EUDELi eta EAJ, EH Bildu eta PSE-EE alderdi politikoei exijituko diete Udalhitzeko eta udaletako mahaietan lan baldintzak hobetzea hemen eta orain negoziatuz. Apirilaren 23an 2 orduko lanuzteaz gain, maiatzaren 14an eta ekainaren 4an egun osoko greba egunak egingo dituzte.
Udalhitzeko negoziazioa hasi eta ia urte eta erdi pasa denean, langileen aldarrikapenak ez daude mahai gainean. EUDELek eduki eskasak jarri ditu mahai gainean eta, orokorrean, konkreziorik gabekoak dira. Udalhitzen kanpo dauden udaletan (hiriburuak eta udal handiak, gehienbat) gauza bera gertatzen ari da. Orokorrean, urte asko daramatzagu lan baldintzak hobetuko dituen akordiorik gabe eta mahai gehienak ez daude martxan.
Hala, udaletako langileon lan baldintzak okertzen ari dira urtez urte. Bitartean, aurreko urtean Udalhitzeko negoziazio mahaia martxan jarri zen, eta orain dela 16 urte berritu gabeko lan baldintzak adosteko aukera irekita dago. Alabaina, udaletako agintaritzan dauden EAJ, EH Bildu, PSE-EE eta alderdi independenteek gaur gaurkoz proposamen integralik gabe jarraitzen dute, eta onartu egin dituzte Madrildik datozen enpleguari eta soldatari lotutako neurriak eta langile publikoen prekarizazioari eta pribatizazioari bidea irekitzen dieten akordioak.
Analisi hori konpartituz eta negoziazio-mahaietara edukiak eraman eta lan-baldintzen hobekuntza negoziatzea exijituz, LAB eta ELA adostasun batera iritsi dira udal sektorean batera greba dinamika bat martxan jartzeko. Aldarrikapen komun batzuk adostuta, hurrengo hilabeteetan mobilizazioetara, lanuzteetara eta greba egunetara deituko dute. Lehenik eta behin, aurreneko urrats bezala, apirilaren 17an kontzentrazio bateratuak egingo dira eskualdeetan.
Gero, apirilaren 23an, 2 orduko lanuzteak egingo dira 11:00etatik 13:00era. Azkenik, maiatzaren 14an eta ekainaren 4an egun osoko grebetara daude deituta EAEko udaletxe guztietan. Hauek dira adostu dituzten gutxieneko aldarrikapenak, Udalhitzeko mahaian eta edozein udaletako mahai negoziatzaileetan defendatuko dituztenak:
• Soldatak:
→ Azken urteetan galdutako erosahalmena berreskuratzea.
→ Aurretik galdutakoaren zorra onartu eta berreskuratzeko konpromisoa.
→ Azpikontrataturiko langilerik ez 1.500 €ko gutxieneko soldataren azpitik.
• Enplegua:
→ Pribatizaziorik ez. Eta pribatizaturikoa publifikatu, bertako langileak subrogatuta.
→ Enplegua egonkortu: egiturazkoak diren lanpostu guztiak Lanpostu Zerrendetan txertatu.
→ Sektore feminizatuetan (zaintzan eta garbiketan, bereziki) jardunaldiak %100ekoak.
→ Behin-behinekotasun tasa errealak jaitsi, prozesu bidez eta behin-behinean dauden langileak kontsolidatuz.
• Gazteberritze neurriak:
→ Errelebo kontratuak bermatu langile guztiontzako, funtzionario eta laboralentzako. Langileen eskubidea.
→ Adinagatik lanaldia murrizteko eskubidea, soldata eta kotizazioak murriztu gabe. Hasierako urteetan lanaldi herena eta ondoren lanaldi erdia murrizteko aukera. Akumulatiboak izateko eskubidea.
→ Lekualdatze lehiaketak egitea enplegua eskaintzeko deialdiekin batera.
• Euskara:
→ Lanpostu guztiak elebidunak.
→ Sarbidean, lehen aldiz lanpostu bat betetzeko, bi hizkuntzak derrigorrezkoak izatea.
→ Egun lanean ari direnak euskalduntzeko, euskara planak.
→ 12 urtean lanpostu guztietan bi hizkuntza ofizialak derrigorrezkoak izatea.
• Berdintasun neurriak:
→ Soldata arrakalekin amaitzeko neurriak adostu.
→ Jazarpen protokoloen jarraipena, aplikazioa eta ebaluazioa egitea.
• Jardunaldia:
→ Lan astea eta urteko jardunaldia jaitsi.
→ LGTBIfobiaren kontrako protokolo eraginkorrak.
→ Udal musika eskoletako eta euskaltegietako irakastorduak jaitsi.
→ Kolektibo maskulinizatuetan, neurri eraginkorrak egoerari buelta emateko.
• Lan osasuna:
• Lizentzia, baimenak eta kontziliatzeko neurriak:
→ Mediku-baja gaixotasun arruntagatik denean, %100eko ordainsari konpentsazioa jasoko dute langileek baja amaitu arte.
