Gipuzkoako ostalaritza sekulako sektore prekarizatua da: ehuneko handi bat ezkutuko ekonomian murgildurik dago, hitzarmenik gabe. Sinatu zen azken lan-hitzarmena 2010. urtean indargabetu zen eta, saiakerak egin diren arren, geroztik ez da berritu. Horrek, sektorea are gehiago prekarizatzen du, arduradun nagusia Gipuzkoako Ostalaritza Elkartea izanik.
Testuinguru honetan, asteartean, salatu beharreko albiste baten berri izan genuen: Senran eta Donostiako beste taberna batzuetan baldintza irregular bezain penagarrietan lanean ziharduten 21 lagunek.
Haien babesgabetasun egoera profitatuz, lan-kontraturik gabe, atsedenik gabe eta egunean 12 eta 15 orduko lanaldia betez lan eginarazten zien enpresariak soldata miserable baten truke.
Gastronomiagatik eta ostalaritzagatik goratutako postaleko Donostia honen atzean, esplotazio-eredu hori beren gorputzekin eusten duten langileen lan-baldintza lazgarriak daude. Arrazakeria, klasismoa, esplotazioa eta gehiegikeriak daude gero eta bortitzagoa eta baztertzaileagoa den txanpon horren beste aldean. Aski da gehiegikerien nahiz denetariko xantaia eta promesa faltsuen bidez aberasten den patronal espekulatzailearekin.
Hondarribian ere, jabe berberak kudeatutako beste Senra taberna bat badago, non egoera errepikatu egiten den. Are gehiago, herrian, taberna hori ezaguna da egoera horretan aurkitzen diren pertsonak kontratatzearren (etorkinak, egoera administratibo irregularrean daudenak,…).
Gure aburuz, egoera guzti hauek salatu eta aurre egin beharrekoak dira, baldintza duinetan lan egiteko eskubidea langile guztiontzat izan dadin bermatzeko.
Gertatutakoa salatzeko eta kaltetuei gure babesa eta indar guztia helarazteko, boikotera deitzen dugu!
Gaurkoan, urtarrilak 27, Donostiako Senra taberna parean elkartu garen moduan, asteartean, urtarrilak 31, Hondarribiako Senra tabernaren aurrean bilduko gara.
Esplotazioa borrokatu! Lan baldintza duinak langile guztiontzat!
Langile guztiontzako baldintza duinak aldarrikatu ditugu Donostiako esplotatzaileen tabernaren aurrean
Zaintzen enpresak Pasaian duen adinekoen egoitzan langile guztien lan-baldintzak hobetzen dituen akordioa #LortuDugu
Zaintzenek Pasaian duen adineko egoitzako langileen batzordea enpresarekin akordio batera iritsi da, eta honako hobekuntza hauek lortu ditu bertan lan egiten duten guztientzat: soldatetan, %12,76 ko igoera izango dute; 2022ko atzerapenak jasoko dituzte, 2660,42 euro; eta aintzinatasuna, 4 euro igoko zaie. LABetik zorionak eman nahi dizkiegu enpresa-batzordeari eta langile guztiei, merezitako soldata igoerak eskuratu izanagatik. 40 langile inguruk egiten dute lan Zaintzenen Pasaiako egoitza honetan.
Nabarmendu nahiko genuke igoera hauek egoitzako langile guztientzat lortu izana, garbiketa eta sukaldaritzan lanean ari direnak barne. Langileen arteko berdintasuna, elkartasuna eta batasuna sustatu eta indartzeko apostua egiten dugu LABetik.
Jakin badakigu zaintza lanak merezi duten aitortza jasotzeko borroka luzea dugula aurretik baina garaipen honek gure poza eta aitortza merezi du.
Beraz, zorionak langile guztiei eta jakin, zaintza lanak erdigunean jartzea eta langileekin batera borroka egitea LABen lehentasuna dela eta ondoan izango gaituzuela.
Gora emakume langileen borroka!
