Udalhitzeko mahaian eta udaletako negoziazioetan aurrerapausorik ez dagoenez, LABek eta ELAk hasita dugun greba dinamikarekin jarraituko dugu.
Udalhitzeko negoziazioak 2 urte beteko dituenean, garrantzizkoak diren eduki batzuetan nabarmen sakontzea falta da, besteak beste, eros ahalmena berreskuratzeko neurri zehatzetan, euskaraz lan egin eta bizitzeko neurrietan, publifikazioetan, azpikontrataturiko langileen subrogazio eskubidean, lanaldia gehiago murriztean eta errelebo kontratuan eta gazteberritze planetan.
EAEko udaletan urte asko daramagu lan baldintzak hobetuko dituen akordio integralik gabe eta ondorioz, udaletako langileon lan baldintzak okertzen doaz etengabe. Duela ia 2 urte Udalhitzeko mahaia eratu zen, 2010etik berriztu gabe dagoen akordioa berritzeko. Bitartean, Udalhitzeko lan-hitzarmenetik kanpo dauden udaletako lan-hitzarmenen negoziazioan ere egoera berdina da, eta ez da egon, orokorrean, akordio integral bat lortzeko lortzeko eta lan-hitzarmena osotasunean berritzeko aukerarik.
LABek eta ELAk EAEko udal sektoreak greba eta mobilizazio dinamika bat martxan jarri genuen apiriletik aurrera; 2 orduko lanuzteak eginez apirilean, eta egun osoko 2 greba deituz maiatzean eta ekainean. Balorazio oso positiboa egiten dugu greba dinamika horretaz, udal langileek haien lan baldintzak hemen hobetzeko grina dutelako. Borrokarako prest dagoen kolektibo bat islatu zen data horietan.
Langileek buruturiko greba, lanuzte eta mobilizazio horien ondorioz alderdi politikoek eduki batzuk mahai negoziatzailera eramatea lortu genuen. Baina, zoritxarrez, borrokan dagoen udal sektorearen aldarrikapen asko ez dira oraingoz mahaira eraman. EAJ, EH Bildu, PSE eta alderdi independienteek ez dute gatazka honi eta lan-baldintzen hobekuntza integralari irtenbidea emateko benetako borondatea erakutsi eta orain arte egin diren mahai negoziatzaileetan ez dira behar besteko aurrera pausuak eman.
Hainbat aldarrikapen oraindik ez daude mahai gainean. Besteak beste: azken urteetan galdutako eros ahalmena berrekuratzeko neurri zehatzak, Euskaraz lan eta bizitzeko neurriak, publifikazioetan azpikontrataturiko langileen subrogazio eskubidea, lanaldia gehiago murriztea, errelebo kontratua eta gazteberritze planak Hala, urte eta erdi baino gehiago negoziatzen egon ondoren, ez dira behar besteko aurrerapenak jasotzen Eudel eta alderdi politikoen proposamenetan. Gainera, uztailaren 6an burutu zen azken mahai negoziatzailetik ez dugu edukietan konponbiderako inolako proposamen berririk jaso.
Gauzak horrela, LABek eta ELAk erabaki dugu geldirik ez geratzea. Eudel eta alderdi politikoak mugiarazi behar ditugu, eta uda aurreko hilabeteetan ikusi den bezala, hori soilik greba eta langileen mobilizazioarekin gertatzen da. Ondorioz, urriaren 8an EAEko udal sektorean egun osoko greba deialdia egingo dugu bi sindikatuok.
Bukatzeko, LABetik eta ELAtik zuzenean interpelatu nahi ditugu EUDEL osatzen duten EAJ, EH BILDU, PSE-EE eta Alderdi Independenteak. Bada garaia negoziaziorako borondatea erakusteko eta udal langileen lan baldintzak haien politiken erdigunean jartzeko.
Langileek zentro hauetako negoziazioa blokeatuta dagoela salatu eta EAErako akordio bat eskatu dute, estatuko hitzarmenaren inposizioa saihesteko.
Patronalak EAE mailan enplegu zentro berezietako lehenengo lan-hitzarmena negoziatzeko aukera ukatzen du. Hori dela eta LAB, ELA eta ESK sindikatuok mobilizazioa egin dugu Bilboko auzitegiaren aurrean.