→ Lan kargak arintzeko neurri zehatzak adostu. Ordezkapenak lehen egunetik.
→ Arrisku psikosozialen eta arrisku ergonomikoen ebaluazio adostuak urtebeteko epean. Eta neurriak adostu ondorengo urtebetean.
→ Mutualitaterik ez; bajen kudeaketa publikoa.
• Hautaketa prozesuak:
→ Hautaketa prozesu guztiak tokiko erakundeak egin beharko ditu, suhiltzaileak eta tokiko poliziak prozesuak barne. Oinarriak erakundeekin adostuta.
→ 3 urtean behin lekualdatze lehiaketak eta enplegua eskaintzeko deialdiak egitea gutxienez.
→ Zaintzeko lanaldi murrizketak eta eszedentziak, zaindutako pertsonaren adin mugarik gabe.
→ Baimenak loturagramen bitartez.
• Trantsizioa ekosozialerako neurriak:
→ Mugikortasun plan adostuak.
LAB eta ELA sindikatuek lanuzte eta bi greba egun horietan parte hartzeko deia egiten diete udaletako langile guztiei, baita deitutako mobilizazioetan eta ekintzetan parte hartzekoa ere.
LABek eta ELAk greba dinamika abiatuko dute EAEko udal langileen sektorean
Zumaiako Estaños Matienako langileek greba egingo dute euren osasuna eta segurtasuna berma daitezen exijitzeko
Hainbat lan istripu izan dira enpresa horretan, eta iragan urtarrilaren 31n langile bat hil zen lanean. Hala ere, enpresak ez du berehalako neurririk hartu langileen osasuna, prebentzioa eta segurtasuna bermatzeko, eta langileen ordezkaritzarekin fede txarrez jardun du. Hori salatzeko, greba egingo dute apirilaren 13tik 17ra.
Zumaian kokatuta dagoen Estaños Matiena enpresako langileek bost eguneko greba hasiko dute apirilaren 13an. Prebentzioan, segurtasunean eta lan osasunean dauden gabezia, hutsune eta ez-betetze larriak konpontzeko enpresaren borondate ezak bultzatu ditu langileak greba egitera.
Apirilaren 13tik 17ra egingo den grebaren aurreabisua pasa den apirilaren 1ean erregistratu zen Eusko Jaurlaritzako Ekonomia, Lan eta Enplegu Sailean.
2025eko abuztuaren 8tik 2026ko martxoaren 31ra, hainbat lan istripu gertatu dira Estaños Matienan. Pasa den urtarrilaren 31n izandako lan istripuak langile gazte baten heriotza eragin zuen. Datu horiek ez dira estatistika anker bat gizentzeko erregistro hutsak, langileen osasuna eta bizitza bera arriskuan jartzen dituen ekosistema baten isla baizik.
Egoera horren aurrean, enpresak muzin egin die prebentzioa antolatzeko, segurtasunean modu ordenatuan sakontzeko eta lan osasuneko araudia behar bezala txertatzeko langileen saiakerei. Aitzitik, mehatxu, jarrera autoritario eta gardentasun faltarekin erantzun die, informazioa ezkutatuz, erantzukizun oro baztertuz eta langileen legezko ordezkaritzari dagozkion eskubideak eta eskumenak ukatuz.
Langileek aspaldidanik salatu dituzte hainbat arrisku; besteak beste, makineriaren egoera kaskarra, mantentze-lan falta eta erabiltzen diren produktu kimikoek osasunean duten eragina. Urte hasieran gertatutako lan istripu hilgarriak egoera muturrera eraman zuen, eta agerian utzi zuen prebentzio-neurriak berehala indartzeko premia.
Langileek salatzen dutenez, enpresak ez ditu beharrezko neurriak hartu langileen osasuna zaintzeko eta segurtasuna bermatzeko eta, gainera, langileen ordezkaritzarekin harremanean fede txarrez eta opakutasunez jokatu du, idatziz egindako eskaerei erantzunik eman gabe, erantzunak atzeratuz, prebentzio ordezkariari informazioa ukatuz eta lan ikuskaritzaren txostena denbora luzez arrazoirik gabe ezkutuan mantenduz.
Era berean, enpresak, gertatutako lan istripuen gaineko ardura ukatzearekin nahikoa ez, eta LAB sindikatuko ordezkaria mehatxatu du, informazioa publiko eginez gero ekintza legalak abiatuko dituela adierazita.
Langileen ustez, enpresaren politika prebentzioaren oinarrizko printzipioen aurkakoa da, eta horrek zuzenean arriskuan jartzen ditu langileen segurtasuna eta osasuna. Baieztapen hori grebaren erregistroarekin batera zerrendatzen diren hutsune, gabezia eta ez betetzeetan oinarritzen da:
- Informazio eta kontsulta betebeharrak ez betetzea: Langileen Estatutuaren (LE) 64. artikuluan eta Lan Arriskuen Prebentzioari buruzko Legearen (LAPL) 36. artikuluan aurreikusitako legezko betebeharrak ez betetzeagatik.
