LABLangile Abertzaleen Batzordeak

Gaur, ELA, LAB, STEILAS, HIRU eta ETXALDE sindikatuek martxoaren 17rako Greba Orokorraren deialdia erregistratu dute ofizialki Nafarroa Garaian. Deialdia “Gutxieneko soldata hemen erabaki. LGS 1500€. Soldatak hobetu aberastasuna banatzeko” lelopean egin dute, lan-baldintzen okertzearen eta bizi-kostuaren etengabeko igoeraren aurrean erantzun kolektiboa emateko helburuarekin.

Sindikatuek salatu dute azken urteotan soldatek ez dutela bizi-kostuaren igoerari erantzuteko adinako hazkunderik izan, eta horrek langileen bizi-baldintzak nabarmen kaskartu dituela. Testuinguru horretan, gutxieneko soldata duin baten beharra premiazkoa dela azpimarratu dute, eta horregatik aldarrikatu dute 1.500 euroko gutxieneko soldata propioa, hemen erabakitakoa eta bertako errealitate sozioekonomikora egokitua. Proposamen honek zuzenean 74.000 langileren egoera hobetuko luke Nafarroa Garaian. Eta LGS altuago batek negoziazio kolektiboa baldintzatzen du soldata igoera handiagoak adostu daitezen.

Era berean, sindikatuek gogorarazi dute gutxieneko soldataren inguruko erabakiak Nafarroatik urrun hartzen direla gaur egun, langileen eguneroko beharretatik eta gure herriaren ezaugarrietatik aldenduta. Horren aurrean, erabakitzeko ahalmena hemen izatea funtsezkoa dela defendatu dute, lan-harremanetan burujabetzaren bidean urratsak emateko helburuz.

Gutxieneko soldata propioa lortzeko bidean, sindikatuek bi bide landu dituzte. Batetik, bertako eskumenen baitan, patronalekin negoziazio-mahaia irekitzeko saiakera eginez. Bestetik, eskumen berriak lortzeko bidean, sindikatuek herri ekimen legegilea bultzatu dute, eta horren alde 18.000 sinadura baino gehiago jaso zituzten Nafarroan Lanbidearteko Gutxieneko Soldata propioa ezarri ahal izateko. Bi bideak blokeatu dituzte CEN patronalak eta euren mesedera lerrokatu diren UGT eta CCOO sindikatuek —EAEn gutxieneko soldata propio baten aldarrikapena babesten duten sindikatu berdinak— eta Nafarroako Gobernuak.

Sindikatuen iritziz hirugarren bide bat ireki beharra dago, eta ezinbestekoa da gutxieneko soldataren afera Nafarroan estatus juridiko-politikoaren berrikuntzan (Nafarroako Foru Eraentza Berrezarri eta Hobetzeari buruzko ponentzian) ezinbesteko aldarrikapen gisa kokatzea.

Horren aurrean, sindikatuek argi adierazi dute CEN patronalak eta bai Nafarroako Gobernuak erantzukizun zuzena dutela gaur egungo egoeran. Ezin da soldaten galera orokortuaren aurrean neutralitatea mantendu, ezta lan-baldintzen okertzearen aurrean albo batera begiratu ere. Gutxieneko soldata duin baten aldeko neurriak hartzea borondate politiko kontua dela azpimarratu dute.

Martxoaren 17ko greba orokorraren bidez soldatak hobetzea eta aberastasunaren banaketa bidezkoagoa exijituko dituzte sindikatuek, azken urteetan enpresen eta kapitalaren irabaziak handitu diren bitartean langileek galera izan dutela salatuz. Grebak, halaber, lan-harremanen esparruan erabakitzeko ahalmena hemen izateko beharra mahai gainean jarriko du. Greba honek herritarren parte-hartze demokratikoaren alde jotzen du ere, hilabete gutxi batzuetan milaka pertsonen nahiari muzin egin eta eztabaida irekitzeari uko egin dieten Nafarroako Gobernua, CEN, UGT eta CCOO eragileen autoritarismoa salatzeko.