Agerraldi honen bidez sektoreko langileek jarraipena eman diote joan den martxoaren 14ko mobilizazioari; orduan hemen erabakitako 1.500 euroko gutxieneko soldataren alde egin zen greba orokorraren baitan izan zen. Oraingoan, berriz, protesta etorri da LABek, ELAk eta ESKk patronalaren kontrako salaketaren ondorioz epaiketa egin delako; hiru sindikatuek enpresarioei leporatzen diete 13.000 langile baino gehiagok lan- eta bizi-baldintzak negoziatu eta hobetzeko duten eskubidea urratzea.
Sindikatuok gogorarazten dugu enplegu zentro berezien sektorean aspaldidanik galdegiten ari garela negoziatzeko esparru propiotik sortuko den hemengo hitzarmen bat, bizi duin eta autonomoa garatzeko aukera emango dieten lan-baldintzak izateko.
Gaur egun langileen %80 baino gehiago ozta-ozta iristen da hilean 1.500 euroko soldatara, eta kasu askotan ordainsaria osatzen da Lanbidearteko Gutxieneko Soldataren (LGS) pareraino; errealitate honek agerian uzten du sektorean pairatzen den egiturazko prekaritatea.
Halaber, LABek, ELAk eta ESK-k adierazi dugu herri-administrazioek erantzukizun zuzena dutela kolektibo honen garapenerako beharrezkoak diren lan- eta bizi-baldintzak bermatzerakoan. Haatik, irtenbideak bilatu ordez, administrazioek eredu horri eusten diote, zeinak sektoreko prekaritatea iraunarazten duen.
Gainera, sindikatuok nabarmendu dugu erakundeek bermatu behar dutela langile hauek ohiko enplegua izateko aukera, eta enplegu zentro berezietako jarduera aldi baterako izan dadila, ez behin betiko.
Horregatik, LABek, ELAk eta ESK-k Eusko Jaurlaritzari eta sektoreko patronalei eskatu diegu zinezko gogoeta egin dezatela egungo ereduaren inguruan; negoziazio-mahaia eratu behar da EAEko sektoreko lehen hitzarmena lortzeko.
Joan den ostiralean, lan baldintzak hobetzeko beste aukera bat galdu zen Bizkaiko garraioaren eta logistikaren sektorean. CCOO eta UGT sindikatuek aurrera pausorik ez dakarren hitzarmena sinatu dute berriro, ASETRABI-CEBEK patronalaren aurrean belauniko jarriz eta milaka langileren eskubideak salduz.
LABetik gogor salatu nahi dugu sindikalismo otzan eta salduaren erakustaldi hau, etekin errekorrak dituen sektore batean inola ere nahikoa ez den akordio bat ontzat eman duena.
LABek helburu argiekin ekin zion negoziazioari 2025ean: aurreko hitzarmenetan galdutako eskubideak berreskuratzea, langileen erosteko ahalmenaren galera gelditzea eta 0 miliako banatzaileak hitzarmen honetan barneratzea. CCOO eta UGTk horietako bat bera ere bermatzen ez duen testu bat sinatu dute.
Erosteko ahalmena bermatzen ez duten ogi-apurrak soldatetan
Sinatutako akordioak soldata igoera guztiz eskasak aurreikusten ditu, egungo errealitate ekonomikoari erantzuten ez diotenak: joan den abuztuan, EAEko KPIa %4,3koa izan zen, baina CCOOk eta UGTk soldata igoera hauek adostu dituzte:
• 2025: %1,5eko igoera
• 2026: %3,5eko igoera
• 2027: %3eko igoera
Gainera, berrikuspen-klausula tranpa bat da: 2028an aparteko igoera egongo da 2024, 2025 eta 2026ko KPIen baturak %8a gainditzen badu soilik. Beste behin ere, langileek ordainduko dute inflazioaren zama, patronalak bere etekin-marjinei eusten dien bitartean.
Gure bizitzak jokoan egongo dira: lan-istripuen aurkako neurririk ez
LABek bereziki larritzat eta onartezintzat jotzen du akordio honek lan-istripuen tasari aurre egiteko neurri eraginkor bat bera ere ez jasotzea. Negoziazio honek iraun duen 20 hilabeteetan, 33 profesional hil dira Euskal Herrian gidatzen ari ziren bitartean.
Sarraski honen aurrean, lanaldia 12 ordu baino ez da jaitsiko 2027an (1.712 ordutan geratuko da). Erabateko iseka da gure bizitzak jokoan daudenean.
Zentro logistikoak
Sinadura honekin, CCOO eta UGTk berriro ere bizkarra eman diote zentro logistikoetako langileei, sektoreko kolektibo zigortuenetako eta okerren ordainduenetako bati, hauen lan-baldintza prekarioak iraunaraziz eta inolako hobekuntza errealik gabe.
