Azaroaren 18an, Elgoibarko Egondo enpresako langileek mobilizazio ziklo bat jarri zuten martxan euren enpresa–itunaren negoziaketaren blokeoa dela eta. Gaur ere mobilizazioa egin dute, eta beste horrenbeste egingo dute aste honetako asteazken eta ostiralean ere.
2022ko abenduaren 31an azkenengo enpresa–itunaren indarraldia amaitu zenetik, berau berritzeko negoziaketari ekin zion LAB eta CCOOek osatzen duten Egondoko Langile Batzordeak eta bilerak joan, bilerak etorri, negoziaketak ez du emaitzarik ekarri. Azkenengo hilabetean, gainera, enpresaren jarrera erabat itxi da eta Gipuzkoako metalgintzako hitzarmena aplikatzea proposatu du, lanaldi jaitsierari, KPItik gora lotutako soldata igoerei, bajen osagarriei edo errelebo kontratuei atea guztiz itxiz.
Honen aurrean, langileek 3 kontzentrazio egin zituzten enpresa parean pasa den astean eta, enpresaren jarrera inmobilista aldatu eta berriro negoziaketa erreal batean murgildu ezean, mobilizazioak areagotzeko erabakia hartu dute. Momentuz, beste hiru mobilizazio aurreikusi dituzte aste honetan, lehena gaur bertan, eta hurrengo asteetan asanbladak adostuko du zeintzuk izango diren hurrengo urratsak.
LABetik argi daukagu blokeo egoeraren aurrean langileon mobilizazioa dela tresna garrantzitsuena eta Egondoko langile guztiak deitzen ditugu mobilizazioetan parte hartzera.
Gaur goizean egin den Kontseilu Ekonomiko eta Sozialaren bileran, LABeko ordezkariek salatu dute EAEko gobernu berriaren aurrekontuak langileon parte hartzerik gabe zehaztu direla. Honetaz gain, proposamen zehatzak jasotzen dituen txosten bat helarazi diote Nöel D’Anjou Ogasun sailburuari.
Proposamenen artean daude batetik, zerga sistemaren erreformaren beharra eta bestetik, langileen aldeko politiketarako diru-partidak, honako gaietan, zaintza sistema, osasungintza, hezkuntza, etxebizitza, pentsioak eta trantsizio ekosoziala (ik. atxikitako dokumentua).
Jakina da aurrekontu proiektuak ez direla neutroak, modu desberdinean eragiten baitiete hainbat jendarte talderi edo herritarri. Erroko aldaketarik egon ezean, jendartean eta langilerian ematen diren zapalkuntzak eta pribilegioak mantentzen eta betikotzen dira. Gobernuek, urteroko ariketa honen bidez, politika publikoei eman nahi zaien norabidea zehazten dute. Horrela, inbertsioak non egin behar diren eztabaidatzearekin batera, inbertsio horien norabidea eta lehentasunak finkatzen dituzte.
LABen ustez oso garrantzitsuak dira aurrekontuak: batetik, politika publikoetan ikuspegi feminista, antirrazista eta klasekoan eragiteko baliatu behar direlako; eta bestetik, administrazioak diru publikoarekin egiten duen kudeaketa egokia eta eraginkorra zehaztu behar dutelako. Eraiki nahi den jendarte-eredua definitzen dute, baita herrialde baten aberastasunaren birbanaketa ere. Eta nola ez, diru inbertsioak bezain besteko arreta merezi du diru bilketa ereduak, kapital errenten pribilegioekin amaitzen hasteko abiapuntu izan behar denak.
Aurtengoak, Pradales buru duen gobernu berriaren lehen aurrekontuak dira EAEn. Urkulluren garaiarekiko urruntasuna adierazi nahi izan du Gobernu berriak eta, formetan bada ere, lehenago ukatzen zituen sakoneko arazoak aitortu eta proposamenak egin behar izan ditu; besteak beste, osasungintza publikoan, zaintzan edota etxebizitzan.
