Hezkuntza arloko azpikontratetan ordezkaritza dugun LAB, ELA, CCOO, UGT eta ESK sindikatuok grebara deitu dugu irailaren 15erako, Hezkuntzan deitutako grebarekin bat. Garbiketa, eskola-jantoki eta eskola-garraioetako langileak feminizatu, ikusezin eta prekarizatutako hiru langile kolektiboren parte dira.
Deialdiaren arrazoia da ez dagoela negoziaziorik eta prebentzio- eta segurtasun-neurrien planifikaziorik, osasun-alarmako egoera batean, garbiketa, jantokiak eta eskola-garraioa bezalako eremu garrantzitsuetan.
Azken hilabeteotan sindikatuok hainbat bilera eskatu dizkiegu Hezkuntza Sailari eta azpikontratatutako enpresei, ikasleen eta langileen segurtasuna bermatuko duten kontingentzia-planak negoziatzeko.
Abuztuaren amaieran, Hezkuntzako sailburuak iragarri zuen aurrekontu-partida gehigarri bat bideratu zutela garbiketa-zerbitzurako, egungo egoerari erantzuteko. Kontratatu diren errefortzu eskasak neurri ez nahikoak dira ehunka ikasle hartzen dituzten ikastetxeak desinfektatzeko. Gainera, gaixotasunagatiko bajak bete gabe daude oraindik.
Gaur egun eskola-jantokiei eta eskola-garraioari dagokienez, aldizkako kontratu finkoak dituzten langile guztiekin ez dute negoziatzen eta ez digute esaten nola antolatuko diren zerbitzuak. Argi dago baliabide gehiago behar direla, langile gehiago kontratatu behar direla eta ratioak jaitsi behar direla zerbitzu segurua eta kalitatezkoa eskaini nahi badugu.
Gaur egun, enpresek eta Hezkuntza Sailak ez digute informaziorik ematen eta ez digute erantzunik ematen. Gaur egun milaka langilek ez dakite zer baldintzatan eta zer neurrirekin hasiko diren lanean, hasten badute.
Greba-deialdi honek gure lanak irakaskuntza presentzialean duen garrantziaz ohartarazi nahi du. Hori egin ahal izateko, segurtasun-neurriak planifikatzea eta garatzea eskatzen dugu, eta, horregatik, Hezkuntza Sailari eskatzen diogu, berriz ere, kaltetutako kolektibo guztiekin negoziatzera eser dadila, irtenbiderik onena bilatze aldera, lanpostu guztiak eta lanpostu horiek betetzen dituztenen osasuna babesteko segurtasun-baldintzak izango dituen irakaskuntza bermatzeko. Irailaren 15ean garbiketa, jantoki eta eskola-garraioko langileok greba egingo dugu. Ostegunean, hilak 10, egingo diren mobilizazioetan parte hartuko dugu eta irailaren 11n, ostirala, Arriaga Antzokian bilduko gara.
Orozkoko Artiachen langile bat kaleratu dute, eta, halako egoeretan ohi den moduan, enpresa-batzordearen gehiengoak (LAB, ESK eta ELA) mobilizazioak deitu ditu erabakiaren kontra. Gaur elkarretaratzea egin dute, mobilizazioekin abiatzeko.
Langileek gaur eta bihar elkarretaratzeak egingo dituzte 13:00etatik 14:30etara enpresa atarian; eta irailaren 15 eta 16an, 2 orduko lanuzteak egingo dituzte txanda bakoitzean (04:00etatik 06:00etara gauekoan, 09:00etatik 11:00etara goizekoan eta 16:00etatik 18:00etara arratsaldekoan).
Abuztuaren 20an izan zen kaleratzea Orozkoko Artiach enpresan. Diziplina bidea baliatu zuen zuzendaritzak horretarako, eta gutun bidez jakinarazi zion langileari.
Igor Gonzalez Sola euskal preso politikoa hil da Martutenen. 15 urte zeramatzan kartzelan. LABek bere heriotza salatzen du eta babesa eta elkartasuna adierazi nahi dizkio bere familiari. Gonzalez Sola kalean egon beharko zen, zigorraren 3/4ak martxoan beteta. Kartzela politikak beste preso bat hil du. Hau onartezina da.
