Ez da kasualitatea. Astearte goizaldean Bilboko Zabalgarbiko hondakinen tratamendurako plantan gertatutakoak agerian uzten du Hego Euskal Herriko etxebizitza eta harrera politiken hipokresia. Hilik agertu den pertsonak ezaugarri zehatzak ditu. Zabaldutako informazioaren arabera, jatorri geografiko atzerritarreko gaztea da, kale- egoeran eta prekaritate-pobretze egoeran zegoena. Ez da kasualitatea, ez da gertaera isolatua, beste batzuetan ere gertatu izan da.
Era berean, Bilboko Casilda parkean gaua pasatzen ari zen pertsona baten heriotzaren berri ematen duen albisteak, salatzen ari garena berretsi besterik ez du egiten.
Kalean dauden pertsonek gauez hotzez ez hiltzeko zaborrontzietan babestu behar izateak izen-abizenak eta arduradun politikoak ditu. Nekropolitika esaten zaio; agintarietzat bizitza batzuk beste batzuk baino gehiago balio duten ideian oinarrituta zehaztu eta garatzen dira politika publikoak, eta horregatik hiltzen uzten zaie. Heriotza hauek saihestu egin litezke borondate politikorik balego.
Harrerako azpiegitura publiko defizitarioak eta higiezinen espekulazioak milaka pertsona indarkeria instituzional, prekarizazio prozesu eta oinarrizko premien urraketako egoeretara zigortzen ditu gurean, hala nola baldintza duinetan etxebizitza izateko eskubide urraketara ere. Horren adibide dira Bilboko Atxuri auzoko kantxak ixteko erabakia. bertan, gaua igarotzen dutenei alternatibarik eskaini gabe, etenik ez duten etxegabetzeak edo higiezinen espekulazioa bultzatzen duten politikak.
LAB sindikatutik, EAEko eta Nafarroako administrazioek etxebizitza negozio bihurtzen duen eta espekulazioa eta arpilaketa pertsonen bizitzaren gainetik lehenesten dituen eredu baztertzaile baten alde egindako apustua gaitzesten du. Hego Euskal Herriko udalek eta Aldundiek erantzukizun politikoak saihesteari utzi eta aukerak eta aukerak sistematikoki ukatzen jarraitzen duten bitartean, gazte horiek modu askotan hiltzen jarraituko dute.
Lezoko Bekoerrota kiroldegia eta Altzateko igerilekua kiroldegiko langileek greba egingo dute maiatzaren 5 eta 7an, langileen lan hitzarmenaren negoziazioa blokeatuta dagoelako. Urteak daramatzate egoera jasanezinean lanean, baina hau amaitzeko unea iritsi dela argi daukate.
Bihar osteguna, maiatzaren 5ean, kalejira egingo dute 10:00etan Altzate igerilekutik hasita. 12:00etan, kontzentrazioa egingo dute Lezoko Udaletxe aurrean; eta 19:00etan, manifestazioa Bekoerrota kiroldegitik hasita. Larunbatean, maiatzaren 7an, manifestazioa egingo dute 12:00etan Udaletxe aurretik hasita.
Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak aintzat hartu du LAB sindikatuko zerbitzu juridikoek jarritako helegitea eta Barañaingo enpresa batek berriz hartu beharko du minbizia izateagatik kaleratu zuen langile bat; gainera, azken 27 hilabeeetan sorturiko soldaten kontura 30.000 euro inguru ordaindu beharko ditu enpresak. Auzitegiak onartu du langilea bere gaixotasunagatik kaleratu zutela eta, beraz, kaleratzea deusez izan zela. LAB pozik agertu da epaileek zuzendu dutelako enpresak eginiko bidegabekeria.
Bularreko minbizia baitzuen, Barañaingo (Nafarroa) supermerkatu baten barnean dagoen Soginlandsec izeneko garbitegian lan egiten zuen emakume bati laneko baja eman zioten duela 27 hilabete. Langileak baja hartu eta berehala, enpresa gupidagabeak langilea kaleratu zuen, arrazoi ekonomikoak argudiatuta. Langileak LABera jo zuen eta sindikatuaren zerbitzu juridikoek kaleratzea baliogabetzeko eskatu zuten.
