2026-04-09
Blog Page 17

2025a istripu hilgarrien errekorrarekin itxi da berriro ere

84 langile hil ziren lan istripuz pasa den urtean, eta ia 700, denera, azken 10 urteetan. Laneko arriskuak eta prebentzio falta salatu dituzte LAB, ESK, Steilas, EHNE-Etxalde eta Hiru sindikatuek, eta patronalaren zigorgabetasunarekin amai dezaten exijitu diete gobernuei.

LAB, ESK, Steilas, EHNE-Etxalde eta Hiru sindikatuetako ordezkariek agerraldia egin dute gaur goizean Bilbon, lan istripuei buruzko urteko txostenaren berri emateko. Iaz Euskal Herrian 84 langile hil zirela salatu dute. Sindikatuek beren afiliazio-sareen eta komunikabideen bidez izan dute heriotza horien guztien berri, Osalanek emandako datuak ez baitira gardenak.

Lan Arriskuen Prebentziorako Legea indarrean sartu zenetik 30 urte bete diren egunean, sindikatuek salatu dute Euskal Herrian istripuen kopurua etengabe ari dela handitzen. Iaz 84 pertsona hil ziren Euskal Herrian, eta horietatik 30 Nafarroan. Azken 10 urteetan gutxienez 696 langile hil dira lan istripuz Euskal Herrian.

2025eko zifra azken hamarkadako altuena da. 84 hildakoetatik, 25 ez traumatikoak izan dira; 17, kolpeen edo harrapaketen ondorioz; eta 3, altueratik erorita, besteak beste. Sektoreei dagokienez, nabarmendu behar da, besteak beste, hildakoetatik 22 garraiolariak zirela, 16 industriako langileak, 12 eraikuntzakoak eta 3 baso lanetakoak.

Sindikatuek salatu dutenez, Eusko Jaurlaritzak istripu hilgarrien kopuru garrantzitsu bat zenbatzeari uko egiten dio. Izan ere, sindikatuek identifikatutako 50 istripuetatik 30 baino ez ditu aitortzen. Garraiolarien heriotzak, obra zibilekoak, heriotza ez-traumatikoak edo in itinere edo in mision gertatutako hainbat ez dira kontuan hartzen. Kanpoan uzten dira istripua gertatu ez zen autonomia erkidegoan alta emanda ez dauden langileen heriotza guztiak. Lan heriotza bezala ukatu diren 2025eko heriotzen artean, kasu honetan Nafarroan, bereziki larria dena aipatu nahi izan dute sindikatuek: 2025eko martxoaren 5ean azken hamarkadetako istripurik larriena gertatu zen: 4 pertsona hil ziren Fiteron, bi kamioik aurrez aurre talka eginda. Bi senar-emaztek gidatzen zituzten kamioiok. Lau pertsonek garraiolari txartela zuten, ibilbide luzeak egiten zituzten eta kamioietan bizi ziren. Sindikatuen iritziz, gure errepideetan dagoen XXI. mendeko esklabotza motaren adierazle nabarmena da istripua, eta horren aurrean gobernuek neurriak hartu beharko lituzkete.

Laneko ezbeharrei buruzko txostenean jasotako datuek erakusten dutenez, sektore batzuetan errazagoa da hiltzea: eraikuntzan, industrian, garraioan, basogintzan… Eta beste batzuetan errazagoa da gaixotasun profesionalak garatzea (batez ere gaixotasun psikosozialak, lanekotzat hartzen ez direnak). Azken horietan,sektore feminizatuek dute eragin handiena. Beraz, lan batzuek hil egiten dute, eta beste batzuek ez dute bizitzen uzten.

Gero eta gaixotasun profesional gehiago deklaratzen dira, baina argi dago horien azpierregistroa orokorra dela oraindik. Horrek erakusle, laneko minbizien aitorpen txikia salatu behar da: 34 Euskal Autonomia Erkidegoan eta 4 Nafarroan. OMEk berak adierazia du laneko gaixotasunagatiko heriotza faktore nagusia dela; jakina, falta diren guztiak gaixotasun arrunt gisa sailkatuta daude.

2025ean enpresek eta mutualitateek Hego Euskal Herrian 95.000 lan istripu baino gehiago izan zirela adierazi zuten, eta horietatik erdia baino gehiagok bajak eragin zituztela. Zifra oso altua da, baina sindikatuek uste dute istripu asko ez direla erregistratzen edo ez dela onartzen lanean dutela jatorria. Gauzak horrela, sindikatuek uste dute patronalak eta eskuinak etengabe erabiltzen duten “absentismoaren arazoa” ke lainoa baino ez dela, eta arazo nagusia laneko arriskuak eta prebentzio falta direla; patronalak legedia urratuz sortzen dituen arriskuak, Nafarroako Gobernuak berak uda honetan bertan argitaratutako txosten batean aitortzen duenez, zeinetan dioen enpresen % 80tan ez dela prebentzioa integratzen.