Euskal presoak hiltzen dituen kartzela-politika honekin amaitu behar dugu. Euskal presoak etxean eta bizirik nahi ditugu lehenbailehen, denborarik galdu gabe, eta gobernuak interpelatzen ditugu espetxe politika anker honekin amaitzeko.
Salbuespen neurriak eten behar dira lehenbailehen. Aldarrikapen hauek gehiengo zabalaren babesa dute sindikatuen artean eta euskal jendartearen artean:
– Larriki gaixorik daudenak eta 65 urtetik gorakoak berehala askatzea.
– Zigorraren 3/4ak bere dituztenak etxeratzea.
– Preso guztiak Euskal Herriratzea.
– Gradu aldaketak ahalbidetzea eta baldintzak betetzen dituzten presoak etxean egotea.
Euskal presoak etxeratze bidean jarri behar ditugu, adostasun zabalak eraiki eta langile eta herritarrak honen inguruan aktibatuz.
Horrela, LABek bat egiten du igandean Bilbon SAREk eta Baionan Bakearen Artisauek deitu dituzten mobilizazioekin. Bilboko manifestazioa 12:00etan hasiko da Plaza Eliptikotik eta Baionakoa ordu berean izango da Espainiako Kontsulatuaren aurrean. Bertan egongo da sindikatuaren ordezkaritza bana eta dei egiten diegu langileei euretan parte har dezaten.
LAB sindikatutik kezka handiz ikusten ditugu jantokien eskaerari buruz argitaratutako datuak, sektoreko langileentzat suntsitzaileak baitira. Sektore hori aldez aurretik ukitua zegoen, gehienak emakumezkoak, lanaldi partzial irrigarri batzuekin, eta, beste behin ere, Nafarroako Hezkuntza sailak hartutako neurriak mantentzen badira, “normaltasun berriaren” kaltetuak izango dira.
Zentzurik eta aldez aurreko azterketarik gabeko neurriak hartu dira, negoziaziorik eta adostasunik gabe eta haurren osasunaren alde begiratu gabe. Ekainean salatu genuen moduan, ehunka lanpostu desagertu egingo dira. Hezkuntzako kontseilariak jakinarazi zuen eskoletako jantokietan 183 lanpostu gehiago sortuko zirela, baina, bistan da, hala ez bada ere, lanpostuak langileen heren bateraino murriztuko direla.
Hezkuntza Departamentuak, zerbitzu hori bermatu eta jantokiak sustatu beharrean, ikastetxearen eta hezkuntza proiektuaren parte direla kontuan hartuta, haiek ezabatu nahi ditu. Ekainean ikasturte berrirako protokoloaren zirriborroa aurkeztu zuen, eta jantokiei aurreikusitako lau egoeretako batean bakarrik uzten zien lekua, eta gainerakoetan ezabatu egiten zuen. Hainbat ekintzari esker, hori aldatu egin da, eta protokolo berrian jantokiak 2. egoeran daude, eta egoera horretan kokatu dute ikastaroaren hasiera. Jantokiak mantentzen dituzte eta lanaldi jarraitua ezartzen dute.
Lanaldi jarraitua ezartzearen ondorioz, familiek barneratu egin dute kutsatzeko arriskua jantokietan dagoela, eta haurrak eskolan bazkaltzen uzteko kezka eta beldurra sortu dira. Hori dela eta, gol bat izan da hezkuntza-komunitatean, lehen ere ez baikeunden horrekin ados. Hala ere, konfinamendu-hilabeteetan, eskolak ixtean, agerian geratu zen eskola-jantokiek ehunka familiarentzat zuten garrantzia.
Ikasgeletara itzultzeko lehentasunak osasuna izan behar zuen zentzurik zabalenean, eta, horregatik, jantokia ere barne hartu beharko luke, baina, zoritxarrez, ez da hala izan; izan ere, ikastetxe askotan, familia-beharrak direla eta, ez diete plaza-bermerik ematen apuntatuei, edo ez dago lankidetzarik jantokirako espazio berriak prestatzeko.