- Prebentzioaren integrazio falta: lan arriskuen prebentzioa kudeaketan eta ekoizpenean txertatu ez delako.
- Prebentzio-baliabidearen figura ez egotea: enpresan prebentzio-baliabidearen (‘recurso preventivo’) figurarik ez dagoelako.
- Informazio eta prestakuntza falta: langileei lan arriskuen prebentzio-neurriei buruzko informazioa, prestakuntza eta lan-instrukzioak eman ez zaizkielako.
- Prebentzio-jardueren koordinazio falta: Estaños Matienako instalazioetan (enpresa-sarea) lan egiten duten gainerako langileekiko prebentzio-jardueren koordinaziorik ez dagoelako.
- Arrisku kimikoen ebaluazio falta: dauden arrisku kimikoak ez direlako ebaluatu eta neurri kolektiborik ez dagoelako.
- Arrisku-ebaluazioak ez berrikustea: gertatutako azken lan-istripuen ondoren, arrisku-ebaluazio orokorrak berrikusi eta berridatzi ez direlako.
- Modernizazio eta mantentze-planik eza: instalazioak eta lan-ekipoak lan arriskuen prebentziora egokitzeko modernizazio tekniko eta prebentziozko mantentze-planik ez dagoelako.
- Lan-ekipoen araudia ez betetzea: lan-ekipo askok ez dutelako araudi espezifikoa betetzen, Osalanek, Lan Ikuskaritzak eta kanpoko prebentzio-zerbitzuak berak ebatzitakoaren arabera.
- Prebentzio-ekintzaren printzipioen aurkako enpresa-politika: prebentzioa segurtasun eta osasun baldintzetan kudeatu beharrean (prebentzio-zerbitzuaren eta Osalanen aholkularitzarekin), termino juridikoetan eta abokatu baten aholkularitzarekin kudeatzen delako.
Horrenbestez, Estaños Matienako langileek argi dute ezinbestekoa eta atzeraezina dela berehalako neurriak hartzea, osasuna, prebentzioa eta segurtasuna ezin direlako bigarren mailan utzi.
Enpresaren jarrera itxiaren eta axolagabearen aurrean, euren bizitzak eta osasunak axola dutelako eta lan baldintza duinak behar dituztelako, grebara joko dute.
Aldi berean, adierazi dute gaur arte bezala langileen ordezkaritzaren bitartez prebentzioa eta lan baldintzen hobekuntzan ekarpen zintzoa egiteko prest daudela. Horretarako, enpresarekin egun ez dauden elkarrizketa-bide adostuak, egonkorrak eta eraginkorrak irekitzea eskatzen dute.
LABek politika publiko propioak exijitzen ditu, Nafarroako erregularizazioa enplegu arloko eskubideak gauzatzeko eta beste askotan aurrera egiteko abiapuntua izan dadin
Nafarroako Gobernuko presidenteak deituta, gaur bilera egin dute enpleguari eta migratzaileen erregularizazioari buruz hitz egiteko. LAB sindikatuak enpleguaren erregularizazioan eta kontrolean hobekuntza bat exijitzen du: kontratu erreal eta egiaztatuak, Gizarte Segurantzan alta zuzenak, lanaldien eta atsedenaldien errespetua, Lan Ikuskaritzaren jarduera eraginkorra, lan hitzarmenen betetzea eta lan osasunerako eskubidearen onarpena, bereziki prekarizatutako sektoreetan, hala nola etxeko lanetan eta zaintza lanetan. Horregatik, gure errealitatearekin bat datorren LGS baten beharra ezinbestekoa dela defendatzen du sindikatuak.
LAB sindikatuak Erregularizazioa ORAIN! Plataformaren garaipen sozial eta herrikoia nabarmendu eta baloratzen du baita erregulazioaren tramiterako onarpena lortzeko antolatutako migrazio-mugimenduaren borroka eta presio iraunkorra ere. Zor bat ordaintzeko justizia sozialeko pauso bat da hori.
Nafarroan ez dugu bizi nahi Espainiako Gobernuaren erabaki partzial eta interesatuen menpe. Horregatik, uste dugu beharrezkoa dela autogobernuan sakontzea, subiranotasuna onartzea eta politika publiko propioak garatzea, eskaeren kudeaketatik askoz harago doazen erabakiak hartzeko baldintzetan egoteko, eta erabaki horiek zerikusia dute beharrezko baliabide, baliabide eta azpiegituren zuzendaritza estrategikoarekin, beren bizitza hemen egitea erabaki duten bizilagun migratuek eta/edo arrazializatuek duintasunez, justiziaz eta beren lana eta eskubide guztiak erabat aitortuz egin ahal izan dezaten.
