordioak hitzarmen maila duela, sinatzaileek nahitaez bete behar dutela eta 2024ko otsailaren 5etik, hau da, sinatu zen egunetik aurrera, indarrean zegoela.
Itundutako soldata eta lan-baldintzak ez daude finantzaketa publikoari lotuta eta ez daude finantzaketa publikoaren menpe.
Zehazki, eskola-orduak ordubetez murrizteko neurriak, adostua eta sinatua dagoenak, bi helburu zituen:
Langileen lan-karga izugarria murriztea.
Matrikulazioen jaitsieragatik ikasgelak galtzearen ondorioz hurrengo ikasturteetarako aurreikusitako inpaktua eta langileen kaleratzeak murriztea.
Izan ere, horrela ahalbidetuko litzateke ikasgelaren bat ixten den ikastetxeetan kaleratzeak saihestea. Nola? Bada, eskola-ordu murrizketa aplikatzearen ondorioz egin beharko liratekeen kontratazio berriekin konpentsatuz. Gainera, ikasgelarik ixten ez den ikastetxeetan kontratazio berriak egongo lirateke, eta Birkokapen Akordioaren bidez, beste ikastetxe batzuetatik kaleratutako langileek lehentasuna izango lukete.
Horrela egin behar zen, baina KEk eta AICE-IZEAk uko egin diote. Publikoki esaten dute kezkatuta daudela ikasgelak ixteagatik, baina ez da horrela, beren ez-betetzeekin eta fede txarrarekin 160 kaleratze baino gehiago eragin baitituzte. Joan den ikasturtean 100 langile inguru kaleratu zituzten, eta ikasturte honetan 160 baino gehiago. Ikasgela galtzearen ondoriozko kaleratze “objektiboak” salatuko ditugu, bidegabeko kaleratzeak direla argudiatuz; izan ere, kaleratzea ez da ikasgela galtzeagatik gertatu, baizik eta ikasgela galtzeagatik eta sinatutako irakastordu murrizketa ez aplikatzeagatik. Hau da, patronalek Greba Amaierako Akordioa bete ez izanaren ondorio zuzena da 160 langile baino gehiago kaleratzea, baita horiek birkokatzea oso zaila izatea ere.
Gaur, irailak 30, arratsaldez, ikasturte berria ospatuko du KEk Gasteizko San Viator Ikastetxean. LABek, STEILASek, CCOOk eta UGTk garbi dugu ez-betetzeekin eta kaleratzeekin ez dugula ezer ospatzeko, eta bai asko aldarrikatzeko. Hori dela eta, arratsaldean ospakizunaren atarian esango diegu, argi eta ozen, sinatutako akordioa bete behar dutela eta negoziazio mahaira hitzarmen proposamen bat eraman behar dutela, atzerapausorik gabekoa eta GAAn sinatutako eskubide guzti-guztiak jasoko dituena. Eskola-orduen murrizketa eta lan pertsonalerako bost orduak jaso beharko ditu. Horrek, neurri handi batean, gelak ixteagatiko kaleratzeak murriztuko lituzke.
2026ko maiatzean, berriro ere, patronalek seriotasun faltaz eta fede txarrez jokatu zuten. Negoziazio mahaian hitzarmen-proposamen bat aurkeztu zuten, arreta zuzeneko orduak murriztea eta lan pertsonalerako bosgarren ordua ezartzea jasotzen zituena. Bost egun geroago erretiratu egin zuten, baina zer gertatuko litzateke sindikatuek proposamena sinatu izan balute? Jarrera hori errespetu falta ikaragarria da sektoreko 9000 langileekiko. Patronal serioak behar ditugu, sinatzen dutena betetzen dutenak. Horrenbestez, beste behin ere honakoa exigitzen diegu KEri, AICE-IZEAri eta ikastetxe guztiei, aplikazioaren azken arduradunak baitira:
Sinatutako GAA osorik betetzea, eskola-orduen murrizketa barne, dagokion konpentsazioarekin.
Atzerapausorik gabeko hitzarmen-proposamena aurkeztea eta GAAn adostutako guztia jasotzea.
Bide batez, sektoreko ikastetxeen %20 inguru ari dira aplikatzen eskola-orduen murrizketa, Elizbarrutiko ikastetxe guztiak barne. Egin daiteke, baina ez dago horretarako borondaterik.
LAB, STEILAS, CCOO eta UGT sindikatuok patronalen ez-betetzeak salatzen jarraituko dugu, GAAn jasotako eta sinatutako eskubide guztiak bete arte.
Gasteizko enpresa historikoak itxierari eta 30 lanpostu suntsitzeari egin behar die aurre.
Olazabal y Huarte enpresa txarto kudeatua izan da hainbat urtez. Duela urte batzuk, galeretan sartu aurretik, jabea den familiak milioi bat euro banatu zituen dibidenduetan. Ordutik, enpresak ez du bururik altxatu.
