Transportes Erdella enpresaren Larrabetzuko egoitzaren aurrean mobilizatu gara, euskal gehiengo sindikalak deituta, azken lan heriotza salatzeko. Enpresa horretako langilea zen joan den astelehenean Errioxako San Vicente de la Sonsierra herrian hildako garraiolaria.
Lan heriotza honekin, Euskal Herrian zortzi langile hil dira, gutxienez, urtea hasi denetik. Astero langile bat hil egin da, batez beste.
LAB, UGT, CCOO eta ESK sindikatuon oharra:
LAB, UGT, CCOO eta ESK sindikatuok, Osakidetzako zentroen garbiketa-zerbitzuaren enpresa emakidadunen hitzarmen kolektibo autonomikoaren negoziazioaren blokeo egoeraren aurrean, mobilizazio-egutegi bat iragartzen dugu.
Osakidetzako garbiketa zerbitzuko langileok 4 urte daramatzagu hitzarmenik gabe. Denbora horretan, ezin konta ahala aldiz bildu gara enpresa esleipendunekin, baina enpresa horiek ez dute inolako borondaterik erakutsi akordio batera iristeko.
Gure hitzarmena Osakidetzako langileen baldintzekin benetan homologatzea aldarrikatzen ari gara. Hor sartzen dira, besteak beste, karrera profesionalerako sarbidea eta txanda- kontratuari lotutako erretiro partziala. Gogorarazi behar dugu gure hitzarmenak berez Osakidetzako langileen baldintzekin homologatuta gaudela adierazten duela, baina praktikan ikusten ari gara enpresak homologazio hori indargabetzen ari direla Osakidetzako langileek azken urteotan izan dituzten hobekuntzak aplikatzeari uko egiten diotenean.
Are gehiago, azken hamarkada hauetan arautu zaigun homologazio-printzipioa akabatzeko aitortu gabeko asmoa dagoela uste dugu. Zentzu horretan, homologazioa arriskuan dagoela uste dugu. Enpresek zurrun eta irmo jokatzen dute, eta badirudi Osakidetzak egungo blokeoa babesten duela, azken horren zuzendaritzak ez baitio erantzuten egin dizkiogun bilera-eskaera ezberdinei.
Horregatik, sektoreko langileok gure hitzarmenaren defentsan mobilizatzera behartu gaituzte. Ziur gaude borrokaren bidez bakarrik lortuko dugula guri aldarriei kasu egin diezaioten. Horrela, LAB, UGT, CCOO eta ESK sindikatuok astero burutuko diren mobilizazio-egutegi berri bat adostu dugu, otsailaren 24an, ostegunean, abiatuko dena, Gurutzetako Ospitalearen (Barakaldo) aurrean goizeko 11:00etan burutuko dugun mobilizazioarekin. Mobilizazio-egutegia aste santura arte luzatuko da, eta greba-egun ezberdinak deitzea ez dugu baztertzen.
Garraioan ordezkaritza dugun sindikatuok (LAB, ELA, HIRU eta Kurpil) mobilizazioak egin ditugu Hego Euskal Herriko hiriburuetan, Espainiako Gobernuaren Ordezkaritzen aurrean, sektoreko langileek 60 urterekin erretiroa hartu ahal izatea eskatzeko.
Urteetako eskaera bat da, langileon jubilazio adina aurreratzearena. Aldarrikapen horrek, gainera, inoizko gaurkotasuna dauka, non langile hauen bizi baldintzak guztiz prekarizatuak dauden, zaintzarako denborarik gabe edota langabezia tasa oso altuekin. Bestelako jendarte eredu batean, non bizitza bizigarriak ditugun helburu, ezinbestekoa da lana banatzea, lan guztiak banatzea, baita zaintza lanak ere. Horrek, bestelako neurriek lagunduta joan behar du, hala nola, enpleguko lan jardunak murriztea edota jubilazio adina aurreratzearen neurriekin.
Zentzu honetan, zilegia da, Euskal Herrian mahai gainean jartzeko, lan baldintza neketsu edota arriskutsuak dituzten horietan aurreratze hori eskatzea, kasu honetan, gidari profesionalek egin bezala, eta bide batez erraztea administraziotik beraien jubilazio adina aurreratu ahal izatea, beste arlo batzuekin egiten den bezala (itsas langileak, burdinbidekoak, meategiak…).