Garrantzitsua da Chivite presidenteak eta enpresariek hori kontuan hartzea: migratzaileak erabili eta botatzeko eskulana baino askoz gehiago dira. Hori dela eta, erreforma honen alderdi positiboetako bat da orain arte bizileku-baimenen lorpenaren eta lan-kontratua edo kaudimen ekonomikoa izatearen arteko lotura historiko erabakigarria bereizten dela.
Sindikatuak gogorarazi du Nafarroan bizi eta lan egiten duten pertsona guztien bizimodua hobetzeko, eta bereziki migratu eta arrazializatutako pertsonena, ezinbestekoa dela gutxieneko diru-sarrerak bermatzea, foru erkidegoaren errealitate sozioekonomikoarekin bat datozenak. Gure lurraldean 1.500 euroko LGS propio baten aldeko Greba Orokorra deitu zenetik hilabete baino gutxiago igaro da, eta Chiviteren alderdiak eta patronalak, CCOO eta UGTren eskutik, horren aurka egin dute.
Hori dela eta, LABek Nafarroako Gobernuari eskatzen dio bilera eta adierazpenetatik haratago, norabide horretan pauso eraginkorrak eman ditzala; alde batetik, LGS propioa finkatzeko gaitasun konpetentzialak bermatzeko beharrezko ekimenak hartuz, eta bestetik, Nafar Lansare – Nafarroako Enplegu Zerbitzuaren protagonismoa eta kudeaketa publikoa indartuz, eta, aldi berean, CENeko enpresariek NL-NEZren bitartez lan-bitartekaritza egiteko konpromisoa har dezatela, Nafarroako enplegu politika aktiboekin kolaborazio gisa.
Nafarroan 52.571 pertsonak 1.500 euro gordin baino gutxiago kobratzen dute hilean, eta soldata horrekin ezinezkoa da Nafarroan oinarrizko beharrei aurre egitea. Ez da kasualitatea horietatik erdia baino gehiago langile migratzaileak izatea. Gobernuaren kalkuluen arabera, 10.000 migratzaile inguru sartuko dira sisteman. Zeintzuk izango dira euren lan baldintzak?
Ondorioz, Nafarroako Gobernuari enpleguaren kontrola exijitzen diogu: kontratu erreal eta egiaztatuak, Gizarte Segurantzan alta zuzenak, lanaldien eta atsedenaldien errespetua, Lan Ikuskaritzaren jarduera eraginkorra, lan hitzarmenak betetzea eta lan osasunerako eskubidea aitortzea, batez ere prekarizatutako sektoreetan, hala nola etxeko lanetan eta zaintza lanetan. Baita CENeko enpresariei ere, kalitatezko enplegua bermatu dezaten eta langile migratzaileen lan-eskua ez dezaten aprobetxatu.
LABek etsigarritzat jo du Lan eta Enplegu Sailarekin izandako bilera. Tubos Reunidosi buruzko funtsezko galderei ez zaie erantzunik eman
Tubos Reunidosen irekitako gatazkari dagokionez, gaur Lan eta Enplegu Sailarekin izandako bileran, ziurtasunak eman beharrean, berriro ere agerian geratu da prozesu osoa markatzen ari den gardentasun falta, baita erakundeak betetzen ari diren rol kezkagarria ere.
LABetik argi adierazi dugu plantillan dagoen sentsazioa dela, enpresari erantzukizunak eskatu beharrean, presioa langileen, komitearen eta sindikatu jakin batzuen gain jartzen ari dela. Erantzukizunaz, gatazka saihesteaz edo prozesua ez judizializatzeaz hitz egiten da, baina ez dugu ikusten eskakizun maila bera enpresako zuzendaritzarekiko, hark jarri baitu mahai gainean kaleratzeetan, altzairutegiaren itxieran eta logistikaren kanporatzean oinarritutako plana.
Ildo horretan, LABek adierazi du ezin dela enpresaren planteamendua ezinbestekotzat jo. Egoera ekonomiko konplexua egoteak ez du esan nahi edozein neurri justifikatuta dagoenik, eta are gutxiago enpleguari eta etorkizun industrialari bete-betean eragiten dioten erabaki atzeraezinak. Enpresak bere plana bere horretan mantentzen jarraitzen du, inoiz alternatibei buruzko benetako negoziaziorik ireki gabe, eta neurri horiek zergatik diren posible ulertzeko beharrezko azalpen nahikorik eman gabe.
Bileran, LABek gardentasuna eskatu du oraindik erantzunik gabe dauden funtsezko gaiei buruz: SEPIrekiko negoziazioa, zorraren birfinantzaketaren benetako egoera edo balizko inbertitzaileen existentzia. Elementu horiek funtsezkoak dira egungo egoera ulertzeko, baina gaur egun oraindik opakutasunean jarraitzen dute. Ez da onargarria alde sozialari erantzukizuna eskatzea, egoeraren azterketa zorrotza egin ahal izateko oinarrizko informazioa partekatzen ez den bitartean.
