Giza eskubideen defentsan alderdi politiko eta eragile ezberdinen inplikazioa ezinbestekoa da eta LAB bide horretan gure eskuetan dagoen guztia egingo dugu.
Leku berriak langileentzat ekarriko lituzkeen kalteak ikusita eta enpresak uko egiten ziola lekualdatzeak ekarriko lukeen denbora eta diru galera konpentsatzeari, asanbladak LABek deitutako greba mugagabera jotzea erabaki zuen.
Greba deialdiari esker, enpresaren zuzendaritzak bere planteamendua aldatu eta ordezkari sindikalekin negoziatzeari ekin zion. Aipatu negoziazio mahaian, Zamudiora lekualdatzea gelditzea erabaki zen eta otsailean zehar leku alternatibo bat bilatzea enpresa eta langileen artean. Bilera horren ondoren, bertan behera utzi zuen greba Asanbladak.
Langileek egindako ahaleginari esker, ordezkaritza sindikalak Miribillako aukera jarri zuen mahai gainean. Ikuspuntu ekonomikotik, aukera honek Zamudiokoak ekarriko lukeenaren antzerako aurrezkia ekarriko luke. Era berean, ez da hain lekualdatze traumatikoa langileentzat desplazamendua mugatu egingo delako. Bilbo barruan geratzen da enpresa eta garraio publikoz joan ahal izango da bertara. Gainera, Miribillara lekualdatzeak hobekuntzak ekarriko ditu ordutegi aldetiko malgutasunaren aldetik, Enpresa-batzordeak eta Panda Securityko zuzendaritzak adostu dituztenak.
Langileen batasuna eta ordezkaritza sindikalarengan izan duten konfidantza funtsezkoa izan da enpresa Zamudiora eramateko aldebakarreko erabakia gelditzerako orduan. Pandako langileek erakutsitako tinkotasunak eta denek egin duten ahaleginak erakusten dute posible izaten jarraitzen duela inposizioei aurre egitea. Arrazoia izateaz aparte indarra eta batasuna daudenean, posible da egoera latzei buelta ematea guztion onurarako izango diren zerbait bihurtzeko.
Barne produktu gordinari, enpresa handien irabaziei edo enpleguari lotutako mezu baikor asko entzutzen ari gara, baina lan merkatuko datu hotzak aztertuz gero errealitatea bestelakoa dela argi dago. Egoera sozio-laborala oso larria da. Adibidez, azken urteetan urtez-urte igo egin da oinarrizko gastuei aurre egin ahal izateko RGI edo RIS behar duten herritarren kopurua.
Lan prekarietatea, langile pobreak eta pobrezia orokorrean, ez dira krisiaren ondorio “natural” bat, politika jakin batzuen emaitza baizik. Hain zuzen ere azken urteetan, patronal zein instituzioek, aplikatutako pobretze politikek helburu jakina zuten, hala nola pobreziaren hedapena zabatzea kapitalaren irabaziak handitzeko. Hala nola, lan erreformaren ondorioz gaur egun gero eta gehiago dira enplegua izanda RGIarekin osatu behar izaten dutenak eta bestalde babes soziala suntsitzeak pobrezia betikotzea dakar.
Honen aurrean LABek alternatibak poropsatzen ditu. Lan erreformei aurre egiteko neurriak —35 orduko lanaldia, ordu estrak ezabatzea eta jubilzaio adina aurreratzea—aplikatu ahal izateko tresnak propioak exigitzen ditugu. Bestalde enpleguaren kaskartzea gainditzeko kalitateko enplegua bermatzea beharrezko jotzen dugu, besteak beste 1.200ko gutxieneko soldata ezarriz, hitzarmenen ultraaktibitatea mantenduz edo behin behinekotasuna mugatuz. Azkenik, gaur egun orokortzen ari den babes faltaren aurrean Premiazko Plan bat abiatzea proposatzen dugu. Horrek, gizarte prestazioak hobetuko ditu enpleguaren galerari eta diru-sarreren faltari erantzuteko. Etxebizitza eta elikadurarako eskubidea bermatuko du eta, gizarte eta enplegu zerbitzu publikoak indartuko ditu.
