2026-09-30
HomeEkintza SozialaEgoera zaurgarrienetan dauden langile kolektiboetan egin du gora nagusiki langabeziak

Egoera zaurgarrienetan dauden langile kolektiboetan egin du gora nagusiki langabeziak

Ezinbestekoa da kalitatezko enplegua sortzeko politika publikoak garatzea.

Azken hilabeteetan salatu izan dugun moduan dagoeneko langabezia tasa ez da neurgailu fidagarria lan merkatuaren egoera neurtzeko. Enplegu prekarioak biderkatu izanak langileen egoera irakurri ahal izateko langabezia baino elementu gehiago aztertzea eskatzen du. Edonola ere, langabeziak izan duen igoera ikusirik, ezinbestekoa da enplegu prekarioak sortzeak langabeziaren igoeran daukan eragina aztertzea. Izan ere, egoera zaurgarrienetan dauden langile kolektiboen langabeziak egin du gora nagusiki.

Egoera horren aurrean, ezinbestekoa dugu kalitatezko enplegua sortzeko politika publikoak garatzea: Euskal Herrirako gutxieneko soldata bat ezartzetik hasi, langileen artean sortzen ari diren arrakalak ezabatzeko urratsak ematearekin jarraitu edota negoziazio kolektiborako eskubidea urraturik duten sektoreetan eskubidea egikaritzeko pausuak emanaz, etxeko langileak kasu.

Hilabete honetan langabeziak gora egin du %2,45, Hego Euskal Herrian 140.770 langile direlarik lan bila daudenak.

Datuak sakonago aztertuta badira ezberdintasunak langabeziak eragiteko orduan. Langabeziak egoera kalteberena bizi duten langile kolektiboei eragiten die bereziki, lan eremuan bizi duten prekaritate egoeraren ondorio ere badelako ezegonkortasuna eta horren ondoriozko langabezia igoera. Azken hilabeteetan behin baino gehiagotan salatu izan duguna ekarri nahi dugu gaurkoan gogora, sortzen ari zen enplegua prekarioa eta ezegonkorra zela, alegia. Gaurko datuek hori berau berresten dute, izan ere, emakumeen*, gazteen eta langile migratuen langabeziak egin du bereziki gora abuztuan. Sektoreei dagokienez, zerbitzuen sektoreak izan du langabeziaren igoera nabarmenena. Azken urteetan bizitzen ari garen tertziarizazio prozesuak lan prekarioagoa sortzen du, ezegonkorragoa, eta hilabete honetako langabeziaren datuek joera horren arriskua erakusten digu.

Iaz baino 2.948 langabe gehiago badaude orokorrean, horietatik 2.062 emakumeak* dira (%70), eta lan bila izena emanda duten langabeen %59,20 ere emakumeak* dira. Gazteei dagokionez, igoera orokorra bikoiztu du euren langabezia igoerak, pasa den urtetik hona %5,84 igo baita gazte langabeen kopurua. Langile migratuak dira azkenik bataz bestekoaren gaineko langabezia igoera izan dutenak, azken urtean 1.382 migratu gehiago ari baita lan bila.

Afiliazioari dagokionean ere joera bera azpimarratzen dugu: behera egin du orokorrean, eta batik bat emakumeei* eta gazteei eragin die jaitsiera horrek, gazteen artean %8,4 jaitsiz eta emakume* gazteen artean %10,6.

Gainera, iaztik hona sorturiko afiliazio handiena (%89,56) zerbitzuen sektorean izan da, afiliazio osoaren %73ra iritsiz. Euskal Herrian gero eta langile gehiago ditugu zerbitzuen sektorean lanean, sektore industrialen pisua murrizten ari da, eta horrek, tamalez, langileen lan baldintzen prekarizazio batera garamatza.

AZKEN ALBISTEAK | ÚLTIMAS NOTICIAS

Langileen aldarrikapenei erantzungo dieten proposamen zehatzak eskatu dizkiogu Osakidetzari

Osakidetzako Zuzendaritzak aurkeztu egin du Mahai Sektorialeko sindikatuei bidalitako proposamena. Lan Baldintzak Arautzen dituen Akordioaren lehen zirriborro bat da eta dokumentuak ez du barneratzen sakoneko gaiei buruzko proposamenik, hala nola ordainsariak, lanaldi murrizketa edo lan kargak.Gai horiek sindikatuon aldarrikapenen artean daude.

Ez dugu onartzen patronalek akordioak ez betetzeagatik langileak kaleratuak izatea

