2026-09-30
HomeEkintza SindikalaEgoera zaurgarrian dauden kolektiboen bizkar egituratzen ari da langabezia, eta prekaritatea, aldiz,...

Egoera zaurgarrian dauden kolektiboen bizkar egituratzen ari da langabezia, eta prekaritatea, aldiz, langile klase osoarengan

Langabeziak behera egin du Hego Euskal Herrian, iaz baino 6.837 langabe gutxiago daudelarik. Hala ere, horietako gehienak emakumeak* dira, eta nabarmentzekoa da gazteei erreparatuz gero, haien kasuan langabeen kopuruak gora egin duela, baita zerbitzu sektorean diharduten migratuenak ere.

Langabezia datuen azterketa bestelako adierazleekin alderatu beharra dago lan merkatuaren benetako argazkia osatzeko. Herritar gehiago lanean egon arren, hainbat kolektiboren baitan langabeziak gora egiten jarraitzen du, lan merkatuaren egoera hobetu ordez, langabeziaren zama egoera zaurgarriagoa duten langileen bizkar egituratuz. Langabeziak behera egin arren, aurreko enplegurik gabeko herritarren kopuruak 0,9 puntu gora egin du pasa den urtetik. Langabetuen gehiengoak, zehazki %58,85, emakumea* izaten jarraitzen du. Pasa den urtetik hona, 25 urtetik beherakoen langabeziak %4,68 egin du gora, bai eta zerbitzuen sektoreko migratuen langabezia kopuruak ere (%3,09 egin du gora). Pasa den urtean baino 13.653 kontratu gutxiago sinatu dira irailean eta horien artean, %72,61 behin-behinekoak izan dira (pasa den urtean baino 1,85 puntu gehiago).

Afiliazioa aztertuz gero, sortzen den enplegua gero eta prekarioagoa dela ondorioztatzen dugu, argi eta garbi. Afiliatu berrien artean, gizonen %79,4k lanaldi osoa duen bitartean, emakumeen* artean %59,2 dira lanaldi osoa dutenak. Lanaldi partzialean dauden afiliatu berrien egoera, aldiz, kontrakoa da. Modu honetan, gizonen %10,7k lanaldi partziala duen arren, emakumeen* artean %25,4koa da proportzioa. Lanaldi partzialean emakumeak* dira nagusi, lanaldi partziala duten afiliatu berrien artean emakumeak* %66,29 baitira.

Kontratu motak aztertzerakoan, aldizkako prekarioak nabarmendu ditu LABek, enplegu prekario zein ezegonkorra hauspotzen duen kontratu mota baita. Afiliatu berrien artean, irailean egin diren aldizkako finkoen artean %81,78 emakumea* izan da. Gogora ekarri behar da joan den maiatzetik abuztura, emakumeen* artean, batez beste aldizkako kontratu finkoen %66,13 eten zirela. Kontratu mota hau sektore feminizatuetan hedatzen ari da: jantokietako hezitzaileak, ikastetxeetako garbitzaileak….

Lan merkatuan prekaritatea egiturazkoa den bitartean, bizitza sostengatzeko beharrezkoak diren zaintza lanak ez daude modu orekatuan banatuta eta emakumeengan* erortzen dira gehienbat. Gainera, inongo aitortza sozial, politiko edo ekonomikorik ez duten lanak dira horiek. Era berean, zaintzarako zerbitzuak gero eta pribatizatuago daude. Horregatik ere, lan eta bizi baldintzen azterketa egiterakoan ezin da langabezia datuen azterketa hutsera mugatu, eta ikusmira zabaldu beharra dago langile klasearen errealitatea ezagutzeko.

LAB sindikatua lan zentroetan, kalean eta eraginkorrak diren bitarteko guztiak baliatuz borrokatzen da langile klase osoaren lan eta bizi baldintzak duinak izan daitezen. Hori dela eta, azaroaren 30ean Greba Orokor Feminista egingo du, Zaintzarako Eskubide Kolektiboa aldarrikatu eta urgentziazko aldaketa batzuk exijitze aldera. Inoiz ez delako berandu, baina denboran gehiago atzeratu ezin daitekeelako. Zaintza eskubide kolektiboaren alde ari da sindikatua, eta horretan jarr

AZKEN ALBISTEAK | ÚLTIMAS NOTICIAS

Langileen aldarrikapenei erantzungo dieten proposamen zehatzak eskatu dizkiogu Osakidetzari

Osakidetzako Zuzendaritzak aurkeztu egin du Mahai Sektorialeko sindikatuei bidalitako proposamena. Lan Baldintzak Arautzen dituen Akordioaren lehen zirriborro bat da eta dokumentuak ez du barneratzen sakoneko gaiei buruzko proposamenik, hala nola ordainsariak, lanaldi murrizketa edo lan kargak.Gai horiek sindikatuon aldarrikapenen artean daude.