Era berean, salatu nahi dugu langileok lanean jasaten ari garen heriotza guztiek erantzule eta arrazoi agerikoak dituztela. Beste behin gaude azpikontratatutako langile baten heriotzaren aurrean. Azpimarratzekoa da osagai hau 2015 eta 2016an lanean emandako heriotzen erdian egon dela presente. Hortaz, errepikatu egiten da azpikontratazioa-prekarietatea-laneko heriotza lotzen dituen ekuazioa, are gehiago eraikuntza bezalako sektorean. Arlo honetan, eskandaluzkoak dira prekarizazio mailak eta lan-baldintzen kontrol eta jarraipen falta.
Azpikontratak dira lan-baldintzen prekarizazioaren alderdietako bat (zabor kontratutak, aldi-baterakotasuna, kaleratzeari beldurra, etab.). Hauek eragoitzi egiten diete langileei segurtasun neurriak exijitzea euren lanpostua galtzeko beldurrez.
LABen lan-istripuak lakra sozial bat direla uste dugu eta erakunde publiko zein Nafarroako Gobernuaren inplikazioa behar dela hauek erauzteko. Horregatik, “zero tolerantziako” jarrera erakutsi behar dugu laneko istripuen aurrean, enpresen gaineko kontrola handitu edo egun pribatuak diren eta euren lana behar bezala egiten duten Prebentzio Zerbitzuen publifikazioa. Hauek eta beste batzuk ekimen beharrezkoak dira lan-istripuekin amaitzeko.
Horregatik, LABetik deialdia egiten diegu langile guztiei eta herritarrei orokorrean euskal gehiengo sindikalarekin bat mobilizatzera gertakari hau salatzeko. Kontzentrazioa egingo dugu bihar asteazkena, otsailak 24, 18:00etan Barañaingo Udaletxeko Plazan.
Emakume eta gizonen soldaten arteko arrakala ez da gauza berria, baina kezkagarriena arrakala honek krisia hasi geroztik izan duen igoera da. Nafarroako kasuan, gizonezkoek, 2008an, urteko bataz bestekoz, emakumeak baino % 38,6a gehiago kobratzen zuten. 2013an aldiz (2013koak bai dira INEk aurkeztutako azken datu ofizialak), % 43,8a gehiago kobratzen dute. Eta datu hauek EAEra ekarrita, aldea % 29,9koa izatetik %33,6koa izatera pasa dela ikus dezakegu.
Emakumeen soldata %35,6 igo beharko litzateke gizonen soldatarekin parekatzeko.
Aurreko urteko ekainean INEk kaleratutako azken datuetatik, 2013ko datuetatik alegia, hurrengoa ondoriozta daiteke:
Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, emakumeen urteko soldata gordina 7.625 euro gutxiagokoa izan zen, bataz bestez, gizonezkoen urteko soldata gordinarekin alderatuz. Ondorioz, emakumeek %33,6a gehiago irabazi beharko lukete bere lankide gizonezkoen soldata berdina jasotzeko.
Nafarroaren kasuan, emakumeek, bataz bestez, 8.484 euro gutxiago jaso zuten gizonezkoekin alderatuz. Beraz emakumeen soldata gizonen soldatari parekatzeko %43,8a igo beharko litzateke.
Bi datuak kontuan izanda, ozen esan eta salatu dezakegu, Hego Euskal Herrian, gizonen urteko soldata gordina, emakumeena baino 7.807 euro gehiagokoa dela. Edo beste modu batean esanda, emakumeen soldata % 35,6an igo beharko litzateke, bataz beste, gizonezkoen soldatari parekatzeko.
Soldata arrakalaren definizio ofizialera joko bagenu, lan egindako ordu bakoitzagatik jasotzen den irabazi ezberdintasuna neurtu beharko genuke. Lan ordu bakoitzagatik jasotakoari erreparatuz (beti ere soldatapeko lanaz ari garela), EAEn gizonek, bataz bestez, ordu bakoitzeko, emakumeek baino %24,4a irabazten dute. Nafarroan gizonen eta emakumeen arteko aldea %28koa delarik.
Ondorioz, Hego Euskal Herrian gizonek egindako lan ordu bakoitzagatik, emakumeek baino %25,1a gehiago irabazten dute.
Soldata arrakala emakumeek, jendartean zein lan munduan, pairatzen duten diskriminazio estrukturalaren adierazlea.
