Hego Euskal Herrian 202 langabe gutxiago daude, orotara, 167.005 langabe daude. Gipuzkoan eta Araban jeitsi arren, langabezia erregistratuak gora egin du Bizkaia eta Nafarroan. Kontratuen 93,1 % aldibaterakoa eta ia erdiak hilabetetik beherakoak dira. Honek erakusten digu laneko behin behinekotasunak hartu duen tamaina.
Langile asko gainera ez daude INEMen edo lanbiden erregistratuak, beraz esan dezakegu datuek ez dutela errealitatea bere osotasunean erakusten.
Aurreko urtearekin alderatuz, uda honetan kontratazioetan ez da gorakada nabarmenik izan, honek esan nahi du prekarietatea egiturazkoa dela eta urte osoan zehar ematen dela.
Hainbeste aipatzen de errekuperazio ekonomikoa kalitate txarreko enpleguan oinarritzen ari da eta honen ondorioz, populazio aktiboaren ehuneko gero eta handiagoa da langabezia aldi edo epe luzeko langabeziarekin tartekatutako lan ezegonkorraren ondorioak pairatzen dituena. Azpimarratu behar dugu ere langabezia egoeraren aurrean dagoen babes maila baxua.
Ez gara egoera honetatik aterako neurri urjenteak hartzen ez badira. Inbertsio ekoizpen publiko eta pribatua, inbertsioa zerbitzu publiko eta enpleguaren sorreran, Europako Karta Sozialaren araberakoa izango den lanbidearteko gutxieneko soldata, lanaldia murriztea eta enpleguaren sorrera sektore publiko zein pribatuan eta 1.080 eurotako gutxieneko soldata soziala.
Horrela bada, ozen diogu ezin dugula elite ekonomikoen interesen arabera antolatzen den Estatu baten menpe segi. LABek burujabetzaren bidea jorratu behar dugula dio berriro ere; burujabetza arlo guztietan eta nola ez, baita burujabetza energetikoa ere.
Garoñaren behin betiko itxiera aprobetxatu nahi dugu Euskal Herriak ere bere energia eredu propioa landu behar duela aldarrikatzeko. Energia nuklearrari ezezko irmoa eman diogu behin eta berriro, baina, energia burujabetzaren bidean, ezinbesteko dugu energia fosilen eredutik urrundu eta energia berriztagarriei bide ematea. Trantsizio ekosozialistaren logikan, energia berriztagarriei lehentasuna emanez, besteak beste instalazio sakabanatuak zabaldu eta eraginkortasun energetikoaren inguruko lanketak indartu behar dira.
LABn ustez eredu energetiko berriak garbia eta demokratikoa izan behar du. Pertsonok bizitzeko behar beharrezko dugu eta, arrazoia edozein dela ere, Euskal herritar bakarra ere ezin da energiarik gabe gelditu. Honenbestez, proposatzen dugun eredu berriaren zutabe, energiaren jabetza zein kontrolak publikoa izan behar dute.
Garoña ixtea lortuta urrats bat egin dugu aurrera eta aurrerantzean ere, gainerako eragile sozial zein sindikalekin batera, elkarlanean jarraituko dugu energia burujabetzaren bidean.
Uztailaren hasieran Patronalak aurre-akordio baten sinadura proposatu zuen, helburua, Administrazioan negoziatzen ari ziren aurrekontuetan gure hitzarmena kontuan izatea zen. Horregatik plataformaren artikulu ekonomiko garrantzitsuenetara mugatu da aurre akordioa: iraunaldia, jardunaldia eta soldata. Aurre akordio hau sinatzeko, eta Patronalak zuen interesa ikusita, sektoreko langileekin batzarrak egin ziren eta batzar horietan, gehiengoak, aurre-akordioa sinatzekoaren alde bozkatu zuen.
Aurreakordioa pasaden uztailaren 28an sinatu egin zen, esan bezala bertan hiru dira lotzen diren artikuluak; lehenengoa iraunaldia: 2017.urtetik 2020. urtera arte izango dela, nahiz eta guk hiru urteetakoa proposatu. Orduen jaitsierari dagokionez 2018 eta 2019. urteetan 8 orduko gutxitzea (1662 eta 1650), eta 2020. urtean 12 ordu jaitsiko dira 1638 orduetara iritsiz. Hau guztiaz gain, soldata eta osagarrietan igoera egongo da 2018an %2a, 2019an %2,5a eta 2020an % 3a.