LAB, ESK, Steilas, EHNE-Etxalde eta Hiru sindikatuek lan istripu askoren berri izaten dute beren afiliatu sarearen bidez, baita komunikabideen bidez ere. Osalanek istripu hilgarriei buruzko informazioaren gardentasunik eza argitu ez izana kritikatu dute. LABek erakunde horretan bertan salatua du hori, eta ez du inolako argibiderik jaso.

Gaurko egunez betetzen dira 30 urte Lan Arriskuen Prebentziorako Legea indarrean sartu zenetik. 30 urte dira, beraz, patronalak zigorgabetasun osoz araudi hori betetzen ez duela, eta 30 urte gobernuek betearazten ez dutela. Horren guztiaren aurrean, LAB, ESK, Steilas, EHNE-Etxalde eta Hiru sindikatuek salaketa-ekintzak egiten eta mobilizatzen jarraituko dute, mutualitateen publifikazioaren aldeko borrokan jarraituko dute, eta gobernuei eskatuko diete Osalan eta NOPLOI zigortzeko gai izan daitezen eta Hego Euskal Herrian lan ikuskatzaile kopurua nabarmen handitu dadin.

2025ean 30 lan-heriotza izan ziren Nafarroan, azken hamarkadako kopururik handiena

LAB, CGT/LKN, Steilas, ESK, EHNE-Etxalde eta Hiru sindikatuetako ordezkariek agerraldia egin dute gaur goizean Iruñean, 2025ean izandako lan-ezbeharren berri emateko. Iaz Nafarroan 30 langile hil zirela salatu dute. Sindikatuek euren afiliazio sareen eta komunikabideen bidez jakin dute heriotza horien guztien berri, Nafarroako Gobernuak oraindik ez baititu zuzenean jakinarazten eta datu baxuagoa eman baitu.

Lan Arriskuen Prebentziorako Legea indarrean sartu zenetik 30 urte bete diren egunean, sindikatuek salatu dute Euskal Herrian istripuen kopuruak ez duela amaierarik. Iaz 84 pertsona hil ziren Euskal Herrian, horietatik 30 Nafarroan. Azken 10 urteetan gutxienez 696 langile hil dira lan-istripuz Euskal Herrian, horietatik 188 nafarrak edo Nafarroan.

2025eko zifra azken hamarkadako altuena da. 30 hildakoetatik, 12 in itinere edo in mision hil ziren, 8 kolpeen edo harrapaketen ondorioz (horietako 2 makinekin lotutakoak), 6 heriotza ez-traumatikoak izan ziren eta 1 altueratik erorita. Sektoreei dagokienez, nabarmendu behar da, hildako 8 garraiolariak zirela, 8 industriakoak, 3 eraikuntzakoak eta 2 baso-lanetakoak.

Sindikatuek salatu dutenez, Gobernuak heriotzen erdia baino gehiago ezkutatzen ditu, 30tik 14 bakarrik aitortu baititu. Batez ere garraiolarien heriotzak eta in itinere edo in mision gertatutakoak baztertzen dira (12tik bakarrik 3 aitortu dira). Lan-heriotza ukatu zaien 2025eko heriotzen artean, kasu berezi larri bat aipatu nahi izan dute sindikatuek: 2025eko martxoaren 5ean gertatu zen azken hamarkadetako istripurik larrienarena. 4 pertsona hil ziren Fiteron, bi kamioik aurrez aurre talka eginda. Bi senar-emaztek gidatzen zituzten ibilgailu hauek eta lau pertsonek garraiolari txartela zuten. Ibilbide luzeak egiten zituzten eta kamioietan bizi ziren. Sindikatuen iritziz, “gure errepideetan dagoen XXI. mendeko esklabotza motaren adierazle nabarmena da, eta horren aurrean Gobernuak neurriak hartu beharko lituzke”.

Laneko ezbeharrei buruzko txostenean jasotako datuek erakusten dutenez, sektore batzuetan errazagoa da hiltzea: eraikuntzan, industrian, garraioan, basogintzan… eta beste batzuetan errazagoa da gaixotasun profesionalak garatzea (batez ere, gaixotasun psikosozialak, lanekotzat hartzen ez direnak). Azken hauek, sektore feminizatuetan dute eragin handiena. “Beraz, lan batzuek hiltzen dute eta beste batzuek ez dute bizitzen uzten”, salatu dute sindikatuek.

Gaixotasun profesionalen deklarazioak gora egin du, baina argi dago horien azpierregistroa orokorra dela oraindik, laginari dagokionez, laneko minbiziaren aitorpen txikia salatu behar da: bakarrik 4 aitortu dira Nafarroa Garaian. OMEk berak adierazten du laneko gaixotasunagatiko heriotza-faktore nagusia dela; baina kasu gehienak gaixotasun arrunt gisa sailkatzen dira. Sindikatuek salatu dutenez, NOPLOIk jakinarazitako 1.600 gaixotasun profesionaletatik, heren bat ukatu egin dituzte ugazaben mutualitateek.