Patronal aberatsa eta erakundeen laguntzarekin biktimismoa egiten duena
ASETRABI-CEBEKen diskurtso biktimistak gora-behera, Bizkaiko garraioaren eta logistikaren sektorearen egoera ekonomikoa sendoa da. Patronalaren poltsikoak diru publikoz betetzen jarraitzen dute,, honako hauen bidez:
• Inbertsio indartsuak azpiegituretan: Bilboko Portua handitzea, Jundiz finkatzea, Arasurren garapena eta azken bosturtekoan Ezkerraldean eta Meatzaldean sortutako zentro logistiko berriak.
• Babes estrategikoa: Atlantikoko Korridorearen aldeko apustua, Eusko Jaurlaritzaren babesarekin EAE erreferentziako polo logistiko gisa finkatzeko.
• Zuzeneko laguntzak: Deskarbonizaziorako, gasolinarako eta sektorea modernizatzeko erakundeen dirulaguntzak.
LABek eskatzen zituen soldata-igoerak eta hobekuntzak bidezkoak, onargarriak eta guztiz bideragarriak ziren. Ez zegoen amore emateko arrazoi ekonomikorik, CCOO eta UGTren aldetik borondate sindikal falta baizik.
LABek borrokan jarraituko du
Gaur CCOO eta UGTk ordezkatzen duten bulegoetako sindikalismo otzanaren aurrean, LABek konfrontazioarekin eta duintasunarekin duen konpromisoa berresten du. Sektoreko langileek bizi duten errealitatea salatzen jarraituko dugu, batzuei entzuteak min ematen badie ere.
LABek bestelako sindikalismo bat ordezkatzen du: borrokalaria, eraldatzailea eta langile klaseraren aldekoa. Hitzarmen honen sinadura ez da bidearen amaiera, zentro bakoitzean antolatzeko eta borrokatzen jarraitzeko arrazoi bat gehiago baizik.
Asteburuan zerbitzuko guardia-burua Garberako suhiltzaile-etxeko bere bulegotik kanporatua izan zen.
LABetik Garberako suhiltzaile-etxean gertatutakoa salatzen dugu, onartezina baita Gipuzkoako Foru Aldundiko EAJ/PNVko diputatua den Irune Berasaluze eta Donostiako udaleko EAJ/PNVko Martin Ibabe zinegotziaren arteko suhiltzaileen inguruko kontraesanek herritarren kaltetan jokatzea.
Joan den irailaren 4an, ostiralean, Gipuzkoako Foru Aldundiko suhiltzaile zerbitzuko guardia-burua, bere lan-ordutegian zegoela, Donostiako Garberako suhiltzaile-etxean zuen bulegotik kanporatu zuten. Bulegoa uztera behartu zuten. LABek oso larritzat jo du gertatutakoa, eta langile guztien aurrean argi eta garbi salatu du.
Garberako suhiltzaile-etxea Donostiako suhiltzaile zerbitzuaren egoitza da. Eraikina sortu zenean, Gipuzkoako Foru Aldundiak ekonomikoki lagundu zuen, eta garai hartan mahai gainean zegoen Gipuzkoa 20-30 proiektuaren baitan —bi suhiltzaile zerbitzuen bateratzea helburu zuena—, Aldundiko suhiltzaile zerbitzuak bertan kokatu zituen bere komunikazio-zentroa eta guardia-buruaren bulegoa. Ez zen kasualitatea izan. Bi zerbitzuak fisikoki toki berean egoteak koordinazioa, informazio-trukea eta larrialdien aurrean erantzun eraginkorragoa bermatzeko helburua zuen.
Horregatik, LABen ustez ulertezina da orain kontrako norabidean doan erabaki hau hartzea. Are gehiago, guardia-burua larrialdi egoeretan eta, bereziki gauez, erabakiak eta koordinazio-lanak egiteko ardura duen pertsona dela kontuan izanda.
Langile bat bere lanpostutik kanporatzea, eta Gipuzkoako larrialdi zerbitzuko arduradun nagusia koordinazioaren erdigunetik ateratzea, ez da arazo pertsonal bat. Guztiontzako eta, batez ere, herritarren segurtasunerako arazoa da.
LABen ustez, erakundeen arteko desadostasunek edo kudeaketa politikoaren ezintasunak ezin dute larrialdi zerbitzuen funtzionamenduan eragin. Herritarren segurtasunarekin ezin da jolastu.
Horregatik, LABek:
– Gertatutakoaren erantzukizunak argitzeko eskatzen du.
