LABLangile Abertzaleen Batzordeak

Alderdi politiko, sindikatu eta komunikabide euskarafoboak presio antolatua eragiten ari dira administrazioen euskalduntzea ekiditeko; kriminalizazio eta presioen aurrean eragile eta norbanako euskaltzaleak maiatzaren 9an mobilizatzera deitu dute sindikatuek.

Azken hilabeteetan eragile eta sindikatu euskaltzaleen aurkako kanpaina egiten ari dira PSE-EE eta beste eragile euskarafobo batzuk. Eragile hauek iraganeko posizioetan atzera egin dute: uko egin diote administrazioetan eta gizartean hizkuntza eskubideak progresiboki parekatzeari eta euskara gaztelaniaren menpeko hizkuntza gisa betikotu nahi dute.

Orain 40 urte, PSE-EE eta beste eragileak ados zeuden gizartearen euskalduntze progresiboa eman beharrarekin, baina orain, hori gauzatzeko neurriak adosterakoan, beto eskubidea ezartzen dute. Hala egin zuten Hezkuntza Legean euskalduntzea oztopatzen dute A eta B ereduak inposatu zituztenean, eta hala ari dira orain, administrazioetan euskararen eta gaztelaniaren exijentzia progresiboki parekatzea eskatzean. Eragile hauek guztiak euskararen alde azaltzen dira, betiere, gaztelaniaren menpekoa den bitartean.

Kriminalizazio kanpaina horretan kokatu behar dira, besteak beste: administrazioetan hizkuntz eskakizunak kentzeko kanpaina antolatua, epaileen doktrina aldaketa atzerakoiak, Korrikaren aurkako komunikazio kanpaina, LAB eta ELA eremu sozioekonomikoko eztabaida batzordetik kanporatu izana edo, atzo gertatu bezala, PSE-EEk bultzatutako manipulazio kanpaina, EH Bildurekin akordioak egin ez daitezen.

LABen, ELAren eta Steilasen iritziz, kanpaina honek sakoneko eztabaidatik aldentzea dakar, eta, edukiei buruzko eztabaida egin beharrean, eragile euskaltzaleak ustez muturreko posiziotan daudela aditzera ematea, ondoren PSE-EEk eta gutxiengo sindikalak beto eskubidea izan dezaten. PSE-EEk beto eskubide hori gauzatu nahi du gaztelaniaren nagusitasuna betikotzeko.

LABen, ELAren eta Steilasen iritziz Enplegu Publikoaren Legearen baitan hiru printzipio bete behar dira:

• Euskararen eta gaztelaniaren exijentzia parekatzea.
• Parekatze horretarako epemuga eta helburuak zehaztea.
• Zehaztutako epemuga horretan euskararik ez dakiten herri-langile guztiei euskalduntzeko aukera, denbora eta baliabideak eskaintzea.

Proposamen honek hizkuntza eskubideen parekatze progresiboa posible egiten du, euskararik ez dakiten langile guztiei euskalduntzeko aukerak emanez. Soilik horrelako proposamen batek egiten du posible lan eskubide guztiak errespetatzea; hau da, inoren lana arriskuan ez jartzea euskalduntzeko aukera errealak eskainiz eta langileek euskaraz ere lan egiteko eskubidea izatea.

Pasa den asteko Eneko Anduezaren eta asteburuko Mikel Torresen eta PSE-EEren adierazpen guztiek argi uzten dute euskaltzaleen posizio politikoak manipulatzen ari direla. LABek, ELAk eta Steilasek alderdi politikoak deitzen dituzte, eta bereziki EAJ, PSE-EErekiko harremanak hizkuntz eskubideen zapalkuntzan ez oinarritzera.

Azkenik, kriminalizazio eta manipulazio kanpaina honen aurrean euskaltzaletasuna antolatzera deitzen dute LABek, ELAk eta Steilasek, lehenbizi, maiatzaren 9an Bilboko kaleetan eta, ondoren, ekainaren 13an Iruñean.

Negoziazio mahaian ordezkaritza duten sindikatuek (LABek, ELAk, CCOOk eta UGTk) aurreakordioa sinatu dute apirilaren 21ean, besteak beste, 1.500 euroko sektoreko gutxieneko soldata ezartzen duena.

Negoziazioak hilabetez blokeatuta egon ondoren, martxoaren 17ko Greba Orokorra eta gero lortu da aurreakordio hau, datu esanguratsua sindikatuarentzat: “ospatzekoa da sektoreko soldata baxuena 1500 euroren gainetik egotea, eta hau, Martxoaren 17an kalera atera ziren langile guztiei esker lortu dugu”.