2025ean, enpresek eta mutuek 23.000 lan-istripu baino gehiago komunikatu zituzten Nafarroan, eta horietatik erdia baino gehiago bajadunak izan ziren. Zifra handia da, baina sindikatuen arabera istripu asko ez dira erregistratzen edo ez da haien lan-jatorria onartzen. Gauzak horrela, sindikatuek uste dute “patronalak eta eskuinak etengabe erabiltzen duten absentismoaren arazoa ke-laino bat baino ez dela, eta arazo nagusia laneko arriskuak eta prebentzio falta” direla. Arrisku horiek patronalak legedia urratuz sortzen ditu, CENeko patronaleko presidenteak berak duela egun gutxi edo Tafallako Gobernuaren txostenak aitortzen duen bezala.

LAB, CGT/LKN, Steilas, ESK, EHNE-Etxalde eta Hiru sindikatuek lan-istripu asko ezagutzen dituzte afiliatuen sarearen bidez, baita komunikabideen bidez ere eta kritikatu dute NOPLOIk berehalako komunikaziorako konpromisoa oraindik bete ez duela.

Gaur 30 urte onartu zen lan-osasunari buruzko araudi orokorra, 30 urte patronalak araudi hori inpunitate osoz betetzen ez duenetik, eta 30 urte gobernuak betearazten ez duenetik. Horren guztiaren aurrean, LAB, CGT/LKN, Steilas, ESK, EHNE-Etxalde eta Hiru sindikatuek jarraituko dute salaketa ekintzak egiten eta mobilizatzen, mutuak publiko egiteko borrokatzen, eta gobernuei eskatzen ISPLNri isunak jartzeko gaitasuna emateko eta Nafarroan lan ikuskatzaile gehiago jartzeko.

ELA, LAB, CIG, Intersindical Catalana, IAC, Intersindical Valenciana eta STEI alderdi guztiekin bilduko dira LGSari buruz mintzatzeko, baina Yolanda Diazek ez ditu hartuko

PSOEk, Sumarrek, Podemosek, Junts per Catalunyak, ERCk, EAJk, EH-Bilduk, Compromísek eta BNGk sindikatuei harrera egingo diete otsailaren 12an Madrilen; aitzitik, Lan ministroak agenda arazoen aitzakia jarri eta ez du ordezko hitzordurik eman. Yolanda Diazek muzin egiten dio CCOO eta UGTz gainerako sindikalismo alternatiboari, ez du onartzen Estatuko plurinazionalitate sindikala eta indarrean eusten die lan prekarioa hedatzen duten arauei, oraingoan lanaldi partzialaren eta aldizkako finkoen bidez

ELA, CIG, LAB, Intersindical Valenciana, Intersindical Catalana, IAC eta STEI sindikatuek urtarrilaren 27an iragarri zuten batera joango zirela Madrilera Diputatuen Kongresuko alderdi politiko guztiekin -PP eta Voxekin izan ezik- bilerak egiteko; asmoa zen Yolanda Diaz bigarren presidenteorde eta Lan ministroarekin biltzea, Langileen Estatutuan nazio bakoitzean Espainiako LGS hobetzeko aldaketa egite aldera. Alderdi politikoek egindako eskariari erantzun oso ona eman diote. Haatik, Lan Ministerioak ez du bilera egiteko aukerarik eman. 

Yolanda Diazen ardurapean dagoen Lan Ministerioak agindu zuen 2012ko lan-erreforma indargabetuko zuela. Alabaina, bere hitza jan du, eta gainera prekaritatea areagotu du, batik bat lanaldi partzialeko kontratuak eta aldizkako finkoak hedatuta. CCOOk eta UGTk prozesu honi babesa eman diote, eta horregatik Gobernuak ordezkaritza sindikalaren monopolioa izateko aukera ematen die. Orain Diazek ukatu egiten digu Espainiako LGS hobetzeko interlokuzioa; bidea lurralde bakoitzean lanbide arteko gutxieneko soldatak finkatzea litzateke. 

Ministroaren erabakia autoritarioa eta antidemokratikoa da; Estatuaren ikusmolde monolitiko eta zentralistaren isla da. Bilera eskatu duten sindikatuetako batzuk nagusi dira beren lurraldean; areago, batzuek ordezkaritza gehieneko izaera ere badute, eta horrek negoziatzeko zilegitasun indartua ematen die. 

Zilegitasun horrek esan nahi du, adibidez, ministroak lege-aldaketak negoziatu beharko lituzkeela, esaterako LGSa finkatzeari buruz. Haatik, Lan Ministerioak nahiago du eskubide horiek urratu eta Askatasun Sindikaleko Lege Organikoaren kontra jokatzea LGS bakar eta zentralizatua inposatzeko, nahiz eta hori ez datorren bat Estatuko errealitate plurinazionalarekin. 