LABek adierazi nahi du Urkulluren gobernuak izandako jarrera zuzentzeko erabakia zuzena dela. Urkulluri patronalaren lehendakaria izateari uko egiteko eskaria egin izan zion sindikatu honek. Zoritxarrez, orain arte, Pradalesek, aldaketa estetikoez gain, norabidean ezer gutxi aldatu duela uste du LABek. Lehengo lepotik burua.
Azaroaren 27an bilduko da lehen aldiz CAF taldearen Europako Enpresa Batzordea izango denaren oinarriak adostu beharko lituzkeen negoziazio-mahaia. Bilera hau Beasaingo lantegian egingo da, 10:00etatik aurrera.
Zuzendaritzaren politika espantsionistaren ondorioz, CAFek 12.000 langile baino gehiago ditu Europako 19 lurralde desberdinetan. Enpresaren egoitza nagusia Beasainen dago, eta langile gehienak, 5.000tik gora, Euskal Herrian kokatzen dira. Espainiako Estatuko gainontzeko lurraldeetan, CAFek 2.300 langile inguru ditu, eta Polonian 2.500 inguru. Frantziako Estatuan, CAF taldeak 1.000 pertsona inguru ditu, Suedian bezala; Italian, berriz, 350 langile baino gehiago. Horri gehitu behar zaizkio Alemania, Austria, Belgika, Danimarka, Grezia, Hungaria, Letonia, Lituania, Luxenburgo, Herbehereak, Txekiar Errepublika, Eslovakia eta Errumaniako ordezkaritzak eta filialak.
Horrekin guztiarekin, CAFeko Zuzendaritzarekin Europako Batzordearen osaera eta funtzionamendua negoziatzeaz arduratuko den negoziaketa mahaia Euskal Herriko, Espainiako Estatuko, Poloniako, Frantziako, Italiako, Lituaniako, Letoniako, Txekiar Errepublikako eta Suediako langileen 15 ordezkarik osatuko dute.
LABen ustez, langileon interesak defendatzeko, ezinbestekoa da etorkizuneko foro horretan Euskal Herriak ahots propioa izatea. Ez dago ulertzerik euskal multinazional baten Batzorde Europarrean, euskal langileon ordezkaritza disolbatuta gelditzea estatuen araberako antolaketa huts baten ondorioz. Oraindik eta ulergaitzagoa da hau, langileon gehiengo zabal bat Euskal Herrian egonik.
Prozesu honetan, Espainiako Estatuko sindikatu ofizialistek interes korporatiboak defendatzen dituzte argi eta garbi. Sindikatu txikienen parte-hartzea, estaturik gabeko nazioena edo Komite eredu sozialago bat izatea, oztopo dira sindikatu mota horiek bilatzen dituzten interes propioentzat. Patronalaren interesak ere noski, ez dira bat etorriko era honetako Komite eredu batekin.
LABek Europako Enpresa Batzorde parte-hartzailea, soziala eta internazionalista bultzatuko du, langileon interesak defendatzeko. Bide horretan, CAF taldeko Euskal Herriko, Espainiako Estatuko eta Europako sindikatuekin aliantzak bultzatzen jarraituko dugu.
Horretarako, eskari bana erregistratu dugu EAEko zein Nafarroako lan ikuskaritzetan eta mobilizazioak ere egin ditugu Gasteizen eta Iruñean. Azaroaren 25a da gaur, indarkeria matxisten kontrako nazioarteko eguna.
Gasteizko mobilizazioan izan da Maddi Isasi idazkari feminista, eta adierazi du LABek urteak daramatzala, sindikalismo feministaren bidetik, indarkeria matxista estrukturala dela azpimarratzen eta lan munduan gertatzen diren erasoak salatzeko eta indarkeria mota guztiei aurre egiteko tresnak eraikitzen; urteak, “Lantokiak aske” aldarrikatzen: enpresaz enpresa protokolo eraginkorren alde borrokatzen eta instituzioak interpelatzen, dagokien ardura har dezaten lehen mailakoa izan beharko litzatekeen arazo politiko eta sozial honetan.
