Gipuzkoako enplegu zentro berezietako langileak Tolosan elkartu dira, eta bertatik dei egin dute abenduan 3an, goizeko 11:00etan, Eusko Jaurlaritza aurrean gauzatuko duten mobilizazioan parte hartzera. Hain zuzen ere, egun hori aniztasun funtzionala duten pertsonen Nazioarteko Eguna da, eta LAB sindikatuak data hori baliatuko du pertsona hauek enplegu arrunta lortzeko dituzten zailtasunak eta enplegu zentro berezietan dagoen lan prekarietatea salatzeko.
LABeko Ekintza Sozialeko ordezkari Edurne Larrañagak eta Mikel Alvarezek Eusko Legebiltzarreko Lan eta Gizarte Gaietarako Batzordean egin dute agerraldia, Diru Sarrerak Bermatzeko Errentaren (DSBE) inguruan eztabaidatzen ari diren lege proposamenaren harira. Edurne Larrañagak, lege proposamena bertan behera uzteko exijitzeaz gain, Lan Harremanetarako eta Babes Sozialerako Marko propio bat aldarrikatu du, eta mobiliazioen eta urtarrileko Greba Orokorraren garrantzia aipatu du, lan, pentsio eta bizi duinaren defentsan.
DSBEri buruzko lege proposamena bertan behera uztea exijitu dugu batzordean: "Ez du pobrezia ezabatu nahi, jasangarria egin baizik, harekin bizi", adierazi du Edurne Larrañagak. Hain justu, lege proposamenak ez duela egoera konpontzeko proposamen bakat bat ere jasotzen salatu du. Hau esanda, gure aldarriak eraman ditugu batzordera:
-Kronifikatzen ari den prekarizazio sozial eta laboralari erantzukizunez heldu behar zaio, egiten diren enplegu politika aktiboak patronlaren interesen araberakoak baitira, prekarietatea sustatuz eta sarituz.
-EAEn egiten den babes sozialerako gastua BPG-ren arabera handitu dadila, Europako batez bestekoarekin parekatzeko.
-Neurriak har daitezela DSBE jaso beharko luketen eta jasotzen ez duten pertsonek (%30) prestazioa eskura dezaten.
-Sistemaren iraunkortasuna ezin da oinarritu pobrezia mailarik larriena pairatzen duten pertsonentzat baliabideak murrizten.
Honela gauzak, lan, pentsio eta bizitza duina ahalbidetuko duen Lan Harremanetarako eta Babes Sozialerako Marko propio bat behar dugula berretsi dugu, justu eta kalitatezkoa izango dena. "Orain arte bide horretan gauzatu diren urratsak herri mobilizazio eta herritarron dinamikari esker lorturiko garaipenak izan dira. Horrregatik, urtarrilaren bigarren hamabostaldian, lan, pentsio eta bizi duinaren alde Greba Orokorra egingo dugu. Langileon garaipen berria izango da", jakinarazi du Edurne Larrañagak.
Murrizketa hauek EAJk ezarritako politika neoliberalen fruituak dira, eta bertan behera uztea ezinbestekotzat jotzen dugu. Eskubideen eta zerbitzu publikoen murrizketak gelditzea exijitzen diogu Gobernuari. Osasun publikoaren deuseztatzea ez dugu onartuko.
Lehen Mailako Arretan ditugun arazoak ez dira berriak. Urteak daramatzagu Osakidetzaren barruan lehen mailako arretak jasaten duen utzikeria salatzen, batez ere langile faltagatik. Bestalde, jakina zen urte gutxiren buruan profesional fakultatibo askok erretiroa hartuko zutela. Urte hauetan Osakidetzak ez du ezer egin, eta orain ez daki mediku eta mediku falta egoerari nola aurre egin. Langileak falta dira, halaber, erizaintzako laguntzaileen eta zeladoreen kategorietan; lehen mailako arretako zentroetatik desagertzen ari dira kategoria horiek, eta horrek esan nahi du lan-kargak handitu egin direla beste kategoria batzuetan.
