UGT, LAB, CCOO eta ELA sindikatuek Gizarte Eskubideen Departamentuaren aurrean elkarretaratzea egin dute, Tasubinsako Enplegu Zentro Bereziek (EZB) eta zentro okupazionalek bizi duten egoera larriari berehalako erantzuna eskatzeko.
Enpresak jakinarazi du ezin duela garraioaren kostuaren zati bat bere gain hartzen jarraitu, eta egungo luzapena apirilaren 1ean amaituko dela. Data horretatik aurrera, Tasubinsak bere ekarpen ekonomikoa etengo du, eta horrek zerbitzuko erabiltzaileek eta langileek ordaindu beharreko prezioaren igoera oso nabarmena ekarriko du. Horregatik, ezinbestekoa da data hori baino lehen premiazko irtenbide bat lortzea.
Enpresak 100.000 euroko ekarpen partzial eta iragankorra proposatu du urteko lehen hiruhilekorako, irtenbideak bilatzen diren bitartean denbora irabazteko asmoz. Hala ere, argi utzi du apirilaren 1etik aurrera ez duela garraioaren egiturazko kostua bere gain hartzen jarraituko. Ordezkari sindikalen arabera, “neurri puntual hori ez da nahikoa eta ez du bermatzen eragindako pertsona guztientzako erantzun egonkorra”.
Tasubinsak Nafarroako Foru Komunitate osoan banatutako 13 zentro ditu, eta lurralde-estaldura zabala eskaintzen die desgaitasuna duten pertsonei, horietako asko landa eremuetan bizi direlarik. Lurralde osoan lan eta okupazio aukerak hurbiltzea ahalbidetzen duen ezarpen horrek garraio-premia espezifikoa sortzen du, ezin dena soilik hiri-inguruneetan kokatutako beste zentro batzuekin alderatu. Tasubinsaren tamainak eta sakabanaketa geografikoak bere errealitatera egokitutako irtenbide bat beharrezkoa egiten dute.
Zentro okupazionaletara joaten diren pertsonen senideak hilabeteak daramatzate mobilizatzen eta Nafarroako Gobernuko hainbat organori interpelazioak egiten. Hala ere, sindikatuek salatu dute gaur-gaurkoz ez dela zerbitzuaren jarraitutasuna baldintza onargarrietan bermatuko duen irtenbide zehatzik aurkeztu.
Egoerak eragiten die bai zentro okupazionaletako erabiltzaileei bai Enplegu Zentro Berezietako langileei. “Agerikoa da zentro okupazionaletako erabiltzaileek laguntza ekonomikoak baino ez dituztela jasotzen; beraz, prezio neurrigabeak dituen garraioa ordaintzea guztiz ezinezkoa da”, azpimarratu dute sindikatuek.
Bestalde, EZBetako langileek soldata jasotzen badute ere, egoera delikatuan daude. LGSaren inguruko ordainsariekin, hilean 200 euro inguruko garraio-igoerak soldata-galera oso handia dakar. Gainera, sindikatuek ohartarazi dute kopuru hori are handiagoa izan litekeela eragindako pertsona batzuek sortutako antsietate eta ziurgabetasunagatik zerbitzuari uko egiten badiote; horrek gainerakoentzat kostua are gehiago garestituko luke (zentro okupazionaletako zein EZBetako pertsonak izan), guztiz onartezinak diren mailetaraino.
“Saiatu ahalko dira autonomia handiagoa duten pertsona batzuk bestelako aukerak bilatzen, baina errealitatea da gehienek ez dutela modu independentean mugitzeko benetako baliabiderik, bereziki landa eremuetan, non garraio publiko nahikorik ez dagoen edo, zuzenean, alternatibarik ez dagoen”, adierazi dute sindikatuek. Beste kasu batzuetan, hiri-garraioa egon arren, pertsona askok ezin dute bakarrik mugitu desorientazio edo estres egoerak sortu gabe, eta zama familiei pasatzen zaie. Egoera honek arriskuan jartzen du bai zentro okupazionaletara sartzea bai EZBetan enpleguari eustea.
Sindikatuek azpimarratu dute desgaitasuna duten pertsonen kolektibo babestu bati buruz ari garela. “Ez gaude merkatu arrunteko enpleguaren aurrean. Erantzun instituzionalak ezin du pertsona bakoitza kokatzen den administrazio-modalitatearen araberakoa izan. EZBetako langileak Tasubinsaren menpe daude enpresa gisa; zentro okupazionalak, berriz, ANADPri lotuta daude, baina beharra bera da eta irtenbidea bateratua izan behar da”.
Horregatik, sindikatuek baldintza duinetan garraioa bermatuko duen irtenbide integral bat eskatzen dute, izan kofinantzaketaren bidez, diru-sarreren araberako hobariekin edo kostua eragindako pertsonen gain ez erortzea bermatuko duten bestelako formulekin. Apirilaren 1a hurbil dagoela eta oraindik erantzun itxirik ez dagoela ikusita, sindikatuek Tasubinsako zuzendaritzari eta Nafarroako Gobernuari premiaz eta arduraz jokatzeko eskatu diete.