Ez dugu onartzen patronalek akordioak ez betetzeagatik langileak kaleratuak izatea

2024ko otsailean Greba Amaierako Akordioa (GAA) sinatu genuen. Hurrengo egunean langileok gure lanpostuetara bueltatu ginen. Baina patronalek ez zuten akordioa bete, fede txarrez negoziatu eta sinatu baitzuten, hau da, sinatutako akordioa beteko ez zutela jakinda. Lehenik eta behin, ez zituzten soldatak eguneratu nahi, gero ez zituzten sortutako atzerapenak ordaindu nahi, eta, ondoren, uko egin zioten ordu bateko eskola ordua murrizteari eta lan pertsonalerako ordu bateko igoera aplikatzeari. Horrenbestez, epaitegietara jotzera behartu gintuzten, sinatutakoa bete zezaten. Hiru aldiz jo behar izan dugu Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusira (EAEAN), eta hiruretan epaileek arrazoia eman digute, argi eta garbi utziz KEk (Kristau Eskolak), AICE-IZEAk eta ikastetxeek bete behar zuten akordioa urratzen zutela. Epaiek patronalek erabili dituzten argudioak desmuntatzen dituzte, honako baieztapen hauek jasotzen baitituzte: 1. Akordioak hitzarmen maila duela, sinatzaileek nahitaez bete behar dutela eta 2024ko otsailaren 5etik, hau da, sinatu zen egunetik aurrera, indarrean zegoela. 2. Itundutako soldata eta lan-baldintzak ez daude finantzaketa publikoari lotuta eta ez daude finantzaketa publikoaren menpe. Zehazki, eskola-orduak ordubetez murrizteko neurriak, adostua eta sinatua dagoenak, bi helburu zituen: 1. Langileen lan-karga izugarria murriztea. 2. Matrikulazioen jaitsieragatik ikasgelak galtzearen ondorioz hurrengo ikasturteetarako aurreikusitako inpaktua eta langileen kaleratzeak murriztea. Izan ere, horrela ahalbidetuko litzateke ikasgelaren bat ixten den ikastetxeetan kaleratzeak saihestea. Nola? Bada, eskola-ordu murrizketa aplikatzearen ondorioz egin beharko liratekeen kontratazio berriekin konpentsatuz. Gainera, ikasgelarik ixten ez den ikastetxeetan kontratazio berriak egongo lirateke, eta Birkokapen Akordioaren bidez, beste ikastetxe batzuetatik kaleratutako langileek lehentasuna izango lukete. Horrela egin behar zen, baina KEk eta AICE-IZEAk uko egin diote. Publikoki esaten dute kezkatuta daudela ikasgelak ixteagatik, baina ez da horrela, beren ez-betetzeekin eta fede txarrarekin 160 kaleratze baino gehiago eragin baitituzte. Joan den ikasturtean 100 langile inguru kaleratu zituzten, eta ikasturte honetan 160 baino gehiago. Ikasgela galtzearen ondoriozko kaleratze “objektiboak” salatuko ditugu, bidegabeko kaleratzeak direla argudiatuz; izan ere, kaleratzea ez da ikasgela galtzeagatik gertatu, baizik eta ikasgela galtzeagatik eta sinatutako irakastordu murrizketa ez aplikatzeagatik. Hau da, patronalek Greba Amaierako Akordioa bete ez izanaren ondorio zuzena da 160 langile baino gehiago kaleratzea, baita horiek birkokatzea oso zaila izatea ere. Gaur, irailak 30, arratsaldez, ikasturte berria ospatuko du KEk Gasteizko San Viator Ikastetxean. STEILASek, CCOOk, LABek eta UGTk garbi dugu ez-betetzeekin eta kaleratzeekin ez dugula ezer ospatzeko, eta bai asko aldarrikatzeko. Hori dela eta, arratsaldean ospakizunaren atarian esango diegu, argi eta ozen, sinatutako akordioa bete behar dutela eta negoziazio mahaira hitzarmen proposamen bat eraman behar dutela, atzerapausorik gabekoa eta GAAn sinatutako eskubide guzti-guztiak jasoko dituena. Eskola-orduen murrizketa eta lan pertsonalerako bost orduak jaso beharko ditu. Horrek, neurri handi batean, gelak ixteagatiko kaleratzeak murriztuko lituzke. 2026ko maiatzean, berriro ere, patronalek seriotasun faltaz eta fede txarrez jokatu zuten. Negoziazio mahaian hitzarmen-proposamen bat aurkeztu zuten, arreta zuzeneko orduak murriztea eta lan pertsonalerako bosgarren ordua ezartzea jasotzen zituena. Bost egun geroago erretiratu egin zuten, baina zer gertatuko litzateke sindikatuek proposamena sinatu izan balute? Jarrera hori errespetu falta ikaragarria da sektoreko 9000 langileekiko. Patronal serioak behar ditugu, sinatzen dutena betetzen dutenak. Horrenbestez, beste behin ere honakoa exigitzen diegu KEri, AICE-IZEAri eta ikastetxe guztiei, aplikazioaren azken arduradunak baitira: 1. Sinatutako GAA osorik betetzea, eskola-orduen murrizketa barne, dagokion konpentsazioarekin. 2. Atzerapausorik gabeko hitzarmen-proposamena aurkeztea eta GAAn adostutako guztia jasotzea. Bide batez, sektoreko ikastetxeen %20 inguru ari dira aplikatzen eskola-orduen murrizketa, Elizbarrutiko ikastetxe guztiak barne. Egin daiteke, baina ez dago horretarako borondaterik. STEILAS, CCOO, LAB eta UGT sindikatuok patronalen ez-betetzeak salatzen jarraituko dugu, GAAn jasotako eta sinatutako eskubide guztiak bete arte.

Enpresaren kudeaketa negargarriak hartzekodunen konkurtsora kondenatu du Olazabal y Huarte

Gasteizko enpresa historikoak itxierari eta 30 lanpostu suntsitzeari egin behar die aurre. Olazabal y Huarte enpresa txarto kudeatua izan da hainbat urtez. Duela urte batzuk,...