Azken hilabeteetan mobilizazioak eta hiru greba egun arrakastatsu burutu ditugu Lehen Mailako Arretaren egoera salatzeko. Presio horren ondorioz, Osakidetzak hainbat jarduketa jarri ditu martxan esparru horretan, baina euskal gizarteak eskatzen duen Lehen Mailako Arreta eredu berri baten aurkako norabidean. Osakidetzak adabakiak jartzearen alde egiten jarraitzen du, berehalako egoera gainditzeko eta eskainitako zerbitzuak murrizten joateko; bitartean, langile fakultatiboen falta diruarekin eta aparteko orduekin konpontzen saiatzen jarraitzen du. Ildo horretan, Osakidetzako zuzendari nagusiaren adierazpenen arabera, "Uda honetan, aurreko urtearekin alderatuta, 2018an baino 7.000 lanaldi gehiago bete dira, eta horrek esan nahi du 2018ko epe berean egindako inbertsioa 2,6 milioitik gorakoa izan dela".
LABetik ez dugu aurrerapausorik ikusten, eta salatu egiten dugu:
-Sortutako lantaldeen helburua Osakidetzaren eredua esklusiboki ezartzea da. Lehen Mailako Arretako langile gehienek ez dute talde horien berri izan.
-Zuzendari nagusiari eskatzen diogu azal dezala nola gastatu diren 2,6 milioi horiek. Zenbakiek ez gaitzatela engaina. 3 hilabete eta erdiko udako kontratu bat 70 lanaldi ingurukoa izango litzateke, eta, beraz, benetan hitz egiten ari zaigu 100 bat udako kontratuez… 2,6 milioi eurora?
-Anbulatorio askotan familiako medikuen eta pediatren plazak bete gabe daude oraindik.
-Lehen Mailako Arretaren egoerak, hobetzetik urrun, okerrera egin du ekainetik, murrizketa berriekin. Zerbitzuak ixten ari dira (Bilboko Zazpikaleetako edo Txurdinagako EAG, edo Gasteizko San Martin) eta herritarrei ematen zaizkien zerbitzuetan ordutegiak murrizten (Bilboko Solokoetxeko EAG edo La Mercedeko Osasun Zentroa).
Egoera onartezina iruditzen zaigu, murrizketok bai Osakidetzako langileoi bai erabiltzaile guztioi eragiten digutelako. Honako neurriak osasun publikoaren kontrakoak dira eta Osakidetza pixkanaka zerbitzuak kentzen ari da.
Lan finkoa eta iraunkorra edukitzea eskubidea delako, ez patronalaren esku dagoen kapritxo bat, Berriatuako HEISA, Matithor eta Urlapesca arrain kontserba eta merkataritzako enpresen aurrean egin dugu protesta, Pikete Feministaren eskutik.
HEISA arrain kontserba enpresak (Hermanos Echevarria Idoeta) lan kontratu finkoa duten langileei aldizkako lan kontratua inposatu nahi die, neurri horrek dakartzan eskubideen galera izugarria izanik, langileen eguneroko bizitza baldintzatuko duelako oso-osorik. Esandakoaren harira, argitu nahi dugu Berriatuako Gadortza Industriagune berean kokatuak dauden beste bi enpresek lehenagotik ireki zutela gatazka bidea hau, hots, Matithor Iberica enpresak eta Urlapesca enpresak; arrain kontserba enpresa bata eta arrain merkataritzara dedikatutakoa, bestea.
Hain da enpresari hauen aurpegia, hain da langileenganako axolagabekeria azken muturreraino esplotatzearen prestutasuna badutela argi eta garbi utziz, non ez dira lotsatu ere egiten langileei eskatzen euren eskubideei uko egitea euren beharretara moldatzea lehenestea eskatuaz eta exigituaz, langileon egunerokotasuna, eskubidea eta etorkizuna lurperatzen badituzte ere. Eta, noski, enpresari hauen esana ez onartzea erabakitzen duen langilea kaleratze bidean ipintzeko presta daude.