Sindikatuaren ustez, aurreakordio berria aurrerapen nabarmena da CCOOk eta UGTk 2022an sinatutako eraginkortasun mugatuko aurreko hitzarmenarekin alderatuta. Hitzarmen horrek, gogorarazi duenez, “sektorea desitxuratu zuen”, gehiengo sindikalak errespetatu ez zituelako eta “beren eskubideen alde borrokan aritu ziren sektoreko langileen gainetik pasatu zelako”.

Testuinguru horretan, LABek bere papera aldarrikatu nahi izan du CCOO eta UGT “beren tokitik mugiarazteko eta negoziazioa baldintzatzeko, aurreko negoziazioetan lortu ez ziren hobekuntzak bermatuz eta patronala deseroso sentiaraziz”.

Hitzarmen berriak eros ahalmena bermatzen du eta soldatak igotzen ditu, igoerak lehen urtean soldata errealei aplikatuz. Gainera, aurreko negoziazioetan ez bezala, urteko lanaldia murriztea lortu da. Bestalde, azkeneko kategoria azken aurrekoarekin parekatuko da, sektorea 1.500 euroren gainetik kokatuz. Neurri horiekin, akordioak lan-baldintzak hobetzen ditu sektore osoan, 2022ko eraginkortasun mugatuko hitzarmena gaindituz.

Hala ere, hobetzeko alderdi garrantzitzuak oraindik falta direla adierazi du LABek, hala nola gaixotasun osagarrien igoera edota antzinatasuna. Horregatik, sindikatuak langile-klasearen baldintzak hobetzeko borrokan jarraitzeko konpromisoa hartu du.

Ibernova 2023an sortu zen, Erresuma Batuko GTO inbertsio-funtsak Ayesako Smart Factory unitatea erosi ondoren — KARTESIA inbertsio-partzuergoarekin batera —, eta bere lehen lan-gatazkari aurre egin behar dio, hainbat hilabetez soldata-baldintzen inguruko desadostasunak izan ondoren.

Egungo Ibernovaren jatorria Ibermaticako Smart Factory unitate zaharra da, industria-enpresa txiki eta ertainentzako soluzioetan espezializatua. 2022an Aiesak Ibermática erosi ondoren, banaketa hori banandu eta atzerriko kapital inbertitzaileari saldu zitzaion, enpresa-egitura berria sortuz.

Ordutik, langileek gero eta ziurgabetasun handiagoa dute. Subrogatutako langileek, teorian, aurreko hitzarmeneko baldintzei eusten dieten bitartean, langile berriak aholkularitzen Estatuko hitzarmenaren pean egiten ari dira, lan-baldintza txikiagoekin. Zergapetze horrek soldata-arrakala handia eta lan-eskubideen arrakala sortzen du enpresa bereko langileen artean.

Hainbat bilera egin dituzte langileen ordezkariek eta Ibernovako zuzendaritzak, langile guztien eskubide-berdintasuna bermatu ahal izango duen enpresa-hitzarmen berri bat idazteko. Enpresak jakinarazi du ez duela asmorik Ibermáticako hitzarmena kontratazio berriei aplikatzeko. LPZk dokumentu bat aurkeztu du hainbat proposamenekin, 4 urterako soldatak eguneratzeko plan bat barne. Zuzendaritzak uko egin dio proposamen horiei buruz hitz egiteari, beste abisu bat eman arte.

Testuinguru horretan, 2026. urtearen hasieran, zuzendaritzak % 1,25eko soldata-igoera planteatu zuen. Igoera hori ez zen nahikoa, argi eta garbi, 2025ean erregistratutako KPIaren % 2,90aren aldean, eta ez ditu kontuan hartzen enpresaren emaitza onak eta plantillak azken urteetan izan duen erosteko ahalmenaren galera. Bi aldeek hainbat bilera egin dituzten arren, enpresa-proposamenak ez dira langileen aldarrikapenetara hurbildu, eta ustezko negoziazio batekin mozorrotu dute inposizioa.

Negoziazioan aurrerapenik ez dagoenez, langileek 2026ko apirilaren 29rako greba-eguna deitzea erabaki dute, hainbat mobilizaziorekin batera, bizitzaren kostuaren bilakaerarekin bat datozen soldata-baldintza bidezkoak eskatzeko.

