Etxebizitzaren eremuan egindako ekintza sindikalari buruzko txostena aurkeztu dugu, hainbat borroketan parte hartzen ari diren maizterrekin batera. LABen beharrezkotzat jotzen dugu etxebizitzarekin arazoa duten langileak antolatu eta politika eraginkorren alde borrokatzea.
Txostena jarraian ikus daiteke:
Etxebizitza eskubidearen merkantilizazioa langile klasearen arazo nagusietako bat bihurtu dela berretsita, LABetik etxebizitza eremuan sindikalismoa egiteko erabakiaren garrantzia azpimarratu dugu ikasturte honetan egindakoaren berri jasotzen duen txostenaren aurkezpenean. Garbiñe Aranburu LABeko koordinatzaile orokorrak eta Endika Perez Ekintza Sozialeko arduradunak hartu dute hitza, hainbat borrokatan parte hartzen ari diren maizterrak alboan zituztela.
“Etxebizitza eskubidea ez da bermatzen, horretarako politika publikorik egin ez delako”, adierazi du Aranburuk, eta salatu du “etxebizitzak duen funtzio soziala alboratu eta merkatuaren esku utzi” dela. “Etxebizitzarako sarbidea zaildu egin da eta lehen mailako arazoa bilakatzen ari da geroz eta langile sektore gehiagorentzat. Arazoa zabaltzen ari da, eta, gainera, generoagatik, jatorriagatik edo adinagatik arrakalak areagotzen dituen eta bidegabea den eredu baten beste adibide bat baino ez da”.
Hori dela eta, Aranburu sindikatuaren zereginez mintzatu da, eta bi egiteko nagusi aipatu ditu: batetik, etxebizitzarekin arazoa duten langileak antolatzea; eta, bestetik, etxebizitza politika eraginkorren alde borrokatzea. Koordinatzaile orokorrak egungo egoera irauli eta etxebizitza eskubidea bermatzeko bi gako azpimarratu ditu: “Epe luzeko begiradarekin batera, lehentasunak jarri eta urgenteak diren neurri zehatzak hartzea”, batetik; eta “etxebizitza merkatu espekulatiboaren logikatik askatzea”, bestetik.
Kontrara, egungo gobernuek, askotariko neurriak iragarri eta etxebizitza larrialdia aitortzen duten arren, “etekin ekonomikoaren asmoa” bere horretan mantentzen dutela salatu du. “Errentismoa zilegiztatu eta elikatzen da horrela, oinarrizko eskubidea bermatzeko neurri sakonik hartu gabe eta etxebizitza sarbidea ukatua duten langileek babesgabe utziz”. Horretarako, Aranburuk azaldu du “ideia interesatu” bat indartu nahi izaten dela: “Eskariaren eta eskaintzaren arten omen dagoen desoreka: eraikuntza enpresen neurrira egindako politiken adibide argia”. Izan ere, eskaintza faltaren markoaren bidez, “eraikuntza ziklo berri bat” sustatzen dela salatu du. Horrekin batera, parke publikoa zabaltzeko behar besteko apusturik ez dela egiten deitoratu du, baita etxejabeei begirako diru laguntzen politika sustatzen dela ere. “Norabide aldaketa da behar duguna”, esan du.
Ondoren, Ekintza Sozialeko arduradunak txostenaren aurkezpena egin du. Batetik, gatazka kolektiboez aritu da Perez; alegia, etxejabe berdineko maizterrek egindako borrokez. Bilbon turistifikazioaren aurka hiru ataritako maizterrek egindakoa aipatu du, zeinak garaipena ekarri zuen eta eraikin horretan pisu turistikoak egitea ekidin baitzen. Une honetan Gasteizen eta Iruñerrian izaera babestua galtzear dauden edo galdu duten etxebizitzetako maizterren borroka erdigunera ekarri du ondoren. 900 etxebizitzari eragiten diote, eta, kasuek ezaugarri berezituak izanagatik, oinarri komuna dagoela azaldu du: “Diru publikoz eraiki eta babestutako etxeak pribatizatzeko arriskuan daude orain. Alokairu prezioak igo dira, eta bizilagunak etxegabetze arriskuan daude”. Egoera horretan, sindikatuak antolatzeko eta borrokatzeko egin dien eskaintzarekin bat egin dute maizterrek, eta sail sindikal gisa ari dira haien etxebizitza eskubidearen alde borrokan, “haien etxebizitzen alde, baina baita orokorrean prezioak jastearen alde eta negozioari amaiera emango dion eredua aldarrikatuz ere”, Perezek nabarmendu duenez.
Babes ofizialeko etxebizitzez gain, gatazka kolektibo gehiago ditugu aktibo LABen. Alquiler Seguroren maizterrak antolatzen jarraitzen dugu, higiezinak egindako abusuzko praktika eta klausulen aurka, lapurtutako dirua berreskuratzeko. Horretarako, alokairu greba egitea da sindikatuaren proposamena, eta dagoeneko dozenaka maizterrek egin dute bat kanpainarekin. Ekintza Sozialeko arduradunak higiezinen papera salatu du, prezioen igoeran eta etxejabeek egindako abusuzko praktiken atzean askotan ageri baita haien eragina. “Alquiler Seguroren praktikak negozio eredu zehatza du atzean: ahalik eta etekinik handiena ateratzea etxebizitzari. Kontratu luzapenei uko egiten dieten etxejabe askok arrazoi horri loturik hartzen dituzte erabakiak, eta horrek erabat babesgabe dauden maizterren etxebizitza eskubidea baldintzatzen du”.
Hamaika dira LABen jasotzen ditugun kontsulta eskariak, eta, horiek artatzeko, aholkularitza kolektiboak egiten ditugu Bilbon, Gasteizen, Iruñean, Donostian eta Debaldean. Arazo zehatz asko gatazka sindikal bihurtzen dira, etxejabeekin negoziazio bide bat ireki eta akordioak lortzeko ekintza sindikala aktibatuta.
Gatazka sindikala aktibatu duten maizterren %50 pertsona migratuak izan dira, eta horien herenak logelekin eta erroldarekin zerikusia duten arazoak bizi izan dituzte. Era berean, kasu guztien erdietan emakumeak* izan dira protagonista. “Gatazken %60 baino gehiago bost etxebizitza baino gutxiago dituzten jabeekin izan dira, eta abusuzko praktika horietan erabakigarria izan da higiezinen edo finka administratzaileen eragina”. Era berean, egoera ohikoenak bi izan direla azaldu du Perezek; fidantzarik ez bueltatzea eta etxejabeari dagozkion mantenu gastuak ez ordaintzea —kasuen %30—, batetik; eta kontratuak ez luzatzea eta horren ondoriozko kaleratzeak, bestetik, izan etxejabeak gehiago irabazi nahi dutenez maizter berriak nahi dituelako edo aldi baterako alokairuan jarri nahi duelako etxea. Gatazka mota horietako bederatzi kasutan maizterrak etxean geratzea erabaki du eta jabearekin negoziazioa irekita akordioak lortu dira, Perezek zehaztu duenez.