Auzia landu duten sindikatuko abokatu Oihan Castro eta Iñaki Chaconek esplikatu dutenez, lehen instantzian laugarren epaitegian eginiko epaiketan, LABek frogatu zuen ―eta enpresak epaiketaren egunean berean onartu zuen― kaleratzearen gibelean ez zegoela arrazoi ekonomikorik (enpresak irabaziak baitzituen); sindikatuaren iritziz, kaleratzeak diskriminazio asmoa zuen. Lehen instantziako epaileak, baina, ez zuen LABen argudioa onartu eta eskaera desestimatu zuen.
LABek helegitea jarri zion lehen epai bidegabe hari eta, oraingoan bai, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak arrazoia eman dio. Enpresak gaixotasuna dela-eta kaleratu zuen langilea eta, horregatik, kaleratzea deusez da: langilea berriz hartu beharko du eta kaleratu zuenetik sorturiko 27 soldaten zenbatekoa ordaindu beharko du. 30.000 euro inguru izanen dira enpresak ordaindu beharrekoa. Bistan denez, langileak oso soldata txikia zuen.
Langileak urte eta erdi eman du bajan, orain 51 urte ditu eta, zorionez, minbizia gainditua du.
Joan den astean, Bizkaiko Foru Aldundiko eta Gizarte Urgazpenerako Foru Erakundeko (GUFE) langileen hitzarmenaren negoziazioak bukatutzat eman zituen Foru Aldundiak, 2019. urtearen amaieratik izoztuta daudenak. Horren ondorioz, hirugarren urtea da jada bi erakundeetako lan-harremanen esparrua berritu ez dela.
Negoziazioaren hasieran, 2021eko abenduan, LABen akordioa eta hitzarmena negoziatzeko lehentasunak ezarri genituen: enplegu publikoa sortu eta finkatzea, langile finkoen eta behin-behineko langileen arteko desberdintasunak ezabatzea, Madrileko aginduei men egin gabe soldata-igoera adostu eta berdintasunean, euskararen sustapenean, telelanean, lan-osasunean, lana eta familia bateragarri egiteko neurrietan eta beste lan- eskubide batzuetan aurrera pausuak egotea.
Hilabete hauetan, sindikatuok eta funtzio publikoko ordezkariak gai horietan aritu gara lanean, eta jarrerak hurbilduz joan gara, akordio bat lortzeko. Hala ere, gai batek edozein aurrerapen blokeatu du: soldaten auzia izan da, Foru Aldundiak ez baitu mugitu % 2 ko hasierako igoera-proposamena, Estatuko aurrekontu orokorretan finkatua. Gainera, ez zen aintzat hartzen soldaten erosteko ahalmenari eusteko inolako konpromisorik. Sindikatuok gure jarrera malgutu egin dugu % 2ko igoera onartuz, eta erosahalmena berreskuratzea atzeratu egiten dugu hitzarmenaren indarraldiaren amaierarako; aldiz, Funtzio Publikoko ordezkariek ez dute negoziazio- tarterik izan, Aldundiko arduradun politikoen kontsigna politiko argia zutelako: estatuko % 2 baino gehiagoko soldata igoerarik ez eta KPIren igoerari inolako erreferentziarik ere ez.
Gogoan izan behar dugu KPIa % 6,4 igo zela 2021ean Euskal Autonomia Erkidegoan, eta martxoan urtetik urterako igoera % 9,5ekoa izan zela. Beraz, soldatek erosteko ahalmena galtzen dute, eta horrek eragina du herritarren bizi-kalitatean, elikadura, elektrizitatea, gasa eta oinarrizko beste produktu batzuk garestitu egin direlako. Langileen aldarrikapena aurreko krisietan gertatutakoa ez errepikatzea da, hau da, betikoek sortutako arazoen ondorioak (gerrak, ekoizpenaren deslokalizazioa, inperioen arteko liskarrak, hornidura falta…) betikook ordaintzea.
Langileen erosteko ahalmenari eusteko eskakizuna aho batekoa izan da Maiatzaren Leheneko mobilizazioetan, eta funtsezkoa izango da gobernu eta patronalen aurrean egingo diren aldarrikapenetan. Hala ere, ez da kasualitatea EAJk, Aldundia PSOEren mendetasunarekin zuzentzen duenak, patronalarekin bat egitea eta langileen bizi-kalitateari eusten dioten soldata-igoerei uko egitea. Beldurra ematen die sektore publikoan erreferentzia positiboa izatea eta horrek patronala haserrearaztea, igoera horien eskaerak sektore pribatura joan baitaitezke. Eta jarrera inmobilista horri eutsi diote, nahiz eta BPGri, diru-bilketaren igoerari, esportazioei eta abarri buruzko datu ekonomiko onak izan berri diren.