Deialdia mota horretako lehen mobilizazio kolektiboa da enpresan, eta plantillaren eskaerei erantzungo dien benetako negoziazio-prozesu bat irekitzeko beharra helarazi nahi dio zuzendaritzari. 

Biztanleria Aktiboaren Inkestak langabeziak gora egin duela erakusten digu, lan merkatuaren egoera larri eta kezkagarrian utziz. Hego Euskal Herriko langabezia tasa %8,4koa da urteko lehen hiruhilekoan, azken urtean baino 12.500 langabetu gehiago daudelarik. Hobekuntza puntual batzuk badaude ere –6.500 langile gehiago lanean, 19.000 aktibo gehiago– egiturazko arazoak areagotu egin dira, azken urteko datu tamalgarrienak adieraziz. 

Prekarietateak, halaber, izen abizen zehatzak ditu: langabezia adinaren, jatorriaren eta generoaren arabera banatzen dela aspaldiko premisa da. Eta, urteak daramatzagu salatzen arazoa estrukturala dela. Egiturazko arrakalak ditugu mahai gainean. 

Esan bezala, prekarietateak ez digu denoi modu berean eragiten. Emakumeak gara talde zaurgarrinetako bat. Azken urtean, 16.400 emakume gutxiago daude lanean eta 15.200 emakume gehiago lan bila. Gizonen artean, berriz, 22.900 langile gehiago daude lanean eta 2.600 langabetu gutxiago. Emakumeen langabezia tasa %7,3tik %9,5era igo da, eta aktibitate tasa %52,45ean geratu da (gizonena %60,88). Horrek zera adierazten du: emakumeen ia erdia ez dagoela lan-merkatuan sartuta, bitik bat.

Emakumeez gain, gazteak eta migratuak dira kolpatuenak. Nahiz eta gazteen langabezi tasa jaitsi egin den, 12.500 langabetu gehiago dira (aktibo kopuruak gora egin baitute). Migratuen egoera are zaurgarriagoa da. Arrakala arrazistaren bete-betean gaude: migratuen langabezi tasa %28,3ra igo da. Horien artean, gizonak %21 dira, eta emakumeak % 35,8. Hiru adierazleak uztartuz gero, emakume arrazializatu gazteak dira talde zaurgarriena, sistemaren problematikak agerian utziz. 

Langabeziak sektore bakoitzean izaniko bilakaerari dagokionean, azken urtean gora egin du zerbitzuetan (%16,91ko langabeziarekin), eta bereziki industrian, non langabetu kopurua %31,53 hazi den. Industriaren kasuan, denboraldia da jada horren gainbeheraren ikusle izan garela. Eta, bereziki kezkagarria da etorkizunean izango duen eraginarengatik. Gure jendartean horren ondorioak ikusten hasi gara; Maderas Llodio eta Tubos Reunidos-ekin, enpleguaren defentsan daudelarik.

Gero eta testuinguru ezegonkorragoan gaude, langileria espazio arrotz batean egotera behartzen ari dira. Honen aurrean, borroka sindikalak izan behar du erantzuteko tresna. Kapitalismoa mozorrorik gabe azaltzen den momentu honetan, patronala ezezkoan agertzen da gutxieneko soldataren negoziazioaren aurrean eta instituzioak kudeatzen ari diren alderdiak ere ezezkoa eman dute. Datuek erakusten dute, bizitzaren etengabeko garestitze honetan langile klasea dela kaltetuena. Behin eta berriz azpimarratu dugu langabezia datuek bakarrik ez digutela enpleguaren eremuko argazkiaren berri ematen. Izan ere, enplegu prekarioak egunerokotasunean aurkitzen ditugu, eta halako enplegua edukitzeak ez du bermatzen subjektua pobrezia-ataletik kanpo kokatzea.

Horrexegatik guztiagatik, borroka sindikalaren beharrean erabat sinetsirik, gure aldarrikapen nagusiak kaleetara eramango ditugu. Funtsean, sistema kapitalista heteropatriarkal eta kolonial honi aurre egiteko, lehenik eta behin, gutxieneko soldata eta pentsioa eskatzen dugu, bizitzaren garestitzeari erantzuteko. Zerbitzu publikoak sendotu hezkuntza, osasuna edota zaintza eskubidea bermatzeko. Horrekin batera, etxebizitzaren gaineko espekulazioarekin amaitu, eta trantsizio ekosoziala eta enplegua defendatu. Langile klase osoaren bizi eta lan baldintzak hobetuko dituen bidean gaude.