ADEGIk ez du proposamenik ekarri Gipuzkoako metalgintzako hitzarmenaren lehen bilerara
Urtarrilaren 12an mahaia osatu ostean, gaur, urtarrilak 26, bildu da Gipuzkoako metalgintzako hitzarmena negoziatzeko mahaia lehen aldiz. Bertan, gure aldarrikapenen plataforma aurkeztu dugu, bi hilabeteko prozesuan sektoreko 200 langile eta 80 enpresa baino gehiagotako langileekin elkarlanean osatu dena, eta azken asteetan, langile guztien artean zabaltzen ibili dena.
ADEGIk ordea, ez du inongo proposamenik ekarri eta gainera, langileen aldarrikapenak gutxiesten saiatu da. Hurrengorako, LABek nahiz beste sindikatuek aurkeztutako plataformak aztertzekotan geratu da. Hala, sektoreko langileon beharrak jasoko dituen jasoko dituen proposamena ekartzeko exijitu diogu.
Argi dago ez dela erraza izango, baina akordioaren bidean borrokarako prest gaude.
EAEko udalak gaztetzeko borondate politikoa badago, aurretiazko erretirorako pizgarriak adostearen alde agertu gara
Toki-administrazioko sindikatuok EUDELen zuzendaritzarekin batzartu gara gaur, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako udaletan erretiro aurreratua sustatzeko pizgarrien inguruan aritzeko. Toki-erakundeetako beharginen lan-baldintzak arautzen dituen UDALHITZ Akordioaren 95. eta 96. artikuluetako aurretiazko erretirorako pizgarriak eta horiei buruzko jurisprudentzia berria aztertu dugu eta EUDELek bi artikulu horiek aldebakarrekoz ezabatzeko erabakiaren berri eman digu, inolako alternatibarik zehaztu barik. Aurrekaririk gabeko erabaki oso larria da, negoziaketa kolektiboaren aurkakoa.
Lehenik eta behin, LABek toki-erakundeetako langile-plantilak gaztetzea lehentasunezko helburutzat jotzen duela azpimarratu nahi dugu eta, udal beharginen ordezkapena sustatzeko bide gisa, 2008az geroztik, udaletan enplegu eta arrazionalizazio planak negoziatu izan ditugu.
LABek orain arteko jarrera publikoa berretsi nahi du. Aurretiaz erretiratzeko pizgarri hauek ez dira soldatak. Ez dute izan behar. Dagokien adin legala baino lehenago erretiratzeko hautua egiten duten langileen pentsioetako galera ekonomikoa konpentsatzeko lansariak baino ez dira. Eta horrela izaten jarraitu behar dute.
EUDELi jarrera ausarta, hau da, benetako borondate politikoa izatea exijitzen diogu, aurretiazko erretiroa ahalbidetuko duen legezko marko berri bati dagokionean, segurtasun juridikoa bermatuko duten formulak aztertuz eta negoziatuz.
Toki-administrazioko plantilen gaztetzea inoiz baino beharrezkoagoa delako, mobilizazioa da bidea!
Salatzen dugu EAEn ikasleak onartu eta eskolaratzeari buruzko prozesu berrian administrazioak aldebakarrez eta gardentasunik gabe jokatu duela
EAEko ikasleen onarpenari eta eskolaratzeari buruzko dekretu berriak eta honetatik eratortzen den aginduak 2023/24 ikasturterako ikasleak onartu eta eskolaratzeari buruzko berrikuntzak dakartza. Zehazki, ikasle zaurgarrientzako eskainiko diren plazei eta hauen banaketari dagokionez. LABeksalatu nahi du Hezkuntza Sailak prozesu honen hasieran aldebakarrez jokatu duela eta ez diela sindikatu eta hezkuntza komunitatearen eskaerei inolako kasurik egin. Batetik, eragin eremuak definitzean aurkeztu diren alegazioei muzin egin diotelako, eta bestetik, herrialdeetako berme batzordeetan banatu den dokumentazioan gardentasun eta irizpide bateraturik gabe aritu direlako. Gure ustez, onarpen dekretuak eta bertatik eratortzen diren aginduek hezkuntza sistemaren antolaketa norabide berri batean kokatzeko baliatu beharko lirateke. Horregatik, hurrengoa aldarrikatzen du:
• Eskola publikoa ardatz izatea. Eragin eremuetan eskola publikoaren eskaintza egon eta lehenetsi behar da beharrezko baliabide eta inbertsioak eginez. Ikasle guztiek plaza publiko baterako duten eskubidea bermatzeko neurriak hartzea eskatzen dugu. Auzoko edo herriko eskola publikoko eskaintzak egiten duen gelen arabera mugatuz gainerako plazen eskaintza eta egun dagoen gain eskaintza murrizten hasi.