Lantokietako indarkeria matxista ezkutuan mantentzen den errealitatea da: lanik gabe gelditzeko mehatxua beti dago horren atzean, eta, horregatik, indarkeria ez da behar beste salatzen ezta aditzera ematen ere. Mehatxuak eta zigorrak askotarikoak dira: kaleratzeak, ordutegi aldaketak, kontziliaziorako neurriak ez baimentzea, lanpostuz inoiz ez aldatzea, lekualdaketak, edukiz hustu lana, emakumeen* lana gutxiestea… Indarkeria matxista dimentsio eta aurpegi ezberdinak dituen zigor-sistema oso bat da; egiturazkoa eta sistema heteropatriarkal kapitalistaren tresna da, emakumeak* menpean mantentzeko.
Lan munduan gertatzen den indarkeriaz aritzea sexu-jazarpenaz, sexuan oinarritutako jazarpenaz edota sexu-orientazioan edo genero-identitate nahiz -adierazpenean oinarritutako jazarpenaz, aritzea da; hau da, kultura patriarkalaren biziraupen mekanismoek hartzen dituzten forma ezberdinez.
• Azken urtean 22.000 emakume inguruk jasan izan dute sexu-jazarpena lan eremuan, iazko urte amaieran Emakundek ateratako Emakumeen aurkako indarkeriaren inzidentziari buruzko datuak EAE-n inkestaren arabera (kasu batzuetan lankideengandik, beste batzuetan nagusiarengandik).
• Sexu-jazarpena jasan duten 5 emakumetik* batek bat lan-eremuan jasan du.
• Hala ere, haietako askok (%72,4k) ez dute enpresan salatu, ondorioen beldurragatik.
Eta non daude instituzioak egoera horren aurrean? Gertatzen den indarkeria hau ez ikusaraztea, tresna eraginkorrak ez jartzea, indarkeria hori ezkutatzea da. Izan ere, ez dago datu horien inguruko erregistrorik, ez zaio jarraipenik egiten, indarkeria matxistaren inguruko inkesta orokorretan ez dira agertzen…
Ez enpresek, ez administrazioak, ezta lan ikuskaritzak ere, ez daukate errealitate horri heltzeko borondate eta jarrerarik. Datuak argiak dira: ez dago egoera hauek salatzeko mekanismo eta tresna eraginkorrik.
Instituzioei, eta, zehazki, lan ikuskaritzari, LABek eskatzen dio indarkeria matxistari aurre egiteko politika eraginkorrak garatzea. Jarrera, sinesmen eta indarkeria matxista guztiei aurre egin nahi diegula esaten dugu lantokietan aske izan nahi dugula aldarrikatzen dugunean, eta azpimarratu nahi dugu borroka honetan jarraituko dugula sindikalismotik fronte guztietan.
Gaur Euskal Herriko Mugimendu Feministak hiri eta herrietan deitu dituen mobilizazioetan parte hartzeko deia ere egin du LABek.
LAB sindikatuak Munduko Federazio Sindikalaren (MFS) Langile Gazteen 4. Kongresuan parte hartu du, azaroaren 22tik 23ra, Marseillan. “Gazte langile antolatuak eta militanteak, lan eta bizitza duin baten alde” lelopean, Kongresuak kontinente guztietako 29 herrialdetatik etorritako 45 sindikatutako ordezkariak bildu ditu.
Munduko testuinguruaren irakurketa Pambis Kyritsis MFSko idazkari nagusiak aurkeztu du. Kyritsisen arabera, mundua inperialismoaren hipokrisia inoiz baino nabarmenagoa den une batean dago, behin palestinar herriaren aurkako genozidioak aurrera egiten duenean AEBren eta Europar Batasunaren babes osoarekin. Hala ere, nabarmendu du MFSk beti jarri duela mahai gainean Palestinako eta eskualdeko gatazkaren funtsezko arrazoia: Israelen okupazio kriminala eta herri palestinarraren eskubideen usurpazioa duela hamarkada askoetatik hona. Bakearen aldeko borrokak, MFSentzat, eduki zehatza du: NATOren desegitea eta herri guztiek beren bidea erabakitzeko duten eskubidea onartzea, inolako esku-hartzerik gabe.