Hitzarmenaren gainontzeko artikuluak irailetik aurrera negoziatzeko geratzen dira. Dena den, kontuan izan behar da aurre-akordio honen bideragarritasuna “Desindexazio” legearen aplikazioaren baitan izango dela. Duela gutxi izan dugu lege horren berri eta baliteke hitzarmen hau eta beste batzuk baldintzatzea, baina irailera arte ezingo da zehaztu.
Ezker Abertzaleak agerraldia egin du gaur Donostian Kepa del Hoyo Hernandez preso politikoaren heriotza salatu eta bere senide, lagun eta ezker abertzalearen familia osoari doluminak emateko. Kepa oroitu eta egungo espetxe politika salatzeko mobilizazio ezberdinak iragarri ditugu datozen egunetarako: bihar Euskal Herriko herri guztietan elkarretaratzeak arratsaldeko 19:00etan, iluntzean lehen harrera Galdakaon eta manifestazio eta ekitaldi nazionala abuztuaren 5ean, larunbata, Galdakaon arratsaldeko 18:00etan Udaletxeko plazatik.
AGERRALDIA
Kepa del Hoyo galdakaoztarra zen, 20 urte egin ditu dagoeneko espetxean eta 20 urte horietan urrunduta, dispertsioan eta isolatuta izan dute. Gauza jakina da egoera horrek ze ondorio dituen; estresa, gaixotasuna eta, zoritxarrez gaurkoan bezala, behin baino gehiagotan heriotza. Legedi arrunta aplikatu balitzaio, Kepa del Hoyo kalean egon zatekeen jadanik, honezkero bere kondenaren bi herenak beteta baitzituen. Baldintzapeko askatasunean izan beharko luke beraz eta hala izan balitz, akaso, une honetan ez ginatekeen bere heriotzaz hizketan arituko.
Heriotza honen atzean, beraz, salbuespen legedia dago, egun indarrean dagoen espetxe politika. Urrunketa, dispertsioa… Eta legedi horrekin amaitu beharra dago. Beranduegi da dagoeneko, beranduegi legedia horrek konfrontazio eta gerra logika bati erantzuten diolako, eta herri honek, euskal gizarteak, aspaldidanik bakea nahi duelako, konponbidea nahi duelako.
Behin baino gehiagotan esan dugu eta ez gara behin eta berriz esateaz nekatuko. Bake justu eta iraunkor batek eskatzen du dispertsioaren amaiera, bake justu eta iraunkor batek eskatzen du gaixorik diren preso guztien berehalako askatasuna eta bake justu eta iraunkor batek eskatzen du euskal preso politiko guztiak kalera ateratzea eta iheslari eta deportatuak etxeratzea. Ez dagoelako normaltasun politikorik, ez dago elkarbizitza eraikitzerik espetxeetan ehunka preso politiko diren artean, erbestean errefuxiatuak eta deportatuak diren artean.
Egoera honekin amaitu beharra dago, esan bezala, beranduegi delako. Ezin zaio guztiok dugun ardurari izkin egin, ez da zilegia. Galdera da, norbaitek uste du Euskal Herrian bertako eragile politiko, sindikal, sozial eta instituzionalek gure esku dagoen guztia egingo bagenu, espainiar estatua gai litzatekeela, minutu bakar batez ere, egoera honi eusten jarraitzeko? Norbaitek pentsatzen du?
Garaia da mahai baten bueltan eseri eta bide orri bat adosteko, esan bezala, eragile politiko, sindikal, sozial eta instituzionalak. Bide orri bat dispetsioarekin amaitzeko, bide orri bat gaixorik diren presoak berehala askatzeko eta bide orri bat, berandu baino lehen, preso politiko guztiak kalera ateratzeko.
