Elkarretaratze batera deitu dugu hainbat eragileok asteazkenerako, 19:30ean, Barakaldoko Justizia Jauregian aurrean. LAB sindikatuarekin batera, hauek dira muntaia polizialen aurkako protestari atxikimendua erakutsi dioten eragileak: Berri Otxoak, Eguzki, Ekologistak Martxan, HerriKolore, Sasiburu, Iretargi, Ernai, ELA, ESK, Steilas, CNT, EH Bildu, Irabazi, Podemos, Ezker Anitza, Equo, PCE-EPK, Antikapitalistak eta Sortu.
Hauek dira arrazoiak:
Elkarrizketa sozialik ez dago. Gobernuek, baita Eusko Jaurlaritzak ere, politika neoliberalak aplikatzen dituzte, eta horretarako ez dira saiatzen mugimendu sindikalarekin adostasunik lortzen. Langile-klasearentzako bizi- eta lan-baldintza duinak ezartzeko lagungarri litzatekeen guztia gobernuek horrelako mahaietatik kanpo erabakitzen dute, gehienetan patronalarekiko bitariko elkarrizketan: lan eta pentsio erreformak, fiskalitatea, aurrekontuak, gizarte-prestazioak, osasungintza, hezkuntza, etab. Politika neoliberalen inposizioa medio edukirik gabeko mahai hutsalak besterik ezin dira eratu; hauen xedea da sindikalismoak laguntzea gobernuen erabakiak, horrela “parte hartze” itxura guztiz faltsua emateko. Horixe egiten dute CCOOk eta UGTk.
Biharko deitu den mahaia jatorrian ere gabezia demokratiko larri batekin sortu zen: bera osatzen dutenak gutxiengo sindikala eta patronal guztiz autoritarioa dira, azken honek ELA eta LAB lan mundutik kanporatu nahi dituela gainera. Ez dago langilerik mahai honek aurrerapausorik egin duela esango duenik. Gobernuek politika antisozialak aplikatu dituzte, eta patronalak lan erreformei ahal zuen zuku guztia atera die.
Mahaia azkenekoz duela urtebete bildu zen, aurreko gobernua irtetear zela. Bilera hartan, iazko uztailaren 22an, akordio bat sinatu zuten, eta honek areagotu egin zuen elkarrizketa sozial honen izaera antidemokratikoa. Akordio haren asmoa zen negoziazio kolektiboan gutxiengo sindikalari gehiengoak duen pisua aitortzea.
Eusko Jaurlaritzak posizio hau babestu egin zuen, eta gainera beste urrats bat egin zuen erabaki zuenean EHAAn argitaratzea gutxiengoan sinatutako hitzarmenak; hau ordurarte izan zuen jokabidea aldatzea zen.
Ez litzateke koherentea bilera horretara joatea, aurkeztu den gai-ordenaren arabera estrategia kontinuista sakontzeko izango baita, zeina guk errefusatzen dugun. Lehen puntua izango da 2016ko uztailaren 22ko bileran Gizarte-Elkarrizketako Mahaian negoziazio kolektiboari buruz iritsitako akordioen jarraipena. Hain zuzen, akordio horren aurka mobilizatu ginen.
Gai-ordeneko beste puntu batean Gizarte-Elkarrizketako organo Iraunkor bat erakundetzea aipatzen da (hau ere 2016ko uztailaren 22an erabaki zen). Ez daukagu honi buruzko informazio zehatzik, baina urrats honekin ere parte hartzen dutenei finantzazio publikoa emateko bidea ireki liteke. Hau betidanik salatu eta kritikatu izan dugu, borondateak erosteko modu bat baita.
Gai-ordeneko bostgarren puntua da Basque Industry 4.0 estrategiaren garapena da, hain zuzen pertsonengan (enplegua eta lan harremanak) duen inpaktuari dagokionez. Eusko Jaurlaritzak ez dauka halako estrategiarik, eta estalki bat besterik ez da estaltzeko Industria sailak duen eraginkortasun eta ekinbide eza, baita Confebasken politikei ematen dien erabateko babesa ere. Honen ondorioak industriako langileek ondo asko ezagutzen dituzte, bereziki Grupo CEL, CNA Fagor, Unipapel, Ingemar, Aernnova, Ofita, General Electric, STS, Bosch, Pine, Vicrila, Energy… enpresetakoek: Lan baldintzen prekarizazioa eta enplegu suntsipena.