Eskola-jantokietako matrikulazioari buruzko datuak, irailean %40ko beherakada izan dutenak, drama bat dira martxotik ERTE enpresan egon diren eta Hezkuntza Sailak ezarritako neurrien ondorioz beren lanpostura itzuliko direla bermatuta ez duten ehunka emakumerentzat. Horregatik, LAB sindikatuak Hezkuntza Departamentuari eta Nafarroako Gobernuari eskatzen die geletara itzultzeko hartutako neurriak berehala zuzentzeko. Sektore osoan zuzenean sortuko den enplegua suntsitzearen erantzuleak dira, baina oraindik garaiz daude hori ez gertatzeko.
EAEko Hezkuntza greba egunera deitu dugu irailaren 15erako, sindikatuok atzoko agerraldian iragarri bezala. Bada, grebaren erregistroa egin dugu gaur, eta aurrez aurreko itzulera seguru eta adostua exijitu dugu berriro. Mobilizazio egutegiaren hurrengo hitzordua irailaren 10ean izango da. Egun horretan,18:00etan, mobilizazioak egingo ditugu Hezkuntza Delegaritzen aurrean Bilbon, Donostian eta Gasteizen, Hezkuntza Komunitatea ere gonbidatuz.
Lan istripu hilgarri baten berri izan dugu, alegia, 25 urteko langile bat hil da Trapagan, Productos Tubulares enpresan. Igorreko azpikontratako Langoitia Estructuras Metalicas-eko langilea zen. Langilea teilatu batean beharrean zegoen bitartean, 15-20 metroko altueratik erori da. Honekin, gutxienez, Euskal Herrian aurten 47 dira hildako langileak Euskal Herrian eta batek desagertua jarraitzen du Zaldibarreko zabortegian.
LAB sindikatutik gure elkartasuna eta babesa helarazi nahi diogu hildakoaren senide eta lankideei. Babes hau hilabete honetan hildako langile guztien ingurukoei zabaltzen diegu. Gaur gertatutakoa ez da berria, urtero halako lan istripuak ditugu, altueratik erorita eragindakoak. Istripu hauek ezagunak izan arren, praktikan ez dituzte neurriak hartzen honelako berriro gerta ez daitezen. Ematen du administrazio publikoen arduradunek hau ez dakitela. Non daude administrazioko arduradunak heriotz berri hau salatzeko? Zein aldaketa eta zein pauso emateko prest daude egoera eta eredu hau geldiarazteko?
Argi daukagu lan istripuak ez direla zoriak edo kasualitateak sortuak, ematen diren lan harremanen, prekarizazioaren, lan arautegiaren eta azpikontratazioaren emaitza dira. Aurten dena berezia izan da, konfinatuak egon gara eta, hala ere, dagoeneko, pasa den urtearekin alderatuta, lan istripu hilgarri gehiago daude. Izan ere, 2019. urtean 46 izan ziren, eta aurten, urtea bukatu gabe, 47 dira hildakoak eta 1 desagertutakoa. Bistan da ez dutela neurririk jartzen osasuna eta bizitza galdu ez ditzagun.
Langileok, bizi ahal izateko egiten dugu lan, ez saiakera horretan bizia galtzeko. Lan istripuak ez dira bizitzako gertakari arruntak, langile bat hiltzea ez da lanaren ezaugarri bat. Ez, lan istripuak patronalak lan egiteko orduan ezartzen dizkigun baldintza eta lan egiteko moduen emaitza dira.
LAB sindikatutik argi dugu, bizitza eta lan duinak behar ditugula. Lanetik onik eta bizirik bueltatzeko eskubidea dugu, eta jendarte osoarena den izurrite honekin bukatzeko bide bakarra borroka eta antolakuntza dira. Lan harremanen eta joku arauen aldaketa batetik etorriko da aldaketa, eredu berri bat gauzatu behar dugu, langileon bizitza eta osasuna lehenetsiko duen eredu bat.