Emakume eta gizonen soldaten arteko arrakala, gaurko sistema kapitalista patriarkalak ezarri duen sexuen araberako lan banaketaren ondorioetako bat baino ez da. Emakumeoi zaintza eta etxeko lanak egotzi izana, emakumeen lan merkaturatzea oztopatu, eta era berean lan merkatu horretan aitortza eta maila baxuagoko lanetara bideratu gaitu. Oraindik ere emakumeak gara, lan merkatuan lan baldintza prekarioenak eta ezegonkortasuna pairatzen dugunak. Lanaldi partzialen % 77,8a guk betetzen dugu, eta gure behin behinekotasun tasa %27,9koa da gizonezkoena % 22,6ekoa denean. Soldata ezberdintasuna ez da beraz emakumeok lan munduan jasaten dugun diskriminazio bakarra.
Aurrekoa gutxi balitz, aspalditik pairatzen dugun egoera hau, krisiaren testuinguruan eta aitzakipean eman diren langileon kontrako erasoekin bereziki larriagotu egin da. Oro har, langileen soldaten aurka patronalak burutzen ari duen ofentsiba, azken lan erreformak ezarri duen lan harremanen erabateko desoreka eta negoziaketa kolektiborako eskubidea guztiz baldintzatu izana, emakumeon egoera okerragotzea ekarri dute.
Gaur egungo diskriminazioekin amaitu, eta soldatak parekatzeko neurri eraginkorrak ezarri beharrean, soldaten aurkako ofentsiban sakontzea erabaki dutela ikusten ari gara. Lehiakortasuna lan kosteen murrizketan oinarritzea erabaki dute, bide horretan soldatak erasotuz. Pobreziaren etengabeko hedapena ari da ematen, eta desberdintasun sozialak gero eta handiagoak dira ere. Egoera orokorra hau izanik, emakumeon egoera jasanezina da kasu gehienetan. Gure soldatekin eta lan baldintzekin pobreziara kondenatuak izaten ari gara.
Egoera honekin amaitzeko borondate politikoa falta da
Sistema kapitalista patriarkalak ezarritako sexuen araberako lan banaketan oinarritzen den lan harreman eredu batetik, emakume eta gizonen arteko harreman justu eta parekideetan oinarritutako eredu batera egin behar dugu aldaketa. Gaurko menpekotasunezko harremanak gainditu eta lanaren ikuspegi integrala bermatuko duen lan harreman eredua eraiki behar dugu.
Bien bitartean, egun ematen den emakume eta gizonezkoen arteko diskriminazioa gainditu eta soldata arrakala murrizteko neurri eraginkorrak ezartzea posible da, horretarako borondate politikoa balego behintzat. Asko dira hartu daitezkeen neurriak, besteak beste;
– Kalitatezko zaintza bermatuko duten zerbitzu publiko dohakoak
– Bateragarritasuna bultzatzeko neurriak emakumeak lan merkatutik ateratzera bideratu beharrean, hauek merkatuan mantentzearen alde egitea edota lan merkatuan zituzten eskubideen galerarik ez ekartzea behintzat.
– Nagusiki gizonezkoek lanean diharduten sektoreetan emakumeen kontrataziorako neurri zehatzak ezarri (portzentaiak, diskriminazio positiboa, dirulaguntzak …)
– Emakumeei promozionatzeko aukerak bermatuko dizkieten neurriak ezarri (enpresak emakumeei formazioa ematera derrigortzea, formazioa lan orduetan eskaini…)
– Emakumeek egun pairatzen duten lanaldi partzial inposatuen aurrean, emakumeak lanaldi osoz kontratatzea bultzatuko dituzten neurriak ezarri: 35 orduko lanaldia guztiontzat
– Lanbide arteko gutxieneko soldata 1.200 eurotan finkatu
-……
[PDF] Gizon eta emakumeen arteko soldata arrakalarekin amaitzea borondate politiko kontua da
[PDF] Atajar la brecha salarial entre hombres y mujeres es cuestión de voluntad política
![[ARGAZKIAK] Euskal Herria #Abian, #presoaketxera!](https://www.lab.eus/wp-content/uploads/2016/02/materiala_argazkiak_euskalHerria_euskalPresoak_16_02_20etxera_valentziaAzala.jpg "[ARGAZKIAK] Euskal Herria #Abian, #presoaketxera!")