Gogoratu beharra dago Sanchezen Gobernuak ez duela gehiengo parlamentariorik; beraz, sindikatuak jarduera parlamentarioan eragiten saiatuko dira Espainiako LGS hobetzeko aukera gauza dadin. ELAk, CIGek, LABek, Intersindical Valencianak, Intersindical Catalanak, IACek eta STEIk uste dute LGS propioen inguruko eskaria babestuz gero Langileen Estatutuko edozein aldaketa erraztuko litzatekeela eta arrazoi bat emango liekeela gobernu-koalizioaren parte ez diren alderdi politikoei aldaketa horiek sostengatzeko. 

Gardentasuna eta langileen parte hartzea eskatu ditu LABek Goieki bultzatzen ari den biometano plantaren proiektuan

Azken hilabeteetan, LABek Goieki (Goierriko Garapen Agentzia) eskualdean bultzatzen ari den biometano plantari buruzko proiektua ezagutu du. Olaberriako Arcelor Mittal enpresak eta Beasaingo CAFek duten energia kontsumoarekin lotutako proiektua da. Horregatik, enpresa horietako bere ordezkari sindikalekin batera lan egin du LABek, eta proiektuari buruzko informazioa eskatu du, bai prozesu produktiboetan duen integrazio teknologikoari buruz, eta baita enpresetako lanaren antolaketaren inguruan izan ditzakeen ondorio posibleei buruz ere.

Proiektuaren deskribapenak gas fosilaren erabileraren zati bat biometanoagatik ordezkatzea aurreikusten du bi fabriketan. Horrek aurrerapena ekarriko luke industria horien deskarbonizazioan, nahiz eta oraindik partziala izan; bereziki, Olaberriako ArcelorMittal kasuan. Hala ere, kezka iturri diren elementuak daude. Plantak funtzionatzeko behar duen materia organikoaren bolumenak askogatik gainditzen ditu eskualdeko abeltzaintza eta hiri hondakinak. Beraz, kopuru horiek dozenaka kilometrora dauden beste leku batzuetatik ekarri beharko lirateke. Horrekin batera, prozesuaren amaieran sortuko diren hondakinen bolumena ezingo luke eskualdeko lurraldeak xurgatu. Horrek proiektu osoari buruzko eztabaida irekia eta gardena izatea eskatzen du. Prentsan edo bilera batzuetan jasotako zenbait informaziok ez dute elementu horietako bat bera ere jasotzen.

LABek uste du trantsizio ekosoziala planifikazioarekin eta langileen parte hartze demokratikoarekin egin behar dela. Industriak duen eraldaketa energetikoa gatazka sindikalaren espazio gisa ikusten du LABek. Dimentsio honetako proiektuak modu gardenean aurkeztu behar zaizkie eskualde osoari eta zuzenean horien eraginpean dauden langileei. Horregatik, hurrengo pausoak ezin dira informazio partzialekin eman. Maila instituzionalean zein lan zentroetan, proiektuari buruzko informazio eta eztabaida kolektiborako espazioak ireki behar dira. Bi kasuetan langileen parte hartze loteslea aitortu behar da. Horrela, eskualdearen etorkizuna, bere enplegu industriala eta trantsizio ekosoziala lehiatu ahal izango ditugu. 

LABek grebara deitu du EAEko eskola publikoetako jangeletan

Otsailaren 24, 25 eta 26an deitu du grebara LABek, enpresei negoziazioari berrekiteko eskatzeko eta langileekin dituzten zorrak ordaintzeko, batetik, eta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari modu erreal eta eraginkorrean negoziatu dezan exijitzeko, bestetik.

Gaur, LABek jakinarazi nahi du EAEko eskola publikoetako jangeletako langileek mobilizazioak hasiko dituztela, jasanezina bihurtu den eta, erantzunik eta konponbiderik gabe, denboran luzatzen ari den egoera baten aurrean.

Hitzarmen kolektiboaren blokeoaz ari gara, jada itundutako soldata-igoerak ez aplikatzeaz eta funtsezko gaietan (ratioak, funtzioak eta lanaldiak, esaterako) erabateko aurrerapenik ez egoteaz, alderdi horiek zuzenean eragiten baitiote langileen egunerokotasunari eta eskola-jangelen funtzionamenduari.

Egoera hori ez da berria, baina negoziatzeko borondaterik ezak larriagotu egin du, bai enpresen aldetik, bai arlo horretan eskumen zuzenak dituzten Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailaren aldetik.

Alde batetik, LABek patronalari eskatzen dio berehala negoziatzera esertzeko eta langileei ordaintzeko adostuta dauden soldata igoerak, hitzarmenean bertan jasotako eskubidea baita, eta sistematikoki urratzen ari dena.