Danimarkako Emil Olsen Gazteriaren Batzordeko aurreko arduradunak langile gazteek aurre egin beharreko prekaritateari buruz hitz egin du, eta krisi kapitalisten inpaktu asimetrikoak nabarmendu ditu, lurraldeari eta sexu-generoari dagokienez. Gero eta flexibilizazio handiagoa, zerbitzu publikoen pribatizazioa, gizarte-politiken eskasia eta sindikatuen kontrako errepresioa, langileek uko egiten diote krisi horien faktura ordaintzeari, eta eutsi egiten diote klaseko sindikatuen orientaziopean. CSIk eta bere sindikatu afiliatuek ordezkatzen duten erreformismo kolaborazionistaren aurkako fronte bat eraikitzeko deia egin du oraindik, eta premiazkoa da langile mugimendua desorientatzeko eta herriaren nahigabea kapitalaren konponbide faltsuetan integratzeko eginkizun koordinatua duela argi uztea.
LABeko ordezkaritza Argitxu Dufau Ipar Euskal Herriko bozeramaileak eta Amanda Verronek Nazioarteko idazkaritzako kideak osatu dute, eta aukera izan dute langile gazteek dituzten erronken azterketa globala egiteko, 2018-2024 aldian Langile Gazteen Batzordearen ekintza ebaluatzeko, 2024-2029 aldirako ekintza-plan bat onartzeko eta datozen 5 urteetarako Batzorde berriaren osaera onartzeko. Hauek dira zeregin hori beren gain hartuko duten herrialdeak: Danimarka, Zipre, Grezia, Italia, Frantses Estatua, Barein, Egipto, Palestina, India, Vietnam, Hegoafrika, Senegal, Brasil, Kosta Rika, Dominikar Errepublika eta Mexiko.
LABen hitzaldian adierazi dute Euskal Herrian langile gazteak behartuta daudela lana eta ikasketak konpaginatzera, zabor-kontratuak izatera, askotan kontraturik gabe lan egitera eta langabezia handieneko sektoreetako bat osatzera, erakunde sozialarekiko beldurrarekin batera, lanpostuak galtzeko ziurgabetasuna dela eta. Euskal gazte mugimendu independentistari ezarri berri zaion errepresioaren berri ere eman du, Poliziaren sarekada lotsagarri baten biktima izan diren bi langile gazteren kartzelatze bidegabea salatzeko herri manifestazioetan. Marseillatik salatu dugu Ernaiko 133 gazteri Mozal Legea aplikatu zaiela, eta 290.500 euroko isunak bota dizkietela.
LABentzat prekaritatea eta euskal gazteriaren aurkako indarkeria egiturazko fenomenoak dira, eta kapital-metaketaren prozesuari eta Espainiako eta Frantziako sindikatu horien politikari erantzuten diote, zeina amore ematean eta itunenean oinarrituta baitagoen. Sindikatuek, batez ere Frantziako Estatuan, ez dituzte nazio zapalduetako sindikatuak aintzat hartu nahi, eta, beraz, boterearen konplize diren ekintza sindikalak erreproduzitzen dituzte. Ezin dugu ulertu gazteen zapalkuntza-prozesua, gazteen etengabeko murrizketatik isolatuta.
Ildo horretan, 4. Kongresuak Gazteriaren Batzorde berriari zeregin argi bat ezarri dio: MFSen zuzendaritza koordinatzea, langile gazteen interes espezifikoak ordezkatuz, klaseen arteko lankidetzari aurre eginez, esplotazioa estaltzeko lan egiten duten sindikatu horien zeregina salatuz eta antolatutako gazteriaren ikuspegiaren arabera sindikatuen klase-orientazioa indartuz.