ELAk eta LABek gure konpromisoari eutsi egingo diogu: erakundeek aplikatzen dituzten politikak goitik behera aldarazteko lan egingo dugu. Bide hau ezin da bateratu Mahaietan parte hartzarekin, mahai horietan sindikatuen presentziak ondorio bakarra baitauka, pairatzen ari garen eskubide laboral eta sozialen aurkako erasoak babestea. Halaber, borrokan jarraituko dugu Lan Harreman eta Gizarte-Babeseko Euskal Esparrua finkatzeko estrategiaren alde; esparru hori blindatu egingo dugu Negoziazio Kolektiboa estataliza ez dezaten, ez da prekarizazioa dakarren ezer sartuko, soldaten erosteko ahalmena berreskuratzeko baliagarri izango da eta lan erreformatik blindatuko gaitu.
LAB eta ELA sindikatuok, Edesa Industrial eta Geyser Gastecheko Enpresa-batzordeetako ordezkariekin eta langileen presentziarekin, agerraldi bat egin genuen ostegunean. Aste honetarako mobilizazioak iragarri genituen, eta horietako lehena gaur egin dute langileek, Arrasateko lantegiaren kanpoaldean. Asteazkenean, 18:30ean, Arrasateko enparantzara eramango dute euren ezinegona.
Lau langile hil dira azken hamar egunetan Euskal Herrian, azkena Aritzun. Hala, euskal gehiengo sindikalak elkarretaratze bat egin du gaur lan heriotzak salatzeko. "38 langile hil dira dagoeneko aurten, horietako bederatzi Nafarroan. Egoera biziki larria iruditzen zaigu", adierazi du LABeko ordezkari Rosa Iriartek.
Azken asteetan hainbat enpresaren etorkizunaren inguruko albiste kezkagarriak jaso ditugu. Testuinguru honetan, industriak bizi duen egoeraren berri emateko agerraldi bat egin du gaur LABek, Bilbon, egoera larrian dauden enpresetako zenbait ordezkarirekin batera. Hain zuzen ere, sektorea suspertuko duen industria politika berriranzko pausoak emateko proposamen bat aurkeztu dugu, hamar neurrirekin.
Azken aste hauetan bizitzen ari garen industria sektoreko enpresen itxiera, deslokalizazio, salmenta edo kaleratze prozesuak ez dira soilik enpresarien edo merkatuaren gorabeheren ondorio soila.
Ehundaka langileren etorkizuna, ehundaka pertsonen geroa jokoan dagoen honetan, hori da LABentzat erabateko lehentasuna duena: horregatik, GRUPO CEL, CNA FAGOR, UNIPAPEL, INGEMAR, AERNNOVA, OFITA, GENERAL ELECTRIC, STS, BOSCH, PINE, VICRILA, ENERSYS, XEY eta beste hainbat enpresa txikitako langile guztiei animoak bidaltzen dizkiegu, eta euren eskubideak defendatzeko aukera bakarra instituzioek bakarrik utzi dituzten honetan antolakuntza eta borroka dela azpimarratu.
Hala ere, industriaren egoera larria ez da langile hauen eta euren senideen egoera soilik. 2017 urte hasieran, ofizialki “hazkundearen eta errekuperazio ekonomikoaren loraldia“ bizitzen ari ginenean, LABek industriaren egoeraren inguruko hausnarketa plazaratu zuen publikoki, euskal industriaren egiturazko arazoak azpimarratuz, etorkizunaren inguruko kezka azalduz eta instituzioen ekimen eza salatuz. Salaketa hark ez zuen erantzunik izan instituzioen partetik.