– Erabaki honen atzean dauden arrazoiak langile guztiei azalduak izan daitezela exijitzen du.
– Gipuzkoako suhiltzaile zerbitzuen arteko koordinazioa bermatzeko neurriak har daitezela eskatzen du.
– Eta egoera bideratzeko gaitasunik erakutsi ez duten arduradun politiko eta teknikoek beren erantzukizunak har ditzatela exijitzen du.
LABek ez du onartuko larrialdi zerbitzuen antolaketa eta funtzionamendua erakundeen arteko gatazken menpe egotea. Guztion artean defendatu behar dugu Gipuzkoako suhiltzaile zerbitzu publiko, koordinatu eta eraginkorra eta EAJ/PNVk ere bere ardurak har ditzan exigitzen dugu.
Hezkuntza Sailaren inprobisazioa, arduragabekeria, noraeza, itxurakeria, erabakiak aldebakarrez hartzea eta 2025eko irakaskuntza publikoan mobilizazio eta greba zikloei bukaera eman zieten akordioak bere osotasunean betetzen ez dituela salatzeko elkarretaratzea egin du LAB sindikatuak.
2026/27 ikasturteari hasiera emateko Hezkuntza Sailak Amurrioko Mendiko eskolan egin duen ekitaldiaren harira egin du. Era berean, sindikatuak ikasturte honetarako dituen erronkak azaldu ditu.
Lehenik eta behin, eskola publikoak dituen beharrei lehentasunez erantzutea eskatu du LABek. Horretarako, urtero aurrekontu-proiektuan gutxieneko inbertsioa Barne Produktu Gordinaren %6koa izan beharko litzatekeela azaldu du, Europako batezbestekoarekin parekatuz. Inbertsio horren bidez, besteak beste, azpiegiturak hobetu, eta baliabide pertsonalez hornitu beharko liratekeela adierazi du.
Bestalde, Akordioei esker hezkuntza publikoaren kalitatean aurrera-urrats garrantzitsuak ere eman direla gogorarazi du. Zentzu horretan, zerbitzuaren kalitatea hobetzeaz gain, jaiotze tasaren beherakadaren aurrean enplegu publikoa defendatu eta lanpostuak sortu direla adierazi du, baimen eta lizentzietan aurrerapausoak eman, kasuz kasu, urteko lanaldia murriztu edota soldaten ekiparazioak edo igoerak lortuz, besteak beste.
Alta, Heziketa Berezian hezkuntza zerbitzua berme guztietan emateko ezinbestekoa den baliabideak esleitzeko irizpideen akordioa ez dela garatu salatu du LABek, abenduaren 31n iraungitzen den Heziketa bereziko Lan Hitzarmenean jasotzen bada ere, sailak 2024ko abendutik ahaleginik egin ez duelako. Jardun erdian dauden 300 lanpostu baino gehiago lanaldi osora pasatzeko planik ez dagoela ere salatu du, LABek proposamen zehatzak egin baditu ere.
Data berean iraungiko den Haurreskolak Partzuergo Publikoan 2025ean sinatutako Lan Hitzarmena aitzakiak aitzaki, oraindik ez dela EHAAn argitaratu azaldu du sindikatuak, hori dela eta hezitzaile eta kudeaketa alorreko kolektiboetan lortutako hainbat eskubide ez dira ari betetzen.
Zerbitzuetako langileen kasuan, sukaldari, garbitzaile zein IKTko langileen hitzarmena ez dela da osotasunean garatu dio LABek, besteak beste, sortu behar diren hainbat langile kategoria oraindik ere sortu gabe jarraitzen dute, eta sukaldari eta garbitzaileen LEP deialdiaren agindua negoziazioa bukatu gabe eta aldebakarrez argiratu duela salatzen du LABek.
Hezkuntza Sailaren jarreraren aurrean, aipatutako kolektibo hauei dagokien hainbat afera judizializatu zituen LABek aurreko ikasturtean eta hasi berri den honetan, negoziazioak edukiz bete ezean, ekintzak indartuko dituela baieztatu du sindikatuak.