Mobilizatu diren langileen adierazi bezala, “gizarteari mugikortasun zerbitzu bat ematen diogun langileak gara, lan txandatan, egun osoan zehar eta urteko egun guztietan, horrek dakarren nekatze fisikoarekin. Gaineratu behar da errepideen egoera dela, eta lan egiteko ergonomia medio, guztiok gaude bizkarreko minak jota, nekea, gaixotasun muskulo esletikoak eta psikosozialak pairatzen, hala ziurtatzen dute txosten mediku ugarik”.
Arazo hauek medikura joatean beti lotzen dituzte ogibidearekin, baina inoiz ez da aitortu gaixotasun profesional bezala: “Gehitu behar da gure lan orduetan jarri behar dugun arreta errepide eta inguruan eta beharrezko erreflexuak istripuak ekiditeko, egunero ekiditen ditugun bezala, eta zalantzarik gabe, erreflexu hauek adinarekin galtzen goaz. Norbaitek pentsa dezake zein erreflexu gaitasun izan dezakeen 65 urteko pertsona batek, gainera goizeko 4:30tan jaiki denean, zerbitzua ematera joateko?”.
LAB sindikatuak begi bat Madrilen jarrita dauka, gure bizi baldintzetan eragin zuzena duten erabaki asko bertatik inposatzen ari dizkigutelako. Bide horretan, euskal alderdiak presionatu behar ditugu euskal langileon lan baldintzen alde egin dezaten.
LAB Garraioko Sindikatu Koordinatzailearen (CST-Plataforma por la jubilación a los 60 años) partaide da 2020ko otsailetik, baina LAB sindikatuak bi oinak Euskal herrian ditu. Madrilen ez delako posible bizitza bizigarriak bermatzea. Hori soilik Euskal Herrian borrokatuz lortuko dugulako. Euskal Herritik eta Euskal herrian eragiteko garaia da, bertako gobernuak interpelatu eta Lan kode Propio eta Gizarte Segurantzako Lege propioak eskatuz. Hori da gure alternatiba, gure kanpaina propioa eginez, garraio enpresetan, enpresa komite eta sail sindikalen atxekimendua lortuz.
Garraioko Sindikatu Koordinatzaileak (CST) deitutako mobilizazioekin egin dugu bat, baina ez dugu ahaztu behar gure bide propioa egin behar dugula.
Pobrezia energetikoaren aurkako egunaren harira, hainbat eragilek agerraldia egin dugu Bilbon, Iberdrola dorrearen aurrean.
“Sakeoari Ez. Energiarako eskubidea” lelodun dinamika aurkeztu dugu bertan. Hala, martxoaren 26ko arratsaldean Bilbon antolatutako manifestaziora deitu dugu.
LAB sindikatuak salatu nahi du UGT, ATSU eta CCOO sindikatuek beren indarrak batu dituztela eta sindikatu honen ordezkarien aurkako blokea osatu dutela, eta LABeko ordezkariak errebokatu dituztela Enpresa Batzordeko idazkari eta lan-osasuneko ordezkari postuetatik. Azken ekintza horrek, borroka bateratua suntsitzea erabaki zutenetik izan duten jarrerarekin bat etortzen dena, agerian utzi du, berriz ere, hiru sindikatu horiek enpresaren interesak defendatzeari ematen dioten lehentasuna, langileen eskubideen gainetik.
32 urtean lehen aldiz, 2021eko abenduan, FCC enpresako Iruñeko kale garbitzaileek lehenbiziko lanuzteak egin zituzten eskaera zehatz batzuk erreibindikatzeko: hitzarmenaren negoziazioa desblokeatzea, KPIaren soldata-igoera, garbiketa-zerbitzuaren igoera, astelehenetik ortziralera bitarteko lanaldiarekin familia bateragarri egitea, eta kontratazio irizpide justuak ezartzea. Lanuzteen ondoren, egun osoko greba egin zuten (langileen % 95ek egin zuen).
Grebaren ondotik, langileen jarraipen handia ikusita, Enpresa Batzordeak erabaki zuen borrokarekin aurrera jarraitzea eta 2022ko urte hasieran bederatzi eguneko lanuzteak egitera deitzea; sindikatu guztiek sinatu eta egin zuten mobilizazio deialdi hura.