Esperantza mezu bat ere igorri nahi dugu gaurkoan. Estatuak boteretsuak dira bai, behin baino gehiagotan frogatu dute hori, eta zoritxarrez gaurkoan berriro ere konstatatzen ari gara. Baina, ez dira garaiezinak, ziur gaude herri honetako eragile politiko, sindikal, sozial eta instituzionalek eskuz-esku jarduten badugu, gai izango garela gai honetan ere estatuen borondatea behartzeko behingoz afera honi ere irtenbide justu eta iraunkor bat emateko.
Bukatzeko deialdi batzuk luzatu nahi ditugu. Bihar arratsaldeko 19:00etan herri guztietan konzentrazioak deitzen ditu ezker abertzaleak. Bestetik, bihar ere, iluntzean, lehen harrera egingo zaio Kepa del Hoyoren gorpuari Galdakaon. Azkenik, datorren larunbatean, hilak 5, manifestazio nazionala deitzen dugu arratsaldeko 18:00etan Galdakaoko udaletxeko plazatik hasita."
Bost egunez greban egon ondoren, Arabako kirol jardueretako langileek amaiera ipini diete lan uzteei helburua lortu dutelako. Hain zuzen ere, sindikatu, patronal eta udalaren arteko bilera egin zuten atzo, eta, lan baldintzen hobekuntza aurreikusten duen eskaintza bat mahai gainean jarri zutela ikusirik, protesta amaitutzat eman dute.
Greba uztailaren 31 arte zegoen deituta. Langileen eskakizunak kontutan hartu dituztela ikuista, kirol instalakuntza guztiak zabalik egongo dira, erabiltzaile guztien erabil ditzaten. “Herritarren aldetik jaso dugun babesa eta pazientzia eskertu nahi dugu”, adierazi dute grebalariek. Langileon borrokak merezi duela begibistan geratu da berriro.
Langileen lorpen nagusienen artean hiru urteko lan hitzarmen berria lortu izana dago. Era berean, talde guztiek soldata igoera izango dute, salbuespenik gabe; zaintza lanetan aritzen direnek, esaterako, %45eko soldata igoera izango dute 2017ko urritik hasita.
Ausardia, antolakuntza eta borrokari esker
Gasteizko Udaleko ordezkariek, enpresen ordezkariek, eta langileen ordezkariok batera atzo izan genuen bilera luze eta tirabiratsuaren ondoren akordio batera heldu ginen, Arabako hirugarrenentzat kirol jardueren sektoreko Hitzarmena berritzeko. Ondoren burutu zen langileen asanbladan, aho batez akordioa berritsi zen, eta hortaz igandetik deituta zegoen greba, bertan behera geratu da.
LAB sindikatuak akordioaren nondik norakoak oso garrantzitsuak direla aitortu arren, langileek azken aste hauetan erakutsi duten adorea eta indarra azpimarratu nahiko genuke batez ere. Lan toki ezberdinetan lan egin, kategoria ezberdinak eta lan baldintza zeharo desberdinak dituzten langileen artean sortu den elkartasuna nabarmentzekoa da. Azken aste honetan goiz, arratsaldez eta gauez lanean aritu dira greba aurrera ateratzeko, eta helburua lortzea ere, lortu dute.
Gatazka honetatik atera dezakegun ondorioa hurrengoa da: Ausardiaz, antolakuntzaz eta borrokaz, langileriak markatzen dituen helburuak lortu ditzakeela.
Beste alde batetik, instituzioei mezua helarazi nahi diegu ere: frogatu da borondatea egotekotan, langileen eta administrazioaren azpikontraten artean sortzen diren gatazketan, instituzioak inplikatu daitezkeela. Administrazioak ezin du beste alde batera begiratu gatazka hauek sortzen direnean. Ez da egia politikarien aldetik askotan entzun dugun mezua: “kontraten eta langileen arteko gatazkak, haien artean konpondu behar dituzte”. Atzo, Gasteizko Kirol Udal Sailaren egoitzan, hiruko bileran jazo zenak erabat gezurtatzen du mezu hori.
LAB sindikatuak sektore honetan lan egiten dituzten langileak zoriondu nahi ditu aurrera eraman duten borroka eredugarriagatik.