Era berean, LABek argi utzi nahi izan du greba mugagabea ez dela arazoa, baizik eta enpresak hartutako erabakien ondorio zuzena. Gatazka ez da ezerezetik sortu, plantillak argi eta garbi baztertu duen planteamendu baten ondorioz baizik. Horregatik, galdera ez da zergatik dagoen greba, baizik eta zein alternatiba erreal jartzen ari diren mahai gainean gatazka konpontzeko. Eta erantzuna, gaur-gaurkoz, da ez dagoela bat ere.
Bestalde, LABek beste erakunde batzuen inplikazio falta ere salatu du. Bilerak eskatu zirenetik bi aste baino gehiago igaro ondoren, Industria Sailak eta Arabako Foru Aldundiak apirilaren 16rako bilera deitu dute. Hala ere, LABen ustez, erantzuna berandu iritsi da gatazkaren larritasunarekin alderatuta.
LABek berretsi du ez diola uko egiten enpresaren egoerari heltzeari eta irtenbideak bilatzeari, baina ez duela onartuko irtenbide bakarra enplegua suntsitzea, altzairugintza desegitea eta arlo estrategikoak kanpora ateratzea izatea. Erantzukizuna ez da enpresaren planteamendua besterik gabe onartzea, baizik eta enplegua, etorkizun industriala eta lurralde osoarena defendatzea.
Horregatik, LABek erakundeei eskatzen die presioa plantillaren gain jartzeari utz diezaiotela, eta dagokien rola har dezatela: enpresari neurriak kentzeko eskatzea, prozesuaren gardentasuna bermatzea eta benetako negoziazioa sustatzea, xantaiarik eta inposaketarik gabe. Izan ere, jokoan dagoena ez da soilik lan-gatazka bat, baizik eta ehunka familiaren eta eskualde oso baten etorkizuna.
San Juan de Dios ospitaleko langileak borrokan, hitzarmen duin baten alde
Badira hilabete batzuk San Juan de Dios ospitaleko langileok hitzarmen duin baten alde mobilizatzen ari garela. Arrazoiak askotarikoak dira. Enpresako zuzendaritzari duela urtebete baino gehiago aurkeztutako plataforma hautsa hartzen ari da, haien ezaxolazko jarreraren ondorioz. Eta bitartean, langileon egoerak bere horretan jarraitzen du: lan baldintzak izoztuta, eros ahalmena galtzen eta gero eta prekarizatuago.
Nahiz eta Osasun Sailak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak zati handi batean finantzatzen gaituzten, eta publikoa izan beharko lukeen zerbitzua eskaintzen ari garen, langileok pribatizazioaren ondorio prekarizatzaileak jasaten ari gara egunero. Honenbestez, garbi dugu gure helburua langile publikoen lan baldintzekiko ekiparazioa dela, eta jakitun gara bide zaila izango dela. Hala ere, etsi gabe jarraituko dugu.
Hamaika saiakera egin arren, gaur-gaurkoz mobilizatzen jarraitzea beste biderik ez dugu ikusten. Asteazkenero, ospitaleko atarian elkarretaratzeak egiten ari gara, lehenago Osasun Sailaren eta Foru Aldundiaren aurrean egin bezala.
Langileok hitzarmen eta lan baldintza duinak behar ditugu. Gaurtik aurrera, enpresako zuzendaritzari eskatzen diogu utz dezala gure eskubideekin merkadeatzeari eta ekin diezaiola benetako negoziazio bati.
Euskotreni buruzko Auzitegi Gorenaren epaiak argi adierazten du euskarak gaztelaniaren pare jarriko duen lege-babes berria behar duela
Auzitegi Gorenaren epaiaren berri izan dugu gaur. Epai horrek Euskotrenek 2022an egindako lan-deialdi bateko hizkuntza-eskakizunen aurka UGT sindikatuak jarritako helegitea atzera bota du. Auzi hau hasieran EAEko Auzitegi Nagusiak aztertu zuen, eta honek ere UGTren eskaerak baztertu zituen. Auzitegi Gorenaren epai honek erabaki hori berresten du.
Enplegua egonkortzeko prozesuaren baitan, UGT sindikatuak Euskotrenek ezarritako euskarazko hizkuntza-eskakizunak inpugnatu zituen, azken hamarkadetan euskararen normalizazioa bultzatzeko egindako aurrerapenak deuseztatu nahi dituen oldarraldi judizialaren ildoarekin bat eginez, CCOO bezalako sindikatuak egiten ari diren moduan.
Bai bere garaian EAEko Auzitegi Nagusia, bai oraingoan Auzitegi Gorena, ez dira sartu hizkuntza-eskakizunen zilegitasunean, ezta UGTk salatzen zuen balizko desproportzioan edo ustezko “euskararen inposizioan” ere. Auzitegiek adierazi dutenez, lan-deialdi horretako hizkuntza-eskakizunak Euskotrenek onartutako euskara-planetik eta lan-hitzarmen kolektibotik eratortzen dira, eta hor dute beren zilegitasuna. Gainera, bi akordio horiek ez ziren bere garaian inpugnatu; are gehiago, UGTk berak onartu zituen. Ondorioz, auzitegiek diote UGTk ezin dituela epaitegietara eraman bere garaian ontzat eman zituen akordioen neurriak.