Baina, berehala, enpresak banaka deitu zituen ordezkaritza sindikalak. LABek uko egin zion banaka joateari, enpresaren asmo garbia baitzen Enpresa Batzordearen bileretatik kanpo negoziatzea, eta batasun sindikalerako deia egin zuen; aitzitik, gainontzeko sindikatuek ez zuten hori errespetatu.
Egun batzuk lehenago greba mugagabea aldarrikatzen ibili ziren sindikatu horiek beraiek bat-batean jarrera aldatu zuten eta beren jarraitzaileak borroka geldiaraztera bultzatu zituzten, nahiz eta mahai gainean ez zegoen inolako eskaintzarik. Sindikatu horiek adierazi zuten Iruñeko Udalaren taldearekin batzartu eta gero “sentsazio onak” izan zituztela eta soldatetan %2ko igoera espero zutela, KPIren 2021eko igoeratik oso urruti.
UGTk, ATSUk eta CCOOk agindu zuten Iruñeko Udalaren erantzuna urtarrilean ailegatuko zela. Zain gaude oraindik. Nolanahi ere, LABek uste du langile hauek FCC Medio Ambiente enpresako langileak izanik, ezin zaiola konponbidea bakar-bakarrik Udalari eskatu, enpresa baita lan baldintzak ezartzen dituena.
LAB sindikatuak azpimarratu nahi du hiru sindikatu horiek bertze behin ere langileak saltzen ari direla, enpresak langileak pobretzea duen asmoan lagunduz, eta kontuan hartu gabe urte askotan lehenbiziko aldiz langileek indarrak batu zituztela beren aldarrikapen justuak lortzeko.
Hala ere, eta nahiz eta UGTk, ATSUk eta CCOOk aldarrikapen unitarioak alde batera utzi eta LAB baztertu nahi duten —bi ordezkarien baztertzeak frogatzen duen gisara—, sindikatu honek argi du plantillaren eskarien alde borrokatzen jarraituko duela, langile guztion onerako betiere.
EAEko Hezkuntza Sailak Heziketa Bereziko bi langileri kalte-ordaina pagatu beharko dio epaitegietan LABek jarritako demanda dela medio. Izan ere, lanpostu hutsa betetzen zuten bi langile horiek Hezkuntza Sailarekin zuten lan-harremana eten zen leku- aldatze lehiaketa bitartez. Bi hezitzaileak lanpostu hutsa hiru urtez betetzen egon dira, behar iraunkorrak eta estrukturalak egiten.
LABetik kontratua ondo bukatuta zegoela onartuta ere, demanda aurkeztu genuen kalte-ordaina jasotzeko eskubidea erreklamatzeko. Hau da, lan egindako urte bakoitzeko 20 eguneko kalte ordaina ordaintzea eskatu genuen, bakoitzari zegokion parte proportzionala emanaz. Eta EAEko Justizia Administrazioaren 2022ko otsailaren 12ko ebazpenak langileen alde irten dira, irmoak dira eta Jaurlaritza ordaintzera behartzen dute.
Heziketa berezian, EAEn, 2008an egin zen azkenengo Lan Eskaintza Publikoa, eta Hezkuntza Sailaren behin-behinekotasunaren abusuaren aurrean, borrokatzen jarraituko dugu. Beraz, zorionak LABek egiten duen ibilbidean konfiantza jartzen duzuen langileoi.
Osakidetzak, bere kudeaketa-ereduari jarraiki, beste behin ere Bidasoa Ospitaleko kirurgia-blokea berritzeko prozesua modu opakuan eraman du, eta informazioa ezkutatu die langileei eta haien ordezkariei, baita gizarteari oro har eta gizarte-erakundeei ere. Beste behin ere, ez da aldez aurretik inolako negoziaziorik egin proiektuari, eraginpeko langileen mugikortasunari, lan- baldintzei, dieten ordainketari eta lanaldi-igoerari dagokienez, besteak beste, eta hartutako erabakiak jakinaraztera mugatu da.
