LABLangile Abertzaleen Batzordeak

Akordio honekin maizterren eskubideen aurka egiten dute jeltzaleek, egoera ziurgabean dauden herritarrentzako inolako alternatibarik eskaini gabe. 

EAJk Espainiako Gobernuarekin adostu du etxejabe txikiek egoera zaurgarrian dauden maizterrak etxegabetu ahal izatea. EAJren hitzetan etxejabeek “euren pisuak alokatzeko aukera berreskuratzen dute”, argi erakutsiz etxejabeen interesak jarri dituztela etxebizitza eskubidearen gainetik. 

PP, VOX, Junts eta UPNren aurkako bozkekin Espainiako “ezkutu soziala” bertan behera geratu zela salatu zuen LABek pasa den ostiralean Bilboko Gobernu Delegaritzaren aurrean egindako mobiliazioan. Neurriok, ez nahikoak izanik ere, milaka pertsonen babesgune bakanetakoa zirela adierazi genuen.

Gaurkoan, EAJk egoera zaurgarrienean dauden pertsonen aurkako neurriak adostu ditu Espainiako Gobernuarekin. Izan ere, etxebizitzaren arazoaren oinarrian dago batzuek harekin negozioa egitearen ondorioz langile eta herri sektore gero eta gehiago berau eskuratu ezinik aurkitzen direla da. Prezioak etengabe ari dira gora egiten, eta gero eta zailagoa da etxebizitzara sarbidea zein hau ordaintzea. Honen aurrean, EAJk eskuin muturraren markoa erosi du, erroko arazoa desitxuratuz eta egoera zaurgarrienean dauden pertsonak kriminalizatuz eta etxegabetzeei ateak irekiz. Ikerketa guztiek aditzera ematen duten alokairua ordaintzeari uztea familia eta langileek zailtasun ekonomikoen aurrean hartzen duten azken neurria dela, aurretik bestelako gastuetan murriztuz. EAJ etxegabetzeen alde eta maizterren eskubideen aurka lerratu da, denok etxebizitza bat izateko eskubidearen gainetik jarriz etxejabeek euren pisuak alokatu eta errentak jasotzeko aukera – askotan oso prezio altuetan –. 

Halaber, jakin berri dugu Jaurlaritzak 10,6M euro bideratu dituela 61 gazteren jabetzako etxebizitzen abalerako. Abal hauen bidez 340.000 eurora arteko etxebizitzen erosketa finantzatzen da diru-publikoz, EAEn etxebizitzaren salerosketaren bataz-besteko prezioa 270.525 eurotakoa izan denean 2025 urtean. Horrela etxebizitza garestitzeko abagunea sortzen da abal hauen bidez, zuzenean banketxe eta promotoren poltsikoetara. Gaztelaguni dagokionez 28,2M euro bideratu ziren 2025ean alokairuak ordaintzera, zuzenean etxejabeen poltsikoaetara. Diru-publikoa horrela erabiltzea gazte batzuentzat lagungarria izan badaiteke ere, etxebizitza prezio altuak betikotzen ditu, denon dirua den horrek etxejabeen edota banketxeen poltsikoetan bukatzen duelarik zuzenean. 

LABen ustez agerian geratu da, berriro ere, EAJk patronal inmobiliarioaren interesak defendatzen dituela, eta langileon aurkako etxebizitza politika sustatzen duela. Politika horren ondorioz, etxegabetzeen aurrean babesgabe, etxebizitza parke publiko sendo gabe eta etxebizitza prezioak jaisteko neurri eraginkorrik gabe, gero eta herritar gehiago daude egoera zaurgarrian etxebizitza gatazkaren ondorioz.

Negozioa eten eta prezioak jaisteko etxebizitza-politika da behar duguna, etxebizitzarako sarbidea estrukturalki bermatzeko urratsak emateko, eta diru-publikoa patronalari diru-laguntzak emanez xahutu beharrean, erabilera eraginkor bat egiteko. Langileon aldeko politika publikoak behar ditugu. 

Euskara administrazio publikoetan pairatzen ari den erasoei aurre egiteko eta euskaraz lan egin zein euskaraz artatua izateko eskubidea bermatzeko berme juridikoak aldarrikatzeko dinamikaren barruan, beste mobilizazio aldi bat egiten ari da LAB Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan, ELA eta Steilas sindikatuekin batera. Gaur Nafarroako Gobernuaren aurrean mobilizatu da, atzo Bilboko, Donostiako eta Gasteizko administrazio publiko nagusien aurrean egin bezala.