Diputazioaren blokeo-jarreraren ondorioz, Aldundiko eta GUFEko langileen erosteko ahalmena galtzeaz gain, ezin izan da aurrera egin beste arlo batzuetan, hala nola enpleguan, telelanean, lana eta familia bateragarri egiteko neurrietan, lan-osasunean, behin-behineko langileen diskriminazioa ezabatzean, etab. Gure jarrera aldarrikapen horien alde borrokatzea izango da, egunez egun, gai horietan akordioak lortzea eta hitzarmena lehenbailehen negoziatzea. Horretarako, ekintza sindikalaz eta negoziazioaz gain, ezinbestekoa da langileak inplikatzea eta mobilizatzea. LABek batasun sindikalaren aldeko apustua egingo du, mobilizazio hau ahalik eta zabalena eta eraginkorrena izan dadin.
Beste laneko heriotz baten berri izan dugu, oraingoan Hernanin. Lanak eragindako aurtengo 23. heriotza da Euskal Herrian. Odol isuriak ez du etenik. Lehenik eta behin gure elkartasuna adierazi nahi genieke senide, lankide eta gertukoei une latz hauetan.
Zikuñaga enpresako delegatu eta afiliatuei esker lortu dugun informazioaren arabera, enpresaren kanpo aldean garraiolariekin zamalanak koordinatzen diren eremuan, kamioi batek garraiolari bat harrapatu du unean bertan hilaz.
Ezin dugu ulertu, nola Zikuñaga enpresak koordinatu behar lukeen lan aktibitate eremu batean ez zegoen beharrezko prozedurarik eta berau betearazteko neurririk. Jakina da zama lan eremuen arriskua. Historikoki egon dira behar bezala identifikatuak puntu beltz horiek arrisku ebaluaketetan. Gainera, egoera hauek dira langile autonomoak lan osasun araudiak babesten dituen bakarrak, koordinazioarenak hain zuzen.
Istripua gertatu eta berehala, Zikuñaga enpresak ardura bere gain ez hartzeko eginiko mugimenduak ikusi ditugu eta hau irmoki salatu nahi dugu.
Modu honetan, ez dugu onartuko Osalan eta Lan Ikuskaritzak istripu hau trafiko istripu bezala hartzea euren estatistikak leuntzeko. Honela, enpresen arteko koordinazio gabezian kokatu behar dugu heriotzaren arrazoia eta istripu berri hau guztiz ekidin zitekeela salatu.
Laneko heriotzen gaia agenda politikoan kokatu behar dugu, gizarteak ezin du gehiago itxaron. Ez dugu onartzen lanera joan eta bertatik bizirik ez itzultzea.
Azkenik, dei egiten dugu hurrengo orduetan langileen segurtasuna eta osasuna defendatzea aldarrikatuz dei daitezkeen mobilizazioetan parte hartzera.
Ondarroan, beste lan heriotz bat
Beste lan-istripu hilgarri bat deitoratu eta salatu behar dugu, kasu honetan Ondarroan, aurtengo 22. hildakoa lan istripuan hain zuzen. 35 urteko langileak bizia galdu du etxe baten eraberritze lanetan.
Jakin dugunaren arabera, langilea bakarrik ari zen lanean asteburuan eraberritze obra batean. Dirudienez larunbatean izan zuen istripua eta bertan inor ez zegoenez, astelehen eguerdian aurkitu zuten bere hilotza, odolustuta, zerra radial baten aldamenean.
Egoera izugarri hau Euskal Herrian eman da asteburu hontan bertan, prekaritatea muturreraino iristen den herri honetan laneko segurtasunerako arauak etengabe urratzen direla argi erakutsiaz.
Nola liteke gaur egun, obra batean langile bat, bakarka aritzea? Non zegoen obrako koordinatzailea edo bertan behar lukeen “errekurtso prebentiboa”? Zergatik da horren erraza arau hauek ez betetzea patronalaren aldetik? Zenbat langile egon dira antzerako egoeran asteburu honetan Euskal Herrian zehar?