Irakasleei dagokienez, Hezkuntza Sailak erabilitako irizpide murriztaileen ondorioz, ikastetxeek 2026-27 ikasturtean behar baino baliabide gutxiago jasoko dituztela salatu du LABek. Izan ere, etapa guztietan irakastorduen murrizketak lortu badira ere, ez dute behar besteko inpakturik izan baliabideen esleipenean. Haur eta Lehen Hezkuntzan, irakastorduak 23tik 21era jaitsiko badira ere, ordu-konpentsazioa aldebakarrez eta modu murriztailean aplikatu du Sailak, bigarren urtez. Bigarren Hezkuntzan, berriz, Hezi+ programako irakastorduak ordu osagarri gisa ezarri ditu, eta ez die ikastetxeei gehienezko 18 irakastorduetatik 17ra jaisteko behar adina baliabide eman. Era berean, EHI figura egonkortu bada ere, ikas-talde guztiak kontuan hartu beharrean, Lehen Hezkuntzako 2. mailara artekoak soilik hartu dira kontuan; halaber, Lehen Hezkuntza osoan ratioa 22 ikaslekoa izatea adostu arren, neurri hori lehenengo mailan bakarrik aplikatu dela salatu du LABek. Azkenik, gai horiek judizializatuta daudela gogorarazi du sindikatuak.
LABek Imanol Pradales lehendakariaren egiteko modu berriak sindikatuari aski ezagunak zaizkiola adierazi du; izan ere, mobilizazioen eta greben presiopean baino ez dela mugitzen salatu du. Beraz, foro, negoziazio-mahai eta elkarrizketarako marko ponpoxoak irudikatzeari uzteko, akordioak betetzeko eta eskola publikoaren beharrei erantzungo dieten benetako eduki eta neurriak mahai gainean jartzeko eskatu du sindikatuak, baita alde soziala aintzat hartuko duen benetako negoziazioa egiteko ere. Hitzetatik ekintzetara pasa dadin exijitu dio.
Bestalde, LABek langileen gaia sindikatuokin adostea eskatzearekin batera adierazi du eskola publikoen fusioa ezin dela inolaz erabili eskola publikoak duen perimetroa murrizteko, eskola publikoak ixteko, eta ondorioz, D ereduko ikaspostu publikoak murrizteko.
Kalitatezko hezkuntza publikoa izateko, langileen lan-osasuna bermatzea ezinbestekoa dela gaineratu du LABek. Zentzu horretan ikasle zein langileek egunero jarduten duten azpiegiturak osasuna bermatuko duten espazio seguruak izan behar dira. Larrialdi klimatikoak eragindako muturreko tenperaturek agerian utzi dute eraikinak berriztu edo berriak sortu behar direla, izan ere, badira zenbait zentro guztiz zaharkiturik daudenak eta dituzten instalazioek ez diotela erantzuten neguko hotz zein udako beroari.
Era berean, Hezkuntza Sailak lan-osasunari modu integralean erantzun behar diola adierazi du LABek. Administrazioak 30 urte baino gehiago daramatza prebentzio neurriak bete gabe, eta egun dauden protokoloak ez dira eraginkorrak. Are gehiago, geroz eta sarriagoak diren ikasleen erasoen aurrean, administrazioak prebentzio lana ez betetzeaz gain langileak babesgabe uzten dituela salatu du LAB sindikatuak. Udara honetan unibertsitateko sarrera frogetan gertatutakoa gogora ekarri du LAB sindikatuak, izan ere, Pedrosa sailburuak bere langileak babestu beharrean haien profesionaltasuna zalantzan jarri eta gutxiengo baten pribilegioak defendatu eta hauspotu zituen.LABek langileen lan-osasuna bermatzeko baliabide pertsonalak, formakuntza, ikaspostuen azterketa psikosozialak, azterketa medikuak eta protokolo eraginkorrak exijitu ditu, besteak beste.
Azkenik, Euskara eta euskal kurrikulumean eragiteko urratsak eman daitezen lanean jarraituko duela adierazi du LABek Euskal Eskola Publiko Komunitarioaren bidean. Hau da, burujabea izango den eta sare publiko berri bakar deszentralizatuan antolatuko den hezkuntza eredu propio eta berria sortzea: unibertsala eta doakoa; euskararen murgiltze eta mantentzen ereduan oinarritutakoa; inklusibitatea oinarri izango duena; laikoa; pedagogia feminista bultzatuko duena eta ikastetxeen autonomia eta hezkuntza komunitatearen parte hartzea sustatuko duena.
Hogeita hamar urte pasa dira Irun eta Hondarribiko emakume* batzuek gizonek dituzten eskubide berberak bere egin eta euren herrietako alardeetan parte hartzen saiatu zirenetik, hots, emakumeek* ere jaietan modu aktiboan parte hartu ahal izateko bidea hartu zutenetik.