Horretarako, funtsezkoa da MFSko kide diren sindikatuek gazteak klaseko sindikalismoan integratzea, haien ekarpena baloratzea eta egituretan erantzukizuna ematea. 2025ean, MFSk 80 urte bete ditu eta elkarrekin borrokatzen jarraituko dugu langileen eskubideen alde, justizia sozialaren alde, zapalkuntza eta diskriminazio mota guztien aurka, gerra eta genozidio guztien amaieraren alde eta mundu osoko inperialismoaren aurka. Etorkizuna gazteriari dagokio eta ez kapitalismo heteropatriarkal eta kolonialari. Gora Munduko Federazio Sindikala!
Sakoneko eztabaidari heltzeko borondatearekin batera proposamen zehatzak egiteko prest dagoela azaldu du LABek, langileen aldeko politikak egiteko garaia dela azpimarratuz.
Jakina da aurrekontu proiektuak ez direla neutroak, modu desberdinean eragiten baitiete hainbat jendarte talderi edo herritarri. Erroko aldaketarik egon ezean, jendartean eta langilerian ematen diren zapalkuntzak eta pribilegioak mantentzen eta betikotzen dira. Gobernuek, urteroko ariketa honen bidez, politika publikoei eman nahi zaien norabidea zehazten dute. Horrela, inbertsioak non egin behar diren eztabaidatzearekin batera, inbertsio horien norabidea eta lehentasunak finkatzen dituzte.
LABen ustez oso garrantzitsuak dira aurrekontuak: batetik, politika publikoetan ikuspegi feminista, antirrazista eta klasekoan eragiteko baliatu behar direlako; eta bestetik, administrazioak diru publikoarekin egiten duen kudeaketa egokia eta eraginkorra zehaztu behar dutelako. Eraiki nahi den jendarte-eredua definitzen dute, baita herrialde baten aberastasunaren birbanaketa ere. Eta nola ez, diru inbertsioak bezain besteko arreta merezi du diru bilketa ereduak, kapital errenten pribilegioekin amaitzen hasteko abiapuntu izan behar denak.
Aurtengoak, Pradales buru duen gobernu berriaren lehen aurrekontuak dira EAEn. Urkulluren garaiarekiko urruntasuna adierazi nahi izan du Gobernu berriak eta, formetan bada ere, lehenago ukatzen zituen sakoneko arazoak aitortu eta proposamenak egin behar izan ditu; besteak beste, osasungintza publikoan, zaintzan edota etxebizitzan.
LABek adierazi nahi du Urkulluren gobernuak izandako jarrera zuzentzeko erabakia zuzena dela. Urkulluri patronalaren lehendakaria izateari uko egiteko eskaria egin izan zion sindikatu honek. Zoritxarrez, orain arte, Pradalesek, aldaketa estetikoez gain, norabidean ezer gutxi aldatu duela uste du LABek. Lehengo lepotik burua.
Erreforma fiskalaren iragarpenak izan ziren neurri estetikoetan lehenak. Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan diru bilketa nagusiki langileon bizkarrean zamatzen denez, eraldaketa sakona beharrezkoa dela sarritan adierazi izan dugu gehiengo sozial eta sindikalak. Enpresen irabazietan eta Sozietate Zergan benetan esku hartuta, egoera irauli eta progresiboa den zerga sistemari bide ematea lehentasunezkoa da LABentzat, soilik horrela erantzun dakiekeelako parez pare herri gisa ditugun erronkei.
Alta, fiskalitatean ez da proposatu erreformarik. Albiste bihurtu nahi izan duten neurrien zerrendak ez du sakoneko aldaketarik eragingo. Bada lifting fiskalaz hitz egin duenik ere; erretokeak eta itxurakeria. Josu Jon Imazek eta oro har patronalak pozik jarraitu dezakete EAJ eta PSEk adostu duten eta Aldundietara eramandako proposamenarekin.