Honela, “errekurtso prebentiboaren” ardura guztiz desitxuratu du patronalak Lan Ikuskaritza eta Osalanen utzikeriari esker eta errealitatean, inork ez du ikuskatzen obretan lanak behar bezala egiten direnik segurtasun ikuspegitik. Errealitate honek sortzen ditu emaitza beldurgarri hauek, esan bezala urtea hasi denetik 8 langile hil dira eraikuntzako lanetan. Honi erantsi behar zaio, langileek obran aparteko orduak modu estrukturalean sartu behar izaten dituztela eta gainera larunbatean lan eginda, asteko lan ordu kopurua izugarria dela. Nekea arrisku faktore izanda, nork kontrolatzen du errealitate arriskutsu hau?
Urkullu jauna patronalaren eskutik absentismoaren aurka ateratzen ikusi dugu berriki, noiz aterako da laneko erailketen aurka?
Egoera horren aurrean, norbaitek sinets al dezake kasualitatea edo zorte txarraren aurrean gaudenik? Administrazioei, lan-istripuen eta lanbide-gaixotasunen gaitz horri aurre egiteko azalpenak eta berehalako neurriak, benetako kontrola eta politika zehatzak eskatzen dizkiegu.
Patronalari argi esan nahi diogu aurrean izango gaituela, langileak erailtzea ez zaiola doan aterako.
Erakundeei neurriak eskatzen dizkiegu, bereziki eraikuntzan inspekzio eta jarraipenak areagotu ditzaten segurtasun arauak integratuaraziz. Modu honetan beharrezko neurriak har daitezen eta benetako prebentzio- politikak egin ditzaten. Tamalez badakigu praktikan, laneko ikuskaritza eta Osalan ez direla inon ageri. Bestalde, sektoreak eta langileek ezin dute egoera hau normaltzat eman ezta honetara ohitu ere.
Azkenik, dei egiten dugu ostegun honetan, maiatzaren 5ean, eguerdiko 12:00etan Ondarroako Itsas Aurre plazan egingo den gehiengo sindikalaren mobilizazioan parte hartzera.
Arabako kirol-jardueren sektoreko langileok 2 urte daramatzagu hitzarmenik gabe. Igaro den denbora luzea izan arren eta bilera ugari burutu diren arren, ez dugu lortu enpresek gure lan-baldintzak duintzeko plantillen eskaera nagusiei jaramonik egitea.
Enpresek gure soldata 2 urtez izoztea planteatzen dute, eta egiten dituzten eskaintza ekonomiko urriek ez dute loturarik KPIarekin. Gainera, proposatzen dituzten hobekuntza apurrak 2023ko urritik aurrera aplikatzea proposatzen dute.
Lan-baldintza duinik ez izateak benetako profesionalizazioa eragozten digu, eta, beraz, sektorean bizimodua aurrera ateratzea. Lankide batzuek soldatamileuristak dituzte eta lurraldeko urteko lanaldi luzeenetako bat dute; ez zaizkigu esperientzia-urteak konpentsatzen; gaixoaldi-bajan gaudenean zigortu egiten gaituzte; kasu askotan, enpresaren esanetara gaude goizetik gauera arte, egiazko lanordu gutxi batzuk egiteko,…
Negoziazio mahaian egin ditugun aldarrikapen nagusiak hurrengoak dira: KPIari lotutako soldata igoerak; urteko lanaldiaren jaitsiera; joan-etorriak eta etenak saihesten dituzten koadranteak egitea; 1.200 €ko gutxieneko soldata; antzinatasun plusa izatea; ITgatiko osagarriak izatea…
Sektoreko langileok, borondate onaren erakusgarri eta akordio batera iristeko asmoarekin, hainbat zesio egin dizkiegu enpresei; besteak beste, gure soldata 2 urtez izoztuta mantentzea onartu dugu, urte honetarako proposatutako igoera urriak onartu ditugu, eta, beraz, gure baldintzen edozein hobekuntza 2023ra arte atzeratzea.