Ekintza hark pauso bat gehiago ekarri zuen emakumeen* eskubideen aldeko borroka feministan. Argi esan behar delako: emakumeen* parte hartze librerik gabe, jaiak ez dira ez parekideak, ez askeak. Kaleak emakumeenak* ere badira, horregatik, egunerokoan eta jaietan libre izateko eta ibiltzeko emakumeen* eskubide osoa aldarrikatzen dugu. Ezin dugulako onartu halako diskriminaziorik espazio publikoan, ezta emakumeen* aurkako halako biolentziarik ere.
Hogeita hamar urtez ukazio, gatazka, biolentzia, irain eta ezeztatze politikoa ezagutu dugu eta, oraindik ere, ez da konponbidearen bidean jarriko gaituen ekinbide argirik egin Irunen. Hondarribian ere ekimenak ez dira sekulakoak izan, hala ere, azken urteetan izan den udal gobernu berriak aurrerapauso txikiak egin ditu. Hala ere, Alarde baztertzaileak, eta horiek babesten dituzten alderdi politiko eta enparauak, emakumeak* espazio publiko eta politikoan normaltasunez aritzearen kontra dabiltza urterik urte. Esku-hartze garbirik egon ez izana, bere horretan, emakumeen* zapalkuntzari gorazarre egitea da eta, beraz, klase zapalkuntza betikotzea. Aldiz, Irunen ez bezala, Hondarribian aldaketarako zenbait urrats izan dira azken hiru hamarkadetan borrokan aritu diren emakumeei* esker.
2023ko Udal eta Foru hauteskundeen ondoren, Hondarribian, EAJren gotorlekua izan den herrian, aldaketarako aukerak zabaldu ziren. Hala ere, balizko normaltasun baterako bidean urrats txikiak eginagatik ere, azken asteetan jasotako berriek argi utzi dute, aurtengoan ere, mugimendu feminista dela, oraindik ere, eraldaketaren ikur nagusi eta bakarra. Zentzu horretan, LABek Jaizkibel konpainiari elkartasun osoa helarazi nahi dio. Era berean, ekidinezina den parekidetasuneranzko bidean trabak jartzen dituzten ente erreakzionarioen jarrera baztertzaileei gaitzespen gogor eta irmoa egin nahi die LABek.
LABek argi du aldaketa bazterketa sustatzen duten horiek egin behar dutela eta, haien jarrerak berdina izaten jarraitzen badu, mugimendu feministaren koordenadetatik abiatutako esku-hartze instituzional irmoa egon behar dela. Beraz, eskaera zehatza egin nahi du LABek: alardea udalak antola dezan bidea berreraiki beharra dago eta, era berean, feminista bilakatzeko behar beste baliabide jarri behar dira.
Instituzioei ahoa betetzen zaie berdintasun politikak sustatzen dituztela esatean. Ordea, halako praktika baztertzaileen aurrean ez dute behar adinako adore eta konpromiso politikorik adierazten.
Lortutako aurrerapenak eta askatasunak arriskutan diruditen garai nahasiotan, udal alarde publiko eta feminista bakarraren alde antolatzen eta borrokatzen dabiltzanei eta, bereziki, Jaizkibel Konpainiaren sortzaile eta bultzatzaileei gure eskerrik beroenak helarazi nahi dizkiegu. Ez gaude lanean, etxean, kaleetan, jaietan ezta alardean ere bazterkeriarik onartzeko prest!
2026/2027 ikasturte berriari ekin diogu eta Nafarroako hezkuntzako langileak gogotsu daude parean ditugun erronka guztiei aurre egiteko. Edonola ere, berriz ikus dezakegu Hezkuntza Departamentuak bere horretan jarraitzen duela, lehengo lepotik burua: langileei entzungor egitea, elkarrizketarik eza, harrokeria eta argitasun falta besterik ez.
LABek oso argi du: neurri eraginkorrak behar ditugu, hitzetatik harago. Hezkuntza publikoa indartu beharra dago; 0-3 zikloaren publifikazioaren bidean Nafarroako Haur Hezkuntzako lehenengo lan hitzarmena lortu behar da eta ikastoletan lan hitzarmena berritu eta ekiparazioa lortu. Era berean, ratioak jaitsi behar dira, unitate guztiak mantendu lanposturik ez galtzeko eta euskararen zabalpenaren kontrako neurriak eten behar dira (Lanbide Heziketan, Haur Eskoletan, Ikastoletan, NUPen…).
Gimeno kontseilariak ratioen jaitsiera markatu du aurten lehentasun gisa. Askotan entzun behar izan dugu nola botatzen dituen, batere lotsatu gabe gainera, hamaika astakeria: ratioen jaitsierak ez duela orokorra izan behar edo jaisteak berak ez duela hezkuntza kalitatea hobetzen besteak beste.