Bestalde, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari eskatzen dio behingoz dagokion erantzukizuna bere gain hartzeko eta negoziatzera esertzeko, ratioak, funtzioak eta lanaldiak arautzen dituen araudia aldatzeko. Izan ere, araudi horrek ez die erantzuten ez ikastetxeen egungo errealitateari, ez zerbitzu publiko horri eusten dioten langileen benetako beharrei.

LABek irmotasunez defendatzen du kalera ateratzeko beharra. Erabaki horrek langileek beraiek behin eta berriz adierazi digutenari erantzuten dio, bai batzarretan, bai lantokietara egindako bisitetan. Langileak nekatuta daude bete gabeko promesekin, etengabeko atzerapenekin eta beren lan baldintzak nola okertzen diren ikustearekin, haien eguneroko ahaleginari eta konpromisoari esker zerbitzuak funtzionatzen jarraitzen duen bitartean.

Horregatik guztiagatik, LABek grebara deitu du otsailaren 24, 25 eta 26rako EAEko eskola publikoetako jangeletan. Greba deitu du enpresei eskatzeko negoziazioari berriro ekin diezaiotela eta langileei zor dizkieten zenbatekoak ordain diezazkietela, eta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari exijitzeko beste aldera begiratzeari utz diezaiola eta eser dadila modu erreal eta eraginkorrean negoziatzera ratioei, funtzioei eta lanaldiei buruz.

LABek azpimarratu nahi du, gainera, gatazka honek ez diela eskola-jangeletako langileei bakarrik eragiten, baizik eta eragin zuzena duela ikasleei ematen zaien zerbitzuaren kalitatean. Horregatik, dei egiten dio hezkuntza komunitate osoari aldarrikapen horrekin bat egin dezan eta Eusko Jaurlaritzari araudi aldaketa eska diezaion. Izan ere, eskola jangeletako langileentzako lan baldintza duinak defendatzea ikasleentzako kalitatezko zerbitzu publiko segurua eta egokia defendatzea ere bada.

Amaitzeko, LABek, hitzarmen honetan gehiengoa duen sindikatua den aldetik, lanean jarraituko du gainerako sindikatuek mobilizazio hauekin bat egin dezaten eta batasun sindikala berreskura dadin. Izan ere, batasunetik eta ekintza kolektibotik bakarrik defendatu ahal izango dira indarrez EAEko eskola publikoetako jangeletako langileen lan eskubideak eta bermatu ahalko da etorkizun duina sektore honentzat.

LABek enplegu erregulazioko espedientea bertan behera uztea exijitu du eta plantillak aktibatzeko deia egin du

LABek Tubos Reunidosen aurkeztutako erregulazioko espedientea bertan behera uztea exijitu du, eta salatu du zuzendaritzak bere kudeaketa negargarriaren ondorioak plantillei ordainarazi nahi dizkiela.

LABeko Tubos Reunidoseko atal sindikalek, Trapagaranen eta Amurrion, enplegu erregulazioko espedientea eta zuzendaritzak planteatutako lan baldintzen funtsezko aldaketa berehala kentzeko eskatu dute gaur, negoziazio mahaiaren lehen bileraren ondoren.

Tubos Reunidoseko zuzendaritzak jakinarazi du 301 langile kaleratzeko asmoa duela EEE baten bidez, enpresaren etorkizunerako ezinbestekotzat jotzen duen neurri gisa. Neurri hori bideragarritasun plan berri bati lotuta dago, eta enpresak berak aitortu du plan hori sei hilabete baino gehiagoz lantzen aritu dela enpresa batzordearen eta eragile sozialen ordezkaritzaren parte hartzerik gabe, eta plantillari bizkar emanda.

LAB sindikatuaren ustez, onartezina da kaleraketetan oinarritutako plan berri bat planteatzea, aurrez 2020–2026 aldirako indarrean dagoen bideragarritasun planaren ebaluazio zorrotzik egin gabe. Horregatik, LABek EEEa berehala bertan behera uzteko exijitu du eta enpresari formalki eskatu dio indarrean dagoen planaren betetze mailaren balorazio zehatza aurkezteko, zehaztuz zein helburu bete diren, zein ez, eta garapenean zehar zer erabakiak hartu diren.

Astelehen honetan egindako bileren ondoren, LABek ohartarazi du zuzendaritzak proposatutako neurriak ekoizpen ereduaren berregituraketa sakon batera bideratuta daudela, altzairutegiaren etorkizunerako ondorio oso larriak izan ditzaketenak. Enpresak modu esplizituan adierazi ez badu ere, sindikatuak gardentasun falta nabarmena salatu du, eta plantillari enpresa planen benetako irismenari buruzko informazio osoa eta egiazkoa helaraztea eskatu du.

LABek, halaber, azpimarratu du Tubos Reunidosen egungo egoera ezin zaiela kanpoko faktoreei soilik egotzi, baizik eta urteetan zehar pilatutako enpresa erabakien ondorio dela. Gogorarazi du enpresak diru laguntza publiko handiak jaso dituela, zenbait garaitan dibidenduak banatu dituela eta une kritikoetan babes instituzionala izan duela; horregatik, bidegabea iruditzen zaio orain langileek kaleratze eta lan murrizketen bidez ondorio horiek bere gain hartu behar izatea.