Greba Orokorra tresna kolektibo eta legitimoa da patronala eta instituzioak interpelatzeko, eta langile guztiei dei egiten diete mobilizazioarekin bat egitera. Datozen asteetan, grebaren arrazoiak eta helburuak azaltzen eta lantzen jarraituko dute, lan zentroz lan zentro eta auzo eta herrietan antolatuko dituzten ekimen eta batzarren bidez.

Langileon aldeko politikak, Madrilek inposatu beharrean, Euskal Herrian hartzearen beharra aldarrikatuko du LABek Bilbon; hala nola, etxegabetzeak geldiarazteko neurriak, pentsio justu eta duinak bermatzea eta gutxieneko soldata propioa ezartzea. Neurriok lortzeko eta bertako gobernuak zein patronala mugiarazteko, martxoaren 17ko Greba Orokorrarekin bat egin dezaten dei egiten die LABek langileei. 

Hainbat neurri sozial jasotzen zituen Espainiako Lege Dekretuaren aurka bozkatu dute PP, VOX, Junts eta baita UPNk ere. Horrela, egoera zaurgarrian dauden milaka herritar eta familia etxegabetzeko edota oinarrizko hornidurak eteteko arriskuan daude; era berean, kolokan geratu da pentsioen balio handitzea.

LABek salatu du indarrean ziren Madrileko neurriok, oso mugatuak izanik ere, milaka pertsonen azken babesgunea zirela, eta erabaki horiek Madrilen menpe jarraitzeak euskal langileon lan eta bizi baldintzek ziurgabe jarraitzea dakarrela. Eskubide sozialak truke txanpon gisa erabiltzea oso larritzat jo du sindikatuak.

Horregatik, LABek Eusko Jaurlaritza eta Nafarroako Gobernuari Euskal Herrian neurri zehatzak hartu ditzaten eskatzen die, etxegabetze bakar bat ere egin ez dadin eta herritarron lan eta bizi baldintza duinak bermatzeko. Halaber, Euskal Herriko langileak martxoaren 17ko Greba Orokorrera deitu ditu. 

Atzo Madrilen, milaka herritar etxegabetzeko bidea ireki zen. Etxebizitzaren negozioa lehenetsita, maizterren eta oro har langileon aurkako neurrien kontrako bozkak nagusitu ziren, egoera zaurgarrienean dauden herritarrak jopuntuan jarrita. LABek askotan esana du indarrean egon den “ezkutu soziala” deiturikoa ez dela izan inondik inora nahikoa. Ikerketa desberdinek agerian uzten duten gisara, etxegabetze guztien laurdena edo herena gelditzea lortu da soilik, bereziki emakumeak*, gazteak eta pertsona migratuak eragin larrienekin bizitzera kondenatzen ditu eta okerragoa dena; egiturazkoak izan behar diren neurriak joko parlamentario bilakatu dira. 

Etxebizitzak bizitzeko izan behar dira, ez negozioa egiteko. Izan ere, etxebizitzarena ez da arazo edo kezka soil bat, injustizia sozial ikaragarria baizik. Larrialdi egoera betean bizi gara eta egiturazko neurriak hartu behar dira. Horren ordez, etengabe, nahikoa ez diren eta eskubideak modu partzialean onartzen dituzten lege proposamen eta dekretuak ezartzen aritu da Espainiako Gobernua. Zoritxarrez, eraikuntza ziklo berria ireki eta higiezinen patronalaren aldeko neurri desberdinak lehenetsi dituzte ere bai Pradales zein Chiviteren gobernuek. Errentismoaren alde lerrokatuta jarraitzen dute. 