Administrazio publikoak interpelatzeko mobilizatu da LAB, Nafarroako Gobernua, udalak, ikastetxe publiko, ospitale publiko eta entitate publikoak interpelatzeko. Izan ere, erakunde publiko hauetan euskaraz lan egitea eta zerbitzuak euskaraz jasotzeko eskubideak arrisku larrian daude eta ez daude bermaturik.

Zer esanik ez Nafarroan euskara ofiziala ez den eremuetan. Izan ere, 39 urteko Vascuencearen Legearen inposizio eta zatiketak lehen eta bigarren mailako herritarrak sortzen ditu Nafarroan, lurralde osoan euskara ofizialtasunik gabekoa izateak ondorio larriak sortuz. Horrela bizitokiaren arabera euskaraz artatua izateko eskubidea eman edo kentzea arautzen du legeak.

Hego Euskal Herriko epaitegietan duela lau urtetik hona bultzatu den oldarraldi euskarafoboak euskararen normalizazioa oztopatu du, eta atzera urratsak eragin ditu. Horrela, CCOOk eta UGTk euskararen normalizazioan aurrera egiteko trabak jartzen jarraitzen dute epaitegietan enplegu publikoko hizkuntza gaitasunen kontrako salaketak eginez eta argudio gezurtiak eta guztiz euskarafoboak erabiliz. Bi sindikatu hauek bazka ematen diete epaile euskarafoboei eta PSN-UPN-PP alderdiekin batera euskara bere garairik ilunenetara itzultzea bilatzen dute, euskara frankismo garaietara eraman nahi dute, eremu publikotik ateraz, urratsez urrats.

Hizkuntza eskubideen eta lan eskubideen arteko dikotomia faltsua elikatzen ari dira. Bidea, ordea, euskara gehiago bultzatzea da, Nafarroa osoan euskara ofizial izateko lege berria sortuz; euskarak kohesio sozialerako zubia izan behar du; euskara ikasteko aukerak eskaini behar zaizkie langile guztiei, azpikontratatuak barne, eta ez alderantziz.

Hego Euskal Herriko administrazio publikoetan gaztelaniak dituen eskubide berberak nahi ditu LABek euskararentzat, ez besterik. Nafarroan, hori lortzeko bidean, honakoa da LABek proposatzen duena:

• Euskara ofiziala egingo duen lege berri bat.
• Euskararen kontrako epaiak salatzea.
• Administrazio publikoan euskararen eta gaztelaniaren ezagutzaren beharra parekatzea.
• Erabat euskalduntzeko plangintzak adostea, baliabideak eta epeak adostuz, lanpostuak behar duen ezagutza nahikoa bermatuz eta euskaraz lan egin ahal izateko plangintzak eginez.
• Erabiltzaileek euskara zerbitzu hizkuntza gisa izateko duten eskubidea bermatzea.
• Pribatizatutako-itundutako eremuetan, langileak euskaraz lan egiteko eskubidea eta erabiltzaileek euskaraz artatuak izateko duten eskubidea bermatu daitezen, zerbitzua ematen duten enpresei euskara planak egiteko derrigortasuna ezartzea plegu bidez. Hau da, hizkuntza klausulen bidez.
• Lege berria egon bitartean, euskara ofiziala den eremuetan, erabiltzaileentzat euskara zerbitzu-hizkuntza izateko eskubidea derrigorrez bermatzea. Bestetik, euskara ofiziala ez den eremuetan, euskararen ezagutza meritu gisa ezartzea.
• Lanpostu berri guztiak perfilatuta egotearen bidean, urtero adostea portzentaia bat administrazioan euskara profila duten plaza kopurua handituz.

Horrez gain, aste hauetan Nafarroako Gobernuak langile publikoen estatutu berri baten zirriborroa aurkeztu du, eta bertan ez dira aintzat hartzen aurrez adierazitako aldarrikapenak. Beraz, estatutuan hurrengoa zuzentzea eskatzen dugu: euskaraz lan egiteko eskubidea eta euskara zerbitzu-hizkuntza izateko eskubidea bermatzeko klausulak jasotzea.