Baten batek iradoki lezake oraingo honetan ahalegin bat egin genezakeela eta patronalak planteatutako eskaintza ekonomikoarekin konformatu gaitezkeela, baina ahalegin hori azken hamarkadan honezkero egin dugu. Azken 12 urteetan eros-ahalmenaren %11 inguru galdu dugu; hurrengo 2 urteetarako patronalak egiten digun eskaintza ekonomikoarekin, KPIaren bilakaera ikusita, galera hori %20 ingurura igo daiteke. Pobretzen ari gara!
Egoera hori, besteak beste, administrazio publikoek (hauen artean Gasteizko Udalak) erabiltzen duten azpikontratazio-sistema negargarriaren ondorio da, non eskaintzarik baxuena aurkezten duen enpresak zerbitzua bereganatzen duen kasu gehienetan. Horrek zuzenean eragiten die langileen lan-baldintzei; izan ere, enpresek ausarkeriaz jokatzen dute haien eskaintzak egiterakoan, eta, gero, zerbitzua eskuratzen dutenean, ez dute marjinarik plantillaren baldintzak duintzeko.
Modu horretan, gure gatazka azaltzeko Gasteizko udaletxeko Kirol Batzordean agerraldia egin genuen; hiria kanpora begira harro egoteko arrazoietako bat kirol-instalazioen eta kirol-eskaintzaren sare zabala da. Hala ere, erakusleiho horren atzean, lan-prekarietatea gero eta handiagoa da. Agerraldian, negoziazioak aurrera egiten ez bazuen, epe laburrean gatazkara joateko aukera mahai gainean jarri genuen, baina, zoritxarrez, udal- gobernuko taldeek emandako hitz onak alde batera utzita, blokeo-egoerak bere horretan dirau.
Egiten ari garen aldarrikapenak bidezkoak eta zentzuzkoak direla uste dugu. Hala jakinarazi ziguten Udaleko udal taldeek. Beste alde batetik, kirol-instalazioen erabiltzaileen babesa dugu. Azken 2 hilabeteetan egindako sinadurak biltzeko kanpainan gure aldarrikapenen aldeko 1.434 atxikimendu bildu ditugu!
Horregatik, sektoreko langileok nahikoa dela esan dugu. Pazientzia amaitu zaigu. Ezin dugu gehiago itxaron. Badakigu enpresek ez digutela ezer oparituko; ziur gaude ezinbestean lor ditzakegun hobekuntzak borroka kolektibotik baino ez direla etorriko. Eta zentzu horretan, Arabako kirol-jardueren sektoreko langileok lan-baldintza duinen alde borrokatzeko prest gaude. Horregatik iragartzen dugu 5 eguneko GREBA bat deitu dugula maiatzaren 10etik 14ra.
X. Biltzar Nagusia egingo dugu ekainaren 16an eta 17an, Baiona-Miarritzen, “Bagara bagoaz” leloarekin, eta eskualdez eskualde hautatutako 500 kide bilduko ditu osoko bilkurak. Hala iragarri dute Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak eta Igor Arroyo idazkari nagusi ondokoak. “Biltzar Nagusiaren prestaketan aritu gara ikasturte osoan zehar. Entzunketa ariketa egin dugu gure militantziarekin ponentzia idatzi aurretik. Orain ponentziaren inguruko eztabaidari ekingo diogu”, adierazi dute.
Berritasunen artean, bi koordinatzaile orokor izateko proposamena eramango dugu biltzarrera, idazkari nagusi baten ordez. Garbiñe Aranburu eta Igor Arroyo dira hautagaiak.
Biltzar Nagusia Ipar Euskal Herrian egiteak konpromiso bikoitzari erantzuten dio. Batetik, sindikatu nazional bakarra izanik, euskal langile guztiei begirako egitasmoa garatu eta mugaz gaindiko sindikalismoa praktikan jartzeko hautuari. Bestetik, Ipar Euskal Herrian sortu eta 22 urtera, lurralde honetan LABen egitasmoa indartu eta hedatzeko erabakiari.
Bada, osasun onarekin iristen gara Biltzar Nagusira. Afiliazioan gora egin dugu azken bost urtetan, 5.000 afiliatu gehiagorekin, eta egun 46.000 afiliatu baino gehiago ditugu. Parekorik ez duen igoera da hori, %12 bost urtetan. Era berean, prekarizatutako langileengana areago gerturatu eta euren sindikalizazioa errazteko, afiliazio kuota sistema berritu egin dugu. Bakoitzak bere diru sarreraren arabera ordainduko du orain kuota.