Sindikatuak berriro adierazi du enplegua suntsitzea edo lan baldintzak prekarizatzea dakarren edozein neurriren aurkako jarrera irmoa, eta defendatzen du irtenbide bakarra plantillen antolakuntza eta mobilizazioa direla.

LABek azpimarratu du jokoan dagoena ez dela soilik ehunka langileren enplegua, baizik eta bi eskualde osoren etorkizun soziala eta industriala. Horregatik, gatazka honen aurrean euskal erakundeei benetako inplikazioa, erantzukizuna eta konpromisoa exijitzen dizkie.

LABek lanean eta mobilizatzen jarraituko du Tubos Reunidoseko plantillen enplegua, ehun industriala eta etorkizuna defendatzeko.

Martxoak 3 elkarteak eta ELA, LAB, ESK eta STEILAS sindikatuek martxoaren 3ko egitaraua aurkeztu dute

1976ko martxoaren 3tik 50 urte betetzen dira, Arabako hiriburuan poliziak hildako bost langileak eta Basaurin eta Tarragonan protesta egin eta poliziaren errepresioaren ondorioz hil ziren bi gazteak oroitzeko eta omentzeko eguna.

Aurten, beste behin ere, Martxoak 3 elkarteak eta ELA, LAB, ESK eta STEILAS sindikatuok Estatuaren indarkeria pairatu zuten pertsona guztiak gogoratuko ditugu eta soldata eta baldintza duinen aldeko mobilizazio eta antolaketa kolektibo baten protagonista izan zen langile klasea, errepresio bortitz batek itota, balioan jarriko dugu. Emakumeen lana ere nabarmendu nahi dugu, greben arrazoiak gizarteratzen eta ondorioei ekonomikoki eusten lagundu baitzuten. Mende erdi geroago, egia, justizia, erreparazioa eta ez errepikatzeko bermeak exijitzen jarraitzen dugu.

Gaur, 1976an bezala, langileriak justizia sozialaren alde eta sistema kapitalista guztiz bidegabearen aurkako borroka aldarrikatzen dugu: sistema horrek oinarrizko zerbitzuen pribatizazioa bultzatzen du, publikoa dena ahultzen du, eta onura ekonomikoa eskubide sozialen gainetik lehenesten duen ereduan, hain zuzen pertsonen eta planetaren esplotazioaren kontura aberastasuna esku gutxi batzuetan pilatzen jarraitzen duen eredu horretan sakontzen du . Horrek mundu osoko herri eta langile klaseei eragiten dien nazioarteko tentsio sakonek markatutako egoera batera garamatza. Euskal Herrian bortizkeria hauek salatzen ditugu eta gure elkartasuna adierazten diegu beren duintasunaren alde erresistitzen eta antolatzen diren herriei.

Palestinako genozidioa krudeltasun iraunkor eta sistematikoa da, Israeleko Estatuak herri oso baten aurka egindako sarraskia. Langileen, haurren eta erresistitzen dutenen aurkako Estatu indarkeria da. Okupazioa, apartheid-a eta garbiketa etnikoa gerra-krimenak dira, eta nazioarteko isiltasunak legitimatzen ditu. Era berean, Estatu Batuek Venezuelaren aurka egindako erasoa salatzen dugu; Venezuelako baliabide naturalak kontrolatu eta espoliatzeko helburu esplizitua duen operazio inperialista da.

Martxoak 3 hau, gainera, mobilizazio ziklo zabal eta beharrezko batean kokatzen da; horren baitan, martxoaren 8a izango da jarraipena, borroka feministaren eguna, beste urte batez kalera aterako gara sistema kapitalista, patriarkal eta kolonialak emakumeen bizitza nola prekarizatzen duen salatzeko, bereziki emakume arrazializatuena eta zisheteroarautik kanpo dauden pertsonena.

Martxoaren 17ko Greba Orokorrak bereziki markatutako martxoa dugu hau, Lanbide Arteko Gutxieneko Soldata propioa exijitzeko deitua, 1976an bezala, langile guztientzako gutxieneko soldata duinak eta aberastasunaren banaketa justuagoa exijitzeko. Orduan bezala, inork ez digu ezer oparituko; horrela, Hego Euskal Herriko gobernuek eta patronalek jarrera bateratua erakutsi dute, lan-prekarietate muturrekoena pairatzen duten pertsonen bizi-baldintzak hobetzearen kontra eta gutxi batzuen pribilegioen alde.