• Hezkuntzaren alorrean segregazioari aurre egiteko, eskolaratze prozesuak herrika garatzea, tokian tokiko errealitateari egokituta, matrikulazio bulego bakar eta loteslearen bitartez eta kontrol neurri egokiak ezarriz, besteak beste, matrikulazioan egon daitezkeen irregulartasunak ekiditeko. Norabide horretan, hurrengo ikasturtetik aurrera osatuko liratekeen tokiko berme-batzordeetan administrazioek (Hezkuntza Sailak eta udalek) aldebakarrez jokatu ez dezaten exijitzen dugu.
• Zaurgarrienak diren ikasleentzat erreserbatutako plazei buruz, bestelako neurriak hartzea:
o Plazen erreserba 2 urteko mailan egingo da soilik. LABen ustez erabaki hau ez da nahikoa segregazioari aurre egiteko, izan ere, 16 urte pasa beharko dira etapa eta maila guztietan eragina izan dezan. Uste dugu plazen erreserba irakaskuntzako etapa desberdinen hasieran ere egin beharko litzatekeela, ez baita ziurra 2 urteko mailan matrikulatzen den ikasle batek ibilbide osoa ikastetxe berean egiten duenik, are gehiago derrigorrezko eskolaratzea 6 urte arte ez denean, eta beraz, hurrengo ikasmailetan sortzen diren desorekei aurre egiteko ez da neurririk proposatzen.
o Zaurgarrienak diren ikasleentzat erreserbatutako plazen ehunekoa eragin-eremuko ikastetxe guztietan parekatzeari begira, eragin-eremuak berrantolatu dira. Helburuarekin bat egiten badugu ere, eragin-eremuak handitzearekin ez gaude ados, izan ere, ekar lezake ikasle zaurgarri bat berea ez den herri/auzo batera desplazatua izatea. Honek eragin negatiboa dakar bizilekua duen tokian sozialki saretzeari begira, eta bestalde, bermatu beharko litzateke desplazatu ahal izateko baliabideak eskaintzen zaizkiola, ez dadin izan familiarentzat karga gehigarri bat.
o Bizilekutik gertuen dagoen ikastetxeari dagokionez puntuazioa handitzen da. Bat egiten dugu honekin, baldin eta ikasle orok D ereduan ikasteko duen eskubidea galtzen ez bada. Gertatuko balitz gertuen dagoen ikastetxe horretan D ereduko eskaintzarik ez dagoela, ikastetxe horrek ez luke punturik eman beharko, bestela ezinezkoa da auzo eta ikasleen euskalduntzean aurrera egitea. Hain zuzen ere, helburu horretan aurrera egiteko, murgiltze eta mantentze eredu orokor eta inklusiboan oinarritutako hezkuntza-sistemaren aldeko apustua egiten du LABek, eta beraz, egungo errealitateari erantzuten dion behin-behineko neurri gisa ulertzen dugu eskatzen dugun hau.
• Euskara segregaziorako elementu ez bihurtzea. Egungo hizkuntza ereduen sistema mantenduz, ikasle zaurgarriak banatu nahi dituzte. Hizkuntza ereduen sistemarekin ikasle askori euskaraz ikasi eta bizitzeko aukera ukatu egiten zaie, horregatik, gure ustez, eragin eremuan D ereduko eskaintza nahikoa egon beharko litzateke, euskara murgiltze eta mantentze eredu orokor eta inklusibo bat lortu bitartean.