Ez da harritzeko ere (bai, ordea, mingarria ikusterakoan esplotazio bikoitza edo hirukoitza ematen dela sektorean), gatazka eta eskubide urraketok arlo honetan ematea, hots, emakume asko egoera prekarioan dagoen arloan izatea; soldata oso baxuekin, lan finkoa lortzea ia ezinezkoa den esparruan eta finkotasunak berak ere lan duina eta bizi duina edukitzea ziurtatzen ez duenean.
LAB sindikatuak argi utzi nahi du ez gaudela prest isiltzeko. Langile emakume inplikatuak defendatzera gatoz eta enpresari zapaltzaileak salatzera. Argi utzi nahi dugu ere, HEISA, Matithor edo Urlapesca bezalako enpresek inposatu nahi duten lan ereduarekin XIX. mendera eraman nahi gaituztela, enpresen etekinen eta enpresen etorkizunaren aitzakiapean. Honako dinamika eta martxan, laster batean janaren truke eskainiko dute lana. Enpresari mota hauek Euskal Herritik at behar ditugu, bai langile eskubideak zapaltzeko duten prestutasuna agerian uzten ari direlako, baita gure herria aurrera ateratzeko dinamika eta ideia kapitalistarik ez ditugulako onartzen ere.
Bizkaiko Metalgintzako Hitzarmenaren Mahai Negoziatzailearen beste bilera bat izan dugu gaur, zortzi eguneko greba deialdi berrirako astebete falta denean. Zoritxarrez, patronalak beste aukera bat galdu du urrats garrantzitsuak eta benetakoak emateko. Patronala zertxobait mugitu den arren, urrats milimetrikoak dira, eta hori arduragabekeria bat iruditzen zaigu greba deialdi berrirako astebeteren faltan. FVEM-ek adierazi du negoziatzeko prest dagoela, baina sindikatuok erantzun diogu negoziatzea edukietan urrats sendoak ematea dela.
FVEM beste proposamen batekin etorri da lan osasun arloari dagokionez, eta sindikatuok esan diogu baloratuko dugula. Subrogazio gaian mugimendu bat egin du, baina sindikatuentzat ez nahikoa da. Izan ere, subrogazioa esparru publikora mugatzen jarraitzen du, sindikatuok esparru pribatura eramatea ezinbestekotzat jotzen dugunean. Era berean, soldaten gaian mugimendu bat egin du, baina eskasa da hau ere. IT osagarrien arloan ere mugitu da zertxobait, baina negoziazio hasieratik mahai gainean dauden atzerapenak mantenduz. Behin behinekotasuna eta ETT gaietan, berriz, ez du inolako planteamenturik egin. Are gehiago, patronalak atzerapen garrantzitsuak mantentzen jarraitzen du malgutasunari dagokionez.
Astelehenean beste bilera bat egingo dugu. Sindikatuak prest gaude beharrezkoak diren bilera guztiak egiteko greben aurretik, beti ere edukietan aurrerapausoak ematen badira, sindikatuok planteatutako norabidean.
Egunotan, batzarrak egiten ari gara enpresetan, eta oso balorazio baikorra egiten dugu. Langileak indartsu daude, grebara joateko tinkotasun handiarekin, hitzarmen duin baten alde borrokatzen jarraitzeko.
Lanaldi partzialean aritutako hainbat emakumek salaketa jarri dute Gizarte Segurantzan, dagokien jubilazioa jasotzeko. LAB sindikatuko Idazkaritza Feministako ordezkariek babesa erakutsi diete, eta Auzitegi Konstituzionalaren epaiaren aurretik aitortutako jubilazio pentsioen berrikuspena exijitu dute, lanaldi partzialean aritutako milaka emakume langileren diskriminazioa saihesteko. Hain zuzen ere, Idazkaritza Feministako kide Zaloa Ibeasek agerraldia egin du Gizarte Segurantzaren Bilboko egoitzaren atarian, lanaldi partziala oso orokortuta dagoen sektoretako hainbat emakume jubilatuk lagunduta.