Abenduan aurreratu bezala, langileak eta lan zentroak aktibatzen ari da LAB dagoeneko. Atzo eta gaur Hego Euskal Herriko hiriburuetan mobilizatu gara, eta ez gara honetan geldituko. Borroka areagotzera doa LAB.

Azken urteetan datuek erakutsi dute langabezia-tasa jaitsi egin dela Hego Euskal Herrian. Pasa den hilabetetik, ordea, gora egin du % 0,61, joera ahula eta Gabonetako behin behineko kontratu zikloaren menpekoa dela argi geldituz. Hain zuzen ere, gabonetako kontratu fasea amaituta, 137.754 langabetu daude, eta beheranzko joeraren sendotasuna kolokan jartzen ari da. 

Egiturazko arrakalak ditu lan merkatuak, eta gabonetako zikloaren ondoren, okerrera egin du. Egoera hau emakume eta langile migratuen bizkar eraikitzen da bereziki, lan baldintza kaxkarrenak dituzten enpleguetan kateaturik. 

Langabetuen %58,80 emakumeak dira, eta azken hilabetean emakumeen langabezia areagotu egin da (1.639 gehiago), gizonezko langabe kopurua jaitsi den bitartean. Aurreko enplegurik gabeko langabeen artean, emakumeak dira gehiengo nabarmena (% 68,78), eta 25 urtetik gorakoen artean ehunekoa kopurua are eta handiagoa da,% 77,75 hain zuzen ere. Lau emakumetik batek jardunaldi partzialeko kontratua du (% 25,1), gizonezkoen artean portzentajea askoz ere txikiagoa den bitartean (% 11,6). Datu hauek argi uzten dute, genero arrakalak kontratu mota zein lanaldiaren banaketan isla duela, lan baldintza prekarioak nagusituz. 

Langile migratuen artean ere azken hilabetean langabetu kopurua zertxobait igo da, azken urtean zehar jaitsi bazen eren. Bereziki larria da migratuen % 31,35 aurreko enplegurik gabekoak izatea. Era berean, azpimarratu behar da % 52,97ak zerbitzuak sektorean bilatzen duela lana, prekarietatea nagusi den sektorean. Gabonak igarota, zerbitzuetan handitu da langabezia eta horrek eragin zuzena izan du migratuen arteko langabetuen igoeran. 

Industria sektorean langabezia igo egin da (207 langabe gehiago). Hala ere, zerbitzuak sektorean modu nabarmenagoan igo da (1.109 langabe gehiago), gabonak igarota, behin behineko hainbat kontratu eten egin direlako. Era berean, azken urtean langabeziaren gorakada nabarmena egon da aurreko enplegurik gabeko langileen artean, langabetuen % 12,69a izatera iritsiz. 

Afiliazioan hazkundea egon arren, azken hilabetean jaitsi egin da, bereziki zerbitzuak sektorean, 9505 afiliatu galdu baita neguko kontratuen amaieraren ondorioz). Hemen beste joera aldaketa bat atzematen da; izan ere, EAE eta Nafarroan urte bitarteko emakumeen afiliazioa jaitsi egin da, emakumeek lan merkatutik kanpo kokatzeko joeraren erakusle. Urtarrilean sinatutako kontratuen % 75,97 behin behinekoak izan ziren eta jardunaldi partziala % 1,83 igo da. 

Egungo eredu sozioekonomikoak egiturazko ahuleziak ditu eta ziklikotasunaren menpeko merkatua iraunarazten du, prekarietatea egoera zaurgarrian dauden kolektiboetan areagotuz. Krisi garaietan emakumeak dira ondorioak modu gordinenean pairatzen dituztenak, behin behineko kontratuen zein lanaladi partzialen gorakadak erakusten duen bezala. 

Hortaz, lan merkatuan ez dago egiturazko aldaketarik, enpleguaren hazkundea prekarietatean oinarrituta dago, eta langabezia-tasa formalaren hobekuntza zantzuak egon arren, errealitatean arrakalak, prekarietatea eta ezegonkortasuna dira areagotzen ari direnak. 

Beraz, gaurkoa borrokarako deia egiten amaituko dugu, langileon lan eta bizi baldintza duinen aldeko borrokara batzeko gonbita eginez. Horretarako, martxoaren 17an greba orokorra egongo da Euskal Herrian, Lanbidearteko Gutxieneko Soldata duina langile klase osoari ezartzearen alde. 