Hamaika mobilizazio eta greba egin dugu eta, sortutako presioaren ondorioz, lortu dugu Gimeno kontseilariak bere diskurtsoa aldatzea. Bada garaia hitzetatik ekintzetara pasatzeko, eta horrela exijitzen diogu Hezkuntza kontseilariari. LABek urte luzeak daramatza hezkuntza kalitatea hobetzeko, ikasleen beharrei aurre egiteko eta irakasleen lan gainkarga arintzeko funtsezko neurria den ratioen jaitsiera aldarrikatzen eta borrokatzen.
Beraz, jarraitu dezagun kalitatezko hezkuntzaren alde mobilizatzen eta borrokatzen. Horretarako, lehen oztopoa gainditu beharra dago, Gimeno kontseilariaren ezintasuna eta gaitasun falta. Ikastetxeetan eta kalean elkar ikusiko dugu.
¡Kalitatezko hezkuntza eta lan baldintzen alde, Gimeno kanpora!
LAB sindikatuak hilabeteak daramatza Lizarrako Osasun Barrutiko Traumatologia Zerbitzuaren egoera monitorizatzen. Bete gabeko guardia-aldiak daude, itxaron-zerrendak handitu dira, hainbat paziente Iruñera bideratu dira eta profesionalen eta herritarren artean gero eta kezka handiagoa dago zerbitzu hori mantenduko ote den. Ezin da onartu Osasun Departamentuak eta Kudeatzailetzak gaur egun ez bermatzea 60.000 biztanle baino gehiagok oinarrizko zerbitzu baten izatea.
Hau ez da lehenengo aldia gure sindikatutik Lizarraldean zerbitzuak mantentzea eta zabaltzea eskatzen duguna, bai eta arreta espezializatu ezin hobea ziurtatuko duen aurrekontu egokia izatea ere. Lizarrako Osasun Barrutiko biztanleek eta profesionalek kanpo kontsulten zentro huts bat baino zerbait gehiago behar dute. Arreta jasotzeko joan-etorri etengabean ibiltzea eta zerbitzuak hiriburuan zentralizatzea ez da egokia inolaz ere, eta mesede egiten die despopulazioari eta ekitaterik ezari.
Argi dago Traumatologia Zerbitzuaren eta Osasun Departamentuaren artean ageriko ezinikusia dagoela eta, ondorioz, etengabeko tentsio hori modu alderdikoi eta interesatuan erabiltzen dute zenbaitek. Halaber, agerikoa da itxaron-zerrendak handitu egin direla eta pazienteak zentro pribatuetara bideratzen direla etengabe. LABetik espero dugu Lizarrako Osasun Barrutiko burutza berriak eta Osasun Departamentuak konpromisoa hartuko dutela osasun arreta egokia bermatzeko eta, lehenbailehen, elkarrizketarako irtenbide bat jartzeko, osasun zerbitzu publikoen funtzionamendu egokia ziurtatu eta finkatzeko. Ez plantillak ez Lizarraldeko bizilagunek ez dute merezi egoera hau.
Jarraian irakur dezakezue Koldo Saenz LABeko Nazioarteko arduradunaren iritzi artikulua.
LAB Cardiffen izan berri da, Eskoziako ordezkaritza batekin batera, Galesko UNDEBek antolatutako topaketa batean, azken honek gonbidatuta. Plaid Cymru alderdi independentistaren sindikalisten sarea da UNDEB, eta modu aktiboan parte hartzen du mugimendu sindikalak bultzatzen dituen borroketan; nagusiki, eskubide parekidetasunaren alde eta faxismoaren eta arrazismoaren aurka.
Cardiffekoa ez zen nazioarteko topaketa soil bat izan. Errealitateen arteko desberdintasunak gorabehera, aukera eman zigun oinarrizko hausnarketak partekatzen ditugula ikusteko; alde batetik, burujabetza eta eraldaketa soziala uztartzeaz, eta, bestetik, sindikalismoak eraldaketa politiko nahiz sozial sakonak bultzatzeko duen ahalmenaz.
Plaid Cymru alderdia Galesko gobernuan dago egun, baina testuinguruk ez du zerikusirik Eskoziako independentismoak 2007an eta 2014ko erreferendumean inguruan izan zuen itxaropenezko giroarekin. Zerbitzu publikoen krisia, aurrekontuen murrizketa, ezinegon soziala eta eskuin muturraren gorakada ditu ezaugarri nagusi, baina baita ezker subiranistaren hazkundea ere, lehen aldiz lehen indarra baita Galesen, Eskozian eta Ipar Irlandan.