Osasun publikoak eskaintzen dituen zerbitzuak modernizatzeko eragozpenik ez badugu ere, kasu honetan, kezkagarria iruditzen zaigu Anatomia Patologikoko Zerbitzua Donostia Ospitalera eramatea, Bidasoako Ospitalera itzultzeko bermerik gabe. Horrek prozesu kirurgikoak nabarmen mugatzea ekarriko luke, eta, ondorioz, eskualdean asistentzia-kalitatea galtzea eta baliabide publikoak xahutzea. Salatu behar dugu zerbitzu hau berez gainezka dagoela eta bertako langileek lan-karga jasanezinak jasaten dituztela.
Ildo horretan, LABek orain arte erantzunik aurkitu ez duten galderak baino ez ditu. Zer gertatuko da ebakuntza barruko patologia-analisiekin? Jada ez dira egingo? Edo agian, zentroan Anatomia Patologikoko zerbitzurik ez dagoenez eta ebakuntza- mota asko mugatzen denez, galdera izan behar da Bidasoako ESIn zer interbentzio kirurgiko mota geratuko diren?
Uste dugu Osakidetza ez dela informazio guztia ematen ari. Ez da logikoa, alde batetik, hain inbertsio handia egitea ebakuntza- gelen berrikuntzan eta ekipamenduan, eta, aldi berean, Anatomia Patologikoko zerbitzua desagertzea edo Donostiako Ospitalera eramatea, horrek berekin dakarren kalitate-galerarekin ebakuntza askori aurre egiteko orduan.
Horregatik, LABek bat egin du Osasun Bidasoa Plataformak deitutako manifestazioarekin, otsailaren 19an, 18: 00etan, Irungo San Juan plazatik aterako dena, honako lelo honekin: “Ampliar, RENOVAR, HOBETZEA – Gure OSASUNAREN ALDE”.
Mobilizazioak egin ditugu ospitale eta osasun etxeen aurrean, Osakidetzako langileak aurrera eramaten ari diren dinamika mobilizatzailearen baitan, LAB, SATSE, ELA, CCOO eta UGT sindikatuon babesarekin.
Urtarrilaren 23an egindako manifestazio jendetsuen ondoren, Osakidetzak eta Osasun Sailak ez dute pauso bakar bat ere eman langileek bizi duten egoera jasanezina arintzeko. Ez dute neurri bakar bat ere proposatu Osakidetzak dituen arazo larriak konpontzeko. Hauxe salatu dugu gaurko mobilizazioetan, eta horixe bera salatuko dugu otsailaren 25 eta 28ko greba egunetan, baita otsailaren 26rako iragarritako manifestazioetan ere.
Iazko maiatzean, mendekotasunaren sektoreko lau sindikatu nagusiek (LAB, ELA, UGT eta CCOO) proposamen bateratu bat aurkeztu genien Nafarroako patronalei eta Gobernuari, Nafarroan hirugarren adinekoen zentroen sektoreko lehen hitzarmena sinatzeko.
Hitzarmen honek Nafarroako 70 zentro baino gehiagotan lan egiten duten 4.500 pertsona baino gehiagoren lan-baldintzak hobetzeko balio behar du. Lan-baldintzen hobekuntza honako hauetan gauzatzen da: kalitatezko kontratazioak, segurtasun- eta babes-neurri eraginkorrak, sektorean putre-funtsak eragoztea, zerbitzuen kudeaketa publikoa, sistemaren prestakuntza eta profesionalizazioa, eta ikuskapenak indartzea.
Patronalek negoziazioan ematen diren aurrerapausoak blokeatzen jarraitzen dute, eta, beraz, mobilizazioek aurrera jarraituko dute lan-baldintza duinak lortu arte eta mendekotasunari arreta emateko eredua aldatu arte. Zaintzaren kalitatea eta langileen lan baldintzak patronalen interes ekonomikoen gainetik egon behar dira.
Urtarrilaren 11n elkarretaratzea egin genuen Nafarroako Parlamentuaren aurrean, urtarrilaren 13an greba eguna egin zen, eta otsailaren 23an beste greba egun batera deitu dugu, Tuteran eta Iruñean aldarrikapenak eginez.
Diru publikoarekin sostengatzen den sektorea da, eta, beraz, administrazio publikoek kalitatezko zerbitzuak emateko erantzukizuna hartu behar dute beren gain, eta mendekotasunaren sektorea babestu behar dute, adineko eta mendeko pertsonen arretarekin hain funtsezkoa den zerbitzuarekin bateraezinak diren enpresa-ereduetatik.