Espainiako Auzitegi Konstituzionalak inkonstituzionaltzat eta baliogabetzat jo du lanaldi partzialean lan egiten duten langileen jubilazioaren kalkulua, genero arrazoiengatik berdintasunik eza eragiten duelako; hots, emakume izateagatik diskriminatzen duelako.
Epaiak onartzen du lanaldi partzialeko langileei murrizketa bikoitza aplikatzen zaiela jubilazioa hartzeko orduan, larriki kaltetuz: alde batetik, oinarri erregulatzailearen murrizketa aplikatzen zaie (lanaldi partzialean egoteagatik); eta, beste aldetik, kotizazio epearen murrizketa aplikatzen zaie.
Inkonstituzionaltzat hartutako kalkulu ariketarekin, ez dute aintzat hartu Gizarte Segurantzan egondako alta epe osoa, soilik kotizatutako egunak baizik, eta ondoren bigarren murrizketa bat ezarri dute partzialitatearen koefizientea aplikatzeko orduan.
Horrenbestez, lanaldi partzialean aritzen den langile baten kotizazio epea ez dator bat materialki kotizatutako hilabete eta urteekin.
Gizarte Segurantzak adierazi du Legea erreformatu behar dela Espainiako Auzitegi Konstituzionalak ezarritako epaira egokitzeko. Hori gertatu bitartean, honako irizpideak aplikatuko dituela iragarri du:
-Bakarrik hartuko du aintzat lanaldi partzialeko langileen jubilazio pentsioen kalkulua, ezgaitasunengatik jasotzen diren pentsioak ere kontutan hartu beharko lituzkenean. Irizpide hau, beraz, ez doa norabide egokian.
-Partzialitatearen koefizientea ez dute aplikatuko; hau da, ez dute murrizketa bikoitza aplikatuko. Erabaki zuzena da hau.
-Irizpide berria bakarrik hartuko dute kontutan 2019ko abuztuaren 12tik aurreragoko jubilazioekin (epaiaren publikazio datatik aurrera) eta data horretara arte bideratzen ari ziren jubilazioekin. Hortaz, ez dizkiete irizpide berria aplikatuko epaiaren aurretik jubilatutako lanaldi partzialeko langileei. Erabaki honek ez du ez hanka, ezta bururik ere.
Gauzak honela, lanaldi partzialeko langileen eskubideei dagokienez, Gizarte Segurantza arloko Espainiako Estatuko legedia zuzendu beharra dagoela onartu dute behingoz, erabateko genero diskriminazioa ekartzen zuelako. Honela gauzak, Gizarte Segurantzako Estatuko Legediak milaka emakume diskriminatu dituela baiezta daiteke. Zuzenketa egitea planteatu dute orain, baina ez Estatuko botere politikoek eta erakundeek horretarako borondatea erakutsi dutelako, Europako auzitegiek aurretik hartutako epaiek Estatuko auzitegiak behartu dituztelako baizik, aipatutako genero diskriminazioa dagoela erakusten duten epaiak hartzera.
Hau guztia gutxi balitz, irizpide berria epaiaren ondoren jubilatuko direnei soilik aplikatuko zaiela jakinarazteko ez dute inongo lotsarik izan, milaka langile zigortuz, milaka langileri legedi diskriminatzaile baten arabera egin baitiete pentsioen kalkulua. Langile hauek guztiek eskubide osoa dute aitortuta dituzten jubilazio prestazioen berrikuspena egin diezaieten, hemendik aurrera diskriminatzaile ez den kalkulu baten bitartez dagokiena jaso dezaten.
LAB sindikatutik, aldez aurretik aitortutako jubilazio pentsioen berrikuspen eskaera bultzatuko dugu, hauek ere irizpide berriaren onurak jaso ditzaten Espainiako Auzitegi Konstituzionalak epaia argitaratu zuen egunetik aurrera. Era berean, gauza bera eskatuko dugu ezgaitasunen ondorioz aitortutako pentsioei dagokienez.