Ibilbidean aurrera egin ahala, amerikar estiloan iragarritako gida-lerroen agerraldia izan da hurrengoa, jendarte zibilaren aurreko aurrekontuen aurkezpena. Eragile sindikal eta sozialik ez ordea. Horrela ulertzen omen du gobernu honek parte hartzea, norabide bakarreko espektakulu gisa. Ondoren, sailez sail egindako aurkezpenak. Kontseilari berriak ezagutarazteko asmotik gehiago izan dute aurrekontu prozesuan gardentasun eta zehaztasun ariketa egitetik baino.
Bada, aurrekontu proiektua esku artean duela, partida bakoitza zertara bideratu nahi den eta inbertsioak non egin nahi diren aztertzen ibili da LAB, aurrekontuetan eragin eta langileon aldeko politikak borrokatzeko. Era berean, aurrekontuen harira langileoi dagozkigun gaietan sindikatuokin negoziatzeko eskaria egiten dio LABek Jaurlaritzari.
Eta norabide horretan iragartzen du datorren astelehenean, azaroaren 25ean, langileon aldeko politikak bultzatzeko lehentasunezkotzat jotzen dituen diru-partiden proposamena aurkeztuko diola Noël D’Anjou Ogasun sailburuari EAEko Kontseilu Ekonomiko eta Sozialean. Alta, hauxe da gobernu berriak erantzun beharreko galdera zehatza: Pradales Lehendakaria prest al dago aurrekontuen inguruan langileoi eragiten diguten gaiak sindikatuokin negoziatzeko?
Arabako ostalaritzako langileek lau urte daramatzate hitzarmenik gabe. Lau urte lanaldia murriztu gabe, lau urte soldata-igoerarik gabe eta, beraz, erosteko ahalmena galduta. Lau urte kontziliazio-neurri berririk gabe, baimen berririk gabe.
ELAk, CCOOk eta UGTk plataforma bateratu bat aurkeztu zuten zeinetan hiru puntu baino ez dituzten jaso: soldata (KPI), rider eta pisuko zerbitzarien inklusioa eta 37,5 orduko asteko lanaldia. Hiru sindikatu horiek proposamen hori egin zuten, aldarrikapen eta esparru asko alde batera utzita. Horren ondoren, patronalak proposamen bat aurkeztu zuen azaroaren 14an, erosteko ahalmena bermatzen ez zuena, urteko lanaldia bi orduz murrizten zuena eta aldi baterako ezintasunen osagarria 30. egunetik aurrera izatea proposatzen zuena.
LAB sindikatuan uste dugu lanaldi-murrizketa irrigarria dela, soldata-igoerak ez direla nahikoak eta aldi baterako ezintasunen osagarria ez dela ukitu behar. Gure ustez, hitzarmen duin baten alde borrokatu behar dugu, aurretik aipatutakoaz gain, gutxieneko lanaldi bat ezarriko duena, etorkizunean kolektibitateen balizko hitzarmen bat aplikatzeko bermeak dituena eta kate handien hitzarmenaren funtzionaltasuna barnebilduko duena, besteak beste.
Azken puntu hori nabarmendu nahi dugu; izan ere, kate handien hitzarmenaren funtzionaltasuna sartu gabe, estatalizazioa ahalbidetzen ari da, eta, ondorioz, kate handietako hitzarmeneko langileen (McDonald”s, Taco Bell, KFC, etab.) baldintzek okerrera egitea. Ezin dugu sektorea zatitu, eta uste dugu Arabako ostalaritzako langile guztiok baldintza berdinak izan behar ditugula, enpresa horietako baldintzak okertzeko Espainiako patronalaren amarruak gaindituz.
LABen lehenengo egunetik defendatu dugu mobilizazio bateratuen egutegia prestatzea, sektorearen borroka batasuna bermatuko zuena eta intentsitatea handitzen joango zena. Kontzentrazioekin, propaganda banaketekin eta hainbat ekintzekin hasiko zena, eta, planteatutako helburuak lortu ezean, lanuzteekin edo grebekin jarraituko zuena. Aurretik azaldu dugun bezala, ELAk, CCOOk eta UGTk bi greba-deialdi deitu dituzte abenduaren 5 eta 7rako, eta ez zioten LAB sindikatuari deitu mobilizazio horiek batera egiteko.