Gaurko agerraldian, egoeraren larritasunaren eta industria politikaren erantzule nagusi den Eusko Jaurlaritzaren ekimen ezaren aurrean, industriaren egoera larriaren aurrean hartu beharreko 10 neurri aurkeztuko ditugu.
Jakitun gara Euskal Herriak behar duen industria politika diseinatzeko beharrezkoa dela erabateko burujabetza lortzea, finantza, energia, lan araudi, lege konkurtsal, nazioarteko harremanak ez baitaude gure eskuetan. Eta gaurkoan ere Euskal Herriaren burujabetza aldarrikatu nahi dugu, eredu produktibo propioa eraikitzeko ezinbesteko bitartekoa delako.
Baina horretaz gain borondatea ere behar da eta burujabetza ezaren arazoa aitzakia bihurtzen da burujabetza hori eskuratzeko bidea egin nahi ez denean. Are okerrago, dituzun eskumenak Espainiako ereduaren translazio soila hutsa egiteko erabiltzen dituzunean, Eusko Jaurlaritzak eta EAJk egiten duten moduan. Azken adibidea, gastuaren muga adostu izana da PPrekin, baina industrian, iraunkorki gastu murrizketan, prekarietatean lehiatzeko estrategia bultzatzen ari dira.
Beste norabide bat hartzerik badago, horretarako borondate politikoa badago, eta horregatik, aplikagarriak diren 10 urjentziazko neurri planteatzen ditugu, euskal industriaren egoerari erantzungo lioketenak. Neurri hauetako askok borondatea soilik behar dute, baina, beharrezkoak ez diren azpiegituretan inbertitzeari utzi, iruzur fiskalaren jazarpena eta zerga sistema bidezkoagoa proposatzen ditugu sektore publikoaren finantziaketa gaitasuna areagotzeko.
Neurrien laburpena
1. Industria Plan bat osatzeko benetako eztabaida egitea euskal industriarentzat iparrorratza markatzeko: sektore estrategikoen definizioa, industriaren trantsiziorako plana egingo duena: berritu edo ordezkatu beharko diren jarduera produktiboen ordezkapen plan progresiboa aurreikusiko duena eta berrikuntza teknologikoaren aldeko apustua egingo duena, lanaren banaketarekin batera.
Etorkizuneko industria aurreratua bultzatuko duena teknologikoki, sozialki eta lan eskubideei dagokionean.
2. Euskal Industria ez dago salgai! Deslokalizazioen kontrako plana.
Edozein preziotan kanpoko kapitalaren etorrerari bultzada emateari utzi behar zaio. Kanpoko kapitalaren etorrerari instituzioen babesa emateko, enplegu, lan baldintza eta lurraldearekiko konpromisoak exijitu.
Salmenta prozesuetan lurraldearekiko konpromisoak eskaini ezean babes instituzionala kentzea eta oztopatzea.
3. Ikerkuntza eta Garapen gastua Europan helburu den %3ra parekatu.
Teknologia maila ertain-txikia du industriak nagusiki. Ikerkuntza eta Garapenean Europako bataz bestekotik behera gaude. Azken 3 urteetan Ikerkuntza eta Garapeneko gastua beherantz doa etengabe. Era progresiboan Barne Produktu Gordinaren %3ko kopurura iristea proposatzen dugu, enpresak aktiboki bultzatuz inbertitzera, bereziki atzean gelditzeko arriskua duten eta gehiengoa diren enpresa txiki eta ertainen kasuan.
4.Bultzada publikoa sektore estrategikoetan: merkatuari bere baitan funtzionatzen utzi beharrean, sektore publiko indartsua eraiki:
Enpresetan SPRIren bidez partaidetza zuzenak areagotuz. Partaidetza hori jarraipen, bultzada eta kontrolerako baliatu.
Kutxabanki banka publikoaren izaera eman, finantziaketarako tresna izan dadin, bereziki gehiengoa diren enpresa txiki eta ertainak finantziatzeko Alemania edo Suitzan egiten den moduan.
5. Enpresa itxieren kontrako babes neurriak.
Finantziazio publikoaz enpresen bideragarritasun plan alternatiboak finantzatu.