2024ko otsailean Greba Amaierako Akordioa (GAA) sinatu genuen. Hurrengo egunean langileok gure lanpostuetara bueltatu ginen. Baina patronalek ez zuten akordioa bete, fede txarrez negoziatu eta sinatu baitzuten, hau da, sinatutako akordioa beteko ez zutela jakinda. Lehenik eta behin, ez zituzten soldatak eguneratu nahi, gero ez zituzten sortutako atzerapenak ordaindu nahi, eta, ondoren, uko egin zioten ordu bateko eskola ordua murrizteari eta lan pertsonalerako ordu bateko igoera aplikatzeari. Horrenbestez, epaitegietara jotzera behartu gintuzten, sinatutakoa bete zezaten. Hiru aldiz jo behar izan dugu Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusira (EAEAN), eta hiruretan epaileek arrazoia eman digute, argi eta garbi utziz KEk (Kristau Eskolak), AICE-IZEAk eta ikastetxeek bete behar zuten akordioa urratzen zutela. Epaiek patronalek erabili dituzten argudioak desmuntatzen dituzte, honako baieztapen hauek jasotzen baitituzte: 1. Akordioak hitzarmen maila duela, sinatzaileek nahitaez bete behar dutela eta 2024ko otsailaren 5etik, hau da, sinatu zen egunetik aurrera, indarrean zegoela. 2. Itundutako soldata eta lan-baldintzak ez daude finantzaketa publikoari lotuta eta ez daude finantzaketa publikoaren menpe. Zehazki, eskola-orduak ordubetez murrizteko neurriak, adostua eta sinatua dagoenak, bi helburu zituen: 1. Langileen lan-karga izugarria murriztea. 2. Matrikulazioen jaitsieragatik ikasgelak galtzearen ondorioz hurrengo ikasturteetarako aurreikusitako inpaktua eta langileen kaleratzeak murriztea. Izan ere, horrela ahalbidetuko litzateke ikasgelaren bat ixten den ikastetxeetan kaleratzeak saihestea. Nola? Bada, eskola-ordu murrizketa aplikatzearen ondorioz egin beharko liratekeen kontratazio berriekin konpentsatuz. Gainera, ikasgelarik ixten ez den ikastetxeetan kontratazio berriak egongo lirateke, eta Birkokapen Akordioaren bidez, beste ikastetxe batzuetatik kaleratutako langileek lehentasuna izango lukete. Horrela egin behar zen, baina KEk eta AICE-IZEAk uko egin diote. Publikoki esaten dute kezkatuta daudela ikasgelak ixteagatik, baina ez da horrela, beren ez-betetzeekin eta fede txarrarekin 160 kaleratze baino gehiago eragin baitituzte. Joan den ikasturtean 100 langile inguru kaleratu zituzten, eta ikasturte honetan 160 baino gehiago. Ikasgela galtzearen ondoriozko kaleratze “objektiboak” salatuko ditugu, bidegabeko kaleratzeak direla argudiatuz; izan ere, kaleratzea ez da ikasgela galtzeagatik gertatu, baizik eta ikasgela galtzeagatik eta sinatutako irakastordu murrizketa ez aplikatzeagatik. Hau da, patronalek Greba Amaierako Akordioa bete ez izanaren ondorio zuzena da 160 langile baino gehiago kaleratzea, baita horiek birkokatzea oso zaila izatea ere. Gaur, irailak 30, arratsaldez, ikasturte berria ospatuko du KEk Gasteizko San Viator Ikastetxean. STEILASek, CCOOk, LABek eta UGTk garbi dugu ez-betetzeekin eta kaleratzeekin ez dugula ezer ospatzeko, eta bai asko aldarrikatzeko. Hori dela eta, arratsaldean ospakizunaren atarian esango diegu, argi eta ozen, sinatutako akordioa bete behar dutela eta negoziazio mahaira hitzarmen proposamen bat eraman behar dutela, atzerapausorik gabekoa eta GAAn sinatutako eskubide guzti-guztiak jasoko dituena. Eskola-orduen murrizketa eta lan pertsonalerako bost orduak jaso beharko ditu. Horrek, neurri handi batean, gelak ixteagatiko kaleratzeak murriztuko lituzke. 2026ko maiatzean, berriro ere, patronalek seriotasun faltaz eta fede txarrez jokatu zuten. Negoziazio mahaian hitzarmen-proposamen bat aurkeztu zuten, arreta zuzeneko orduak murriztea eta lan pertsonalerako bosgarren ordua ezartzea jasotzen zituena. Bost egun geroago erretiratu egin zuten, baina zer gertatuko litzateke sindikatuek proposamena sinatu izan balute? Jarrera hori errespetu falta ikaragarria da sektoreko 9000 langileekiko. Patronal serioak behar ditugu, sinatzen dutena betetzen dutenak. Horrenbestez, beste behin ere honakoa exigitzen diegu KEri, AICE-IZEAri eta ikastetxe guztiei, aplikazioaren azken arduradunak baitira: 1. Sinatutako GAA osorik betetzea, eskola-orduen murrizketa barne, dagokion konpentsazioarekin. 2. Atzerapausorik gabeko hitzarmen-proposamena aurkeztea eta GAAn adostutako guztia jasotzea. Bide batez, sektoreko ikastetxeen %20 inguru ari dira aplikatzen eskola-orduen murrizketa, Elizbarrutiko ikastetxe guztiak barne. Egin daiteke, baina ez dago horretarako borondaterik. STEILAS, CCOO, LAB eta UGT sindikatuok patronalen ez-betetzeak salatzen jarraituko dugu, GAAn jasotako eta sinatutako eskubide guztiak bete arte.

Enpresaren kudeaketa negargarriak hartzekodunen konkurtsora kondenatu du Olazabal y Huarte

Gasteizko enpresa historikoak itxierari eta 30 lanpostu suntsitzeari egin behar die aurre. Olazabal y Huarte enpresa txarto kudeatua izan da hainbat urtez. Duela urte batzuk,...