Duela lau urte, Durangaldeko Arteaga enpresak erosi zuen enpresa. Eta hobetu beharrean, okerrera egin zuen: lan baldintzen funtsezko aldaketak aplikatzeko saiakerak, ez ordaintzea, prebentzio arloko ez-betetze oso larriak, silikosi kasuak…
Gasteizko fundizio zaharrenetarikoa ixteko arriskuan dago. Enpresak uztaileko nominen %60 bakarrik ordaindu zien langileei, abuztukoak ez zizkien ordaindu eta ez da aurreikusten irailekoak ordainduko dizkienik. Honen aurrean, zor dietena ordaintzeko eskatu diote langileek eta enpresaren erantzuna hartzekodunen lehiaketa eskatzea izan da.
LABen argi dugu egoera hau enpresa kudeaketa negargarriaren ondorio dela. Aste batzuetan enpresak ez zuen produkzioari eusteko materialik eta zuzendaritzaren interes eta proiektu industrial falta jasan behar izan ditu. Gainera, ez da inbertsiorik egin. Guzti honek eraman du enpresa egun dagoen egoerara. 30 lanpostu arriskuan daude.
Joan den irailaren 24an, Olazabal y Huarteko langileek lanuztea egin zuten eta Durangon mobilizatu ziren, Arteaga taldeko Funbarriren lantegiren aurrean, konponbide bat exijitzeko. Jasaten ari diren gehiegikeriari aurre nola egingo dioten erabakitzen ari dira orain.
Iaz sinatu genuen 2024-2026 eperako hitzarmen kolektiboa, zeinaren bidez 2027rako ere hobekuntza batzuk adostu genituen. Akordio horrek aurrerapen nabarmena ekarri zuen langile guztien lan-baldintzen hobekuntzan.
Joan den martxoan hasi ginen kirol jardueren sektoreko hitzarmena negoziatzen. Bi alderdion asmoa zen uda baino lehen hitzarmen berri bat sinatzea, lurraldeko administrazioek jakin zezaten zer lan-baldintza izango zituen sektoreak kirol-zerbitzu nagusiak lizitaziora atera baino lehen.
Hala ere, negoziazioa ez zen espero bezala hasi; izan ere, hasieran patronalak iragarri zuen aurreko urtean sinatu ziren 2027rako adostutako edukiak aplikatuko ez zituela. Iragarpen horrek negoziazioa oztopatu eta geldiarazi zuen 2 hilabetez. Gertakari horrek benetako negoziazioa udaberri amaiera arte ez abiatzea eragin zuen. Azkenik, uztailean patronalaren partetik negoziaziorako benetako borondatearen erakusgarri bat somatu genuen, bi aldeentzat baliagarria izan litekeen akordio batera iristeko benetako prestasunarekin, lizitazioen atarian.
2026. urte osoa daramagu negoziatzen, baina 6 hilabete baino gehiagoz bilerak egiten egon ondoren, irailaren 2ko 10. mahai negoziatzailean kiroletako patronalak amaitutzat eman zuen hirugarrenentzat kirol jarduerak egiten dituzten enpresen sektoreko Arabako VI. Hitzarmen Kolektiboa izan zitekeenaren negoziazioa.
Plantillaren zenbait eskaritan aurrerapausoak izan diren arren —hala nola, lanaldia kategorien artean parekatzea, igande eta jaiegunetako plusak kobratzea, APen igoerak, etab.—, oraindik ere erantzun gabeko puntu batzuk geratzen dira, eta funtsezkoak dira langileen lan-baldintza egokiak eta ongizatea bermatzeko. Hauen artean daude: soldaten igoera, ABE (aldi baterako ezintasun) egoeren prestazioa hobetzea, antzinatasunean hirurtekoak gehitzea, langileek eskatutako baimenei erantzunik ez ematea, joan-etorriengatiko konpentsazioak hobetzea eta klaseen arteko etenaldiak antolatzea.
Testuinguru honetan, Arabako lurralde historiko osoko kirol jardueren sektoreko langileek urrian zehar hainbat lanuzte egun deitzeko erabakia hartu dute. Goizeko 8:30etatik 10:30era arte eta arratsaldeko 17:30etik 19:30era arte izango dira jardunaren etenaldiak, hurrengo egunetan:
Patronalaren ultimatumarekin, langileok kalera irtengo gara gure lan-baldintzak hobetzearen alde borrokatzera. Akordioa inoiz baino posibleago da, jarrerak inoiz baino gertuago daude adostasun batera iritsi eta hitzarmen on eta justu bat lortzetik. Patronalak mugitu gabe jarraitzen duela ikusten badugu borrokan jarraitu beharko dugu plantillak eskatzen dituen helburuak lortu arte.
Santurtziko Kabiezes plazatik abiatuko da bortizkeria eta inpunitate polizialaren kontrako protesta, 12:00etan.
Ekainaren 24an hil zen Santurtziko Ander gaztea, bi egun lehenago Santurtziko Udaltzaingoak egin zuen esku hartzearen ondorioz. Udaltzainek oso era bortitz eta desegokian jardun zuten, gertatutakoa ezkutatu zuten eta haien arduradunek babestu egin zituzten.