Argi geratu da, berriro, Euskal Herrian Babes Sozialerako Marko propio bat behar dugula, erabateko eskumenekin, herri honetako langileen eskubideak bermatu ahal izateko, elkartasun, berdintasun eta diskriminazio ezaren printzipioak oinarri.
Zumarragako ospitalaren aurrean mobilizatu gara, Osakidetzak darabilen kontratazio politika eskasa eta pertsonal falta sortzen ari den egoera salatzeko.
Hauxe da gaurko elkarretaratzea dela-eta igorritako oharra:
Duela hilabete batzuk, LABek egindako “2018ko Kontratazioa” txostena aurkeztu genuen, zeinetan Osakidetzaren kontratazio-politiken azterlana egiten genuen.
Ondorioak kezkagarriak bezain argiak izan ziren,% 35etik gorako behin-behinekotasuna eta estrukturan 3.000 lanpostu finko falta zirela, eta horiek behin behineko kontratazio prekarioarekin betetzen ari direla.
Goierri-Urola Garaia ESIan urte horretan egindako kontratuen %52 behin-behineko izendapenekoak edo zerbitzu-beharrak izan ziren.
ESI honetan azken 3 urteetako (2016-18) kontratazioa aztertu dugu, eta honako hau egiaztatu dugu:
• Koderik gabeko 42 lanpostu, 3 urtez edo gehiagoz etengabe eta ebentualki betetzen direnak; beraz, Osakidetzaren egitura finkoaren barruan egon beharko lukete, kodeak sortuz eta 42 plaza berrietan bilakatuz.
• Lanpostu horiek etengabeko premiatzat har ez daitezen egiten den iruzurra; izan ere, bi urte baino lehen luzapenak moztu egiten dira, eta egun batzuetako ordezkapen-kontratua egiten da, gero berriro behin-behineko izendapen-kontratu batekin haren luzapenekin jarraitzeko.
• Lanpostu horiek prekarioki estaliak jarraitzen dute 2019ko irailean.
Uztailean lanpostu horiek erreklamatzeari ekin genion, egituran sar zitezen; izan ere,legeak dioen bezala 3 urteren ondoren ez dire unean uneko beharrak, egiturazkoak baizik, horrela kontratazio prekarioarekin eta egiaztatu ditugun iruzurrezko praktikekin amaitzeko. Oraindik ez dugu erantzunik jaso Osakidetzaren aldetik.
Gure ESIan 42 kode eskatzen ditugu, baina 3.000 dira Osakidetza osoan falta direnak. LABetik argi utzi nahi dugu gai horrek berebiziko garrantzia duela osasun-sistema publikoaren biziraupenerako, lan-prekarietatetik aldenduz eta euskal gizarte aurreratuaren berezko kalitate-indizeekin.
Elkarretaratzea egin dute, etorkizuneko industria plan baten alde eta La Auxiliar Navaleko langileentzat lan baldintza duinen defentsan.
Hauxe da langileen oharra:
La Auxiliar Navaleko langileek, honen bidez, kezka agertzen dute enpresa jasaten ari den egoera kritikoaren harira.
Playabarriko 7an (Lutxana, Erandio) kokatua dagoen La Auxiliar Naval Bizkaiko eta Espainiako enpresa bakarra da (Europa mailan, sektore honetan gutxi batzuk diharduten honetan) itsasontzietako leihoak eta idi-begiak diseinatu eta egiten dituena. Baina duela urte batzuk, ugazabak, Antonio Arredondok, egin zuen kudeaketa negargarriak eragin du enpresa honek galdu izana estatu zein nazioarte mailan zeukan egoera abantailatsua. Zuzendaritzak erakutsi duen utzikeriak, enpresaren irabaziak ez dituelako berriro inbertitu bertan, ekarri du produktuaren kalitatea galdu izana; ez eustekotan, instalazioen egoera onari ere ez zaio eutsi. Baldintza horietan, langileek baldintza ezin txarragoetan dihardute duela urte batzuk, legeriak agintzen dituen segurtasun neurriak betetzen ez direlako. Baina egoerak muturrera iritsi da azken hilabeteotan: ia hornitzaile guztiekin dago zorra, Gizarte Segurantzarekin atzerapenak daude, langileek udaraz geroztik ez dute kobratzen, eta are txarragoa dena, ez dago egoera konponduko duen industria planik.