Azken bost urte hauetan izandako afiliatu berri horietatik gehienak emakumeak dira, sindikatuaren antolaketa eta ekintza sindikalean emandako urrats feministen ondorio.
Hauteskunde sindikaletan ere goraka goaz. Hego Euskal Herrian %19,24an gaude: EAEn %19,85ean; Nafarroan %17,31n; eta Ipar Euskal Herrian hedatzen jarraitzen dugu.
Erabaki nagusiak, bere horretan
Testuingurua aldatu bada ere, gure erabaki nagusiak berretsi egingo ditugu. Kapitala eta Bizitzaren arteko talka betean gaude. Pandemia eta Ukraniako gerra tartean, baina oinarrian dagoena arazo bera da: sistema hau, bidegabea ez ezik, bideraezina ere bada.
Bizitza duina ziurtatzeko Euskal Errepublika Sozialista, Feminista eta Euskalduna behar dugu. Norabide horretan, eredu ekonomiko eta sozial berri baterako errotiko aldaketak borrokatzea dagokigu, Programa Sozioekonomikoan jasotzen ditugun lan ildo nagusiakgaratuz:
-Banaketa hirukoitza: zaintza, enplegua eta ondasuna banatu. Hain zuzen ere, soldatak hobetu, zerbitzu publiko duinak ahalbidetu eta zerga erreforma gauzatu.
-Trantsizio ekosozialista: produkzio eta kontsumo eredua aldatu eta bizitza erasotzen duen egungo garapen eredutik garapen eredu jasangarrirako trantsizioa egin.
Era berean, kontrabotere sindikalgintzaren alde lanean jarraituko dugu. Sindikalismo itun zaleak porrot egin du. Langileon antolakuntza eta borrokarako gaitasuna da, eskubideetan aurrera egiteko bermea. Sindikalismoa birpentsatu eta emakumeentzat nahiz oro har sektore prekarioentzat tresna eraginkor izateko apustua garatzen jarraituko dugu.
Duela bost urte LAB aitzindaria izan zen ideia hauek agendan kokatzeko orduan, eta orduan planteatutako ideietako asko errotu dira euskal sindikalismoan.
Berritasunak
Aurreko Kongresuan hartutako erabakiak garatzeko kongresua izango da, baina berritasunak ere badakartza erabaki nagusien garapenean.
1. LAB ezker independentismoaren erreferentzia sindikal nagusia bilakatzeko apustua.
Sindikalismo soberanista ezin da geratu Euskal Estatuaren aldarrikapenean. Prozesu soberanista elikatu, bultzatu eta langileekin burujabetzaren aldeko pedagogia egin behar du.
Garbiñe Aranbururen hitzetan, “ezin dugu estatuetatik inposatzen diren erreformen zain geratu, eta, ondoren, ondorioak gainditzeko borroka egitera mugatu. Esaterako, orain Langile Estatu berriaren eztabaida irekiko duela esan du Yolanda Diaz Lan Ministrak. Bada, guk eztabaida hori hemen Euskal Herrian egin behar dugu”.
LABek baditu bere proposamenak: Euskal Herriko Lan Kodea eta Gizarte Segurantzarako Lege propioa. Bertan, egungo eskuduntzetatik estatu propioa izan arteko trantsizioa marrazten dugu. Euskal Errepublikarako bidean, burujabetza praktikara eramateaz ari gara.
Idazkari nagusiaren arabera, “gehiengo sindikalaren aliantza saiakerak porrot egin du eta LABek bereganatzen du ezkerreko independentismoaren erreferentzia sindikal nazionala izateko ardura. Sindikatu nazionala izanik, eremu bakoitzeko errealitateari erantzungo dion estrategia nazionala zehazten dugu”.
2. Sindikalismoa birpentsatzen jarraitu
Bizitzaren eremu guztietara hedatzen ari den prekarizazioak modu batean edo bestean langile guztioi eragiten badigu ere, emakume, gazte, migratu edo arrazializatu, LGTBQ+ edo aniztasun funtzionala dutenak dira kaltetuenak.