Halaber, Auzitegi Gorenak dio UGTk bere demandan hizkuntza-eskakizunen aurkako salaketa generikoa egin duela; izan ere, ezin dela modu zehaztugabean eskatu euskararen ezagutza derrigorrezkoa izateari uztea eta meritu huts gisa baloratzea. Horrez gain, UGTk berriro ere euskararen eskakizuna “inposizioarekin” lotzen du, eta euskara eskatzea baztertzailea dela iradokitzen du.
Oraingoan epaia aldekoa bada ere, tentuz baloratu behar da albistea; izan ere, ez da hizkuntza-eskakizunen muinean sartzen. Epaiak balio positiboa du, Euskotrenen hizkuntza-eskakizunen aurkako saiakera hau atzera botatzen duelako; hala ere, argi izan behar da epai honek ez duela administrazioaren euskalduntzearen aurkako oldarraldi judizial, politiko eta sindikalaren muina zalantzan jartzen, eta ez duela oldarraldi hori geldituko.
Epai hau aldekoa bada, bere garaian langileen ekimenez —tartean LABeko sail sindikalaren ekimenez— Euskotreneko lan-hitzarmenean eta euskara-planean euskalduntzearen aldeko neurri egokiak jaso zirelako da. Hau da, neurri horiei araudien bidez babesa eman zitzaielako. Horregatik, oldarraldia behin betiko gelditzeko eta administrazioaren euskalduntzean jauzi kualitatiboa emateko, ezinbestekoa da prozesu horri lege-babes egokia eskaintzea. Eusko Legebiltzarrean irekita dagoen Enplegu Publikoaren Legea aldatzeko prozesuak helburu hori izan behar du, eta lege-aldaketa norabide horretan egin behar dela aldarrikatzen du LABek beste behin. Euskararen estatusa eta administrazioan duen eskakizuna gaztelaniaren pare jarriko dituen lege-aldaketa beharrezkoa da.
Langabezia eta ezberdintasunak betikotzen ari dira; logika berdinak eta prekarizazio mota ezberdinak
Martxo honetan, Hego Euskal Herriko langabeziak behera egin du aurreko urtearekin konparatuta (1.863 langabe gutxiago), baina azken hilabetearekin alderatuta %0,02 igo da. Betiko logika jarraituz, emakumeak* eta migratuak dira langabezia gogorrago bizi dutenak (%58,99 emakumeak baitira, eta migratuek egoera zaurgarrian jarraitzen dute). Enpleguaren berreskuratzeak ahula eta eskasa izaten jarraitzen du eta prekaritateak kolpaturiko lan merkatua izaten jarraitzen dugu. Izan ere, ez da nahikoa enplegua sortzearekin bakarrik, berau duina, egonkorra eta eskubideduna dela bermatzea ezinbestekoa da.
Bereziki kezkagarritzat jotzen dugu martxoan erregistratutako kontratuen %25,4 soilik izan direla mugagabeak. Aurreko urtearekin alderatuta igoera txikia izan badute ere, lau kontratutik hiruk aldi baterakoak izaten jarraitzen dute. Horrek, hain zuzen ere, agerian uzten du prekaritateak egiturazkoa izaten jarraitzen duela euskal lan-merkatuan. Hori dela eta, kontratazioa handitzea ezin da hobekuntza-adierazle nahikotzat jo, kontratu gehienek aldi baterakoak izaten jarraitzen baitute.
Horrez gain, sektoreei dagokionez, enplegu industriala okertu egin dela ohartarazi nahi dugu, sektore horretan bakarrik igo baita langabezia, iazko datuekin konparatuta (%1,11). Industria funtsezko zutabea izan da historikoki gure herrialdean kalitatezko enplegua sortzeko. Horrexegatik, ezinbestekoa da ekoizpen-sarea indartuko duten eta enplegua eta lan-eskubideak suntsituko ez dituen trantsizio ekonomikoa bermatuko dituen politika publikoak bultzatzea, eta honen alde egitea.
Egiturazko lan ezegonkortasuna ekidingo duten politika eraginkorrak martxan jartzeko beharra ikusten ez duten bitartean, gazteek prekarizatuak izaten jarraituko dute. Datuak hala baitiote; %0,9 igo da langabezia aurreko lanik gabeko pertsonen artean, eta honek, lehen enplegua lortzeko zailtasunak adierazten ditu. Kolpatuenak gazteak izaten dira bereiziki, baina neurri txikiagoan, emakume* eta migranteen errealitatearen isla ere bada.