Gaur, irailaren 4an, Gipuzkoako Metalgintzako negoziazio mahaia bildu da berriro. Gaurkoa, ordea, ezin dezakegu inolaz ere negoziazio bilera moduan definitu, Adegik berriro ere mehatxatzeari eta negoziaketari mugak jartzeari ekin baitio.
Adegik berriz ere gai batzuei betoa ezarri die, eta uko egiten dio funtsezko gai garrantzitsuak negoziatzeari: lanaldia, bajen osagarriak, errelebu kontratua, aldibaterakotasuna eta gazteen kontratazioa duintzeaz, besteak beste, ez du ezer jakin nahi. Are gehiago, Adegi ez dator bat lanaldia jaitsita lana banatzeak enplegua babesten duela. Gizon eta emakumeen arteko berdintasuna bezalako gai garrantzitsuari dagokionez ere, orokorragoa den gizarteko arazoa dela esan du, eta ez metalgintzari dagokiona.
Adegik iraupen luzeegiko 4 urteko (2020-2023) proposamen bat besterik ez du egin: urtero KPIa soilik eguneratzea proposatzen du, taulatan zein soldatetan, eta baimenen testua legeak dioenera egokitzea proposatzen du. Soldata eskaintza lehenengoa eta azkena izan dela azaldu du Adegik, eta gainontzeko gaietan negoziatzeko tartea eskasa duela, “akordio orekatua” soilik onartuko duela.
Hitzarmenaren negoziaketaren etorkizunak kezkatzen gaitu, sindikatu guztien plataformetan dauden ezinbesteko gaiei betoa ezarri dielako Adegik, eta hori ez delako akordio bat eraikitzeko bidea. Hitzarmena legeak dioenera egokitzea ez da negoziatzea, hori legea betetzea da, ez besterik.
LABek bere kidegoarekin hausnarketa egingo du negoziaketaren bilakaeraz, eta, era berean, deia egiten diegu gainontzeko sindikatuei patronalaren xantaian ez erortzeko eta sindikatuen aldarrikapenak batera defendatzeko.
EAEko Hezkuntza Sailari ziurgabetasunarekin bukatu eta itzulera segurua, aurrez aurrekoa eta adostua bermatzeko neurri eta irizpide komunak jar ditzaten exijitzen diogu. Horretarako, ondorengo mobilizazio egutegia dugu hezkuntzan ordezkaritza daukagun bost sindikatuok: irailak 4, ikastetxeetan argazki kolektiboekin elkarretaratzeak eta greba erregistroa; irailak 10, 18:00etan, mobilizazioak Hezkuntza Delegaritzen aurrean Bilbon, Donostian eta Gasteizen, Hezkuntza Komunitatea ere gonbidatuz; irailak 15, greba eguna, “Gure ikastetxeetan aurrez aurreko itzulera segurua eta adostua”, leloarekin.
Hauxe da LAB, ELA, STEILAS, CCOO eta UGT sindikatuok gaur egindako agerraldian zabaldutako adierazpen bateratua:
HEZKUNTZAN IRAGARRITAKO MOBILIZAZIOEN KARTELA
Eskoletara aurrez aurre itzultzeko Hezkuntza Sailaren kudeaketak onartezina eta arduragabea izaten jarraitzen du; aldebakarrekoa eta adostu gabekoa, berantiarra eta langile, ikasle zein familiengan etengabeko ziurgabetasun egoera sortzen ari dena.
Pasa den ikasturteko maiatzean Hezkuntza Sailak ikastetxeetara aurrez aurre itzultzeko asmoa aurkeztu zuenean, agerikoa zen une horretan ez zirela osasuna bermatuz eskoletara aurrez aurre itzultzeko baldintzak ematen. Hau horrela, hezkuntzan ordezkaritza daukagun sindikatu guztiok, eskoletara itzulera seguru eta adostu baten aldeko dinamika jarri genuen abian, eta dinamika horren baitan hainbat mobilizazioa, idatzi eta ekimen gauzatu.
