Osasun publikoaren pribatizazioa gero eta handiagoa da. Bizkaian, esate baterako, Osakidetza anbulantziak kudeatzen dituen enpresa pribatuen kontratuez baliatzen da osasun zentroetako langileak bete beharreko funtzio eta lanak ordezkatzeko; zeladoreek burutu beharko lituzketen ardurak kasu, batez ere gaixoen mugikortasun eta lekualdatzeari dagokionez anbulantzietako langileak arduratzen dira.
Era honetako gehiegizko praktikek ondorio ezberdinak dakartzate, bai anbulantzien zerbitzu eta gaixoentzat, baita ere osasun zentruetako langileentzat.
Alde batetik, gaixoen hitzartutako lekualdatze zerbitzua (kontsultak, tratamenduak, ospitale-altak etab.) asko kaltetzen da, kontsultak edo tratamenduak atzeratzen direlako edota ez atenditzera heltzeraino. Kasu horiek, anbulantzietako langileak osasun zentroetan galtzen duten denboraren ondorioz izaten dira, gaixoak alde batetik bestera mugitu behar izaten baitituzte segurtasun, osasun eta legez ere sartu ezin daitezkeen tokietara eramanez; esate baterako, erradioterapiako tratamendu-geletara eta dialisi-geletara. Ospitalizatuak ebakuntza batera esku-ohe batean eramaten diren kasuetan, ordea, anbulantzietako langileek operazioa bukatu arte itxarotera behartuta daude ondoren dagokion leku edo gelara eramateko, osasun zentruko langileen esku hartzerik gabe. Modu horretan, anbulantzia ordubete baino gehiago egon daiteke geldi ospitalean, langilea gaixoa non utzi edota bilatzen egoten baita zentru guztitik.
Beste alde batetik, mota horietako praktikak sustatzeko osasun zentruetako beharginek zuzendaritzako zuzeneko jarraibideak dituzte, anbulantzietako langileak estutzen dituzte gaixoak beraien kabuz mugitzeko dakarren arriskuarekin.
Adibide garbia eta ohiko egoera izaten da anbulantziako behargina pazientearen bila joatea gelara ospitale-alta jasotzean, eta osasun zentrotik eskatzen dute anbulantzietako bi langileren esku egon behar dela pazientearen manipulazioa. Izan ere, zentru barruan anbulantzietako langileak eraman behar dutela manipulatzeko beharrezkoak diren materiala esatera heldu dira).
Oso ohikoa den beste kasu bat da gaixo batekin osasun zentrura heltzen denean kontsulta edota tratamendu batetara, anbulantzietako beharginei behartzen zaiela kontsulatarino edo proba- gelaraino eramatea. Ez hori bakarrik, esku-ohe bat behar baldin bada beraiek arduratu behar dira zentruan bat topatzen eta pazientea kontsulta gunera eramaten. Ondorioz, beste gaixo batengana jo eta alde batetik bestera eramateko denbora galera dakar.
Nabarmena den beste kasu bat eta ohikoagoa da, oraindik, anbulantzietako langilea dialisi-gelera sartu behar denean gertatzen dena; bai Osakidetzan, baita itunpeko zentruetan ere (Dial Bilbo eta Virgen Blanca klinika). Pazientea aulkietatik edo aulkietara mugitzea bitarteko egoki gabe (osasunarentzat suposatzen duen arriskuarekin), batzuetan gaixoa pisura jaso eta janstera laguntzeraino (zentruetako langileen funtzioa).
Gipuzkoa eta Arabako herrialdeetan pentsaezina den praktikak dira, legeak eta logikak esaten baitu zentruetako langileak arduratu behar direla gaixoen mugikortasunaz. Osasun-langileak ez diren Estatutuak hurrengoa dio zeladoreen inguruko 14.2.12. artikuluan: “bere ardura izango da gaixoak lekualdatzea, bai instituzio barruan eta baita anbulantzia zerbitzuan ere.”
Zergatik onartzen dira Bizkaian horrelako gehiegikeriak eta kaltegarriak diren praktikak? Guk badugu erantzuna: era horretan Osakidetzak lanpostuak aurrezten dituelako, kalte handia eragiten dien gaixoen eta beraien senideen kontura, baita ere langileei; gainera, osasun publikoa pribatizatzen jarraitzeko izkutuko era izaten jarraitzen du.