Aurreko astean benetako industria politika garatzeko 10 neurri proposatu genizkion Eusko Jaurlaritzari eta horien artean lan merkatu prekarioari aurre egiteko beharra azpimarratzen genuen. Bada, enplegu duina lortzeko enpresetara eramango dugun ekimena abiatuko dugu, kontratazioaren eremuan.
Errealitate horretatik abiatuta, LABek berresten du behin-behineko kontratazioan iruzurra handia dagoela, batez ere ebentualitate eta obrako kontratuetan. Hortaz, Arabako 2 enpresa pribatu handienetan, Mercedes eta Michelinen, Lan Ikuskaritzak ebatzi du iruzur hori, bi enpresei ehunka kontratu mugagabe bihurtzera derrigortuz. Argi dago bai enpresa hauetan, baita beste enpresa txikiagoetan ere, behin-behineko kontratuak erabiltzen ari direla langileen egoera prekarizatzeko, kontratazioa eta prekarietatea erabat lotuta egonik.
Beraz, langile berriek prekarietate handia pairatzen ari dira, etorkizunari begirako ziurgabetasunari gehitu behar baitzaizkio soldata baxuagoak eta lan baldintza okerragoak -lan istripuen %30a lehen urtean gertatzen dira-. Hori gutxi ez eta zenbait kasutan diskriminazioa sufritu behar dute genero, arraza, ideologia, dibertsitate funtzionaleko eta abarreko arrazoien kontura.
Horren guztiaren aurrean, LABen honako gakoak planteatzen ditu kontratazioaren arloan:
– Kontratazio mugagabea bultzatzea, behin-behineko kontratuek aldi bateko lanak betetzeko erabili behar baitira, zenbait baldintzak betez, ez lanpostu estrukturalak betetzeko. – Iruzurra ekiditeko, enpresak bermeak eman behar ditu behin behineko kontratuak eginez gero, zehazki zeintzuk diren aldi bateko lan horiek.
– Behin-behineko kontratuen inguruan, Europako jurisprudentzia zuzenean aplikatzea, zeinaren ondorioz enpresak behin-behineko kontratuak (iruzurrezkoak ez direnak) bukatutzat emanez gero 20 eguneko indemnizazioa ordainduko luke. Gure ustez, horrek ere kontratazio mugagabea bultzatu dezake. – Langileak kontratatzean eta kontratu mugagabeak egitean, inor diskriminatua ez izatea, inongo arrazoiengatik.
– Langile berriei lan baldintza eta eskubide berdinak aplikatzea.
LABek uste du gako nagusi hauekin Araban enplegu duina, kalitazteko eta bermeekin bultzatu dugula, behin- behineko kontratazioaren iruzurra oztopatuz. Horregatik, ekimena Arabako enpresetara eramango dugu, Mercedes eta Michelin behinik behin, eragile sozialekin, nagusiki gazteriaren arlokoak, partekatuko dugu eta Arabako erakunde nagusietara eramango dugu, Gasteizko Udalera eta Biltzar Nagusietara.
Euskal Autonomia Erkidegoko Telelaguntzako zerbitzua kudeatzen duen merkataritza enpresak, Tunstall Televida-GSR-IMQ Aldi Baterako Enpresa-elkartea alegia, eskaintzen duen zerbitzuaren kalitatea urritzen ari da, beti ere, haren irabaziak handitzeko helburuan. Eusko Jaurlaritzaren eskuduntza da; hark erabaki zuen azpikontratatuko zuela aipatu zerbitzu publikoa, lehiaketara atereaz. Hori dela eta, erantzukizunak eskatu dizkiogu gaur Bilbon, Jaurlaritzaren beraren egoitzaren aurrean egindako elkarretaratzearekin eta gaurko greba egunarekin.
Euskadiko Telelaguntzako Zerbitzu Publikoa Eusko Jaurlaritzaren eskuduntza da; hark erabaki zuen azpikontratatuko zuela aipatu zerbitzu publikoa, lehiaketara atereaz.