Besteak beste, Ekainean erregistratu genuen idatzi baten bidez, 2020/2021 ikasturtera begira, oinarrizko aldarrikapen komunak betetzea exijitu genion Sailari: kurtso hasierarako plangintza eta irizpide orokorrak eragileokin eta sindikatuokin negoziatzea; gertatu litezkeen 3 eszenatoki ezberdinei egokituriko osasuna eta segurtasuna bermatzeko protokoloak langileon ordezkariokin negoziatu, adostu eta betetzea; eta pandemiak sorturiko egoerari aurre egiteko beharrezko diren baliabide, ratio jaitsiera eta langileen gehikuntza arautzea, dagokion kasuan baliabide ekonomiko, pedagogiko, formatibo eta pertsonalez hornitzeaz batera.
Ekimen, eskaera eta idatzi haiek ordea, ez zuten erantzunik izan, eta ikasturte berriaren atarian, Hezkuntza Sailak jarrera berberarekin jarraitzen du:
• Sailak ez du argitu aurreikusitako zein eszenatokitan gaudela ulertzen duen ere.
• Sindikatuokin interlokuziorik ez dago. Neurriak aurrera eraman beharko dituzten langileen ordezkariekin ez da bilera bakar bat egon, aldebakarrez prestatu dituen protokoloen berri komunikabideen bitartez izan dugu. Langileon ordezkariak eta ondorioz langileak mespretxatzen ditu etengabe, itunpeko patronalekin bildu den bitartean gurekin bildu gabe ere jarraitzen du eta.
• 2020-2021 ikasturterako aurkeztutako protokoloak oso berandu datoz, hilabeteak izan ditu protokoloa elkarlanean jorratzeko eta azkena langileak ikastetxera bueltatu baina hiru egun lehenago jakinarazi du. Eta, hezkuntza sare guztietarako irizpide komun eta argirik ez dute ezartzen.
• Protokolo hauetan agerian geratzen denez, Sailak osasuna bermatzeko neurrien inguruan berari dagokion ardura ikastetxe eta zuzendaritzen gain uzten du, hauek gerta daitekeen egoerarekiko babes gabe gelditzen direlarik.
• Inprobisazioa da nagusi. Horretaz gain, osasuna bermatzeko hartu beharreko neurriak zein hauek aurrera eraman ahal izateko baliabideetan ez dago zehaztasunik. Ez dio diagnostiko eta plangintza orokor bati erantzuten.
• Abuztuak 28ko prentsaurrekoan, 1.000 irakasleren kontratazioa aukera iragarri zuen sailburuak. Oso kopuru eskasa izateaz gain, berri hau abuztuak 28an presaka emateak, kontratazio prozesuak jada itxita daudenean, ratio jaitsierarik aurreikusi gabe, eta zein irizpideri erantzuten dioten ere argitu gabe, propaganda ariketa huts baten aurrean gaudela ondorioztatzera garamatza. Ez dakigu zein irizpideren baitan egingo diren, noiz egingo diren, ez eta egingo diren ere. Aukera hau gainera irakasleetara soilik mugatzen da, gainerako kolektiboetan ere plantila gehikuntzak erabat beharrezkoak liratekeenean.
• Arrakala sozioekonomiko edo teknologikorik handiena titulartasun publikoko ikastetxeetan egon denean, ez dago ikastetxe hauetarako inolako inbertsio gehigarririk, soilik tablet batzuk.
Sindikatuok behar pedagogikoei erantzungo dion aurrez aurreko ikasturte baten aldekoak gara zalantzarik gabe, bereziki zaurgarriak diren ikasleak babesteko. Hezkuntza gizarterako kohesio tresna bat delako. Argi dago ordea, egoera epidemiologiko kezkagarri batean gaudela, eta horregatik ezinbestekoa da aurrez aurreko itzulera segurua bermatzeko neurri eraginkorrak planifikatu eta hori posible izateko baliabideak jartzea.
Gure eskaerak beraz, ondorengoak dira:
• Hezkuntza Sailak eta baita Patronalek interlokuzioa eta negoziazioa aktibatzea langileon ordezkariokin itzulerari begirako plangintza elkarbanatu, negoziatu eta adosteko, sektorez sektore, kolektiboz kolektibo.