• Norabide berean, eragin eremu guztietan laikoa den eskaintza egon beharko litzateke, izaera erlijiosoa segregaziorako iturri bihurtu ez dadin. Horregatik, uste dugu hezkuntza-sisteman funts publikoak jasotzeko ezinbesteko betebeharra dela laikotasun erreala.
• Matrikulaziorako baremazioari dagokionez neurri gehigarriak ezartzea. Hurbilekoa indartzeko ematen den puntu gehigarria ez nahikoa dela deritzogu eta kooperatibako kideei ematen zaizkien puntuak kendu beharko liratekeela. Bestetik, haurreskolak zein udal haur eskolak eskola maparen baitan txertatzea eskatzen dugu.
Bukatzeko, salatzen dugu Hezkuntza Sailak eskolaratze premia errealetara egokitu eta gain eskaintza eta azpi eskaintza kontrolatzeko mekanismo gisa aurkeztu duela prozesu hau. LABen iritziz, nekez egokitu daiteke hezkuntza-sistema eskolaratze premia errealetara, jaiotze-tasa beherakada dagoen testuinguruan pasa den ekainean argituratu zuten ituntze aginduak aurreko bi ikasturteetako matrikulazioa mantentzeko aukera eskaini duenean.
Baionako portua blokeatu dugu erretreten erreformaren aurka protesta egiteko
Joan den asteko greba jendetsuaren ondoren ere borrokan jarraitzen dugu langileok, eta gaur goizean erretiro adina 64 urteraino luzatzearen kontrako ekimena gauzatu dugu. Lapurdiko hiriburuko merkataritza portuko sarbidea blokeatu dugu, beste sindikatuekin bat eginda.
LAB, CGT, Solidaires eta FSU sindikatuetako kideok portuko sarrera eta irteerak blokeatu ditugu, kamioien joan-etorriak galaraziz eta bertan gauzatzen den merkataritza jarduera etenaraziz. LABeko Heren Muruagaren hitzetan, halako ekimenek “presioa jartzeko eta mugimenduan jarraitzeko” balio dute, eta Frantziako estatuak ezarritako neurri hau gaitzesteko antolatuta jarraitzearen beharra berretsi du.
Hala, mobilizazio eta ekimen horiek ez dute etenik. Ildo horretan, besteak beste, asteburu honetan bertan traktak banatzen arituko gara Maulen. Eta gogorarazi behar da, auzi honekin lotuta, hilaren 31n beste greba egun bat deituta dagoela.
Ez dugu Nafarroako Kirol Kudeaketako aurreakordioa sinatuko, ez duelako erosteko ahalmena bermatzen, eta eraginkortasun mugatuko hitzarmen antidemokratikoak kritikatu ditugu
CCOO eta UGT sindikatuek atzo jakinarazi zuten Nafarroako Kirol Kudeaketarako hitzarmen kolektiboaren aurreakordioa sinatuko dutela. Sektore horrek 100 egun zeramatzan greban, hitzarmen duin baten alde. Baina iragarritako hitzarmenak ez du bermatuko sektoreko langileen erosteko ahalmenari eustea, hau da, pobretuko ditu. Eta ez da hitzarmen demokratiko bat izanen, CCOOk eta UGTk gutxiengoan sinatuko baitute, gehiengo sindikalari bizkarra emanez. Horregatik guztiagatik, LAB sindikatuak ez du berretsiko.
CCOOk eta UGTk Kirol Kudeaketaren sektorean duten ordezkaritza ez denez %50era ailegatzen, hitzarmena eraginkortasun mugatukoa izanen da; hau da, horri banaka atxikitzen zaizkionei bakarrik aplikatuko zaie. Gainera, azpimarratu behar da bat egin nahi duten pertsona guztiek ere ezin izanen dutela egin: patronala osatzen ez duten enpresetarako lan egiten duten langileak kanpoan geldituko dira.