2018. urtean, ordurako, abuztutik abendura bitartean, langileak nominak kobratu gabe egon ziren, eta aurten, abuztutik hona, egoera errepikatu da. Hori dela eta, eragindako 25 familiek konponbidea eskatu diote enpresari, bideragarritasun-plan erreal baten bidez; izan ere, orain arte burutu den neurri bakarra 8 langileei lanaldi osoko aldi baterako enplegu espedientea ezartzean datza, gainerako langileei eusteko eskaerarik ere ez dagoenean aurreikusita. Azken aldian Arredondo familiak egindako kudeaketa negargarriak eragin du langileak egoera pertsonal zailetan murgildu izana, zor zaizkien nominak direla eta, eta bezeroek baztertu behar izatea La Auxiliar Naval ontziolarengan zuten konfiantza. Horrela, eskaintzen duen produktuaren espezializazioagatik eta esklusibotasunagatik egoera inbidiagarria zuen enpresa honen ospe bikaina lausotu da, eta ia hondamendira eraman dute. Horrela, duela hilabete batzuetatik hona lan-karga izugarri jaitsi da, eta, horren ondorioz, gaur egun, enpresak ez dauka lanik aurrera egiteko; egoera horren aurrean, Antonio Arredondok eskaintzen duen irtenbide bakarra langileak kobratu gabe bahituak edukitzea eta lanpostura joatera behartzea izan da.
ETORKIZUNEKO INDUSTRIA-PLAN BATEN ETA LA AUXILIAR NAVALEKO LANGILEENTZAT LAN-BALDINTZA DUINEN ALDE!
ANTONIO ARREDONDO, IRTENBIDEA ORAIN!
Gaur, Nafarroako Gobernuaren Lan Zerbitzuko zuzendariarekin batzartu da LAB sindikatua eta bere kezka helarazi dio, Metalurgicas Iruñako langileak ez baitira beren soldata jasotzen ari. Gainera LABek Gobernuari eskatu dio, ahal duen heinean, esku hartzeko egoera latz honi buelta emateko.
Metalurgicas Iruña, TRW Landaben, KYBSE eta Magnesitas bezalako enpresa handitan zerbitzua ematen duen 10 langileko enpresa bat da. Gerentziaren eta bestelako arduradunen azken urteetako kudeaketa txarraren ondorioz enpresaa egoera konplikatuak pasatu ditu, zeinetan irtenbidea beti langileen poltsikoetan eskua sartzea izan baita. 2019ko ekainean enpresa zuzendaritzak hitzarmenaren inaplikazioa egin zuen soldatak izoztuz. Soldatak atzerapen askokin jasotzen dabiltza, eta gaur gaurkoz, urriko soldata ez dute oraindik kobratu.
Egoera honetan, langileek greba egitea erabaki dute, azaroaren 19tik 22ra. Helburu argia du grebak: langileen egoera salatzea eta soldaten ordainketa exigitzea. Ildo horretan, antolatu dituzten dinamika eta mobilizazioen barruan, enpresako ordezkari bakarra -LABekoa bera- LAB Nafarroako Gobernuko Lan Zerbitzuko zuzendariarekin batzartu da, lehenengo pertsonan kontatu dio soldata ez kobratzeak eragiten dien kezka, eta eskatu dio, ahal duten heinean, Gobernuak esku hartzeko. Jaso dugun erantzuna positiboa izan da.
Hurrengo mobilizazio garrantzitsua ostiral honetan izanen da. Langileek elkarretaratzea eginen dute 13:45etik 14:20ra, Metalurgicas Iruñako ate parean, Landaben industrialdeko L kalean. LABek langile klaseari dei egiten dio langile hauekiko elkartasuna adieraz dezan, patronalaren abusuei aurre egiteko armarik onena dela ulertuta.