Bestetik, langile guztiek ez dituzte beraien eskubideen defentsarako aukera berdinak, gero eta langile gehiago dira sistemak bazterrean utzi nahi dituenak: plataforma digitaletako langileak, etxeko langileak, lan zentro berezietako langileak, lan munduan sartu atera dabiltzanak, ordezkaritza sindikalerako aukerarik ez dutenak….. Egoera guztiei erantzungo dien eredu sindikala garatu behar dugu.
LABek langile guztien lan eta bizi baldintzak borrokatzeko tresna eraginkorra izan nahi du eta horretarako nagusiki bi erabaki berri proposatu ditugu:
-LAB sindikatu antiarrazistabilakatzea dugu helburu. Antiarrizista bilakatzea, arrazista ez izatea baina zerbait gehiago dela ulertuta eta langile hauekin zor bat dugula aitortuz, zor koloniala.
Langile migratu eta arrazializatuen egoerari erreparatzea dagokigu, migrazio politika arrazisten ondorioak zeintzuk diren, atzerritar legearen eragina edota ematen diren lan esplotazio egoerak kontuan hartuz.
Honen guztiaren arabera, eskaintza sindikala zehaztu eta erabaki organizatibo berriak planteatzen ditugu.
-Lan osasunaren defentsa gure ekintza sindikalaren erdigunean jarri behar dugu. Lan istripuak eta laneko gaixotasunak ekiditeko, osasun galerak gertatu aurreko egoeratan gure ekintza sindikala indartuko dugu.
Prebentzio neurriak eskatu eta betearazten jarriko dugu indarra, instituzioei interpelazio zuzena eginez, dagokien erantzukizuna bereganatu dezatela eskatuz.
3. Zuzendaritza ereduan aldaketak
Eredu sindikalean eginiko berrikuntzak egitera goaz. Bestetik, kultura parte hartzailea sustatu nahi dugu. Delegatu eta afiliatuekin harremanak estutu eta parte hartzea areagotzeko plan estrategiko bat egingo dugu.
Garbiñe Aranburuk iragarri bezala, “zuzendaritza eredu horizontalago, kolegiatuagoa, partehartzaileagoaren aldeko apustua egiten dugu eta sindikatuan barne mailan, zein kanpora begira eraldaketa feministarako ematen ari garen urratsei jarraituz, idazkari nagusi bat izatetik bi koordinatzaile orokor izateko proposamena eramango dugu Biltzarrera”.
Ardura maila berean egongo diren bi pertsonei buruz ari gara eta bi horietako bat, gutxienez, beti emakumea izango da. LAB lehen euskal sindikatua izan zen, 2008an, idazkari nagusi gisa emakume bat izaten. Orain planteatzen dugun urratsaren bidez, urrats hori kontsolidatuko dugu. “Bi ardura horiek betetzeko Igor Arroyo eta ni neu Garbiñe Aranburu aurkezten gara. Hemendik aurrera afiliatuena izango da hitza”, erantsi du egungo idazkari nagusiak.
“Bukatu dira aitzakiak. Errotiko aldaketak behar ditugu. Nola ekarri aldaketak? Gaurko leloan diogun moduan, birbanaketa politiken alde eginez, zaintza, enplegua eta ondasuna banatuz. Banaketa hirukoitza borrokatuz”.
Garbiñe Aranburu idazkari nagusiaren hitzak dira hauek, Maiatzaren Lehenaren harira Bilbon egindako manifestazioaren osteko hitzartzean esandakoak. Hain zuzen ere, LABeko ordezkariak birbanaketa politiken alde egin eta zaintza, enplegua eta ondasunaren banaketarako neurriak eskatu ditu.
Garbiñe Aranbururen hitzetan, edozein koiunturak balio die kapitalismoan sakontzen jarraitzeko. Zentzugabea da kapitalismoaren krisiari kapitalismo gehiagorekin erantzutea, baina hori gertatzen ari da. Eta horrela goaz, hamarkadaz hamarkada, desberdintasun sozialak handituz, prekaritatea bizitzaren eremu guztietara hedatuz.
Aldaketa ekonomikoak eta sozialak behar ditugula adierazi du. Kapitalismoari alternatiba eraikitzea mundu mailako erronka globala izanik, herrialdez herrialde gauzatu beharrekoa dela nabarmendu du; herri burujabetza prozesuak bultzatuz, Euskal Errepublikarako bidean, burujabetza praktikara eramanez.