Langileon aldeko politikak, Madrilek inposatu beharrean, Euskal Herrian hartzearen beharra aldarrikatu du LABek Bilbon; hala nola, etxegabetzeak geldiarazteko neurriak, pentsio justu eta duinak bermatzea eta gutxieneko soldata propioa ezartzea. Neurriok lortzeko eta bertako gobernuak zein patronala mugiarazteko, martxoaren 17ko Greba Orokorrarekin bat egin dezaten dei egin die LABek langileei. 

Hainbat neurri sozial jasotzen zituen Espainiako Lege Dekretuaren aurka bozkatu dute PP, VOX, Junts eta baita UPNk ere. Horrela, egoera zaurgarrian dauden milaka herritar eta familia etxegabetzeko edota oinarrizko hornidurak eteteko arriskuan daude; era berean, kolokan geratu da pentsioen balio handitzea.

LABek salatu du indarrean ziren Madrileko neurriok, oso mugatuak izanik ere, milaka pertsonen azken babesgunea zirela, eta erabaki horiek Madrilen menpe jarraitzeak euskal langileon lan eta bizi baldintzek ziurgabe jarraitzea dakarrela. Eskubide sozialak truke txanpon gisa erabiltzea oso larritzat jo du sindikatuak.

Horregatik, LABek Eusko Jaurlaritza eta Nafarroako Gobernuari Euskal Herrian neurri zehatzak hartu ditzaten eskatzen die, etxegabetze bakar bat ere egin ez dadin eta herritarron lan eta bizi baldintza duinak bermatzeko. Halaber, Euskal Herriko langileak martxoaren 17ko Greba Orokorrera deitu ditu. 

Asteartean Madrilen, milaka herritar etxegabetzeko bidea ireki zen. Etxebizitzaren negozioa lehenetsita, maizterren eta oro har langileon aurkako neurrien kontrako bozkak nagusitu ziren, egoera zaurgarrienean dauden herritarrak jopuntuan jarrita. LABek askotan esana du indarrean egon den “ezkutu soziala” deiturikoa ez dela izan inondik inora nahikoa. Ikerketa desberdinek agerian uzten duten gisara, etxegabetze guztien laurdena edo herena gelditzea lortu da soilik, bereziki emakumeak*, gazteak eta pertsona migratuak eragin larrienekin bizitzera kondenatzen ditu eta okerragoa dena; egiturazkoak izan behar diren neurriak joko parlamentario bilakatu dira. 

Etxebizitzak bizitzeko izan behar dira, ez negozioa egiteko. Izan ere, etxebizitzarena ez da arazo edo kezka soil bat, injustizia sozial ikaragarria baizik. Larrialdi egoera betean bizi gara eta egiturazko neurriak hartu behar dira. Horren ordez, etengabe, nahikoa ez diren eta eskubideak modu partzialean onartzen dituzten lege proposamen eta dekretuak ezartzen aritu da Espainiako Gobernua. Zoritxarrez, eraikuntza ziklo berria ireki eta higiezinen patronalaren aldeko neurri desberdinak lehenetsi dituzte ere bai Pradales zein Chiviteren gobernuek. Errentismoaren alde lerrokatuta jarraitzen dute. 

Eskubide sozialak joko parlamentario bilakatu dira Madrilen, eta horren adibide ere bada pentsioekin gertatzen dena. Truke txanpon bihurtu da eskubide beharko zuena izan, pentsioek balio handitzea besteak beste. Pentsiodunen eros ahalmena ziurtatzea ezin da urtero Madrileko kongresuko bozketen menpe egon. 

Euskal Herrian bizi garen herritar guztiok behar ditugu hemen modu ziur, aske eta duinean bizitzeko oinarrizko baldintza eta eskubideak. Etxebizitzarekin negozioa eten eta prezioak jaisteko neurri politiko eraginkorrak behar dira, etxegabetze guztiak gelditu behar dira, gutxieneko pentsioa bertan osagarritu eta sistema propioa eraikitzeko urratsak eman behar ditugu eta gutxieneko soldata hemen erabaki behar dugu. LABek lorgarriak diren aldarrikapen horien alde borrokara batzeko deia luzatzen die euskal herritarrei, baita bertako gobernuak zein patronalaren jarrera mugiarazteko martxoaren 17ko Greba Orokorrarekin bat egin dezaten ere.