Telelaguntzako euskal zerbitzua kudeatzen duen merkataritza enpresak, Tunstall Televida-GSR-IMQ Aldi Baterako Enpresa-elkartea alegia, eskaintzen duen zerbitzuaren kalitatea urritzen ari da, beti ere, haren irabaziak handitzeko helburuan. Horrela, terminalak instalatzeaz arduratzen direnen langile-kopurua ez da handitu azken lau urtean, ez eta erabiltzaileen jarraipenaz eta balorazioa egiteaz, bisiten bidez, diharduten langileak ere. Bien bitartean,aipatu aldian, erabiltzaile kopurua 15.000 lagunetan handitu da. Honez gain, azpimarratu behar da langile kopurua, 2011ko uztailaz geroztik, 85 langile izatetik 105 langile izatera igaro dela bakarrik, aldiz, zerbitzuaren erabiltzaile kopurua 21.000 izatetik 45.000 izatera igaro da.
Hau guztia are larriagoa da, kontuan hartzen badugu zerbitzua Tunstall Televida-GSR- IMQ Aldi Baterako Enpresa-elkarteari esleitu ziotela duela 9 hilabete, gutxi gorabehera, 15.000.000 euroren truke; esleipenaren munta aurrekoa baino milioi bat eurotan areagotu zen. Horrela, enpresa horrek diru publikotik lortu duen irabazi-marjina ia 5 milioietakoa izan da.
Ahalik eta mozkin gehien lortzeko, zerbitzua kudeatzen duen Aldi Baterako Enpresa- elkartea, lehenengo eta behin, erabiltzaileen lesiorik eragin gabeko erorketen protokoloa aldatu du, enpresako langileek joan baino (urte askoan halaxe egin zen, eta hura erabiltzaileek eta senideek estimuan zuten) senideak noiznahi deitzen dituzte erabiltzaileak jaso ditzaten, eta ondorioz, maiz atzeratzen da laguntza. Jokabide berri horrek ekarri du senideen eta erabiltzaileen hamaika kexu; kexuok zerbitzua kudeatzen duen enpresatik ez dira ateratzen, ez dira ezagutzera ematen. Honen bidez enpresak bere langileen parte hartze kopurua murriztu nahi izan du, eta justifikatu nahi izan du laneko txandak ezabatu izana eta horiek azpikontratazioaren bidez ordezkatu izana.
Hau guztia gutxi balitz ere, eta ekipamenduak instalatzeko epe berriak bete daitezen, alta berriak eman direlako, eta era berean, erabiltzaile berrien balorazioa egiten duten langileek bisitak egin behar dituztenez, Tunstall Televida-GSR-IMQ Aldi Baterako Enpresa-elkarteak langile kopurua handitzearen hautua egin baino, zerbitzu beraren muina erabat aldatu nahi du, egun arte eskaintzen zen zerbitzu teknikoari dagokionez. Horretarako, erabiltzaileen etxebizitzetara ekipamendua bidaltzea azpikontratatu du, eta bide batez, teknikariek instalatu beharrean, haiek dagokielako aipatu eginkizuna, urte askoan egin den antzera, gizarte lanak betetzen dituzten langileek egin ohi dute. Enpresak jarduteko modu berriaz diharduenez, nozituko da telelaguntzako zerbitzuaren kalitatea urrituko dela: geroago, behin baino gehiagotan joan beharko dutelako teknikariek, gizarte lanetaz arduratzen direnak gauza izango ez direlako tresneriaren instalazio zuzena egiten; horrek eragingo du senideek beste egun bat bertan egon behar izango dutela, zegokion unean ezin izan delako ekipamendua instalatu.
Honen guztiaren gaizkidea Eusko Jaurlaritza dugu, gaur gaurkoz ez duelako ezer egiten egoera zuzen dadin, are gehiago, haren esku dagoenean egoera zuzentzeko gaitasuna, zerbitzuaren titularra izanik.
Honengatik guztiarengatik, zerbitzuan dihardugun langileok erabaki dugu mobilizazioei ekingo diegula egoera hau salatzeko; era berean, jasotzen den zerbitzuaren kalitatea urritu izanak eragin senideak eta erabiltzaileak animatzen ditugu kexuak luza ditzaten, Eusko Jaurlaritzaren herritarrentzako zerbitzura deituz (012) edo bestela, Eusko Jaurlaritzara joz.