Eskubide sozialak joko parlamentario bilakatu dira Madrilen, eta horren adibide ere bada pentsioekin gertatzen dena. Truke txanpon bihurtu da eskubide beharko zuena izan, pentsioek balio handitzea besteak beste. Pentsiodunen eros ahalmena ziurtatzea ezin da urtero Madrileko kongresuko bozketen menpe egon. 

Euskal Herrian bizi garen herritar guztiok behar ditugu hemen modu ziur, aske eta duinean bizitzeko oinarrizko baldintza eta eskubideak. Etxebizitzarekin negozioa eten eta prezioak jaisteko neurri politiko eraginkorrak behar dira, etxegabetze guztiak gelditu behar dira, gutxieneko pentsioa bertan osagarritu eta sistema propioa eraikitzeko urratsak eman behar ditugu eta gutxieneko soldata hemen erabaki behar dugu. LABek lorgarriak diren aldarrikapen horien alde borrokara batzeko deia luzatzen die euskal herritarrei, baita bertako gobernuak zein patronalaren jarrera mugiarazteko martxoaren 17ko Greba Orokorrarekin bat egin dezaten ere.

Halaber, atzoko erabakia salatzeko LABek urtarrilaren 30ean, ostiralean, Espainiako Gobernu Ordezkaritzan mobilizazioa egingo du; Bilbon, 12:30ean, Plaza Eliptikoan.

Gaur EAEko funtzio publikoaren Mahai Orokorraren bilera egin da Lakuan, eta beste behin LABeko kideok haserre atera gara bertatik. Jaurlaritzak ez du ezer negoziatzeko asmorik, eta sindikatuok egindako proposamenei dagoeneko ezezkoa eman izan diela erantzun digu. Oraingoan administrazioak berak ere onartu du bilera dinamika hau antzua dela eta beste metodologia bat beharrezkoa dela, horren ardura berea dela kontuan hartu gabe.

Enplegua, soldatak eta lan baldintzak Madrilek

Jaurlaritza eroso dago Madrilek inposatzen dituen mugak ezartzen, eta harro adierazten du muga horien gehiena ematen duela. Baina mutu gelditzen da gogoratzen zaionean muga horiek gainditu egin direla sektoreetan, borondatea egon denean, bai ordainsarien osagarriak adosterakoan, baita birjartze-tasak gainditzerakoan. Enplegua, soldatak eta gainontzeko lan baldintzak hemen erabakitzeko ezintasuna lege arrotzari leporatzen dio baina ez du autogobernua gai hauetan garatzeko asmorik. Argi dago borondate kontua dela, eta borondate hori greba eta mobilizazioak eman diren sektoreetan aldatu ahal izan dela.

Euskararekin, konfidantza eta xalotasun eske

LABek azken bileran egindako galdera zuzena egin zion Jaularitzari, euskararen kontrako oldarraldiaren aurrean zer egiteko asmoa zuen. Idatzizko erantzun luzea bezain hutsala aurkeztu du. Legebiltzarrean dagoen lege aldaketaren eztabaida ez du aipatu, zein egoeran dagoen ez daki ere, baina gogoratu beharra dago Jaurlaritza EHBILDUk aurkeztu zuen proposamenaren kontra agertu zela, zeinaren bidez euskararen eskubideak gaztelaniarenen pare jartzen dituen. Idatzizko erantzunean bere burua txalotu egiten du, konpromiso irmoa adierazi, eta sistemak funtzionatzen duela eta eraginkorra dela adierazten du. Bestalde, inor aipatzen ez badu ere, «konfrontazioa ez dela bidea dio Jaurlaritzak, lankidetza eta elkarrizketa baizik». LABek argi du erabaki ausartak eta sendoak hartu behar direla, eta langileekin eta jendartearekin pedagogia egin, eta hala adierazi du. Ez beste alde batera begira jartzea.

LABentzat argi dago Jaurlaritzak ez dituela bere ardurapeko langileen lan baldintzak hobetu nahi, eta eroso dagoela mugak Madrilek inposatzen dituenean. Zenbait sektoretan borondatea aldatu ahal izan da, borrokaren bidez, noski. Eta langile publikook enplegua, lan baldintzak eta euskara defendatu nahi badugu greba eta mobilizazioen bidez izan beharko da. 