Lege konkurtsalean, instituzio publikoen parte-hartze aktiboa hartzekodunen moduan, etorkizuneko planak bultzatzeko eta likidazio planetan langileen enplegua babesteko, eta ez lehenetsi zorra kobratzeko besterik gabe.
Lan erreformari aurre egiteko kontrakotasun teknikorako baliabideak eskaintzea. Multinazionalen kasuan enpresen arteko eragiketen inspekzioa.
6. Belaunaldien arteko jakintza transmisiorako errelebu kontratuaren bultzada industriaren erronka nagusietako bat da. Horren aurrean, baliabide eraginkorrena den errelebu kontratuaren berreskurapena, lan erreformak ia desagertarazi duena. Finantziazio publikoz erreformaren eragina neutralizatu.
7. Enpresen demokratizazioa-Enpresa eredu berritzaileen bultzada: langileen parte hartzea bultzatuko dutenak, ez finantziatzeko helburu hutsarekin, eskubide batzuk bermatuz:
kanpo auditoritzak egiteko eskuduntza 100 langiletik gorako enpresetan edo frogagarriak diren arazo egoeran dauden enpresetan.
Jakintza, patente, produkzio deskapitalizazio saiakeretan erabaki eta kontrol neurriak.
8. Aberastasunaren banaketa eta gizarte ongizatea bultzatzeko negoziazio kolektiborako eskubidearen bermea, lan munduaren prekarizazioa eta kostuetan lehiatzea ekidinez. Balio erantsia, inbertsioa eta barne eskaera bultzatuz.
9. Hezkuntzan sortzen den ezagutza ez galtzeko neurriak: Gazteentzat lan merkaturatze duina bermatzeko plan baten bidez:
Kontratazio berrien diskriminazioari zigorrak.
Aldi baterakotasunaren mugapena edozein laguntzaren onuradun izateko. Honek lan istripuen beherakada ekarriko luke, kontuan izanda lan istripuen %30a laneko lehen urtean gelditzen direla.
Praktiketan ematen den iruzurraren aurrean ikuskariak ezartzea proposatzen dugu.
10. Industrian emakumeen ekarpena bermatzeko plana: diskriminazio positiboko politikak ezarri. Industriako langileen %19a da soilik emakumezkoa. Aukera berdintasuna eskubidea izateaz gain, ezagutzan lehiatu behako lukeen duen industriak beharrezkoa du emakumeen jakintza baliatzea.
LAB sindikatuak ez du babesten Arabako patronalak, SEA-UNECAk eta UGT eta CCOO sindikatuek sinatu duten Arabako Eraikuntza Hitzarmena, hurrengo arrazoiak direla eta:
• Sektoreko langileak ez ditu lan erreformaren aurrean babesten, deskuelgea eta inaplikazioa enpresek alde- bakartasunez erabiltzeko aukera mantentzen delarik. Horrela, derrigorrez bete beharreko arbitrajea aplika daiteke akordiorik ezean, Langileen Estatutuko 41 artikuluan eta Hitzarmeneko 53 artikuluan oinarrituta.
• Mota honetako gai sensibleak estatu mailara esleitzen dira, herrialdeko hitzarmenaren edukiak hustuz, eta asmoen adierazpen huts batera mugatuz EAEko negozioazio kolektiboaren egituraketari buruzko Akordio Interprofesionala. Gogoratu behar da akordio hau lau sindikatu nagusiok sinatu genuela, baita CONFEBASKek ere, SEA honen parte delarik.
• Behin hitzarmenaren indarraldia amaituta, soilik 24 hilabeteko ultraktibitatea mantentzen du, behin epe hori pasatuta, hitzarmena aplikatzeari utzi ahal zaiolarik berau berritzen ez bada. Horrela, aplikatu beharreko hitzarmena estatu mailako eraikuntzako hitzarmen orokorra izango litzateke.
• Ez du lan jardunaldiaren murrizketarik jasotzen, EAEko altuena delarik Gipuzkoa eta Bizkaiarekin alderatuta, zeintzuk 2009 eta 2016tik daude luzapen egoeran hurrenez hurren. Bizkaikoa 1.712 ordutakoa da, Gipuzkoakoa 1.690 ordutakoa eta Arabakoa 1.726 ordutakoa. Honek lan postu berriak sortzea zailtzen du.