Kasuan dauden ardura zuzen eta politiko guztiak argitu ditzatela exijitzen die LABek udalari eta Segurtasun Sailari, justizia egin eta honelako gertakari larriak berriz gertatu ez daitezen.
Anderrekin gertatutakoa agintari politikoek poliziaren edozein jarduera babesteko duten ohiko jarrerari lotuta dago. Ikusi ahal izan ditugun gardentasun faltak eta erantzukizunei heltzeari uko egiteak inpunitatea areagotzen du, eta edozein jendarte demokratikok zaindu beharreko oinarrizko zutabeak kaltetzen ditu. Ondorioz, LABentzat guztiz salagarria da Santurtziko Udala eta Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak erakutsi duten jarrera.
LABek Anderrentzat justizia eskatzen jarraituko du, eta bere senide eta hurbilekoei babes osoa adierazten die. Honela, larunbatean Santurtzin izango den mobilizazioan parte hartzeko deia egiten die euskal langileei.
Informazioa lortzeko ukazio etengabeen aurrean, Informazio Publikoaren Sarbiderako Euskal Batzordera jotzea erabaki zuen sindikatuak, eta organo horrek aitortu du informazio hori jasotzeko eskubidea dugula.
Azken legegintzaldi honetara arte, LABeko atal sindikalak informazioa behar zuenean udaleko teknikari eta langileengana jotzen zuen zuzenean. 2024an, ordea, udalak prozedura aldatu eta langileria arloko informazioa teknikariei zuzenean eskatu beharrean eskaerak idatziz egin behar zirela agindu zuen.
Hasiera batetan ez zen arazorik egon, baina 2025eko uztailetik 2026ko urtarrilera bitartean sei idatzi aurkeztu genituen informazioa eskatuz. Besteak beste, kontratazioei, lan-poltsen kudeaketari eta hainbat langileriako espedienteri buruzko informazioa eskatu genuen, bai udalekoak, bai erakunde autonomoetakoak.
Hilabeteak igaro ziren, baina ez genuen idatzi bakar baten erantzunik jaso. Egoera horren aurrean, LABek Informazio Publikoaren Sarbiderako Euskal Batzordera jotzea erabaki zuen, hau da, Eusko Jaurlaritzaren organo independente batera, Gardentasuna kontrolatzeko organora, udalari eskatutako informazioa lortzen saiatzeko.
Erreklamazioak aurkeztu eta batzordeak espedienteak ireki ondoren hasi zen udala gure eskaerei erantzuten: batzuetan informazioaren zati bat ematen ziguten; beste batzuetan, berriz, informazio hori jasotzeko eskubiderik ez genuela adierazten zuen.
Gardentasuna eta informazio publikoa jasotzeko eskubidea oinarrizko printzipioak dira. Edozein herritarrek dauka informazioa jasotzeko eskubidea, betiere legeak ezartzen dituen mugen barruan. Baina gure kasuan badago beste elementu gehigarri bat: udal langileen ordezkariak gara, eta gaur egun LAB da udalean ordezkaritza handiena duen sindikatua eta gure ordezkaritza lana egiteko informazioa behar dugu eta ezinezkoa da gure lana ondo burutzea kontratazioei, lan-poltsei edo langileei eragiten dieten espedienteei buruzko informazioa ukatzen bazaigu.
Horregatik, gure eskubideak urratu zirela iritzita, berriro jo genuen batzordera. Eta orain jaso dugun ebazpena argia da: LABek eskatutako informazio guztia jasotzeko eskubidea dauka, eta batzordeak 10 eguneko epea eman zion udalari informazio hori emateko.
Azken urteotan udal agintariek sindikatuekiko duen jarrera nabarmen okertu da. Informazioa eskuratzeko gero eta zailtasun handiagoak ditugu, eta negoziazio-mahaiak desagertu egin dira. Horrek guztiak gure ordezkaritza-lana oztopatzen du, udalean dagoen giroa gaiztotu eta langileen arazoei irtenbideak bilatzeko aukerak ezeztatzen ditu.
Gertatutakoa argia da: informazioa eskatu dugu, ez dugu jaso, kanpoko organo batera jo behar izan dugu, eta organo horrek aitortu du informazio hori jasotzeko eskubidea dugula.
Horregatik, jarrera aldaketa bat eskatzen diogu udalari eta, bereziki, Nerea Revuelta langileria arloko arduradunari.
Bi eskaera nagusi egiten ditugu:
-Batetik, ordezkari sindikalek eskatutako eta jasotzeko eskubidea dugun informazioa garaiz eta behar bezala ematea. Sindikatuon lana ez oztopatzea eta informazioa eskuratzeko eskubidea normaltasunez bermatzea.
-Eta, bestetik, negoziazio-mahaia berriro aktibatzea.
Egoera honi buelta eman nahi diogu. Udalari eskatzen diogu ebazpen hau inflexio-puntu gisa hartzeko: informazioa normaltasunez emateko, negoziazio-mahaiak berriro martxan jartzeko eta mahai gainean dauden arazo guztiei heldu eta sindikatuekin batera konponbideetara heltzen saiatzea.