Idazkari nagusiaren arabera, zehatzak izan gara trantsiziorako proposamena egitean: Euskal Herriko Lan Kodea eta Gizarte Segurantzarako Lege propioa lortzen baditugu, banaketa hirukoitzerako proposamenak gauzatzeko moduan izango gara. Azken batean, urratsez urrats, errotiko aldaketa horiek hemen, Euskal Herrian, posible egiteaz ari gara.
Gobernuetatik ez dira bultzatzen eztabaidarik eta neurririk beharrezkoak diren aldaketak bultzatzeko. Ez dago aberastasuna banatzeko politikarik. Patronalaren poltsikoetara diru publikoa bideratzen dute baldintzarik gabe, baina inoiz ez diote patronalari esfortzurik eskatuko.
Lana duindu
Zaintza lanak eta enplegua banatu eta ondasuna birbanatu. Horra hor dirua gero eta esku gutxiagotan pilatzea eragotzi eta langileen arteko arrakalak ezabatzeko neurriak, egoerarik latzenean duten langileak izango direlarik onuradun nagusiak. Hala, politika birbanatzaileen aldeko eztabaida soziala elikatu eta horren araberako akordio sozialak behar ditugula berretsi du Garbiñe Aranburuk.
Lan guztiak aitortu, birbanatu eta duindu egin behar dira, lanaldia murriztuz, sektore feminizatuetako langileen lanari duen balioa aitortuz. Irekiak dauden borroka horietan guztietan hitzarmen duinak lortu arte jarraituko dugu borrokan eta etxeko langileekin egiten ari garen bideak ez du atzera bueltarik.
Soldatak eguneratu eta duindu egin behar dira. Gutxieneko soldata eta KPIaren erreferentzia mantentzen duten soldata igoerak defendatzen jarraituko dugu: “Iritsi da ordua gehiegizko soldatei eta dibidendoei mugak jartzeko”.
Pentsioetan gauza bera. Ez dugu eros ahalmenaren galerarik onartuko eta adi jarraitzen dugu irekia dagoen erreformaren bilakaera zein izango den.
Eta bada garaia, aberastasuna birbanatzeko soldatekin batera, zerga erreformari heltzeko. Kapital-errentei zergak gehitu behar zaizkie eta enpresa-mozkinen gaineko zergak handitu egin behar dira.
Birbanaketaren gaineko eztabaida soziala behar dugula azpimarratu du Garbiñe Aranburuk, berriro ere ondorioak langileengan ez erortzeko. Zentzu honetan, idazkari nagusiak jakinarazi du LABek ez diola zilegitasunik emango eta ez duela parte hartuko langileen eros ahalmenaren galera onartzea dakarren errenta itunean.
Maiatzaren Lehenaren etorrerarekin, zaintza lanak, enplegua eta aberastasuna banatzeko aldarria atera dugu kalera, “Altxa! Egin dezagun posible. Zaintza lanak, enplegua, ondasuna banatu” leloarekin.
Bilbo, Donostia, Eibar, Gasteiz, Baiona, Maule, Iruñea, Azkoien, Lizarra, Tafalla, Tutera, Doneztebe, Altsasu, Leitza… 10.000 lagun baino gehiago bildu gara Hego zein Ipar Euskal Herrian egindako mobilizazioetan, banaketa hirukoitzaren alde egiteko.
Egoera jasanezina da sozialki eta ekologikoki. Langileok urteak daramagu krisian, eta, orain ere, bizitzaren garestitzea ez dugu denok berdin pairatzen. Kapitalismoan etorkizunik ez dugu langileok, beste eredu ekonomiko eta sozial baterako bidea egiten hasi behar dugu.
Eztabaida soziala bultzatu behar da eta neurri politikoak hartu banaketarako, birbanaketarako. LABetik banaketa hirukoitzerako egiten dugun proposamena norabide horretan doa, eta hemen, Euskal Herrian, egin behar dugu posible.
Halaxe nabarmendu dugu Euskal Herri osoan egindako mobilizazioetan. Hauek behin amaituta, espazio ludikoak antolatu ditugu, aldarrikapen eguna ere jai egun bilaka dadin.
Orain, urrats berriak ematea dagokigu, maiatzaren 2tik aurrera. Lantoki eta sektore mailan borrokak piztu ditzagun. Politika publikoak aldatzeko borroka egin dezagun. Altxa! Egin dezagun posible!