Enplegu zentro berezietako ELA, LAB, CCOO eta ESK sindikatuak martxoaren 14an Bilbon mobilizatuko dira, enpresa zein administrazioek desgaitasunekin egiten duten negozioa salatzeko eta sektoreko langileen lan eta bizi baldintzak hobetzea aldarrikatzeko.

Aurreko ikasturtean, sindikatuek Euskal Autonomia Erkidegoan enplegu zentro berezietako langileontzat lehen lan hitzarmena aurrera ateratzeko mahai negoziatzailea deitu zuten. Deialdi horren aurrean, sektoreko patronalek (ELHABE, Berezilan, Connace, Feacem eta Confebask-ek) ezezkoa eman zuten, hitzarmenaren negoziaketari atea itxi nahian.

ELA, LAB, CCOO eta ESK-k, aitortza instituzionalaren eta hitzarmenaren borrokaren alde, martxoaren 14an mobilizazioa egingo dute 12:00etan Bilboko Plaza Zirkularrean. Sektoreko enpresek ez dira sektoreko langileen aldarrikapenak kontuan hartzen ari, eta langileak prekarietatera kondenatzen ari dira. Izan ere, langile kopuru handi batek 1.500 eurotik beherako soldatak jasotzen ditu EAEn.

Egoera horren aurrean, administrazio publikoak erantzukizun handia du. Izan ere, langileak prekarizatzen dituen ereduaren bultzatzaile eta babesle da. Gainera, administrazioak ez du ezer egiten desgaitasuna duten langileak enpresa arruntetan integratzeko, egungo eredua betikotuz. Horregatik, ELA, LAB, CCOO eta ESK-k, Eusko Jaurlaritzari eta sektoreko patronalei ereduaren inguruko hausnarketa eta eraldaketa eskatzeaz gain, hurrengo aldarrikapenak egingo dituzte sektoreko langileen lan baldintzak hobetzeko: 

1. 21.000 euroko gutxieneko soldata. 1500 € 14 pagatan. 

2. 1592 ordu urteko. Malgutasuna kenduz eta jarduna behin baino gehiagotan eten ezin izan gabe. 

3. %100ko gaixotasun osagarria. 

4. Mutuak ezabatu. 

5. Fomento kontratuen erregulazioa eta errendimendu bajuko kontratuak debekatzea. 

6. Errelebu kontratua edukitzeko eskubidea. 

7. Euskalduntze eta berdintasun planak enpresa guztietan. 

8. Subrogaziorako eskubidea. 

9. Irabazi asmoko enpresetan sektoreko hitzarmena aplikatzeko derrigortasuna, beti baldintzarik hoberenak errespetatuz. 

10. Aldarrikapen politikoak: diziplina anitzeko taldeak enplegu arruntera heltzeko derrigortasuna enpresa guztietan, eta halakorik ez duten enpresak zigortzea.

Aldarrikapen horneen alde borrokatzeko, enpresetako batzordeen atxikimendu kanpaina martxan jarriko dute sindikatue,k eta enpresaz enpresa langile asanbladak egingo dituzte.

Aldarri horiek guztiak exijitzeko, sektoreko langileei martxoaren 14an mobilizatzeko deia egiten diete sindikatuek. Horregatik, EAEko enplegu zentro berezietako langile guztiek mobilizazio jendetsu bat egingo dute Bilbon, 12:00ean Plaza Zirkularrean. 

Arrakala gero eta nabarmenagoak dituen lan-merkatuan, prekarietatea da nagusi.