Hau guztiagatik, LABetik ikusten dugu hitzarmenak ez duela eduki nahikorik, ez gaitu lan erreformatik babesten, eta EAEn lau sindikatuok eta CONFEBASKek sinatutako Akordio Interprofesionala ezerezean uzten du, gure negoziazio esparruari lehentasuna ematen diona.
CCOO eta UGTk, zein CONFEBASKi lotutako enpresa elkarteek (SEA eta UNECA bezala) beraien buruak kokatu behar dituzte. Argi esan behar dute negoziazio kolektiboaren zentralizazioa onartuko duten gure hitzarmenak edukiz hustuaz, edota gure negoziaziorako esparrua defendatuko duten, hitzarmenak edukiz betez eta lan erreformarekiko babestuz.
Enpresarekin uztailaren 11an izandako bileraren ondoren, zeinetan dei egin zitzaion enpresari Arabako Lan Ikuskaritzaren (ALI) ebazpena betetzeko eta ondorioz, mugagabeko aitortzea Michelinekiko egungo harreman kontraktuala iruzurrezkoa duten langileak. Michelinek uko egin dio ALIren eskakizuna onartzeari, eta honen aurrean, honakoa erabaki du Enpresa-batzordeak:
Egoerak eragiten dien langile guztiak informatzea mugagabeko bihurtzeko duten eskubidearen inguruan eta hau eskatzeko izan ditzaketen aukerez.
Horregatik, Batzordearen hurrengo bileran, Enpresa-batzordean ordezkaritza duten sindikatuen egoitza guztietatik informazio-erronda egitea planteatu eta onartu zen.
Lan hau egitea onartu duten sindikatuen egoitzetan egingo da informazio-erronda, langile guztiei banatuko zaien ohar informatiboan zehaztutako egun eta orduetan.
Nabarmentzekoa da CCOO, UGT eta CSIFek uko egin diotela aldibaterako kontratua duten gure lankideen lan-etorkizunerako hain garrantzitsua den informazio-errondan parte hartzeari.
Auzitegi Gorenak hala inposatuta, LABen Idazkari Nagusi ohi Rafa Diezek oso-osorik bete beharko du bere jarduera politiko eta sindikalen ondorioz ezarritako zigor bidegabea. Bi ziren Rafa Diezen espetxeratzearen atzean zeuden arrazoiak. Alde batetik, Estatuko botereek independentismoaren aurka ezarritako salbuespen egoeraren ondorio bat gehiago izan zen. Baina gainera, Rafa eta beste hainbat atxilotzeko burututako Bateragune operazioak Ezker Abertzalearen estrategia aldaketa oztopatzeko helburua zuen. Honela, argi eta garbi geratu zen Estatuak nahiago zuela independentismoa zokoratuta mantenduko lukeen bortizkeria eskenatoki bat, Herri baten borondatearen eta borondate hori ukatzen duen Estatuaren arteko konfrontazio politikoa baino.
ETAk alde bakarrez borroka armatua bertan behera utzi zuenetik sei urte igaro direnean, eta euskal jendartearen nahiz instituzioen ekimenez Estatuak desiratzen ez duen armagabetzea eman denean, azken hau Euskal Herriaren aurkako salbuespen neurrietan tematzen ari da. Antzeko gatazkak eta are latzagoak pairatu dituzten herrialdeetan justizia trantsizionalaz, presoen askapen progresiboaz edota biktima guztien erreparazioaz mintzatzen diren bitartean, Estatuak bere politika errepresiboari eutsi eta, Altsasukoa bezalako kasuetan, areagotzea erabaki du.
Egoera honen aurrean, LABek berriro ere Rafa Diezen askatasuna aldarrikatzen du, baita euskal preso guztien berehalako Euskal Herriratzea, gaixotasun larriak dituzten horien askatasuna nahiz salbuespen egoeraren behin betiko amaiera ere.