Argi eta garbi salatu nahi dugu eraginkortasun mugatuko hitzarmenak, UGTk eta CCOOk erabiltzen dituztenak, antidemokratikoak direla, enpresa edo sektoreetako gehiengo demokratikoei iskin egiten baitiete eta, beraz, langileen gehiengoaren kontra jotzen baitute.
Patronalak “behin betikotzat” jo duen eta negoziazioaren ateak itxi dizkion Kirol Kudeaketari buruzko aurreakordioari dagokionez, deitoratzen dugu 2022, 2023 eta 2024 urteetako soldata igoerak KPIaren igoerarekin ez lotzea, eta, beraz, langileei erosteko ahalmena galaraztea.
Nafarroako KPIaren igoera %6,6koa izan zen 2021ean eta %6,4koa 2022an. Hortik beherako soldata igoerak pobretzea dira, nahiz eta nominan euro gutxi batzuk gehiago agertu. Hori dela eta, LABek ihes egiten du KPIaren igoerari lotuta ez dauden soldata igoeretatik, are gehiago orain, biziaren garestitzea hainbertze goititu den honetan. Langileok gero eta ahalegin handiagoa egin behar izaten dugu argia, erregaia, elikagaiak eta pertsonen oinarrizko bertze behar batzuk ordaintzeko.
Alde horretatik, ez dugu aurreikusten langile klasearen erosteko ahalmena galtzea dakarren hitzarmenik sinatzea. Eta horregatik ez dugu sinatuko Kirol Kudeaketakoa, sektore horretan erosteko ahalmenaren bermea izan baita aldarrikapen nagusietako bat. Begiraleek bertze behin ere desabantaila nabaria dute, eta gerta daiteke 2024rako %0ko igoera izatea.
LABek jarraituko du guztiontzako hitzarmena lortzeko borrokan eta lanean, erosteko ahalmena galdu gabe eta langileendako hobekuntzekin.
Langabezia datuen arabera, generoaren eta jatorriaren ondoriozko arrakalak handitu egin dira
Gaur Biztanleria Aktiboaren Inkestaren datuak egin dira publiko. Hego Euskal Herrian aurreko hiruhilekotik nabarmen egin du gora langabeen kopuruak, 7.300 pertsona gehiago, 122.900 langabetu orotara. Areagotzeak emakumeei eragin die bereziki, orain arteko joera orokorra apurtu delarik.
Datu zehatzak aztertuz, emakumeen langabezia izan da igoera handiena jasan duena aurreko urtetik. Izan ere, genero arrakala handitu da, gizonen langabeziak behera egin duelarik eta emakumeenak gora, 8.900 pertsona gehiago, hain zuzen ere. Eta aldea handitu egin da langabezia tasari erreparatuta, gizonena %8,5 eta emakumeena %9,6. Lan kontratuen kopuruak, orokorrean, behera egin du emakumeen artean, 17.700 gutxiago baitira orain. Lan kontratu mugagabeek gora egin duten arren, ez da nahikoa izan suntsitu diren behin-behineko kontratuak ordezkatzeko. Hala ere, Nafarroan orokorrean emaitzek bide onean jarraitzen dute.
Bestetik, langile migratuen langabezia tasa izugarria azpimarratu behar dugu, tasa orokorraren (%10,09 Nafarroako Foru Erkidegoan eta %8,66 Euskal Autonomia Erkidegoan) hirukoitzera iritsi baita hiruhileko honetan (%37,33 eta %28,27, hurrenez hurren). Langile migratu -eta kasu askotan arrazializatuek- pairatzen dituzte lan merkatuaren ondoriorik ankerrenak: esplotazio maila altuenak, lan prekarioak eta langabezia zein pobrezia tasa altuenak ere bai. Maiz, lan baldintza horiek legez kanpo egon arren, atzerritarren legearen ondorioz gertatzen den errealitatea da, kapitalak esku-lan merkea baliatzen baitu irabazi handiagoak metatzeko.