Afiliazioari dagokionez, egonkortasun ahula erakusten dute datuek. Martxoko afiliazioa 1.087.943 pertsonatan kokatu da, aurreko hilabetean baino 274 afiliatu gutxiago. Urtean zehar, ordea, sektore guztietan igo da, bereziki zerbitzuetan (9.408 langile gehiago). Hala ere, 25 eta 50 urte artekoen afiliazioa jaitsi egin da azken urtean.
Ondorio labur gisa, industriaren ahultasuna eta genero-arrakala dira kezkagarrienak, eta horiek ez diote soilik enplegu kopuruari eragiten; kalitatezko lanaren eta egonkortasunaren galera ere adierazten dute. Zoritxarrez, martxoko datuek ez dute aldaketa handirik ekarri, eta joera kezkagarriak berretsi dituzte. Besteak beste, industriaren gainbehera sotila bizi dugu, genero arrakalak bere horretan jarraitzen du, migratuen egoera oso zaurgarria da eta kontratu prekarioek ez dute behera egiten.
Ezinbestekoa da, beraz, lan- eta ekonomia-politiketan norabide aldaketa bultzatzea, enplegu duin, egonkor eta eskubideetan oinarritutako ekoizpen-eredua eraiki ahal izateko. Lehentasunezkoa da behin-behinekotasuna –eta honek dakarren egoera– geldiaraztea eta langile-klase osoarentzako lan-baldintza justuak ziurtatzea. Horregatik, LABek lan eskubideen aldeko konpromisoa berresten du, eta lanean jarraituko du adierazle ekonomikoen hobekuntzak Euskal Herriko langileon bizi baldintzetan benetako aurrerapausoak ekar ditzan.
Bizkaiko Foru Aldundiko langileek ezezkoa eman diote foru erakundearen eta ELA, UGT eta CCOO sindikatuen artean negoziatutako telelanaren proposamenari
Martxoaren amaieran, Bizkaiko Foru Aldundiko (BFA) 903 langilek (langile guztien ia herenak) kontsulta telematiko batean parte hartu zuten, administrazio honetan 3 urtez ezarri beharreko foru telelanaren proposamenari buruz, ELA, UGT eta CCOO sindikatuekin negoziatutakoa. Parte-hartzaileen %77k baino gehixeagok proposamen horren aurka bozkatu zuten, eta telelaneko astean egun bateko benetako programa baten alde agertu ziren, programa hori balia zezaketen lanpostu guztietan ezarri beharrekoa.
Era berean, foru langileen gehiengoaren sentipen hori LABek martxoaren 24an Bilbon antolatutako batzarrean jaso zen aho batez. Batzar horretan ehun langile baino gehiagok parte hartu zuten. Ekitaldi horretan, sindikatuko ordezkariok plan honen negoziazio-prozesu osoaren berri eman genuen, eta BFAk eta ELA, UGT eta CCOO sindikatuek negoziatutako telelanaren proposamenaren aurka bozkatzera eta parte hartzera animatu genituen.
Partaidetza-prozesu horren emaitzek arrazoia eman digute LABi. Izan ere, programa honen inguruko negoziazio-prozesua ireki zenetik, telelanaren benetako plana defendatzearen alde egin dugu, baita mobilizazio-egutegia aktibatzearen alde ere, hori lortzeko.
Laburtzearren, urrian, 4 sindikatuok batu egin ginen, eta adostu genuen langileak mobilizatzeko deia egitea, gutxieneko proposamen bateratu baten inguruan: etxetik astean behin lan egiteko telelan-sistema bat. Aldundiak urtarrileko negoziazio-mahaian eman zien erantzuna proposamen bateratu horri eta langileen mobilizazioei: ez zuen proposamen bateratua onartzen, eta telelaneko urteko 12 lanalditik 16ra igarotzea eskaini zuten.
Urtarrileko negoziazio-mahaiaren ondoren, gure harridurarako, ELA, UGT eta CCOOk proposatu zuten ordura arte adostutako proposamen bateratua aldatzea: funtsean, Funtzio Publikoak eskaintzen zuen gauza bera onartzen zuten, hilean bi egun, baina udaldia eta gabonetako txanda kanpoan utzi gabe. Telelaneko 24 egunetan zehazten zen, eta Aldundiak ezarritako esparrua bere egiten zuten; hau da, urtean telelaneko lanaldi solte mordoa ematea.
LABen erantzuna izan zen ez genuela logikoa ikusten sindikatu guztiek aurretik adostutako gutxienekoen proposamen bat murriztea. Gainera, uste genuen horrelako mugimendu bat egiteko langileen batzar bat deitu behar zela, eta hala eskatu genien beste sindikatuei.
Otsaileko negoziazio-mahai monografikoan, ELAk eta UGTk Funtzio Publikoaren proposamenari buruzko negoziazioan sartzea erabaki zuten. Plan hori urtean 2 lanalditan gehitzea (16 egunetik 18ra) eta buruzagitzak sartzea proposatu zuten, eta argi eta garbi agertu ziren sinatzearen alde, Funtzio Publikoak horiek sartzea onartzen bazuen. LABek mahai horretan planteatu zuen astean egun bateko telelan-sistema defendatzen jarraitzen zuela, eta horren bidez mobilizatu genituen langileak. Eta langileei jakinarazi genien ELA, UGTk eta CCOOk eta BFAk akordio bat lor zezaketela arlo horretan.