Argi dugu mobilizazioak egin behar direla hitzarmen duin bat lortzeko, eta egokiena sektoreko sindikatu guztien batasuna bermatuko zuen planteamendu bat izango litzatekeela. Azaldutako guztiagatik, LABetik bi borroka eta desnormalizazio egunetara deitzen dugu abenduaren 5ean eta 7an, eta bi egun hauetan grebak ere deitzen ditugu, sektoreko langile guztiei bi borroka egun hauetan parte hartzeko aukera eskaintzeko helburuarekin eta sektorea ez zatitzeko helburuarekin.
Gaur egin duen agerraldian LAB sindikatuak jakinarazi du 2024an zenbatuta zeudenak baino 5 langile gehiago hil direla. Hala, aurten, azken urteetako tasa guztiak apurtu ditu Nafarroak, 2024 honetan dagoeneko 26 lan heriotza izan baitira. Egoera larri horren aurrean, LABek uste du Elkarrizketa Sozialaren Kontseiluak barnebiltzen dituen CEN patronaleko enpresarien, eta UGT eta CCOO sindikatuen interes korporatiboak ezin direla jarri langileon osasunaren eta bizitzaren gainetik eta, ondorioz, Gobernuari exijitu dio Nafarroako Lan Osasuneko Kontseilua aktibatzea, bertan egoera zuzentzeko beharrezkoak diren neurriak har daitezen.
2024a urte latza izaten ari da Euskal Herrian lan istripuei dagokionez, baina bereziki nafar langileak ari dira egoera hau gogotik ordaintzen. Azken urteetan istripu kopuruetan goranzko joera ikusten ari gara, baita datu ofizialetan ere. Heriotza tasak fluktuazioa jasaten du istripu larrienen artean.
Istripu hilgarrien inguruko datuak jakitea ez da erraza, LABek bere 50.000 afiliaturen sarea erabili ohi du horretarako. Baina afera da Nafarroan ez dutela ofizioz datu ofizialik ematen eta LAB sindikatua NOPLOIko teknikariekin harremanetan jarri behar izaten dela zehaztapenak eskatzeko eta datuak doitzeko. Aurtengo udazkenean, datu doiketa prozesu batean, Nafarroako Gobernuak LABek jakin gabe zituen 5 hildakoren berri eman dio: 4 heriotza ez traumatiko eta traumatiko bat (garraiolaria bolketeak harrapatuta).
Urtero, datu ofizialek argirik ikusten ez dutelako, hainbat istripu geratzen dira ezkutuan eta egoeraren larritasuna ikusita eta gizartearen sentsibilizazioaren beharra atzemanda, datu horiek modu ofizialean argitaratzea aldarrikatzen du LAB sindikatuak.
Bistan da urteetan Nafarroako Gobernuak inplementatu dituen lan osasunerako politikak antzuak eta hutsalak izaten ari direla, gehiago gainera jakinik Nafarroako lan ehuna zerbitzuetara ari dela bideratzen, eta jarduera “arriskutsu” gutxiago dagoela. Plan guztiek porrot egin dute; datuek eta heriotzek hala berresten dute.
LABek behin eta berriz aldarrikatu du patronalak, enpresariek, ez dutela araudia bere borondatez betetzen. Merkea zaiela langileon osasuna eta integritate fisikoa urratzea, azken muturrean heriotza eragin badezake ere. Nafarroako Gobernuak bitartekoak ipini behar ditu enpresariek araudia bete dezaten behingoz. Lan Ikuskaritza propioa behar du Nafarroak, nahikoa ikuskari izanen dituena eta behingoz patronalari araudia betearaziko diona, inpunitatea baztertu eta nafar langileriari osasuna bermatuko diona.