Hego Euskal Herriko langabezia-tasa %7,6ra jaitsi zen, BAIren datuen arabera, 2025eko 4. hiruhilekoan. Hala ere, paradoxikoki, langabetu kopuruak gora egin du azken hiruhilekoan, %10,01, eta 200 pertsona gehiago daude lanik gabe pasa den urtearekin alderatuta. Jaitsiera nahiko ahula da, eta langile aktiboen kopuruaren gorakadari esker izan da posible (29.200 pertsona gehiago aktibo), ez langabeziaren beherakada nabarmen baten ondorioz.

Era berean, azpimarratu behar dugu lan-merkatuaren egiturazko desorekak mantentzen direla, eta adin-, genero- edota jatorri-arrakalak handitzen ari direla. Horrek guztiak kapitalaren eta lan-errenten arteko desoreka areagotzen du, jarraian nabarmendu ditugun datuek argi erakusten duten bezala.

Emakumeak dira enplegu-, soldata- zein lanaldi-arrakalak pairatzen dituztenak, lan-baldintza prekario eta ezegonkorrenetan

Emakumeen langabezia-tasa %9koa da, gizonen artean %6,4koa den bitartean.

Generoen arteko aktibitate-tasaren aldea handia da: gizonen artean %60,83koa da, eta emakumeen artean %53,50ekoa. Horrek esan nahi du, biztanleria osoa kontuan hartuta, emakumeen ia erdiak ez daudela lan-merkatuan.

1.400 emakume gehiago daude epe luzeko langabezia egoeran.

Lau emakumetik bat lanaldi partzialean dago (emakumeen %25,2), gizonen artean, berriz, ia 13tik batek (%8,2). Azken hiruhilekoan, 16.800 emakume gehiago lanaldi partzialean jarri dira, eta gizonen proportzioak behera egin du.

Emakumeen artean behin-behineko kontratuen proportzioa (%21,6) askoz handiagoa da gizonenarena baino (%14,9), azkenaldian aldea zertxobait murriztu den arren.

Prekarietateak gazteak eta pertsona migratuak ere zuzenean kolpatzen ditu. Izan ere, gazteen langabezia-tasa %18,1ekoa da. Egoera horrek beherakada txiki bat izan du, 10.600 gazte gehiago lanean daudelako. Pertsona migratuen artean, ordea, langabezia-tasa oso altua da (%18,98), eta azken hiruhilekoan nabarmen egin du gora. Langabezia bereziki larria da langile migratuen artean.

Azterketa sektoreka egiterakoan, lan-baldintza egonkorrago eta duinagoak izan ohi dituen industria-sektorean igo da langabezia modu nabarmenean; zehazki, %11,49ra.

Beraz, lan-merkatuak ez du funtsezko aldaketarik izan, eta langabeziaren jaitsiera afiliazioari zor zaio, ez kalitatezko enplegu sendo eta iraunkorraren sorrerari. Lan-merkatuaren benetako errealitatea ezagutzeko, ez da nahikoa langabezia-datuetara mugatzea; ikuspegia zabaldu eta lan-baldintzetan arreta handiagoa jarri behar dugu. Izan ere, etorkizun hurbilean izango dugun lan-merkatuaren konfigurazioan giltzarriak dira industriaren garapena eta zerbitzu-sektorearen prekarietatea. Gaur egun, biak ala biak dira kezka-iturri. Langile gehiago lanean aritzea positiboa bada ere, ez da nahikoa lan-merkatua egonkortzeko eta arrakalak murrizteko.

Egoera horren aurrean, gutxieneko soldata funtsezko tresna da gizarte-kohesiorako, eta lan-baldintza prekarioak dituzten milaka langile pobrezia-egoeratik ateratzeko ere balio dezake. Kalkulatzen da HEHn 300.000 pertsona baino gehiago daudela 1.500 eurotik behera kobratzen dutenak; horietatik erdia baino gehiago jardunaldi osoan ari dira, eta zuzenean onuradun izango lirateke. Gainera, LGSaren igoerak soldata-igoera orokorra ekarriko luke, eta horrek langile askoz gehiagori eragingo lioke.