Epe luzeko langabeziari dagokionez, azken urtean langile gutxiago daude egoera horretan, urtebetez edo gehiagoz lan bila. Hala ere, azken hiruhilekoaz geroztik gora egin du, eta joera aldaketa ekar dezake. 2021aren bukaeran langabetuen %47,50 ziren, eta 2022an %44,3ra jaitsi da.
Azken hilabeteetako joerarekin apurtuz, langabeziak gora egin du Hego Euskal Herrian azken hiru hilabeteetan. Aurreko urtearekiko, aldiz, zertxobait behera egin du. Gogora ekarri behar dugu pandemia garaian hainbat sektore ekonomikotan ia erabateko geldialdia izan ondoren, 2021. urtea hazkundearen urtea izan zela. LAB sindikatuak, ordea, behin eta berriro ohartarazi du ezohiko egoera baten normalizazioa besterik ez dela izan, eta 2019. urteko berezko egoerara bueltatzen ari garela. Gaur, BAI-ren bidez publiko egin diren datuekin, gure aurreikuspenak bete dira; ezohiko egoera “gaindituta”, egungo testuinguru sozioekonomikoak langile klaseari langabezia eskaintzen dio, modu normalizatuan. Era berean, aipatu behar dugu zerbitzuen sektorean langabeziak gora egin duela azken urtean (5.100 langabetu gehiago daude Hego Euskal Herrian), sektore honen prekarietatearen adierazle.
Bestetik, ezegonkortasun eta prekarietate egoera orokortua bizi dugu. Hego Euskal Herrian bi langiletik bat prekarietate egoeran dago, kalitatezko bizitza gauzatzeko diru-sarrera nahikorik gabe, enplegua izanik ere. Izan ere, bizitza garestitu da, baina langile klasearen soldatak (eta ondorioz, pentsioak) ez dira proportzio berean igo. Beraz, erosahalmenaren galera ekarri du horrek.
Hala, langile klasearen lan eta bizi baldintzen aldeko dinamikak bizkortu behar ditugula uste dugu, enpresaz enpresa eta kalean gureak diren eskubideak defendatuz.
Eskola jangeletako langileen eskakizunei jaramon egitea eskatu diogu Jaurlaritzari
Gaur Eusko Jaurlaritzaren Gasteizko egoitzaren aurrean mobilizatu gara Jokin Bildarratzen Hezkuntza Sailari exijitzeko jangelen aldeko benetako apustua egin dezala eta, lehenbailehen, bertako langileen ordezkariak elkarrizketa-mahai batera dei ditzala.
Joan den abenduan, LAB sindikatuak jendaurrean salatu zuen 2000ko martxoaren 22ko agindua, eskola-jangela publikoak arautzen dituena, Hezkuntza eta Zerbitzuen sailburuordeak jangela horien funtzionamenduari buruz ateratako zirkularra eta ikastetxe publikoetako eskola-garraioari buruzko dekretu berria aldatzeko premia. Horretarako, Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuari eta Xabier Aizpurua sailburuordeari langileen ordezkariekin elkarrizketa mahaia deitzeko eskatu genion, eta orain arte ez dugu erantzunik jaso.
Esan genuenez, Hezkuntza Sailak aldebakarreko bideari jarraituko balio eta ez balu negoziatzeko eseri nahi, LAB sindikatua ekintza sindikala areagotzen hasiko litzateke, eta hala egin dugu gaur Eusko Jaurlaritzan, Gasteizen, eta horretan jarraituko dugu Jokin Bildarratzek eskola-jangelen aldeko benetako apusturik egin gabe jarraitzen duen bitartean eta langileen ordezkariekin elkarrizketa mahaia premiaz deitzen ez duen bitartean, 2000ko martxoaren 22ko agindua, jangelen zirkularra eta ikastetxe publikoetako eskola-garraioari buruzko dekretu berria negoziatzeko.
