Eusko Jaurlaritzaren hitzarmenetarako gutxieneko soldata proposamenak ez lieke eragingo EAEn lan baldintza okerrenak dituzten langileei, estatuko hitzarmenak dituztenei edo hitzarmenik aplikagarririk ez duten langileei, eta baxuegia da EAEn hitzarmena eguneratua duten langileei eragiteko. Bestalde, dei egin diegu langileei herri ekimen legegilearen aldeko sinadura bilketa azkenean 100.000 sinadurtik gora lortzeko, sinatu dezaten, baita webgunearen bidez ere.
ELA eta LABek bilera izan dute Mikel Torres lehendakariordearekin. Bileran, lehendakariordeak asteazkenean publiko egin zuen gutxieneko soldata proposamena aurkeztu zien EAEko sindikatu nagusiei.
- Azterketa kanpo enpresa batek egin du, eta lan munduaren ezagutza faltak informazioaren interpretazio okerrak eragin ditu. Adibidez, ikerketak nahasten ditu hitzarmen aplikagarriak eta eguneratuak, eta ez ditu bereizten EAEn sinatutako hitzarmenek eta estatuko hitzarmenek jasotzen dituzten soldata igoerak. Hori dela eta, ez da kontuan hartzen EAEn hitzarmen eguneratua daukaten langileei proposamenak ez liekeela eragin handirik izango. 66.000 langilek jasotzen dute hilean 1.385 euro baino gutxiago, eta horietatik 10.000 baino gutxiagok dute EAEn hitzarmen kolektibo eguneratua. Ondorioz, proposamenaren eragina EAEko langileriarengan marjinala izango litzateke.
- Metodologikoki, proposamenak Europako Gutun Sozialak edo zuzentarauek agindutako soldata-tarte txikiena hartu du kontuan; tarte handiagoa hartu izan balu, 250-350 euro handiagoa izan beharko luke. Proposamenak CONFEBASKen interesa bakarrik kontuan hartzen du, eta ez EAEn sinatzen diren hitzarmenak hobetzeari.
- Azterketak ez ditu aintzat hartzen enpresek azken urteetan izandako mozkinak edo langileek eragiten duten produktibitatea, ez eta kohesio soziala edo aberastasunaren banaketa justua helburu dituen ikuspegirik ere.
Oihana Lopetegi, LABeko ekintza sindikaleko eta negoziazio kolektiboko arduradunak, azpimarratu du azterketak garbi erakusten duela EAE-n estatuko gutxieneko soldata baino altuagoa izango den soldata propio bat behar dela, pobrezia eta prekarietateari aurre egiteko eta aberastasuna modu justuago batean banatzeko. Hala ere, azterketa horrek izaera murriztailea duela adierazi du, bai eragin eremuari dagokionez, bai zenbatekoari dagokionez, izan ere, hitzarmeneko gutxieneko soldataz ari baita, eta horrek kanpoan utziko lituzke langile behartsuenak, hala nola hitzarmenik gabekoak edo estatuko hitzarmenen menpe daudenak. Hego Euskal Herrian lan harreman guztiei eragingo dien gutxieneko soldata bat aldarrikatzen dugu, eta hori lortzeko bi bide proposatzen ditugu: patronalarekin materia zehatzeko akordioa edo eskumena lortzeko herri ekimen legegilea. Era berean, zehaztu du proposatutako zenbatekoa ez dela nahikoa bizi baldintza duinak bermatzeko, eta oso langile gutxiri eragingo liokeela planteatutako formulazioak.
Proposamenean sindikatuak eta patronala modu berean interpelatzen dira, eta argi dago patronala dela gutxieneko soldataren negoziazioei bidea itxi nahi diena; berehala mantendu nahi ditu lan harremanak estatalizatuta eta hitzarmenik gabeko eremuak bere horretan. Sindikatuok, aldiz, helburu horiek guztiak lortzeko lanean ari gara, baina Lan Sailak aukera paregabea du patronala modu zuzenagoan interpelatzeko eta baldintzatzeko, eta hori ez dela egiten salatu du.
Azkenik, Confebaski-ri mezu argi bat helarazi nahi izan diogu: gutxieneko soldataren gaia ez dela elkarrizketa sozialeko mahaian negoziatu behar, baizik eta mahai espezifiko bat sortu beharko litzatekeela, herri honetako gehiengo sindikalaren ordezkaritza errespetatuz. Confebaskek kanpo utzi nahi gaitu, eta hori ez dugu onartuko. Gainera, gutxieneko soldataren negoziazioa beste gai batzuekin nahastearen proposamenari dagokionez, argi utzi du LAB ez dela eseriko langileen eskubideak murrizteko helburua duen inolako markotan.
Gainera, aurretik egindako ekarpenez gain, Eusko Jaurlaritzari helarazi diogu:
- 2022an egindako azterketak erakutsi du hilean 1.418 euro baino gutxiagoko diru-sarrerak dituzten herritarrak ongizatearen galeran daudela. Ordutik Jaurlaritzak ez du berriro azterketa hori argitaratu, baina gobernuaren edozein proposamenek gutxieneko ongizatea bermatu behar du.
- Eusko Jaurlaritzak soilik EAEn sinatzen diren hitzarmenetara erreferentzia egin du. Hala ere, soldata baxuenak dituzten 188.000 langile estatuko hitzarmenak dituztenak eta 48.000 langile hitzarmenik gabekoak dira, gehienak emakumeak, migratzaileak, gazteak edo aniztasun funtzionala dutenak. ELAren eta LABen ustez, gutxieneko soldatak bereziki langile hauei eragin behar die, bai patronalarekin erdietsitako lanbidearteko akordio baten bidez, bai eskumena EAEra ekarrita lege bidez ezartzen delako.
ELA eta LABek lortu dute gizarte eztabaida sakona hastea gutxieneko soldataren inguruan; hala egin zuten CONFEBASKen lanbidearteko akordioaren negoziazioetara deitu zutenean eta orain herri ekimen legegilearen bidez, gutxieneko soldata EAEn erabakitzeko eskatu dutenean. Eztabaida hori irabazteko baldintzak sortzen ari dira, eta garrantzitsua da sinadura bilketa ondo amaitzea. Ekintza sindikaleko eta negoziazio kolektiboko arduradunak gogorarazi duenez, herri ekimen legegilearen sinadura bilketaren azken egunetan gaude, eta helburua bi hilabete eta erdiko lanarekin 100.000 sinaduratik gora jasotzea da. Era berean, sinadura koaderno bidez ekimen hau babesteko aukerarik izan ez duten langileek orain webgunearen bidez sinatzeko aukera dute.