Lan-merkatuaren egoera eraldatu eta hobetzeko, ezinbestekoa da langileen inplikazioa. Martxoaren 17an greba orokorra egingo dugu gure aldarrikapenak mahai gainean jarri eta entzunak izan gaitezen. 

ELAk, CIGek, LABek, Steilasek, Etxaldek, Hiruk, Intersindical Valencianak, Intersindical Catalanak, IACek eta STEIk manifestu bat adostu dute espainiar LGS hobetuko duen lurralde bakoitzerako LGS propioaren alde, langileriaren pobretzeari aurre egiteko

Sindikatuek bilerak eskatuko dizkiete Kongresuko alderdi politikoei eta Diaz 2. presidenteorde eta Lan ministroari Langileen Estatutuko 27. artikulua alda dezaten

ELA, CIG, LAB, Steilas, Etxalde, Hiru, Intersindical Valenciana, Intersindical Catalana, IAC eta STEI sindikatuek manifestu bat adostu dute espainiar LGS hobetuko duen lurralde bakoitzerako LGS propioen alde (Espainiako LGS estatu guztirako gutxienekoa litzateke). Sindikatuok adierazi dutenez, “urtea joan, urtea etorri gero eta nabarmenagoa da Lanbidearteko Gutxieneko Soldataren zenbatekoak ez direla nahikoak bizi-kostu handiei behar bezala aurre egiteko”.

Gutxieneko soldata ezinbesteko tresna da kohesio soziala indartzeko eta pobrezia borrokatzeko. Haatik, espainiar Estatuak LGS bakarra inposatzen du, zeina ez den egokia Euskal Herriko, Galiziako zein Kataluniako nazioen beharrizanetarako eta borondaterako. 

Areago, Espainiako lan-arauek soldatapeko jende multzo handien gero eta pobretze handiagoa dakarte, izan ere, “Estatu mailako araugintza bakarra eta zentralista da eta errealitate nazional anitza ukatzen du; horrekin batera, ezarri diren lan-erreformek -PPren Gobernuak 2012an inposatu zuena, indarrean dena eta egungo Gobernuak 2021 amaieran erabakitakoa- taxututako lan-legediak langileen prekaritatea eta soldata kaskarrak normalizatzen ditu lanaldi partzialeko enpleguaren eta aldizkako kontratu finkoen bitartez”. 

Espainiako LGSa ez zaie egokitzen errealitate nazionalei, ez justizia soziala sortuko duten adierazle sozioekonomikoei; gainera, legean jasotako xurgatze-mekanismoen bidez balizko igoeren eragina asko moteltzen du eta milaka langileri ez aplikatzea eragiten du. 

ELA, CIG, LAB, Steilas, Etxalde, Hiru, Intersindical Valenciana, Intersindical Catalana, IAC eta STEI sindikatuek Diputatuen Kongresuko alderdi politikoei (PPri eta Vox-i izan ezik), baita Yolanda Diaz bigarren presidenteorde eta Lan ministroari eskatuko diete Langileen Estatutuko 27. artikulua aldatzeko lege-ekimenak egiten hasteko. Hau proposatzen duten sindikatuek artikulatu zehatza jarriko dute mahai gainean. Gainera, proposamena egingo da noiz eta 2022/2041 EB zuzentarauaren ondorioz Langileen Estatutuko 27. artikuluaren aldaketa eztabaidagai izango den unean. 

Akordio hau sindikalismo borrokalari baten emaitza da, zeinak aurre egiten dion “urtez urte elkarrizketa soziala delako horren” eszenaratzeari; hau, “akordioa izan zein ez, gero eta ezgauzagoa da ezberdintasun sozial hazkorrak bideratzeko”. Manifestua sinatu duten sindikatuek espero dute Estaturik gabeko nazioetako sindikatuen lankidetzari esker espainiar Estatuko herrietara justizia soziala eramango duen aldaketa politiko bat gertatzea.