Nafar langileon heriotza etengabea izan arren, Maria Txibiteren gobernua kanpaina kosmetikoetan eta propaganda ariketa den Nafarroako Enplegu Planean katramilatuta dago. Izan ere, Nafarroako Lan Osasuneko Kontseilua blokeatzeko luxua hartu du, CENeko enpresaburuen eta UGT eta CCOO sindikatuen arteko elkarrizketa esklusibo eta antzura mugatzeko.
Jarduteko modu hori ikuspegi guztietatik justifikaezina da, gizartearentzat ulertezina. Eta Carmen Maeztu, Eskubide Sozialetako, Ekonomia Sozialeko eta Enpleguko kontseilariaren eta Iñaki Mendioroz, Ekonomia Sozialeko eta Laneko zuzendari nagusiaren beraien funtzioen utzikeria da.
Beste era batera esanda, lan istripu hilgarriei dagokionez Nafarroako Gobernuak alerta gorria ezarri behar du, eta alerta horrek eskatzen dituen neurriak hartu. Horien artean egoera hau kudeatzeko eskuduntza duen Lan Osasuneko Kontseilua aktibatu, beharrezkoak diren neurriak adostu eta hartu ahal izateko. Hori ez egiteak ekidin daitezkeen nafar langileon heriotza gehiago eraginen ditu.
Ostegun honetan, azaroaren 21ean, LAB sindikatuak hitzarmen kolektiboa sinatu du EAEn telelaguntzako eta jarduera soziosanitario osagarrietako zerbitzu publikoa kudeatzen duen Ilunion sozio-sanitario-Ibermática Aldi Baterako Enpresa Elkartearentzat. Honek 80.000 herritar baino gehiago artatzen ditu.
Negoziazio luzea eta gogorra izan da. Bi enpresaren eta Eusko Jaurlaritzaren aurkako negoziazioa, azken honek pribatizatzen baitu langileek ematen duten zerbitzu publikoa. Hala ere, langile nekaezin eta aktiboek egindako borrokaren ondorioz, hobekuntza oso garrantzitsuak lortu dira:
Soldata-igoera
• Gutxienez % 30,08ko soldata-igoera lortu da. Gainera, KPIari lotutako igoera da, eta hori bermatzeaz gain, erosteko ahalmena benetan berreskuratzea dakar.
• % 30,08ko igoera hori, oinarrizko soldatari ez ezik, soldata-osagarri guztiei ere aplikatuko zaie.
Lanaldi-murrizketa
Urteko lanaldia 1.592 ordukoa izango da, eta orain artekoa ia hiru lanaldi osotan murriztuko da.
Lizentziak, familia-kontziliazioa eta urteko lanaldia doitzeko egunak:
• 12 urtetik 14ra igotzea zaintzagatiko lanaldi-murrizketa.
• Ordaindutako lizentzia guztiak parekatzea ahaidetasun sozial gisa izendatutako pertsonarentzat.
• Malgutasun handiagoa urteko lanaldia doitzeko egunetan.
• Hitzarmen bidez erregularizatzea jaiegun arruntetan lan egiteagatiko konpentsazioa, errege-dekretuaren arabera, LABek aurretik aurkeztutako salaketaren aurrean.
LABen argi dugu lortutako hobekuntza guztiak langileen zati handi batek egindako mobilizazio, greba eta batzarrei esker lortu direla. Borroka honek merezi izan du.
Jakin badakigu oraindik eduki garrantzitsuak daudela lortzeko, eta LABek horiei aurre egiten hasi nahi du. Sindikatu honek argi dauka BetiOneko langileek zerbitzu publikoa ematen duela eta langile publikoak direla.
Gaurtik aurrera, LAB lanean hasiko da langileekin publifikaziorako bidea eta urrats zehatzak adosteko, eta hori onuragarria izango da bai langileentzat bai zerbitzu horren erabiltzaileentzat.
Amaitzeko, LABek bere onespen zintzoa adierazi nahi die lan-baldintza bidezkoagoen alde borrokatu diren pertsona guztiei. Iritzi desberdinak, beti legitimoak eta askotan beharrezkoak izan arren, egindako bidea egin gabe ez ziren hobekuntza garrantzitsu horiek lortuko.