Eusko Jaurlaritzak bere aurpegirik antidemokratikoena erakutsi du, ez baitu onartu eztabaidara LGS propio baten aldeko Herri Ekimen Legegilea, herritarren 140.000 sinadurek baino gehiagok babestua, bai eta Pentsiodunen Mugimenduak bultzatutakoa ere, gutxieneko pentsioak LGSarekin berdintzeko. Zortzi urte bete dira 1976ko langile borroketan protagonista izan zirenak pentsio duinak eskatzeko astelehenero kalera ateratzen hasi zirenetik.

Greba Orokor horretan langile klase osoaren erosahalmenaren galera salatu nahi dugu, bizitzaren garestitzearen igoeraren azpitik eguneratzen diren soldata, pentsio eta prestazio sozialak ezarrita. Desberdintasun sozialen igoera jasanezina eta soldata eta pentsioetan mantentzen diren arrakala matxista eta arrazistak salatu nahi ditugu, are mingarriagoa emakume pentsionista eta emakume arrazializatuentzat, askotan ezkutuko ekonomietan murgilduta bizitza sostengatuz eta atzerritartasun lege bidegabea sufrituz. Greba horrek argi eta garbi erantzuten dituen gai nagusiak dira guztiak.

Testuinguru horretan, Martxoak 3ko 50. urteurren honetan, memoria historikoa munduko txoko guztietako desberdintasunari, indarkeriari eta injustiziari aurre egiteko tresna ere badela berresten dugu.

Aurreko guztiagatik, aurtengo leloa “M3moria. Antolakuntza. Borroka”. M3moria Egia, Justizia, Erreparazioa eta Ez Errepikatzeko bermeak exijitzeko. Indar kolektiboa eraikitzeko Antolaketa. Eskubideak konkistatzeko Borroka.

Martxoaren 3ko 50. urteurreneko egun horretarako ekitaldi bikoitza antolatzen ari gara, 50. urteurrenaren mailan egongo dena, eta oroimen kolektiboan mugarri izango dena, eraildako pertsonak eta une haietako borrokak gogoratzeko, bai eta urte hauetakoak ere, borrokaren beharra orainera eta etorkizunera proiektatzeko helburuarekin, gizarte justuago baterantz aurrera egiteko bide gisa. Horretarako, bi ekitaldi izango dira:

-Arratsaldeko 17:00etan, Martxoaren 3ko monolitoaren ondoan hildakoen Omenaldia egingo da. 1976ko Batzarra Polizia Armatuak indarrez hautsi zuen ordu berean. Omenaldi horretan presentzia berezia izango dute monolitoa eta bere plaka jarri zuten langile haiek, gaur egun haien kemenari esker existitzen dela gogorarazteko; izan ere, orain erakunde guztiek argazkia bertan ateratzen badute ere, behin eta berriz kendu zuten eta ondoren biktimek izan zuten ahaztura instituzional bera jasan zuen.

-18:30ean, beste hitzordu bat izango dugu Katedral Berriaren eta Andre Maria Zuriaren plazaren arteko espazioa hartuz. Katedralean 1976. urteko hiletak gogoratu nahi ditugu, eta herri mobilizazio handi batean Andra Mari Zuriaren Plazaraino joango gara. Bertan, ekitaldi nagusi handi bat egingo da, 50. urteurrena ospatzeko, eta Martxoak 3rekin konprometitutako artisten hainbat emanaldi izango ditugu. Beraz, bertan euskal gizarte osoak parte hartzeko deia egiten dugu, euskal langileriaren oroimenean grabatuta geratuko baita.

Argi utzi nahi dugu antolatzen ari garen Martxoaren 3ko oroitzapenezko ekitaldia espazio anitza, herrikoia eta belaunaldien artekoa izango dela, adin eta inguruabar guztietako pertsonei irekia, eta guztiok askatasunean parte hartzeko aukera izango dugula, aldarrikapenerako espazio segurua izanda.

Urteak daramatzagu elkar zaintzeko mekanismoak abian jartzen, errespetutik eta zaintza arauetatik abiatutako espazio seguru bat eraikitzeko, erantzukizun kolektibora joz; izan ere, 50. urteurren honetan, beste behin ere, parte-hartze masiboa, askea eta segurua izatea nahi dugu.

Alde horretatik, Ertzaintzari bermeak eta beharrezkoak diren barne-neurriak har ditzala parte-hartze aske, masibo eta indarkeriarik gabekoa ziurtatzeko eskatu diogu, eta beste urte batzuetako polizia-jarduerak ezin direla errepikatu argi adierazi diogu.

Amaitzeko, oroitzapenezko kamisetak eta izerditakoak eskaintzen jarraitzen dugula adierazi nahi dugu, Martxoaren 3ko memoria kolektiboa bizirik mantentzeko eta aurreikusitako ekitaldien antolakuntzari laguntzeko.

6 lan istripu hilgarri Euskal Herrian 2026an

Gaur jakin dugu beste lan-istripu hilgarri bat gertatu dela basogintza-sektorean. Istripua atzo, otsailak 5, gertatu zen, arratsaldeko sei eta erdiak aldera. Dirudienez, zuhaitz batek jo zuen, Bizkargi mendiko igoeran lanean ari zirela.