Galesen, independentismoak bere nortasun politikoa ardaztu du burujabetzaren, Galesko kulturaren eta hizkuntzaren defentsaren eta ezkerreko proiektu baten arteko konbinazioan. Hizkuntza mugimenduaren muineko elementu politikoa da, topaketan ikusi ahal izan dugunez. Galesaren erabilera normalizatuak burujabetza kulturala berreskuratzea ere langile klasearen emantzipaziorako baldintza dela erakusten zuen.
Hizkuntza, identitatea, burujabetza eta eskubide sozialak ez dira esparru bereiziak. Aitzitik, herrialde burujabe bat eraikitzeko prozesuak lotuta egon behar du bertan bizi diren pertsonen lan eta bizi baldintzen inguruan erabakitzeko gaitasunarekin. Era berean, lan eskubideen eta zerbitzu publikoen defentsak tresna politiko eta ekonomiko propioak behar ditu, gizartearen beharrei erantzuten ez dieten estatu egiturek ezarritako mugak gainditu ahal izateko.
Topaketak proiektu subiranisten eta mugimendu sindikalaren arteko harremana ere jarri du mahai gainean. Galesen ez dago sindikatu subiranistarik, eta sindikalismoa oso lotuta egon da egun lur jota dagoen laborismoari. Horregatik, klase sindikalismo subiranista indartzea funtsezkoa da, prozesu politikoari eduki sozial sendoa emateko eta lan eta bizi baldintza duinak bermatuko dituzten politikekin lotzeko. Galesen subiranismoak egungo testuingurua ezin hobeto ulertu du, auzi nazionala auzi sozialarekin uztartuz herrialdeko indar politiko nagusia bihurtzeraino.
Eskoziako ordezkaritzaren hausnarketak ildo berekoak izan ziren. Topaketan adierazi zuten SNP urteetan gobernuan izateak ekarri duela alderdian gero eta eragin handiagoa izatea enpresa-lobby nagusiek eta politika neoliberalek, eta, beraz, auzi nazionala ezin dela kudeaketa instituzionalera mugatu.
Subiranismoak gehiengoak mobilizatu, eguneroko arazoekin konektatu eta politika neoliberalen aurrean alternatiba sinesgarriak eskaini behar ditu. Horregatik, proiektu subiranistek gai izan behar dute eskubideak bermatzeko, zerbitzu publikoak indartzeko, lan baldintzak hobetzeko, aberastasuna birbanatzeko eta gizarte justuagoak eraikitzeko.
Hiru herrien arteko harremana bereziki baliotsua da. Alde batetik, sindikalismo subiranisten arteko zubiak eraikitzen dituelako; bestetik, iaz Bartzelonan sortu zen Herrien Sare Sindikala indartzen ari garelako; eta, azkenik, Erresuma Batuan eta, beraz, Eskozian, Galesen eta Ipar Irlandan jada ezer ez dela berdina izango lehen pertsonan egiaztatu ahal izan dugulako.
Estrategia komunak artikulatzea ez da ereduak kopiatzea edo errealitate guztietan errezeta berbera erabiltzea; kontua da, bide desberdinetatik, zerbitzu publikoen ahultzearen eta lan eta bizi baldintzen prekarizazioaren aurrean, gure herrietan autodeterminazio eskubidearen aldeko gehiengo sozialak eraikitzeko ditugun esperientzietatik ikastea da.
Urteetan, Eskozia erreferentea izan da bertze mugimendu subiranista batzuentzat, eta gaur egun Galesek gako berriak eskaintzen ditu. Klase sindikalismo independentistaren begiradatik, hausnarketa nagusi bat dakarkigu: ez dagoela burujabetza nazionalik eraldaketa sozialik gabe, eta ez dagoela eraldaketa sozialik burujabetzarik gabe; eraikuntza nazionalak eta sozialak batera egin behar dutela aurrera. Euskal Herri burujabe, sozialista, feminista eta euskalduna amesten dugunok horretan segiko dugu, sindikalismoa horretarako tresnatzat hartuta.
![[IRITZIA]: Irakasgaiak Cardiffetik: burujabetza, klasea eta kultura](https://www.lab.eus/wp-content/uploads/2026/09/Gales-768x385.jpeg "[IRITZIA]: Irakasgaiak Cardiffetik: burujabetza, klasea eta kultura")