Martxoaren 18ko Mahaian, Aldundiak proposamen berri bat ekarri zuen, eta bertan onartu zuten ELAk eta UGTk eskatutakoa: eskaintza 16 egunetik 18ra igotzea eta buruzagitza- eta erantzukizun-postuak betetzen dituzten pertsonak barne hartzeko aukera ematea. Sindikatu horiek azken proposamen gisa definitzen zuten, ekintza sindikalak hasieran eskaintzen digutena baino haratago doazen lan-eskubideak lortzeko duen gaitasuna ukatuz.
Egoera horren aurrean, LABek lehentasunezkotzat jo zuen langileen batzarra egitea, egoerari buruz hitz egiteko eta langile guztien artean erabakiak hartzeko, enplegatuak proposamen hori onartzen dugun ala ez erabakitzera mugatu gabe. Aldi berean, ELA, UGT eta CCOO sindikatuek (LAB kontuan hartu gabe, nahiz eta ados egon) azken proposamen horri buruzko kontsulta bat egitea bultzatu zuten.
Lehen aipatu dugun bezala, parte-hartze prozesu horren guztiaren emaitzak (kontsulta eta asanblada) gure jarrera berresten du, bi zentzutan: batetik, benetako telelan-programa baten alde borrokatzen jarraitzeko beharra, plantillak eskatzen dizkigun premiekin bat datorrena. Bestetik, dinamika mobilizatzailea aktibatzen jarraitzeko beharra, gure administrazioan eskubideak lortzeko bidean aurrera egiteko bide gisa.
Ondorioz, Funtzio Publikoari eskatzen diogu langileen borondatearekin bat datorren telelanaren inguruko negoziazio-prozesua berriro irekitzeko, eta, aldi berean, dei egiten diegu gainerako sindikatuei aldarrikapen horren inguruan ekintza sindikalaren batasuna berreskuratzeko.
LABek Greziako PAME sindikatuaren kongresuan parte hartu du
Azken egunotan PAME Greziako sindikatuaren kongresua egin da Atenasen, Haien gerrekin eta irabaziekin sakrifiziorik ez. Antolakuntza eta borroka aldaketaren alde lelopean. Bertan egon da Unai Ekiza LABen Batzorde Exekutiboko kidea, mundu osotik etorritako hainbat kiderekin batera; hala nola, Italiako USB, Zipreko PEO, Palestinako National Union of Palestinian Workers (NUPW) sindikatuetako ordezkariak edo Pambis Kyritsis Munduko Sindikatuen Federazioko idazkari nagusia.
LABentzat, PAMEren borroka beti izan da eredugarria Europan. Ekizaren hitzetan, “zuek izan zarete eta zarete, greziar herri lan eta bizi-baldintza guztiz prekarioetara kondenatu zutenen aurrean, langile borrokaren abangoardia, eta zuek zarete, une zailenetan ere, aurpegia eman duzuenak eta ematen jarraitzen duzuenak”.
Gerra inperialistak, Europaren berrarmatzea eta ekonomiaren militarizazioa, Amerikako Estatu Batuen politika ekonomiko oldarkorra, Palestinako herriaren genozidioa, Iranen aurkako gerra eta Kubaren aurkako blokeoaren gogortzea salatu ditu LABeko ordezkariak, eta Europan nagusi den belizismoari aurre egingo dion paradigma aldaketa integrala beharrezkoa dela aldarrikatu du. Horrela, “beharrezkoa da nazioarteko harreman berriak eraikitzea, herri eta pertsona guztien eskubide guztien errespetuan oinarritua”, adierazi du Ekizak.
Nazioarteko testuinguru ilunaren aurrean, oraindik “alternatiba eta itxaropena” daudela adierazi du Ekizak, Munduko Sindikatuen Federazioak (MSF) eta bere barruan dauden LAB edo PAME sindikatuek erakusten duten moduan. MSFren sorrera-helburuak gogoratuz, “esplotazioaren, inperialismoaren, arrazakeriaren eta klima aldaketaren aurka borrokatzea; eta justizia soziala, nazioarteko elkartasuna, bake justu eta iraunkorra eta herrien autodeterminazio eskubidea defendatzea”, nabarmendu du printzipio horiek “zentzu osoa” mantentzen dutela gaur egun.
Langile klasearen arteko elkartasuna “konpromisoa eta ekintza” dela ere gogoratu du Ekizak. “Ulertzen dugu gure askatasuna, langile klase eta herri gisa, munduko herri guztien askatasunarekin eta esplotazio amaierarekin lotuta dagoela”, adierazi du LABeko ordezkariak.