LABetik gure babes eta elkartasun zintzoena adierazi nahi diogu familiari, hildako langilearen lankideei, baita langile klase orokorrari ere zabalduz. 

Era berean, salatu nahi dugu basogintza sektorea langile gutxi dituen sektore izanda, urtero egoten dira hildakoak sektore honetan. Egur ustiapen intentsiboa lan harreman prekarizatuetan oinarritzen da etekinak lortu ahal izateko. Honela, lan segurtasuneko baliabideak ipini beharrean, hauetan aurrezten da. Plantilla murritzak, basoan bakarka lanean, errekurtso prebentiborik ez, formakuntza eza, lan tresna ez egokiak, malda handiko eremuetan, lan erritmo oso altuak, lanaldi oso luzeak, honek eragiten duen nekearekin eta abar luze bat daude istripuen atzean. Jakina, aktibitateak berak barnebiltzen dituen arriskuei erantsitako faktoreak dira hauek. 

Denok dakigu, inspektoreek barne, une honetan bertan Euskal Herrian baso sektorean lanean dirauten enpressa gehienak ez direla lan osasuneko betebeharrak betetzen ari. Hori dela eta, Bizkaiko Foru Aldundia, Osalan eta Eusko Jaurlaritzari basogintza sektorearentzako neurri bereziak eskatzen dizkiegu, eurek eta lan ikuskaritzak badutelako egoera aldatzen hasteko giltza.

Heriotza horrekin, gutxienez 6 dira aurten lan-istripuz hildako langileak. Hilabete eta apur batean 6 istripu hilgarrik, zoritxarrez, agerian uzten dute langileen osasuna eta bizitza oraindik ere gainditu gabeko gaia dela botere publikoentzat, izan ere, ez Gasteizko, ez Iruñeko, ez Madrilgo edo Parisko gobernuek ez dute langileen odoluste hori geldiarazteko neurririk hartzen. 

LAB sindikatutik argi daukagu laneko istripuak diren gaitz indibidual, familiar eta sozial honekin amaitzeko bide bakarra borroka eta antolaketa dela. Lan-harremanen ereduaren eta joko-arauen eraldaketatik etorriko da aldaketa. Langileen bizitza eta osasuna lehenetsiko dituen eredu berri baterantz jo behar dugu. 

Horregatik, LAB sindikatutik, ESK-STEILAS-HIRU eta ETXALDE sindikatuok batera, elkarretaratze baterako deia egiten dugu datorren ostegunean, hilak 12, 11:00etan, Bizkaiko Foru Aldundiaren aurrean, azken lan-istripu hori eta administrazio publikoen pasibotasuna salatzeko. 

Era berean, gaur arratsaldean, 19:00etan, Zornotzako udaletxearen aurrean, ERNAI eta SORTUrekin batera azken lan-istripu hilgarri hau gaitzesteko elkarretaratzea deitu dugu. 

La plantilla de la empresa Froneri de Araia comienza con paros y movilizaciones ante un nuevo ataque a las condiciones laborales

La plantilla de Froneri Araia, antigua Nestlé–Miko, se ve obligada nuevamente a movilizarse ante un ataque directo a sus condiciones de trabajo. 

A las puertas de iniciar la negociación del convenio colectivo —que finaliza en 2025—, la dirección ha impuesto de manera unilateral un nuevo sistema de rotación abusivo que altera de forma drástica la organización del trabajo y afecta de forma negativa a la seguridad y salud de las personas trabajadoras.

Hasta ahora, la rotación entre puestos se realizaba cada 30 minutos, lo que permitía reducir la carga física y mental en tareas repetitivas y monótonas. Con el nuevo sistema, en muchos casos las personas trabajadoras deberán permanecer las 8 horas en el mismo puesto, incrementando de forma evidente el riesgo para su salud.

La empresa justifica este cambio comparándolo con otras plantas del grupo y apoyándose en un estudio ergonómico. Sin embargo, esta imposición contrasta con los beneficios crecientes que Froneri obtiene año tras año y con la realidad de una plantilla cuya media de edad ronda los 55 años. Además, la dirección ha presentado un supuesto “plan de jubilación” sin concretar medidas reales, utilizándolo como herramienta de presión para frenar las movilizaciones.

El comité ha mostrado su disposición al diálogo, pero la empresa no ha ofrecido ninguna solución, optando por la imposición y el chantaje.

La plantilla no aceptará un retroceso tan grave en sus condiciones laborales, y debido a esta situación, desde el comité de empresa ya han iniciado un calendario de movilizaciones para exigir:

  • La retirada inmediata del nuevo sistema de rotación.
  • El respeto a la salud laboral y a la normativa de prevención.
  • Un proceso de negociación real y transparente.
  • Garantías sobre cualquier plan de jubilación o reestructuración.

El comité de empresa de Froneri Araia