• Ordezkapenak betetzea lehenengo egunetik lanpostu guztietan
• Ikasleen ratioak jaistea: ◦ Ikasgeletan pertsonako 3m2 izatea, 1,5m-ko segurtasun distantzia eta espazio okupazio egokia bermatzeko; beti ere ikasgeletan 10-15 ikasleko gehienekoarekin.
• Garbiketako ratioak egokitu eta metrajea zehaztea. Langile propio gehiago kontratatu, azpikontratazioari mugak jarriz.
• Jantoki zerbitzua ikasle guztientzat bermatzea; distantziak mantentzeko beharrezko neurriak hartuz eta berrantolatuz, ratioak egokituz eta lanpostu guztiak mantenduz.
• Eskola garraioan ere segurtasun eta garbitasun neurriak
• Arrakalak bideratzeko neurriak ezartzea: arrakala pedagogiko, sozial, teknologiko, eta bereziki euskarari dagokionari erantzuteko bitartekoak.
• Curriculumaren egokitzapen eta murriztea, ikasgelan landu beharreko errealitateei arreta jarriz: doluaren tratamendua, irakaskuntza telematikoak sortu duena, etab.
• Zaurgarrienak diren eta osasun arazoak dituzten langileak babesteko neurriak ezartzea, baita egoera honen aurrean kontziliatzeko arazoak izango dituzten langileentzat ere.
• Langileen plantila gehikuntza:
â—¦ Irakasle zein hezitzaile plantila gehitzea aipatutako ratioak betetzeko beharrezko kopuruan.
â—¦ Jarduera osagarrietan beharrezko plantila gehikuntzak: langile propioen kontratazio gehigarriak gauzatzea. Garbiketan garbiketa jarraia bermatzeko, jantokian distantziak bermatu eta arreta egokia emateko, garraio zerbitzuan berdin.
Egoera honen aurrean, EAEko Hezkuntza Sailari ziurgabetasun honekin bukatu eta itzulera segurua, aurrez aurrekoa eta adostua bermatzeko neurri eta irizpide komunak jar ditzaten exijitzen diogu. Horretarako, ondorengo mobilizazio egutegia dugu hezkuntzan ordezkaritza daukagun bost sindikatuok:
Aurrekoaren jarraipena izango den Gobernu bat izango da, eta ez da izango bizi dugun osasun krisia eta, ondorioz, gainean daukagun krisi ekonomiko eta sozialari erantzun egoki bat emateko langileok behar dugun Gobernua. Akordioa eta lankidetzaren beharra hitzetik hortzera erabiltzen duen Gobernua da, baina aldebakartasuna praktikatzen du, negoziazio kolektiboa ukatzen du. Honen adibide da kurtso hasierarekin batera Hezkuntzan gertatu dena, Gobernuak ez baitu inolako borondaterik izan itzulera plan bat adosteko Hezkuntza Komunitatearekin.
Orain arte bezala, Confebasken neurrirako politikak egiten jarraituko du. Enpleguaren egoerak enplegu plan bati buruz hitz egitea eskatzen du. Uztailean Eusko Jaurlaritzako ordezkariekin biltzeko aukera izan genuen eta argi geratu zitzaigun gai honen inguruko inolako konpromisorik ez dutela hartuko.
Zerbitzu publikoak indartzeari begira ere ez dugu erabaki berririk aurreikusten. Pandemia honek agerian utzi zituen Osasungintza sistemaren hutsuneak hasieran, eta ez da inolako erabakirik hartu berau indartzeko. Honen erakusgarri garbiena Lehen Mailako Arretan ematen den egoera da. Zerbitzu publikoetan murrizketak egingo dituen Gobernua izango da, argi utzi baitu ez duela zerga-politika ukitu nahi.
Zaintza sistema publiko bat eraikitzeko apusturik ere ez dugu ikusten. Gobernua ez da gai izan, adibidez, helduen egoitzetan duela hilabete batzuk ikusi genuen egoera ez errepikatzeko neurriak hartzeko. Ez da gai izan egoitzak blindatzeko, eta berriro gaixotasuna sartu da egoitzetan.
Honengatik guztiagatik, etorriko den Gobernu berriarengandik ez dugu berrikuntza handirik espero.
